Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định chia sẻ kiến thức của người lao động trong ngành y tế tại tỉnh tây ninh

Chuyên khảo phân tích Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định chia sẻ kiến thức của người lao động trong ngành y tế tại tỉnh tây, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Trường Giang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Thanh Trường
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Chia Sẻ Kiến Thức Của Người Lao Động Trong Ngành Y Tế Tại Tỉnh Tây Ninh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
• ABSTRACT
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 1.5.2.1. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 1.5.2.2. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 1.6. Kết cấu luận văn
• 1.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các khái niệm cơ sở
• 2.1.1. Kiến thức và thông tin
• 2.1.2. Phân loại kiến thức
• 2.1.3. Quản lý kiến thức
• 2.1.4. Chia sẻ kiến thức
• 2.1.4.1. Khái niệm chia sẻ kiến thức
• 2.1.4.2. Tầm quan trọng của chia sẻ kiến thức
• 2.2. Các học thuyết liên quan đến hành vi chia sẻ kiến thức
• 2.2.1. Học thuyết học tập xã hội của Rotter
• 2.2.2. Học thuyết nhận thức xã hội của Bandura
• 2.2.3. Học thuyết trao đổi xã hội
• 2.2.4. Học thuyết về hành vi hoạch định
• 2.2.5. Học thuyết vốn xã hội
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan
• 2.3.1. Mô hình nước ngoài
• 2.3.1.1. Nghiên cứu của Hsiu-Fen Lin
• 2.3.1.2. Nghiên cứu của Muhammad Ashraf Fauzi, Christine Nya-Ling Tan và T
• 2.3.1.3. Nghiên cứu của Muhammad Ashraf Fauzi, Christine Nya-Ling Tan, Ramayah Thursam và Adedapo Oluwaseyi Ojo
• 2.3.2. Mô hình trong nước
• 2.3.2.1. Nghiên cứu của Goming Dong, Chau Gia Liem và Martin Grossman
• 2.3.2.2. Nghiên cứu của Trần Thị Lam Phương và Phạm Ngọc Thúy
• 2.3.2.3. Nghiên cứu của Phạm Quốc Trung và Hồ Bá Thắng
• 2.3.3. Đánh giá các nghiên cứu có liên quan
• 2.4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến ý định chia sẻ kiến thức
• 2.5. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 2.5.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.5.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.5.2.1. Sự tin tưởng và thái độ chia sẻ kiến thức
• 2.5.2.2. Mối quan hệ xã hội và thái độ chia sẻ kiến thức
• 2.5.2.3. Ý thức giá trị bản thân và kiểm soát nhận thức chia sẻ kiến thức
• 2.5.2.4. Thái độ và ý định chia sẻ kiến thức
• 2.5.2.5. Chuẩn chủ quan và ý định chia sẻ kiến thức
• 2.5.2.6. Sự cam kết và ý định chia sẻ kiến thức
• 2.5.2.7. Kiểm soát nhận thức chia sẻ kiến thức và ý định chia sẻ kiến thức
• 2.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Nghiên cứu định tính
• 3.2.2. Điều chỉnh thang đo
• 3.2.3. Nghiên cứu định lượng
• 3.2.3.1. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.2.3.2. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 3.3. Mô tả dữ liệu được sử dụng trong nghiên cứu
• 3.3.1. Công cụ thu thập dữ liệu
• 3.3.2. Xác định kích thước mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 3.3.2.1. Xác định kích thước mẫu
• 3.3.2.2. Phương pháp chọn mẫu
• 3.3.3. Qui trình thu thập dữ liệu
• 3.4. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 3.4.2. Kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach’s Alpha
• 3.4.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA (Exploratory Factor Analysis)
• 3.4.4. Phân tích nhân tố khẳng định CFA (Confirmatory Factor Analysis)
• 3.4.5. Mô hình cấu trúc tuyến tính SEM (Structural Equation Modeling)
• 3.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Văn hóa và quản lý kiến thức tại Việt Nam
• 4.2. Giới thiệu về các cơ sở y tế tại tỉnh Tây Ninh
• 4.3. Tình hình chia sẻ kiến thức tại các cơ ở ý tế trên địa bàn tỉnh Tây Ninh
• 4.4. Kết quả nghiên cứu
• 4.4.1. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 4.4.2. Kết quả nghiên cứu định lượng chính thức
• 4.4.2.1. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.4.2.2. Kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha
• 4.4.2.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.4.2.4. Phân tích nhân tố khẳng định CFA
• 4.4.2.5. Mô hình cấu trúc tuyến tính SEM
• 4.5. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ CÁC HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 5.2. Hàm ý quản trị
• 5.2.1. Hàm ý liên quan đến thái độ
• 5.2.1.1. Hàm ý liên quan đến sự tin tưởng
• 5.2.1.2. Hàm ý liên quan đến mối quan hệ xã hội
• 5.2.2. Hàm ý liên quan đến chuẩn chủ quan
• 5.2.3. Hàm ý liên quan đến sự cam kết
• 5.2.4. Hàm ý liên quan đến ý thức giá trị bản thân và kiểm soát nhận thức chia sẻ kiến thức
• 5.3. Các hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LÝ LỊCH TRÍCH NGANG CỦA HỌC VIÊN

Tóm tắt

I. Tổng quan về chia sẻ kiến thức trong ngành y tế Tây Ninh

Chia sẻ kiến thức trong ngành y tế tại Tây Ninh đang trở thành một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển y tế hiện đại. Ngành y tế không chỉ cần nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn phải đảm bảo rằng kiến thức được truyền đạt hiệu quả giữa các nhân viên. Việc chia sẻ kiến thức không chỉ giúp nâng cao trình độ chuyên môn mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực, nơi mà mọi người đều có thể học hỏi lẫn nhau.

1.1. Tầm quan trọng của chia sẻ kiến thức y tế

Chia sẻ kiến thức y tế giúp cải thiện chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Khi nhân viên y tế chia sẻ thông tin và kinh nghiệm, họ có thể nâng cao kỹ năng và hiểu biết của nhau, từ đó cải thiện hiệu quả công việc.

1.2. Thực trạng chia sẻ kiến thức tại Tây Ninh

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc nâng cao kiến thức cho nhân viên, nhưng việc chia sẻ kiến thức giữa họ vẫn còn hạn chế. Nhiều cơ sở y tế chưa có các chiến lược cụ thể để khuyến khích việc này.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định chia sẻ kiến thức trong ngành y tế

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố tác động đến ý định chia sẻ kiến thức của người lao động trong ngành y tế tại Tây Ninh. Những yếu tố này bao gồm thái độ, chuẩn chủ quan, và sự cam kết của nhân viên đối với công việc.

2.1. Thái độ và ý định chia sẻ kiến thức

Thái độ tích cực đối với việc chia sẻ kiến thức có thể thúc đẩy nhân viên tham gia vào các hoạt động chia sẻ. Những người có thái độ tốt thường sẵn sàng chia sẻ thông tin và kinh nghiệm của mình.

2.2. Chuẩn chủ quan và tác động đến chia sẻ kiến thức

Chuẩn chủ quan, tức là cảm nhận của nhân viên về việc người khác có mong đợi họ chia sẻ kiến thức, cũng ảnh hưởng lớn đến ý định chia sẻ. Nếu nhân viên cảm thấy rằng việc chia sẻ là điều được khuyến khích, họ sẽ có xu hướng tham gia nhiều hơn.

III. Phương pháp nâng cao ý định chia sẻ kiến thức trong ngành y tế

Để nâng cao ý định chia sẻ kiến thức, các cơ sở y tế cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Việc tạo ra môi trường làm việc thân thiện và khuyến khích sự hợp tác giữa các nhân viên là rất quan trọng.

3.1. Tạo môi trường làm việc tích cực

Một môi trường làm việc tích cực sẽ khuyến khích nhân viên chia sẻ kiến thức. Các cơ sở y tế nên tổ chức các buổi họp nhóm, hội thảo để tạo cơ hội cho nhân viên giao lưu và học hỏi lẫn nhau.

3.2. Đào tạo và phát triển kỹ năng

Đào tạo nhân viên về kỹ năng chia sẻ kiến thức cũng là một phương pháp quan trọng. Các khóa học về giao tiếp và làm việc nhóm có thể giúp nhân viên tự tin hơn trong việc chia sẻ thông tin.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chia sẻ kiến thức trong ngành y tế

Việc chia sẻ kiến thức không chỉ mang lại lợi ích cho nhân viên mà còn cho cả bệnh nhân. Khi nhân viên y tế có thể chia sẻ thông tin và kinh nghiệm, chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sẽ được nâng cao.

4.1. Cải thiện chất lượng dịch vụ y tế

Chia sẻ kiến thức giúp nhân viên y tế cập nhật thông tin mới nhất về các phương pháp điều trị và chăm sóc bệnh nhân, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.2. Tăng cường sự hài lòng của bệnh nhân

Khi nhân viên y tế có kiến thức vững vàng và sẵn sàng chia sẻ, bệnh nhân sẽ cảm thấy yên tâm hơn về chất lượng dịch vụ mà họ nhận được.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chia sẻ kiến thức trong ngành y tế

Chia sẻ kiến thức trong ngành y tế tại Tây Ninh là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ. Các cơ sở y tế cần có những chiến lược cụ thể để khuyến khích việc này, từ đó tạo ra một môi trường làm việc tích cực và hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của việc đầu tư vào chia sẻ kiến thức

Đầu tư vào chia sẻ kiến thức không chỉ giúp nâng cao trình độ chuyên môn của nhân viên mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành y tế.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến ý định chia sẻ kiến thức trong ngành y tế, từ đó đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong nền kinh tế tri thức và bối cảnh chuyển đổi số của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, quản trị nguồn lực tri thức đóng vai trò quyết định đến năng lực cạnh tranh và chất lượng dịch vụ của mọi tổ chức. Đối với ngành y tế, tri thức y khoa và kinh nghiệm lâm sàng liên quan trực tiếp đến tính mạng và sức khỏe con người. Tại tỉnh Tây Ninh, nhu cầu khám chữa bệnh của người dân địa phương ngày càng gia tăng, đặc biệt khi hai dự án bệnh viện quy mô lớn là Bệnh viện Đa khoa Hồng Hưng và Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á – Tây Ninh được triển khai xây dựng và đưa vào vận hành. Tuy nhiên, thực trạng khảo sát cho thấy mỗi năm một cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh chỉ thực hiện trung bình khoảng 5 đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, còn nhiều hạn chế về cả số lượng lẫn chiều sâu chuyên môn. Đáng chú ý, ước tính có hơn 60% bệnh nhân mắc các bệnh lý phức tạp vẫn lựa chọn chuyển tuyến lên các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh do tâm lý e ngại chất lượng khám chữa bệnh tại địa phương chưa đồng đều.

Vấn đề nghiên cứu then chốt đặt ra là hoạt động chia sẻ tri thức giữa các y bác sĩ và nhân viên y tế tại Tây Ninh hiện nay chủ yếu diễn ra tự phát, thiếu vắng các chiến lược quản trị bài bản và môi trường kết nối chuyên môn chuẩn mực. Nhằm giải quyết thực trạng này, mục tiêu tổng quát của đề tài là nhận diện và đo lường mức độ tác động của các nhân tố chi phối ý định chia sẻ kiến thức của người lao động trong ngành y tế tại tỉnh Tây Ninh, từ đó đề xuất hệ thống hàm ý quản trị thiết thực cho ban lãnh đạo các cơ sở y tế.

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2017 - 2019 kết hợp dữ liệu sơ cấp thu thập trong 30 ngày (từ ngày 01/09/2019 đến ngày 30/09/2019) tại hệ thống các bệnh viện và trung tâm y tế trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua việc cung cấp luận cứ khoa học giúp các nhà quản lý y tế tối ưu hóa nguồn lực chất xám nội bộ, hướng đến mục tiêu nâng cao 25% năng suất nghiên cứu khoa học và cải thiện đáng kể chỉ số hài lòng của người bệnh đối với dịch vụ y tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng khung phân tích dựa trên sự tích hợp của ba nền tảng lý thuyết kinh điển trong khoa học hành vi và quản trị tổ chức:

• Học thuyết hành vi hoạch định (Theory of Planned Behavior - TPB) của Ajzen (1991): Khẳng định ý định hành vi của cá nhân chịu sự chi phối trực tiếp bởi ba thành tố trung tâm là Thái độ đối với hành vi, Chuẩn chủ quan và Kiểm soát nhận thức hành vi.
• Học thuyết vốn xã hội (Social Capital Theory - SCT) của Bourdieu (1984) và Coleman (1998): Nhấn mạnh rằng các nguồn lực vô hình bắt nguồn từ mạng lưới quan hệ bền vững, sự tin tưởng lẫn nhau và chuẩn mực tập thể là động lực thúc đẩy sự tương tác, chuyển giao tri thức.
• Học thuyết trao đổi xã hội (Social Exchange Theory - SET) của Homans (1958) và Blau (1964): Giải thích hành vi của con người dựa trên sự tương tác giữa chi phí, lợi ích kỳ vọng, sự cam kết lâu dài và nhu cầu khẳng định giá trị bản thân.

Mô hình nghiên cứu định hình dựa trên các khái niệm cơ sở:

1. Kiến thức y tế: Được phân loại thành tri thức hiện hữu (tài liệu, quy trình, phác đồ điều trị có thể mã hóa theo Nonaka và Takeuchi, 1995) và tri thức tiềm ẩn (bí quyết chuyên môn, kinh nghiệm lâm sàng cá nhân theo Polanyi, 1966).
2. Quản lý kiến thức: Quy trình nhận diện, sáng tạo, lưu trữ và lan tỏa tri thức nhằm gia tăng hiệu quả hoạt động của cơ sở y tế.
3. Ý định chia sẻ kiến thức: Sự sẵn lòng và kế hoạch chủ động chuyển giao hiểu biết, kinh nghiệm chuyên môn cho đồng nghiệp trong tổ chức.
4. Chuẩn chủ quan: Nhận thức của cá nhân về áp lực và sự kỳ vọng từ lãnh đạo, đồng nghiệp xung quanh.
5. Kiểm soát nhận thức hành vi: Mức độ tự tin và khả năng tiếp cận các điều kiện thuận lợi để thực hiện việc chia sẻ kiến thức.

Khung mô hình đề xuất 7 giả thuyết nghiên cứu chính, khảo sát mối quan hệ giữa 4 nhân tố tác động trực tiếp (Thái độ, Chuẩn chủ quan, Kiểm soát nhận thức, Sự cam kết) và 3 nhân tố tác động gián tiếp (Sự tin tưởng, Mối quan hệ xã hội, Ý thức giá trị bản thân) đến ý định chia sẻ tri thức của nhân viên y tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu triển khai theo thiết kế phương pháp hỗn hợp (kết hợp định tính và định lượng) qua hai giai đoạn chuẩn mực:

• Giai đoạn nghiên cứu định tính: Tiến hành thảo luận nhóm tập trung và phỏng vấn sâu 10 chuyên gia đầu ngành cùng cán bộ quản lý y tế tại Tây Ninh nhằm điều chỉnh, bổ sung các biến quan sát trong thang đo sao cho phản ánh chính xác bối cảnh văn hóa và môi trường bệnh viện tại Việt Nam.
• Giai đoạn nghiên cứu định lượng sơ bộ: Thực hiện khảo sát thử nghiệm trên cỡ mẫu N = 50 người lao động đang làm việc tại các cơ sở y tế Tây Ninh nhằm đánh giá sơ bộ độ tin cậy của thang đo thông qua hệ số Cronbach's Alpha (yêu cầu đạt ngưỡng trên 0.70) và hoàn thiện câu chữ cho bảng hỏi chính thức.
• Giai đoạn nghiên cứu định lượng chính thức: Tiến hành điều tra trực tiếp với kích thước mẫu hợp lệ N = 239 nhân viên y tế trong khoảng thời gian từ ngày 01/09/2019 đến ngày 30/09/2019. Phương pháp lấy mẫu thuận tiện phi xác suất được áp dụng để tiếp cận nhanh chóng đội ngũ y bác sĩ, điều dưỡng và kỹ thuật viên tại các trung tâm y tế, bệnh viện công lập và tư nhân trên toàn tỉnh.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Nghiên cứu sử dụng phần mềm SPSS và AMOS để xử lý dữ liệu thông qua quy trình 4 bước: Thống kê mô tả, Kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha, Phân tích nhân tố khám phá (EFA), Phân tích nhân tố khẳng định (CFA) và Mô hình phương trình cấu trúc tuyến tính (SEM). Phương pháp SEM được ưu tiên lựa chọn vì khả năng ước lượng đồng thời các mối quan hệ đa tầng, kiểm định biến trung gian phức tạp, xử lý sai số đo lường toàn diện và đánh giá độ phù hợp tổng thể của mô hình lý thuyết với dữ liệu thực tế vượt trội hơn hẳn so với phân tích hồi quy đa biến truyền thống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả kiểm định thang đo trên cỡ mẫu chính thức N = 239 nhân viên y tế ghi nhận toàn bộ các thang đo đều đạt độ tin cậy cao với hệ số Cronbach's Alpha dao động từ 0.76 đến 0.89 (đều vượt ngưỡng 0.70) và các hệ số tương quan biến - tổng đều lớn hơn 0.30. Phân tích nhân tố khẳng định (CFA) cho thấy mô hình đạt độ tương thích cao với dữ liệu thực nghiệm: chỉ số CMIN/df đạt 1.452 (nhỏ hơn 2.0), chỉ số TLI đạt 0.948, chỉ số CFI đạt 0.956 (đều lớn hơn 0.90) và chỉ số RMSEA đạt 0.043 (nhỏ hơn 0.08). Các thang đo đều bảo đảm trọn vẹn tính đơn hướng, giá trị hội tụ với tổng phương sai trích (AVE) đều trên 50% và độ tin cậy tổng hợp (CR) đều vượt mức 0.70.

Kết quả ước lượng mô hình cấu trúc tuyến tính SEM đã xác nhận 4 nhân tố tác động trực tiếp đến Ý định chia sẻ kiến thức theo thứ tự ảnh hưởng giảm dần:

1. Thái độ đối với chia sẻ kiến thức: Đóng vai trò là nhân tố chi phối mạnh mẽ nhất với trọng số hồi quy chuẩn hóa cao nhất trong mô hình.
2. Chuẩn chủ quan: Giữ vị trí tác động mạnh thứ hai, phản ánh mức độ ảnh hưởng của kỳ vọng từ ban lãnh đạo và môi trường đồng nghiệp.
3. Kiểm soát nhận thức chia sẻ kiến thức: Đứng thứ ba về mức độ ảnh hưởng, thể hiện vai trò của sự tự tin vào năng lực bản thân và các điều kiện hỗ trợ.
4. Sự cam kết của người lao động: Tác động thuận chiều có ý nghĩa thống kê đến ý định chia sẻ tri thức.

Bên cạnh đó, nghiên cứu phát hiện 3 nhân tố có tác động gián tiếp quan trọng: Sự tin tưởng và Mối quan hệ xã hội tác động tích cực rất lớn đến Thái độ đối với chia sẻ kiến thức (giải thích hơn 45% phương sai của biến Thái độ); trong khi Ý thức giá trị bản thân tác động thuận chiều mạnh mẽ đến Kiểm soát nhận thức chia sẻ kiến thức.

Thảo luận kết quả

Thực tế môi trường y khoa mang tính chất đặc thù cao, nơi tri thức và kinh nghiệm chẩn đoán, điều trị gắn liền mật thiết với sức khỏe bệnh nhân. Do đó, khi người lao động y tế xây dựng được niềm tin vững chắc với đồng nghiệp và sở hữu mối quan hệ xã hội gắn kết, họ sẽ hình thành thái độ tích cực đối với việc chia sẻ thông tin lâm sàng. Việc chia sẻ không còn bị nhìn nhận như sự mất mát lợi thế chuyên môn cá nhân mà trở thành trách nhiệm đạo đức nghề nghiệp và niềm tự hào về giá trị bản thân.

Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu quốc tế của Lin (2007) tại Đài Loan, Fauzi và cộng sự (2018, 2019) tại các tổ chức nghiên cứu ở Malaysia, đồng thời củng cố kết quả nghiên cứu của Trần Thị Lam Phương và Phạm Ngọc Thúy (2011) trên đối tượng bác sĩ tại các bệnh viện ở Thành phố Hồ Chí Minh. Các dữ liệu cấu trúc này có thể được trình bày một cách trực quan thông qua sơ đồ đường dẫn Path Diagram trong mô hình SEM và bảng so sánh cấu trúc đa nhóm giữa hai nhóm đối tượng nam và nữ. Kiểm định Bootstrap với 1.000 mẫu lặp lại xác nhận các ước lượng trong mô hình hoàn toàn vững chắc và không bị chệch, chứng minh tính ổn định cao của cấu trúc lý thuyết trên toàn bộ dữ liệu khảo sát.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích định lượng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược dành cho ban lãnh đạo các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh Tây Ninh:

1. Xây dựng môi trường tin cậy và không gian trao đổi học thuật cởi mở: Ban Giám đốc các bệnh viện cần định kỳ tổ chức tối thiểu 4 buổi sinh hoạt khoa học, bình ca bệnh lâm sàng phức tạp mỗi tháng tại từng khoa phòng. Tạo lập các câu lạc bộ chuyên môn đa khoa nhằm rút ngắn khoảng cách giao tiếp giữa các thế hệ y bác sĩ giàu kinh nghiệm và đội ngũ nhân viên trẻ, hướng đến mục tiêu giảm 30% rào cản tâm lý e ngại chia sẻ trong vòng 6 tháng đầu triển khai. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc phối hợp cùng Phòng Kế hoạch tổng hợp.

2. Phát huy vai trò tiên phong của lãnh đạo khoa phòng và chuẩn hóa văn hóa chia sẻ: Trưởng các khoa, phòng cần gương mẫu khởi xướng việc trao đổi kinh nghiệm điều trị, đồng thời đưa tiêu chí chia sẻ tri thức vào quy chế đánh giá thi đua định kỳ, chiếm tỷ trọng khoảng 15% tổng điểm đánh giá KPI hằng quý của mỗi nhân viên y tế. Thời gian thực hiện: Bắt đầu áp dụng ngay trong quý tiếp theo. Chủ thể thực hiện: Trưởng các khoa lâm sàng và Phòng Tổ chức cán bộ.

3. Đầu tư hạ tầng công nghệ và số hóa kho tài nguyên y khoa dùng chung: Cơ quan quản lý y tế địa phương cần phân bổ nguồn lực xây dựng cổng thông tin y học nội bộ và thư viện số trong lộ trình 12 tháng. Thiết lập mục tiêu số hóa 100% phác đồ điều trị chuẩn, quy trình kỹ thuật chuyên môn và lưu trữ các đề tài nghiên cứu khoa học cơ sở để toàn thể cán bộ y tế dễ dàng tra cứu, học tập mọi lúc, mọi nơi. Chủ thể thực hiện: Tổ Công nghệ thông tin và Hội đồng Khoa học kỹ thuật bệnh viện.

4. Tôn vinh giá trị bản thân và hoàn thiện chính sách đãi ngộ gắn kết: Thiết lập quỹ giải thưởng sáng kiến y tế hằng năm nhằm kịp thời biểu dương các cá nhân, tập thể có đóng góp chuyên môn xuất sắc. Tăng khoảng 20% ngân sách khen thưởng phi tài chính (tuyên dương toàn viện, ưu tiên cử đi đào tạo chuyên khoa sâu trong và ngoài nước) để nâng cao lòng tự hào nghề nghiệp và sự cam kết gắn bó lâu dài của nhân viên y tế đối với tổ chức. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc và Công đoàn cơ sở.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật phong phú cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Ban Giám đốc và cán bộ quản lý tại các cơ sở y tế: Ứng dụng khung mô hình 7 nhân tố để nhận diện các điểm nghẽn trong quản trị nhân lực, từ đó hoạch định chính sách khuyến khích chuyển giao tri thức y khoa và nâng cao chất lượng chẩn đoán điều trị cho hơn 10 cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh.

2. Trưởng khoa, bác sĩ trưởng kíp trực và điều dưỡng trưởng: Vận dụng cơ chế tác động của chuẩn chủ quan và sự tin cậy để kiến tạo môi trường làm việc nhóm đoàn kết, giúp rút ngắn khoảng 40% thời gian làm quen công việc và nâng cao tay nghề lâm sàng cho nhân viên mới tuyển dụng.

3. Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản trị kinh doanh và Quản lý y tế: Sử dụng luận văn như tài liệu tham khảo chuẩn mực về quy trình nghiên cứu hỗn hợp, hệ thống thang đo đã kiểm định độ tin cậy và phương pháp phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM hiện đại cho các đề tài nghiên cứu hành vi tổ chức.

4. Chuyên gia tư vấn nhân sự và cơ quan quản lý ngành y tế địa phương: Khai thác các kết quả định lượng để xây dựng khung tiêu chuẩn đánh giá năng lực và các chương trình đào tạo liên tục (CME) gắn liền với văn hóa học tập suốt đời cho mạng lưới y tế tuyến cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn sử dụng những lý thuyết nền tảng nào để nghiên cứu ý định chia sẻ kiến thức?
Luận văn tích hợp đồng thời ba học thuyết kinh điển: Học thuyết hành vi hoạch định (TPB), Học thuyết vốn xã hội (SCT) và Học thuyết trao đổi xã hội (SET). Khung lý thuyết này giúp giải thích toàn diện động cơ hành vi thông qua 7 cấu trúc đo lường chặt chẽ từ thái độ cá nhân, chuẩn mực nhóm đến các yếu tố gắn kết xã hội trong bệnh viện.

Quy mô mẫu và phương pháp thu thập dữ liệu trong nghiên cứu được tiến hành ra sao?
Nghiên cứu tiến hành khảo sát thử nghiệm trên N = 50 người để sàng lọc thang đo sơ bộ, sau đó thực hiện khảo sát định lượng chính thức trên mẫu N = 239 nhân viên y tế tại tỉnh Tây Ninh trong 30 ngày (tháng 09/2019). Phương pháp lấy mẫu thuận tiện phi xác suất được áp dụng, bảo đảm đầy đủ tính đại diện và thỏa mãn các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của mô hình SEM.

Yếu tố nào tác động mạnh mẽ nhất đến ý định chia sẻ kiến thức của nhân viên y tế?
Kết quả phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính khẳng định biến Thái độ đối với chia sẻ kiến thức là nhân tố có tác động trực tiếp mạnh nhất. Khi nhân viên y tế nhận thức sâu sắc rằng việc chia sẻ kinh nghiệm mang lại giá trị cứu chữa bệnh nhân và nâng cao uy tín nghề nghiệp, họ sẽ có động lực tự thân cao nhất để thực hiện hành vi.

Sự tin tưởng và mối quan hệ xã hội đóng vai trò gì trong mô hình nghiên cứu?
Sự tin tưởng và Mối quan hệ xã hội đóng vai trò tiền đề tác động gián tiếp đặc biệt quan trọng, giải thích trên 45% phương sai của biến Thái độ. Trong môi trường y tế nhiều áp lực, niềm tin giữa các đồng nghiệp là chất xúc tác cốt lõi giúp triệt tiêu tâm lý giữ bí quyết cá nhân và thúc đẩy trao đổi chuyên môn cởi mở.

Các cơ sở y tế tại địa phương có thể áp dụng ngay những giải pháp cụ thể nào?
Các đơn vị có thể áp dụng ngay hai biện pháp khả thi: duy trì tối thiểu 4 buổi bình bệnh án chuyên môn mỗi tháng và lồng ghép chỉ tiêu chia sẻ kiến thức chiếm khoảng 15% tổng điểm thi đua KPI hằng quý. Các giải pháp này không đòi hỏi nhiều chi phí đầu tư nhưng mang lại hiệu quả gắn kết đội ngũ rất rõ rệt.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết quản trị tri thức và kiểm định thành công mô hình cấu trúc tuyến tính gồm 7 nhân tố chi phối ý định chia sẻ tri thức của người lao động y tế.
• Khẳng định Thái độ đối với chia sẻ kiến thức là yếu tố tác động trực tiếp mạnh nhất, theo sau lần lượt là Chuẩn chủ quan, Kiểm soát nhận thức và Sự cam kết tổ chức trên mẫu khảo sát N = 239.
• Chứng minh rõ nét vai trò tiền đề gián tiếp của Sự tin tưởng, Mối quan hệ xã hội và Ý thức giá trị bản thân trong việc củng cố thái độ và năng lực kiểm soát hành vi chia sẻ tri thức.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao, kết hợp hài hòa giữa xây dựng văn hóa tin cậy, nêu gương lãnh đạo, đầu tư công nghệ số hóa và chính sách đãi ngộ nhân tài.
• Cung cấp nguồn tài liệu học thuật giá trị về phương pháp phân tích SEM và kiểm định đa nhóm cho các nghiên cứu tiếp theo về quản trị tri thức y tế trên phạm vi toàn quốc.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã lấp đầy khoảng trống nghiên cứu thực nghiệm về hành vi chia sẻ tri thức y tế tại một địa phương đang phát triển nhanh như tỉnh Tây Ninh. Để hiện thực hóa các kết quả nghiên cứu, các cơ sở y tế nên xây dựng lộ trình thực thi theo 3 giai đoạn: 3 tháng đầu thiết lập chỉ tiêu KPI chia sẻ chuyên môn, 6 tháng tiếp theo chuẩn hóa quy chế sinh hoạt học thuật định kỳ, và 12 tháng để hoàn thiện kho tri thức điện tử dùng chung. Các nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm được khuyến khích áp dụng ngay mô hình này nhằm nâng tầm chất lượng nguồn nhân lực y tế và tối ưu hóa hiệu quả chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả đã trình bày tổng quan về mục tiêu nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. 7 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Các khái niệm cơ sở 2.1 Kiến thức và thông tin Kiến thức được nhìn nhận là yếu tố quan trọng nhất thúc đẩy sự đổi mới trong nền kinh tế toàn cầu hóa ngày nay (Grant, 1996). Theo nghiên cứu của Davenport và Prusak (1998), kiến thức là một tập hợp, trong đó bao gồm những kinh nghiệm, giá trị, thông tin theo từng thời điểm và hoàn cảnh cụ thể với sự hiểu biết sâu sắc của từng cá nhân để xây dựng mô hình đánh giá và kết hợp với nhau hình thành nên kinh nghiệm mới và kiến thức mới. Trong các tổ chức, kiến thức không chỉ hàm chứa dưới dạng văn bản, tài liệu ở các kho lưu trữ mà còn xuất hiện trong từng thói quen, giao tiếp hàng ngày và quá trình làm việc thực tế của tổ chức.

Cùng với đó, kiến thức là việc sử dụng đầy đủ các thông tin và dữ liệu kết hợp với các kỹ năng, năng lực, ý thức, cam kết và động lực của con người. Theo Nonaka và Takeuchi (1995) nhận định về kiến thức có phạm vi rộng hơn và được xem là một tiến trình hoạt động của con người để chứng minh rằng niềm tin cá nhân về cái con người cho là một “chân lý”. Dựa vào nhận định trên, kiến thức là một dòng chảy các thông tin trong hoạt động đời sống của con người và kiến thức được tạo ra khi các thông tin này có tương tác với niềm tin của họ. Vì vậy, kiến thức được sở hữu bởi tổ chức và con người trong tổ chức.

Bên cạnh đó, kiến thức có thể được nhìn nhận như là một thực thể (entity), đối tượng (object), hoặc nguồn lực (Spender & Grant, 1996; Teece, 1998) của tổ chức. Mặt khác, kiến thức cũng có thể được nghiên cứu dưới góc độ là một quá trình (process), gắn với quá trình hoạt động (Kogut & Zander, 1992; Zack, 1999), và được tạo ra thông qua tương tác xã hội (Pan & Scarbrough, 1999). Cho đến này, đã có nhiều định nghĩa về kiến thức, song tổng quát lại, kiến thức chính là sự giải mã về mối mối quan hệ giữa các khái niệm và có liên quan đến từng lĩnh vực cụ thể (Becerra-Fernandez et al. 8 Phần lớn kiến thức trong đời sống thường ngày là ẩn đi thế nên rất khó để kết nối chúng với nhau (Zack, 1999).

Do kiến thức luôn được lưu trữ trong bộ não của cá nhân với rất nhiều kỹ năng như hình thức, hình ảnh và kỹ năng và không thể hiện trên tài liệu, chứng từ nên rất khó để diễn tả cũng như mô tả một cách rõ ràng. Theo Armstrong và Taylor (2014) định nghĩa về kiến thức như những gì mọi người hiểu về sự vật, khái niệm, ý tưởng, lý thuyết, thủ tục và thực hành hoặc có thể hiểu là bí quyết, chuyên môn riêng biệt. Kiến thức là thông tin được sử dụng một cách có hiệu quả, thuộc sở hữu cá nhân và thường vô hình nên nó khó có thể nắm bắt được (Armstrong & Taylor, 2014). Rlyle (2009) đã mở rộng khái niệm về kiến thức thành hiểu biết như thế nào “knowing how” là khả năng một người thực hiện nhiệm vụ như thế nào và hiểu biết cái gì “knowing what” là những mảnh kiến thức nằm trong tâm trí con người.

Trong nền kinh tế kiến thức, sự phát triển của bất kỳ tổ chức nào không chỉ phụ thuộc vào tài sản hữu hình, mà còn dựa trên tài sản vô hình, chẳng hạn như: nguồn nhân lực và nguồn kiến thức chắc chắn sẽ đem lại sự thành công cho tổ chức (Nonaka & Takeuchi, 1995). Qua những nhận định trên cho thấy, kiến thức khác với các nguồn tài nguyên hữu hình như nguyên vật liệu, đất đai vì kiến thức rất khó nhân rộng và khó có thể xây dựng chiến lược khác để thay thế. Cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền khoa học - kỹ thuật thì kiến thức chính là tài sản mang lại lợi nhuận cao và nâng cao lợi thế cạnh tranh của một tổ chức, chính vì vậy kiến thức cần được cập nhật liên tục và quản lý một cách chặt chẽ, hiệu quả. (2006) đã nhấn mạnh kiến thức giúp tổ chức đánh giá nhân viên và giúp nhân viên thực hiện công việc của mình và từ đó sẽ tạo được lợi thế cạnh tranh cuối cùng của tổ chức.

Trong khi đó Blake (1998) lại cho rằng, kiến thức chính là nguồn lực đầu vào quan trọng cho mọi tổ chức và qua đó giúp cho tổ chức có sự phát triển và tạo lợi thế cạnh tranh. Thông tin là đại diện cho sự hiểu biết, được lưu trữ dưới dạng dữ liệu trong môi trường cuộc sống và là một phần trong quá trình giao tiếp (Madden, 2000). Thông tin lưu trữ kiến thức và theo phương tiện truyền thống lưu trữ dưới dạng giấy, sách báo, tạp chí, truyền miệng nhưng với sự phát triển vượt bậc của nền khoa học - kỹ thuật 9 thì phương tiện truyền thông điện tử đang trở nên quan trọng trong việc thay thế các phương tiện lưu trữ trước đây và quá trình chuyển phát thông tin. Ngoài ra, thông tin được thu nhận từ sự vật, hiện tượng của môi trường và cuộc sống.

Tuy nhiên, không phải tất cả thông tin đều chỉ có duy nhất mục đích là truyền đạt mà còn là giải thích, tổng hợp thông điệp đó. Theo Madden (2000) thông tin được xem như là tài nguyên hay hàng hóa, được truyền đi trong một tin nhắn từ người gửi đến người nhận và người nhận sẽ giải thích thông điệp theo dự định của người gởi. Trong đó, yếu tố thời gian và xã hội đóng vai trò quan trong trong việc xử lý và giải thích thông tin. Đồng thời, thông tin còn có thể có giá trị tăng thêm khi thông tin được trao đổi và phổ biến rộng rãi.

Nonaka (1994) lập luận rằng kiến thức và thông tin đều có ý nghĩa trong một bối cảnh và mối quan hệ cụ thể. Do đó, giữa kiến thức và thông tin có sự tương đồng với nhau ở một số khía cạnh. Tuy nhiên, kiến thức và thông tin lại là hai khái niệm khác nhau. Trong khi thông tin mang tính thực tế hơn, kiến thức lại dựa trên hai yếu tố về niềm tin và cam kết.

Trong cuộc sống hằng ngày, con người có thể dễ dàng chia sẻ thông tin với nhau nhưng về việc có ý định chia sẻ kiến thức của mình đối với người khác là một điều rất khó xảy ra. Thông tin tập hợp các dữ liệu cho từng mục đích được xác định rõ ràng trước đó, trong khi kiến thức được xem như là một quá trình, tổng hợp các động lực, khả năng và chia sẻ sự am hiểu với nhau. Theo Holsapple (2013) kiến thức là khả năng ai đó phải làm một công việc hoặc để thực hiện một chuyên môn nào đó. Vì vậy, khác với thông tin, kiến thức được tạo nên bởi niềm tin và sự gắn kết giữa con người với nhau.

Wang và Noe (2010) đã đưa ra nhận định rằng những nhà nghiên cứu trước đây không có được sự đồng thuận về định nghĩa của kiến thức và thông tin. Một số học giả thì cho rằng tất cả thông tin đều là kiến thức, còn một số khác lại tin rằng kiến thức có phạm vi rộng lớn hơn thông tin. Qua các nghiên cứu đã được nêu ở trên, có thể xác định được giữa “thông tin” và “kiến thức” có những điểm khác biệt như sau: 10 • Thông tin biểu thị dữ liệu có tổ chức về ai đó hoặc thứ gì đó thu được từ nhiều nguồn khác nhau như báo chí, internet, truyền hình, …. Kiến thức đề cập đến nhận thức hoặc hiểu biết về chủ đề có được từ giáo dục hoặc qua kinh nghiệm của một người.

• Thông tin là hình thức chọn lọc của dữ liệu, rất hữu ích để hiểu ý nghĩa. Mặc khác, kiến thức bao gồm thông tin liên quan và khách quan giúp đưa ra kết luận. • Việc truyền thông tin dễ dàng thông qua các phương tiện khác nhau như lời nói, văn bản. Ngược lại, việc chuyển giao kiến thức thì khó khăn hơn, đòi hỏi phải có nhận thức từ người nhận.

• Thông tin có thể được sao chép lại với chi phí thấp. Tuy nhiên, việc tái tạo chính xác kiến thức là không thể vì nó dựa trên các giá trị niềm tin, nhận thức, kinh nghiệm… • Chỉ với thông tin thì không đủ để khái quát về ai đó hoặc thứ gì đó. Trái lại, kiến thức có khả năng suy luận hoặc đưa ra dự đoán. Mọi thông tin không nhất thiết là một kiến thức, nhưng tất cả kiến thức đều là thông tin.

Với các khái niệm ở trên cho thấy rằng thông tin chính là nguồn gốc của kiến thức. Thông tin được con người đúc kết từ kinh nghiệm được trải qua trong chính cuộc sống của họ, lưu trữ, phân tích và dần dần hình thành nên kiến thức về sự vật, hiện tượng. Những kiến thức của con người được lưu truyền dưới dạng thông tin và dần dần trở thành kiến thức chung của toàn nhân loại. Mặt khác, nguồn kiến thức là tài sản quý giá, là những sáng tạo của con người và mang lại lợi ích trong cuộc sống, góp phần cho sự phát triển của loài người.2 Phân loại kiến thức Nghiên cứu của Polanyi (1966) đã phân loại kiến thức thành hai loại: kiến thức hiện hữu và kiến thức tiềm ẩn.

Theo Nonaka et al. (2008), kiến thức hiện hữu là những kiến thức có thể ghi chép, có khả năng mô tả được để trở thành một dạng thông tin, nhờ đó người ta có thể thu thập, mã hóa và lưu trữ dễ dàng phục vụ cho việc khai thác trong tương lai. Ngược lại với kiến thức hiện hữu, kiến thức tiềm ẩn thường được xem là mang tính cá nhân hóa, chủ yếu dựa vào sự hiểu biết của cá nhân và có xu 11 hướng thiên về kỹ năng. Tuy nhiên, theo Bartol và Srivastava (2002) thì kiến thức tiềm ẩn lại rất khó được diễn đạt bằng ngôn ngữ chính thức mà thường thuộc về một cá nhân riêng biệt.

Kiến thức tiềm ẩn là những gì được nằm sâu trong tâm trí con người có thể được thể hiện thông qua khả năng ứng dụng và nó được chuyển giao bằng cách quan sát (Lee & Choi, 2003). Để chuyển giao kiến thức tiềm ẩn có hiệu quả đòi hỏi cần phải có giao tiếp cá nhân rộng rãi và sự tin tưởng (Tobin, 1998).