Khóa luận xuất khẩu mây tre đan sang thị trường EU của Công ty Artexport thời EVFTA

Phân tích cơ hội và thách thức xuất khẩu mây tre đan sang thị trường EU của Artexport dưới tác động của Hiệp định EVFTA. Tìm hiểu chiến lược vượt khó!

• Tác giả: Hồ Thanh Bằng
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Duy Đạt
• Trường học: Trường Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh tế & Kinh doanh quốc tế
• Đề tài: Cơ hội và thách thức trong xuất khẩu mặt hàng mây tre đan sang thị trường EU của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport trong bối cảnh thực thi Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA)
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 1.2.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến cơ hội và thách thức khi xuất khẩu
• 1.2.2. Các công trình nghiên cứu liên quan đến cơ hội và thách thức khi xuất khẩu sang thị trường EU trong bối cảnh thực thi Hiệp định EVFTA
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Phạm vi nội dung
• 1.5.2. Phạm vi về không gian
• 1.5.3. Phạm vi thời gian
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 1.6.2. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 1.7. Kết cấu của khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA THAM GIA HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO TỚI XUẤT KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP
• 2.1. Tổng quan về xuất khẩu của doanh nghiệp
• 2.1.1. Khái niệm xuất khẩu
• 2.1.2. Các hình thức xuất khẩu
• 2.1.3. Vai trò của xuất khẩu
• 2.1.4. Mô hình phân tích cơ hội và thách thức (Mô hình TOWS) trong xuất khẩu của doanh nghiệp
• 2.1.5. Thách thức
• 2.2. Khái quát chung về Hiệp định thương mại tự do
• 2.2.1. Khái niệm Hiệp định thương mại tự do
• 2.2.2. Lợi ích khi tham gia Hiệp định thương mại tự do đối với doanh nghiệp
• 2.2.3. Thách thức khi tham gia Hiệp định thương mại tự do đối với doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ HỘI VÀ THÁCH ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU SẢN PHẨM MÂY TRE ĐAN SANG EU CỦA CÔNG TY CP XNK THỦ CÔNG MỸ NGHỆ ARTEXPORT TRONG BỐI CẢNH THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM - EU (EVFTA)
• 3.1. Tổng quan về Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport
• 3.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 3.1.2. Các lĩnh vực kinh doanh của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport
• 3.2. Tình hình tài chính của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport
• 3.3. Khái quát về thị trường EU và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA)
• 3.3.1. Khái quát thị trường sản phẩm mây tre đan của EU
• 3.3.2. Khái quát về Hiệp định Thương mại tự do EVFTA
• 3.3.3. Một số cam kết trong EVFTA liên quan đến xuất khẩu sản phẩm mây tre đan của Việt Nam
• 3.3.4. Quy định về hoạt động xuất khẩu sản phẩm mây tre đan vào thị trường EU
• 3.4. Khái quát hoạt động kinh doanh của công ty giai đoạn 2021-2023
• 3.4.1. Hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty giai đoạn 2021-2023
• 3.4.2. Hoạt động xuất khẩu của Công ty giai đoạn 2021-2023
• 3.5. Thực trạng cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu sản phẩm mây tre đan của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport sang EU trong bối cảnh thực hiện Hiệp định EVFTA
• 3.5.1. Hoạt động xuất khẩu sản phẩm mây tre đan của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport sang thị trường EU
• 3.5.2. Cơ hội và thách thức khi xuất khẩu sản phẩm mây tre đan của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport sang thị trường EU trong bối cảnh thực hiện Hiệp định EVFTA
• 3.5.3. Điểm mạnh và điểm yếu khi xuất khẩu sản phẩm mây tre đan của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport sang thị trường EU trong bối cảnh thực hiện Hiệp định EVFTA
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU SẢN PHẨM MÂY TRE ĐAN SANG EU CỦA CÔNG TY CP XNK THỦ CÔNG MỸ NGHỆ ARTEXPORT TRONG BỐI CẢNH THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM - EU (EVFTA)
• 4.1. Định hướng phát triển hoạt động xuất khẩu sản phẩm mây tre đan
• 4.2. Lựa chọn chiến lược phù hợp với hoạt động xuất khẩu sản phẩm mây tre đan của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport sang EU trong bối cảnh thực hiện Hiệp định EVFTA
• 4.3. Đề xuất giải pháp thực hiện chiến lược để phát triển hoạt động xuất khẩu sản phẩm mây tre đan của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport sang EU trong bối cảnh thực hiện Hiệp định EVFTA
• 4.3.1. Mở rộng thị trường xuất khẩu sang các quốc gia khác tại EU
• 4.3.2. Nâng cao chất lượng sản phẩm
• 4.3.3. Nâng cao năng lực cạnh tranh
• 4.3.4. Một số kiến nghị với các bên liên quan
• 4.3.4.1. Đối với Nhà nước
• 4.3.4.2. Đối với hiệp hội, ngành hàng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Xuất khẩu Mây Tre Đan Cơ hội từ EVFTA

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, xuất khẩu đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của Việt Nam. Đảng và Nhà nước chủ trương xây dựng nền kinh tế mở, đa dạng hóa quan hệ kinh tế đối ngoại, hướng mạnh vào xuất khẩu và thay thế nhập khẩu các mặt hàng sản xuất hiệu quả trong nước. Việc tham gia vào các Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA mang đến cơ hội lớn để doanh nghiệp Việt Nam vươn lên trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu mây tre đan hàng đầu thế giới, đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, ngành hàng này vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác, đặc biệt là ở thị trường EU. Artexport, với bề dày kinh nghiệm trong sản xuất và xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ, đang nỗ lực tận dụng cơ hội từ EVFTA để mở rộng thị trường.

1.1. Tầm quan trọng của Xuất khẩu Mây Tre Đan đối với Việt Nam

Xuất khẩu mây tre đan không chỉ mang lại nguồn ngoại tệ lớn mà còn tạo công ăn việc làm cho hàng triệu lao động, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Ngành hàng này góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Thúc đẩy xuất khẩu mây tre đan là một trong những ưu tiên của chính phủ trong chiến lược phát triển kinh tế bền vững. Theo tài liệu gốc, Việt Nam đứng thứ 2 trên thế giới về xuất khẩu mây tre đan, sau Trung Quốc.

1.2. Vai trò của EVFTA trong thúc đẩy Xuất khẩu sang EU

EVFTA mở ra cơ hội chưa từng có cho các doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu sang thị trường EU, một thị trường rộng lớn với sức mua lớn và yêu cầu chất lượng cao. Hiệp định này giúp giảm thiểu các rào cản thuế quan, tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam cạnh tranh với các đối thủ khác. Theo tài liệu gốc, thuế đối với nhóm sản phẩm mây, tre, cói nhập khẩu vào EU từ Việt Nam được giảm từ mức 1,7 – 4,7% đối với tùy từng dòng sản phẩm được giảm về 0% ngay khi Hiệp định có hiệu lực.

II. Thách thức Artexport gặp phải khi Xuất khẩu sang EU hậu EVFTA

Mặc dù EVFTA mang lại nhiều cơ hội, Artexport cũng đối mặt với không ít thách thức khi xuất khẩu mây tre đan sang EU. Những thách thức này bao gồm yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn về môi trường và lao động, quy định về quy tắc xuất xứ, và sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ khác. Để tận dụng được cơ hội, Artexport cần nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh, cải tiến quy trình sản xuất, và đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường EU. Bên cạnh đó, việc quản lý rủi ro và chi phí cũng là một yếu tố quan trọng.

2.1. Tiêu chuẩn Chất lượng và An toàn của Thị trường EU

Thị trường EU có các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng và an toàn sản phẩm, bao gồm các quy định về hóa chất (REACH), an toàn thực phẩm, và bảo vệ môi trường. Artexport cần đảm bảo rằng sản phẩm của mình đáp ứng các tiêu chuẩn này để có thể thâm nhập thị trường EU một cách thành công. Việc không tuân thủ các tiêu chuẩn này có thể dẫn đến việc sản phẩm bị trả lại hoặc bị cấm nhập khẩu.

2.2. Quy tắc Xuất xứ và Chứng nhận Xuất khẩu cho Mây Tre Đan

EVFTA có các quy định về quy tắc xuất xứ, yêu cầu sản phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng để được hưởng ưu đãi thuế quan. Artexport cần chứng minh được rằng sản phẩm của mình được sản xuất tại Việt Nam và đáp ứng các tiêu chí về quy tắc xuất xứ. Việc này đòi hỏi Artexport phải xây dựng hệ thống quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả và có khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

2.3. Áp lực Cạnh tranh từ các Nước Xuất khẩu khác

Thị trường EU là một thị trường cạnh tranh, với sự tham gia của nhiều nước xuất khẩu, bao gồm cả các nước đang phát triển và các nước phát triển. Artexport cần cạnh tranh với các đối thủ này về giá cả, chất lượng sản phẩm, và dịch vụ khách hàng. Để cạnh tranh thành công, Artexport cần xây dựng lợi thế cạnh tranh riêng biệt và tập trung vào các phân khúc thị trường ngách.

III. Phương pháp Nâng cao Năng lực Cạnh tranh Artexport tại EU

Để vượt qua những thách thức và tận dụng cơ hội từ EVFTA, Artexport cần áp dụng các phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh. Điều này bao gồm việc cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, và xây dựng thương hiệu mạnh. Artexport cũng cần chú trọng đến việc đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng mối quan hệ tốt với khách hàng và đối tác. Tự động hóa sản xuất và quy trình quản lý cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Cải tiến Quy trình Sản xuất và Quản lý Chất lượng

Artexport cần liên tục cải tiến quy trình sản xuất để giảm chi phí, nâng cao hiệu quả, và đảm bảo chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế (ví dụ: ISO 9001) có thể giúp Artexport kiểm soát chất lượng sản phẩm một cách hiệu quả. Ngoài ra, việc đầu tư vào công nghệ mới và tự động hóa quy trình sản xuất cũng có thể giúp Artexport nâng cao năng lực cạnh tranh.

3.2. Đầu tư vào Thiết kế và Phát triển Sản phẩm Mới

Để đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường EU, Artexport cần đầu tư vào thiết kế và phát triển sản phẩm mới. Việc nghiên cứu thị trường và tìm hiểu xu hướng tiêu dùng có thể giúp Artexport tạo ra các sản phẩm phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng EU. Bên cạnh đó, việc hợp tác với các nhà thiết kế nổi tiếng có thể giúp Artexport nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.

3.3. Xây dựng Thương hiệu Mây Tre Đan Việt Nam tại EU

Thương hiệu là một yếu tố quan trọng trong việc tạo dựng lợi thế cạnh tranh. Artexport cần xây dựng thương hiệu mạnh cho sản phẩm của mình tại thị trường EU bằng cách tập trung vào chất lượng, thiết kế, và câu chuyện thương hiệu. Việc tham gia các triển lãm thương mại và quảng bá sản phẩm trên các kênh truyền thông trực tuyến có thể giúp Artexport tăng cường nhận diện thương hiệu.

IV. Marketing và Logistics Hiệu quả cho Xuất khẩu Mây Tre Đan

Để thành công trong việc xuất khẩu mây tre đan sang EU, Artexport cần có chiến lược marketing xuất khẩu và logistics xuất khẩu hiệu quả. Marketing xuất khẩu giúp Artexport tiếp cận khách hàng tiềm năng, quảng bá sản phẩm, và xây dựng thương hiệu. Logistics xuất khẩu đảm bảo rằng sản phẩm được vận chuyển đến tay khách hàng một cách nhanh chóng, an toàn, và với chi phí hợp lý. Artexport cần lựa chọn các đối tác logistics uy tín và có kinh nghiệm trong việc vận chuyển hàng hóa sang EU.

4.1. Xây dựng Kênh Phân phối Trực tuyến và Ngoại tuyến

Artexport cần xây dựng kênh phân phối đa dạng, bao gồm cả kênh trực tuyến (ví dụ: website thương mại điện tử) và kênh ngoại tuyến (ví dụ: cửa hàng bán lẻ, đại lý phân phối). Việc có nhiều kênh phân phối giúp Artexport tiếp cận được nhiều khách hàng hơn và tăng doanh số bán hàng. Tuy nhiên, Artexport cần quản lý kênh phân phối một cách hiệu quả để tránh xung đột giữa các kênh.

4.2. Sử dụng Thương mại Điện tử để Tiếp cận Thị trường EU

Thương mại điện tử là một công cụ mạnh mẽ để tiếp cận thị trường EU. Artexport có thể sử dụng các nền tảng thương mại điện tử (ví dụ: Amazon, eBay) để bán sản phẩm trực tiếp cho người tiêu dùng EU. Việc này giúp Artexport giảm chi phí trung gian và tăng lợi nhuận. Tuy nhiên, Artexport cần chú trọng đến việc xây dựng website thương mại điện tử chuyên nghiệp và cung cấp dịch vụ khách hàng tốt.

4.3. Tối ưu hóa Chi phí Logistics và Vận chuyển

Chi phí logistics và vận chuyển có thể chiếm một phần đáng kể trong tổng chi phí xuất khẩu. Artexport cần tối ưu hóa chi phí này bằng cách lựa chọn các phương thức vận chuyển phù hợp, đàm phán giá với các nhà cung cấp dịch vụ logistics, và tận dụng các ưu đãi thuế quan. Ngoài ra, việc quản lý kho bãi hiệu quả cũng có thể giúp Artexport giảm chi phí logistics.

V. Phát triển Bền vững Yếu tố then chốt cho Mây Tre Đan Artexport

Trong bối cảnh nhận thức về môi trường và xã hội ngày càng tăng cao, phát triển bền vững trở thành một yếu tố quan trọng trong hoạt động xuất khẩu. Artexport cần cam kết sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc bền vững, tuân thủ các tiêu chuẩn về lao động, và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Việc này không chỉ giúp Artexport đáp ứng yêu cầu của thị trường EU mà còn tạo dựng hình ảnh tốt đẹp trong mắt khách hàng và đối tác.

5.1. Sử dụng Nguyên liệu Mây Tre Bền vững và Có Chứng nhận

Artexport cần đảm bảo rằng nguyên liệu mây tre được sử dụng trong sản xuất có nguồn gốc bền vững và được chứng nhận bởi các tổ chức uy tín. Việc này giúp Artexport chứng minh cam kết bảo vệ môi trường và đáp ứng yêu cầu của khách hàng EU. Ngoài ra, việc sử dụng nguyên liệu tái chế và tái sử dụng cũng là một cách để giảm thiểu tác động đến môi trường.

5.2. Tuân thủ Tiêu chuẩn Lao động và Quyền con người

Artexport cần tuân thủ các tiêu chuẩn về lao động và quyền con người, bao gồm các quy định về điều kiện làm việc, mức lương tối thiểu, và chống lao động trẻ em. Việc này giúp Artexport tạo dựng môi trường làm việc tốt đẹp và đáp ứng yêu cầu của khách hàng EU. Ngoài ra, việc tham gia các chương trình trách nhiệm xã hội cũng là một cách để thể hiện cam kết của Artexport.

5.3. Giảm thiểu Tác động Tiêu cực đến Môi trường

Artexport cần giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường trong quá trình sản xuất, bao gồm việc giảm thiểu khí thải, tiết kiệm năng lượng, và quản lý chất thải hiệu quả. Việc áp dụng các công nghệ sản xuất sạch hơn có thể giúp Artexport giảm thiểu tác động đến môi trường và tiết kiệm chi phí.

VI. Kết luận Xuất khẩu Mây Tre Đan Tương lai cho Artexport

Trong bối cảnh EVFTA, xuất khẩu mây tre đan sang EU mang đến cơ hội lớn cho Artexport. Để tận dụng cơ hội này, Artexport cần vượt qua những thách thức, nâng cao năng lực cạnh tranh, và cam kết phát triển bền vững. Với chiến lược phù hợp và sự nỗ lực không ngừng, Artexport có thể khẳng định vị thế của mình trên thị trường EU và đóng góp vào sự phát triển của ngành thủ công mỹ nghệ Việt Nam. Sự sáng tạo trong thiết kế và chất lượng sản phẩm sẽ là chìa khóa cho thành công.

6.1. Tóm tắt Các Giải pháp then chốt

Các giải pháp then chốt bao gồm: cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, xây dựng thương hiệu mạnh, xây dựng kênh phân phối đa dạng, sử dụng thương mại điện tử, tối ưu hóa chi phí logistics, và cam kết phát triển bền vững.

6.2. Đề xuất Chính sách Hỗ trợ Doanh nghiệp Xuất khẩu

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu, bao gồm việc cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ tài chính, và đào tạo nguồn nhân lực. Các hiệp hội ngành hàng cũng cần đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối doanh nghiệp và thúc đẩy xuất khẩu.

6.3. Triển vọng Phát triển Ngành Mây Tre Đan Việt Nam

Ngành mây tre đan Việt Nam có tiềm năng phát triển lớn trong tương lai. Với sự hỗ trợ của chính phủ và sự nỗ lực của các doanh nghiệp, ngành hàng này có thể trở thành một ngành xuất khẩu mũi nhọn của Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, xuất khẩu giữ vai trò chiến lược đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam nhằm tạo nguồn vốn phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) có hiệu lực từ ngày 01/08/2020 đã mở ra cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn với mức ưu đãi thuế quan xóa bỏ ngay về 0% cho nhiều ngành hàng. Việt Nam hiện là quốc gia xuất khẩu các mặt hàng mây tre đan đứng thứ hai thế giới (sau Trung Quốc). Tuy nhiên, cơ cấu thị trường xuất khẩu mây tre đan của Việt Nam vẫn tập trung chủ yếu vào Hoa Kỳ, Anh và Nhật Bản, trong khi tỷ trọng xuất khẩu sang thị trường EU còn hạn chế và gặp nhiều rào cản kỹ thuật.

Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ Artexport (tiền thân là Tổng Công ty Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ thành lập ngày 23/12/1964) là đơn vị có bề dày gần 60 năm kinh nghiệm trong sản xuất và xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ. Dù có lợi thế về nguồn nguyên liệu và kỹ thuật của các làng nghề truyền thống, hoạt động xuất khẩu sản phẩm mây tre đan sang EU của Artexport vẫn chịu sự cạnh tranh gay gắt và các yêu cầu nghiêm ngặt về quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn môi trường và lao động. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng nhằm nhận diện các cơ hội và thách thức khi khai thác thị trường này theo cam kết EVFTA là yêu cầu cấp thiết.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tác động của hiệp định thương mại tự do tới hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng cơ hội và thách thức đối với hoạt động xuất khẩu sản phẩm mây tre đan sang thị trường EU của Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ Artexport trong bối cảnh thực thi Hiệp định EVFTA.
3. Đề xuất phương hướng và giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy hoạt động xuất khẩu sản phẩm mây tre đan của Artexport sang EU trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận về xuất khẩu, cùng cơ hội và thách thức trong hoạt động xuất khẩu sản phẩm mây tre đan sang thị trường EU của Công ty Artexport dưới tác động của Hiệp định EVFTA.
• Phạm vi nội dung: Đánh giá hoạt động xuất khẩu mặt hàng mây tre đan của Công ty Artexport, tập trung vào 5 nhóm sản phẩm chủ lực cùng mã số hải quan:

STT	Tên mặt hàng xuất khẩu	Mã HS
1	Giỏ mây tre đan hình chữ nhật có nắp	46021290
2	Giỏ mây cắm hoa	46021290
3	Giỏ mây tre đan hình trụ	46021290
4	Giỏ mây tre đan đựng đồ đa năng	46021290
5	Giỏ tre đựng hoa trang trí	46021290

• Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ Artexport và thị trường Liên minh châu Âu (EU).
• Phạm vi thời gian: Số liệu thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh và xuất khẩu được thu thập trong giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2023; số liệu thương mại mây tre đan sang EU được phân tích trong giai đoạn 2018 - 2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm thương mại quốc tế, quy định pháp lý và mô hình quản trị chiến lược:

• Khái niệm và hình thức xuất khẩu: Dựa trên Luật Thương mại 2005 của Việt Nam (Điều 18, Khoản 1) cùng quan điểm học thuật của Đinh Thị Liên và cộng sự (2011), Feenstra và Taylor (2010). Tác giả hệ thống hóa 6 hình thức xuất khẩu chủ yếu: xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu ủy thác, buôn bán đối lưu, xuất khẩu tại chỗ, gia công quốc tế, tạm nhập tái xuất.
• Mô hình ma trận TOWS / SWOT: Khung phân tích chiến lược được phát triển từ nghiên cứu của Albert Humphrey và được chuẩn hóa bởi Ghazinoory cùng cộng sự (2011), Yichuan và Lei (2004). Mô hình kết hợp các yếu tố môi trường bên trong (Điểm mạnh - S, Điểm yếu - W) với môi trường bên ngoài (Cơ hội - O, Thách thức - T) để hình thành 4 nhóm chiến lược: SO, ST, WO, WT.
• Cam kết Hiệp định EVFTA và quy định kỹ thuật của EU: Khóa luận trích xuất các quy định cụ thể:
  • Thuế quan: Phụ lục 2-A Chương 2 EVFTA, áp dụng mức cắt giảm thuế loại A (xóa bỏ về 0% ngay khi hiệp định có hiệu lực) cho nhóm hàng mây tre đan (trước đó chịu thuế 1,7% – 4,7%).
  • Quy tắc xuất xứ (QTXX): Tiêu chí hai công đoạn theo Chương 4 EVFTA (nguyên liệu xuất xứ nội khối và quy trình đan lát thực hiện tại Việt Nam hoặc EU, kèm cơ chế cộng gộp linh hoạt).
  • Chứng nhận xuất xứ: Mẫu EUR.1 cấp bởi cơ quan thẩm quyền theo Thông tư số 11/2020/TT-BCT cho lô hàng trên 6.000 Euro, cơ chế tự chứng nhận xuất xứ cho lô hàng dưới 6.000 Euro và hệ thống REX đối với cơ chế GSP.
  • Rào cản kỹ thuật và quy định bắt buộc: Chỉ thị an toàn sản phẩm chung (GPSD 2001/95/EC), Quy định REACH và Danh mục chất bị hạn chế (RSL), Quy định về sản phẩm diệt khuẩn (BPR), Quy định ghi nhãn 1007/2011, Công ước CITES (Quy định EC 338/97).
  • Tiêu chuẩn tự nguyện và trách nhiệm xã hội: Tiêu chuẩn GRS, RDS, RWS, Oeko-Tex 100, Nhãn sinh thái EU, GOTS, Bluesign, BSCI, WRAP, SEDEX, ETI, SA8000, ISO 14001, ISO 26000, Fair Wear Foundation (FWF) và Fairtrade.

Phương pháp nghiên cứu được thực hiện qua hai quy trình:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo Đại hội đồng cổ đông của Công ty Artexport giai đoạn 2021-2023; dữ liệu thống kê từ Tổng cục Hải quan, cơ sở dữ liệu UN Comtrade, Trung tâm WTO và các ấn phẩm tạp chí chuyên ngành.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh (so sánh số liệu theo chuỗi thời gian và so sánh tỷ lệ thực hiện so với kế hoạch), phương pháp phân tích - tổng hợp và phương pháp quy nạp - diễn giải nhằm rút ra các nhận định logic.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương 1 làm rõ tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh xuất khẩu mây tre đan Việt Nam đứng trước cơ hội mở rộng thị trường EU nhờ EVFTA. Tác giả tổng quan các công trình nghiên cứu trước đây liên quan đến cơ hội và thách thức khi xuất khẩu:

• Nghiên cứu của Lê Thị Hồng Nghĩa (2015) về xuất khẩu nông sản khi gia nhập AEC;
• Nghiên cứu của Nguyễn Thị Bích Loan (2016) về ngành da giày thời kỳ hội nhập;
• Nghiên cứu của Hà Văn Hội (2014) về xuất khẩu gạo khi tham gia TPP;
• Nghiên cứu của Tô Lê Nguyên Khoa (2020) về cơ hội và thách thức chung khi thực thi EVFTA;
• Nghiên cứu của Phạm Việt Thắng (2020), Lê Thị Việt Nga và cộng sự (2022), Phạm Thị Thùy Vân (2021) về thương mại hàng hóa và thủy sản sang EU;
• Nghiên cứu của Đỗ Duy Khánh (2022) về hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu sang EU theo EVFTA.

Tác giả chỉ ra khoảng trống nghiên cứu: các nghiên cứu trước chủ yếu tiếp cận ở phạm vi vĩ mô hoặc cấp ngành, chưa có đề tài công bố chuyên sâu phân tích trường hợp một doanh nghiệp xuất khẩu cụ thể đối với mặt hàng mây tre đan sau khi EVFTA đi vào thực thi. Trên cơ sở đó, chương này xác định rõ mục tiêu, đối tượng, phạm vi không gian, thời gian (2021-2023) và phương pháp thu thập, xử lý dữ liệu.

Chương 2: Cơ sở luận về tác động của tham gia hiệp định thương mại tự do tới xuất khẩu của doanh nghiệp

Chương 2 thiết lập khung lý luận toàn diện về hoạt động xuất khẩu:

• Định nghĩa xuất khẩu và phân loại các hình thức xuất khẩu chủ yếu.
• Phân tích vai trò của xuất khẩu đối với nền kinh tế quốc gia (tạo nguồn vốn nhập khẩu, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới công nghệ, giải quyết việc làm, mở rộng quan hệ đối ngoại) và đối với doanh nghiệp (mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển mạng lưới phân phối).
• Trình bày mô hình ma trận TOWS/SWOT ứng dụng trong hoạch định chiến lược xuất khẩu.
• Khái quát về FTA và các tác động hai mặt khi thực thi: lợi ích từ việc xóa bỏ thuế quan, mở rộng thị trường, tiếp cận công nghệ; đi kèm các thách thức về sức ép cạnh tranh nội địa, chi phí tuân thủ rào cản kỹ thuật (TBT), biện pháp phòng vệ thương mại, yêu cầu khắt khe về quy tắc xuất xứ và sở hữu trí tuệ.

Chương 3: Cơ hội và thách đối với xuất khẩu sản phẩm mây tre đan sang EU của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport trong bối cảnh thực hiện Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA)

Chương 3 tập trung phân tích thực trạng hoạt động của Artexport và bối cảnh thị trường:

• Khái quát doanh nghiệp: Artexport hoạt động chính trong các lĩnh vực: kinh doanh xuất nhập khẩu (trực tiếp và ủy thác ngành thủ công mỹ nghệ, hàng tiêu dùng, vật liệu), sản xuất chế biến gỗ mỹ nghệ - gốm sứ - thêu ren, kinh doanh dịch vụ bất động sản và kho bãi.
• Thực trạng tài chính 2021-2023: Tổng tài sản năm 2022 đạt hơn 100 tỷ VNĐ (tăng 3,5% so với năm 2021), đến năm 2023 đạt 98.541 triệu VNĐ (giảm gần 2% so với 2022 do khủng hoảng kinh tế toàn cầu và xung đột địa chính trị). Vốn chủ sở hữu năm 2022 đạt hơn 62 tỷ VNĐ (tăng gấp 1,04 lần năm 2021). Hệ số khả năng thanh toán ngắn hạn luôn duy trì ở mức an toàn: 1,459 (2021); 1,457 (2022) và 1,403 (2023). Doanh thu năm 2021 đạt 15.782 triệu VNĐ, lợi nhuận trước thuế 67,419 triệu VNĐ và lợi nhuận sau thuế 51,945 triệu VNĐ.
• Thị trường EU và bối cảnh cạnh tranh (2018-2022): Xuất khẩu sản phẩm mây tre sang EU chịu sự chi phối từ Trung Quốc, Indonesia, Ba Lan, Việt Nam và Ấn Độ. Xu hướng tiêu dùng tại EU chuyển dịch sang các sản phẩm tự nhiên, thân thiện môi trường, phục vụ không gian nhà ở đô thị thu hẹp.
• Phân tích SWOT tại Artexport:
  • Điểm mạnh (S): Uy tín thương hiệu gần 60 năm; nguồn nguyên liệu dồi dào; liên kết đội ngũ nghệ nhân lành nghề tại các làng nghề; năng lực xử lý kỹ thuật chống chịu thời tiết; tình hình tài chính tự chủ.
  • Điểm yếu (W): Phụ thuộc nhiều vào việc thu mua phân tán tại các làng nghề gây khó khăn kiểm soát đồng bộ chất lượng; thiết kế mẫu mã chưa đa dạng theo phân khúc cao cấp; chưa xây dựng được thương hiệu riêng vững chắc tại thị trường quốc tế; chi phí kiểm định cao.
  • Cơ hội (O): Thuế nhập khẩu vào EU giảm về 0% theo EVFTA; nhu cầu tiêu dùng sản phẩm xanh tại EU gia tăng; xu hướng đa dạng hóa nguồn cung giảm phụ thuộc vào Trung Quốc của các nhà nhập khẩu châu Âu.
  • Thách thức (T): Tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn hóa chất nghiêm ngặt (REACH, GPSD); rào cản quy tắc xuất xứ hai công đoạn; sự cạnh tranh gay gắt về giá và sản lượng từ Trung Quốc, Indonesia, Ba Lan; biến động kinh tế và chi phí vận chuyển.

Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp nhằm phát triển hoạt động xuất khẩu sản phẩm mây tre đan sang EU của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport trong bối cảnh thực hiện Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA)

Chương 4 đưa ra các nhóm giải pháp chiến lược và kiến nghị cụ thể:

• Định hướng chiến lược: Áp dụng kết hợp các chiến lược SO (tận dụng ưu đãi thuế quan và nguồn nguyên liệu tự nhiên để gia tăng thị phần), ST (nâng cao kiểm soát kỹ thuật xử lý để vượt qua rào cản REACH và GPSD), WO (chủ động tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất tại làng nghề để đáp ứng quy tắc xuất xứ) và WT (tái cơ cấu chi phí, tránh rủi ro vi phạm tiêu chuẩn).
• Giải pháp cấp doanh nghiệp:
  1. Mở rộng thị trường xuất khẩu: Tiếp cận thêm các quốc gia thành viên khác trong khối EU ngoài các thị trường truyền thống, tham gia các hội chợ triển lãm chuyên ngành.
  2. Nâng cao chất lượng sản phẩm: Thiết lập quy trình kiểm tra hóa chất, lớp phủ, chất diệt khuẩn tuân thủ REACH và BPR; hợp tác với các tổ chức kiểm định quốc tế (SGS, TÜV SÜD, QIMA); truy xuất nguồn gốc nguyên liệu.
  3. Nâng cao năng lực cạnh tranh: Đầu tư thiết kế mẫu mã phù hợp thị hiếu tiêu dùng Bắc Âu và Tây Âu; kết hợp giữa kỹ thuật thủ công truyền thống và cơ giới hóa khâu xử lý nguyên liệu để giảm giá thành.
• Kiến nghị đối với các bên liên quan:
  • Đối với Nhà nước: Cung cấp thông tin cập nhật về các rào cản kỹ thuật TBT của EU; hỗ trợ công tác cấp C/O mẫu EUR.1 nhanh chóng; quy hoạch vùng nguyên liệu mây tre bền vững.
  • Đối với Hiệp hội, ngành hàng: Tổ chức đào tạo về các tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội (CSR, BSCI, ISO 14001); kết nối các doanh nghiệp xuất khẩu để chia sẻ thông tin thị trường và giảm thiểu chi phí logistics.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các dữ liệu thực chứng phản ánh vị thế xuất khẩu mây tre đan sang EU và tình hình nội tại của Artexport:

1. Bức tranh cạnh tranh xuất khẩu mây tre đan sang EU giai đoạn 2018 - 2022

Dữ liệu UN Comtrade trích xuất trong khóa luận cho thấy quy mô và tốc độ tăng trưởng của các nguồn cung chính sang EU:

Quốc gia xuất khẩu	Kim ngạch 2018 (Triệu Euro)	Kim ngạch 2022 (Triệu Euro)	Tốc độ tăng trưởng hàng năm (CAGR)	Đặc điểm cạnh tranh
Trung Quốc	168	229	8,1%	Dẫn đầu thị trường; sản xuất quy mô lớn, cơ giới hóa, giá rẻ, đáp ứng đầy đủ chứng nhận.
Indonesia	36	61	14,0%	Nguồn cung mây chiếm 80% thế giới; chuyên sâu đồ nội thất mây, kết hợp gỗ tếch.
Ba Lan	37	57	12,0%	Lợi thế vị trí nội khối EU, thời gian giao hàng ngắn, nhãn mác "Made in Europe".
Việt Nam	23	43	19,0%	Chi phí cạnh tranh, kết hợp thủ công và cơ giới hóa, tốc độ CAGR cao nhất nhóm.
Ấn Độ	6,7	26	-	Tăng trưởng gấp hơn 3 lần (đạt đỉnh 31 triệu Euro năm 2021); thị phần 3,1% năm 2022.

2. Thực trạng tài chính của Công ty Artexport giai đoạn 2021 - 2023

Tiêu chí tài chính	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023
Tổng tài sản (triệu VNĐ)	97.541	> 100.000	98.541
Vốn chủ sở hữu (triệu VNĐ)	60.264	> 62.000	Giảm 4% so với 2022
Nợ dài hạn (triệu VNĐ)	0	0	0
Hệ số thanh toán ngắn hạn	1,459	1,457	1,403

3. Đóng góp của đề tài

• Đóng góp học thuật: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tác động của FTA thế hệ mới đối với một ngành hàng thủ công truyền thống cụ thể; liên kết giữa khung lý thuyết ma trận TOWS và các cam kết thực tế của EVFTA (thuế quan, QTXX, TBT, phát triển bền vững).
• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận cung cấp bức tranh chi tiết về các rào cản kỹ thuật của thị trường EU (REACH, GPSD, BPR, RSL, CITES) đối với sản phẩm mây tre đan mã HS 46021290; đánh giá chính xác các điểm nghẽn nội bộ tại Artexport và đề xuất giải pháp có khả năng áp dụng trực tiếp cho doanh nghiệp để khai thác ưu đãi thuế quan EVFTA.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận thể hiện một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu:

• Dữ liệu nghiên cứu tại doanh nghiệp tập trung trong giai đoạn 2021 - 2023, đây là giai đoạn thị trường quốc tế có nhiều biến động bất thường do hậu quả đại dịch Covid-19 và căng thẳng địa chính trị, dẫn đến một số chỉ tiêu tài chính và kim ngạch chưa phản ánh toàn diện chu kỳ kinh doanh dài hạn.
• Đề tài chủ yếu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp và phương pháp phân tích định tính kết hợp thống kê mô tả, chưa thực hiện khảo sát định lượng diện rộng về mức độ sẵn sàng của các làng nghề vệ tinh trong chuỗi cung ứng.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu sang mô hình chuỗi cung ứng hoàn chỉnh từ vùng nguyên liệu, cơ sở chế biến làng nghề đến đơn vị xuất khẩu; hoặc lượng hóa tác động của các rào cản phi thuế quan (TBT, SPS, tiêu chuẩn xanh) đối với biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu thủ công mỹ nghệ Việt Nam sang EU.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên: Thuộc các chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế, Thương mại quốc tế làm tài liệu tham khảo về phương pháp xây dựng khóa luận tốt nghiệp theo cấu trúc phân tích tình huống thực tế tại doanh nghiệp (Case Study).
• Nhà nghiên cứu và giảng viên: Tham khảo cấu trúc hệ thống hóa các cam kết của EVFTA (cơ chế cấp C/O mẫu EUR.1, tự chứng nhận xuất xứ, quy tắc hai công đoạn) và danh mục các tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng đối với hàng thủ công mỹ nghệ nhập khẩu vào EU.
• Doanh nghiệp xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ: Đặc biệt là các doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm mây tre đan, có thể sử dụng danh mục kiểm tra tiêu chuẩn (REACH, RSL, BPR, nhãn sinh thái, CSR) và khung chiến lược TOWS để xây dựng kế hoạch thâm nhập thị trường EU.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệp định EVFTA quy định mức thuế suất ưu đãi đối với sản phẩm mây tre đan của Việt Nam như thế nào?

Theo Phụ lục 2-A Chương 2 của Hiệp định EVFTA, mặt hàng mây tre đan thuộc nhóm cam kết A. Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ các dòng thuế đối với sản phẩm mây, tre, cói từ Việt Nam nhập khẩu vào EU (trước đây chịu mức thuế từ 1,7% đến 4,7%) được loại bỏ hoàn toàn về 0% ngay khi Hiệp định chính thức có hiệu lực từ ngày 01/08/2020.

2. Để hưởng ưu đãi thuế quan EVFTA, sản phẩm mây tre đan cần đáp ứng quy tắc xuất xứ gì?

Sản phẩm mây tre đan phải đáp ứng tiêu chí hai công đoạn theo Chương 4 EVFTA:

• Nguồn nguyên liệu thô sử dụng để tạo thành sản phẩm phải có xuất xứ tại Việt Nam hoặc EU (hoặc áp dụng cơ chế cộng gộp linh hoạt theo cam kết).
• Toàn bộ công đoạn đan lát, gia công tạo hình bắt buộc phải được thực hiện tại Việt Nam hoặc EU.
• Về chứng từ, doanh nghiệp phải xin cấp Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) Mẫu EUR.1 tại cơ quan có thẩm quyền của Bộ Công Thương cho các lô hàng có trị giá trên 6.000 Euro, hoặc áp dụng cơ chế tự chứng nhận đối với lô hàng không quá 6.000 Euro.

3. Quy định REACH của EU kiểm soát những yếu tố nào trên sản phẩm mây tre đan?

Quy định REACH kiểm soát việc đăng ký, đánh giá, cấp phép và hạn chế các hóa chất độc hại tồn dư trên sản phẩm. Đối với hàng mây tre đan, rủi ro vi phạm thường nằm ở các lớp phủ bề mặt, sơn, mực in hoặc hóa chất xử lý mối mọt (chứa thuốc nhuộm Azo, chất chống cháy, niken, kim loại nặng). Doanh nghiệp cần thông qua các đơn vị thử nghiệm độc lập bên thứ ba (như SGS, TÜV SÜD, QIMA) để có báo cáo kiểm nghiệm đạt chuẩn trước khi xuất khẩu.

4. Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu mây tre đan của Việt Nam sang EU giai đoạn 2018 - 2022 đạt mức nào so với các đối thủ?

Theo số liệu UN Comtrade trong văn bản, xuất khẩu đồ nội thất mây tre của Việt Nam sang EU tăng từ 23 triệu Euro (năm 2018) lên 43 triệu Euro (năm 2022), đạt tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 19%. Đây là tốc độ tăng trưởng cao nhất trong số các quốc gia xuất khẩu chính sang EU (so với Trung Quốc đạt CAGR 8,1%, Indonesia đạt 14% và Ba Lan đạt 12%).

5. Khả năng tự chủ tài chính của Công ty Artexport trong giai đoạn 2021 - 2023 được thể hiện qua các chỉ số nào?

Trong suốt giai đoạn 2021 - 2023, Công ty Artexport không phát sinh nợ dài hạn (nợ dài hạn duy trì mức 0 VNĐ). Hệ số thanh toán ngắn hạn của công ty liên tục duy trì trên mức an toàn (> 1): đạt 1,459 (năm 2021), 1,457 (năm 2022) và 1,403 (năm 2023). Vốn chủ sở hữu duy trì ở mức trên 60 tỷ VNĐ, cho thấy doanh nghiệp có khả năng tự chủ về nguồn vốn và không bị áp lực lớn bởi nợ vay đến hạn.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hồ Thanh Bằng đã phân tích toàn diện tác động của Hiệp định EVFTA đối với hoạt động xuất khẩu mặt hàng mây tre đan sang EU của Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ Artexport. Trên cơ sở kết hợp lý luận thương mại quốc tế, mô hình ma trận TOWS và dữ liệu thực tế giai đoạn 2021 - 2023, tác giả đã chỉ rõ các cơ hội giảm thuế về 0% song hành cùng rào cản kỹ thuật REACH, GPSD và quy tắc xuất xứ hai công đoạn. Các giải pháp đề xuất về mở rộng thị trường, kiểm soát tiêu chuẩn hóa chất và nâng cao năng lực thiết kế có giá trị thực tiễn cao, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa lợi ích từ tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở luận về tác động của tham gia hiệp định thương mại tự do tới xuất khẩu của doanh nghiệp Chương 3: Cơ hội và thách đối với xuất khẩu sản phẩm mây tre đan sang EU của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport trong bối cảnh thực hiện hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp nhằm phát triển hoạt động xuất khẩu sản phẩm mây tre đan sang EU của Công ty CP XNK thủ công mỹ nghệ Artexport trong bối cảnh thực hiện hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA THAM GIA HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO TỚI XUẤT KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP 2. Tổng quan về xuất khẩu của doanh nghiệp 2. Khái niệm xuất khẩu Theo quan điểm của Đinh Thị Liên và các cộng sự (2011) trong Giáo trình Thương mại quốc tế, “Hoạt động thương mại hàng hóa là lĩnh vực hoạt động xuất hiện đầu tiên trong thương mại quốc tế, phát triển không ngừng và vẫn là hình thức hoạt động phổ biến và quan trọng nhất hiện nay”. Feenstra và Taylor (2010) lại đưa ra một định nghĩa khác về xuất khẩu trong giáo trình Thương mại quốc tế đó là: “Các quốc gia mua và bán hàng hóa, dịch vụ từ nhau.

Xuất khẩu là sản phẩm được bán từ nước này sang nước khác”. Theo Điều 18, Khoản 1, Luật thương mại 2005 của Việt Nam, “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt 15 nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Có thể định nghĩa khái niệm xuất khẩu như sau: xuất khẩu là việc một quốc gia bán hàng hóa và dịch vụ cho một quốc gia khác trên cơ sở dùng tiền tệ của một trong hai quốc gia đó hoặc của quốc gia thứ ba làm phương thức thanh toán. Mục đích của hoạt động này là khai thác được lợi thế của từng quốc gia trong phân công lao động quốc tế.

Khi việc trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia đều có lợi thì các quốc gia đều tích cực tham gia mở rộng hoạt động này. Như vậy, xuất khẩu được hiểu là hoạt động trao đổi hàng hoá và dịch vụ của một quốc gia với phần còn lại của thế giới thông qua mua bán nhằm khai thác triệt để lợi thế của quốc gia trong phân công lao động quốc tế. Cơ sở của xuất khẩu là hoạt động mua bán và trao đổi hàng hóa (bao gồm hàng hóa vô hình và hữu hình) trong nước. Cho tới khi sản xuất phát triển và việc trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia đều có lợi, hoạt động này mở rộng phạm vi ra ngoài biên giới của các quốc gia hoặc giữa thị trường nội địa và khu chế xuất.

Các hình thức xuất khẩu * Xuất khẩu trực tiếp 9 Xuất khẩu trực tiếp là hoạt động bán hàng trực tiếp của các công ty cho các khách hàng của mình ở nước ngoài Xuất khẩu trực tiếp được tiến hành khá đơn giản. Hoạt động xuất khẩu trực tiếp là hình thức xuất khẩu độc lập của một doanh nghiệp xuất khẩu trên cơ sở nghiên cứu kỹ thị trường trong và ngoài nước, tính toán đầy đủ các chi phí đảm bảo kinh doanh có lãi, đúng phương hướng, chính sách luật pháp của Nhà nước cũng như quốc tế. Trong hoạt động xuất khẩu tự doanh, doanh nghiệp hoàn toàn nắm quyền chủ động và phải tự tiến hành các nghiệp vụ của hoạt động xuất khẩu từ nghiên cứu thị trường, lựa chọn bạn hàng, lựa chọn phương thức giao dịch, đến việc ký kết và thực hiện hợp đồng. Doanh nghiệp phải tử bỏ vốn để chi trả các chi phí phát sinh trong hoạt động kinh doanh và được hưởng toàn bộ phần lãi thu được cũng như phải tự chịu trách nhiệm nếu hoạt động đó thua lỗ.

Khi xuất khẩu tự doanh thì doanh nghiệp được trích kim ngạch xuất khẩu, khi tiêu thụ hàng xuất khẩu doanh nghiệp phải chịu thuế doanh thu, thuế lợi tức. Thông thường, doanh nghiệp chỉ cần lập một hợp đồng xuất khẩu với nước ngoài. * Xuất khẩu ủy thác Hoạt động xuất khẩu ủy thác là hoạt động xuất khẩu hình thành giữa một doanh nghiệp hoạt động trong nước có ngành hàng kinh doanh một số mặt hàng xuất khẩu nhưng không đủ điều kiện về khả năng tài chính, về đối tác kinh doanh… nên đã ủy thác cho doanh nghiệp có chức năng trực tiếp giao dịch ngoại thương tiến hành xuất khẩu hàng hóa theo yêu cầu của mình. Bên nhận ủy thác phải tiến hành đàm phán với nước ngoài để làm thủ tục xuất khẩu theo yêu cầu của bên ủy thác và được hưởng một khoản hoa hồng gọi là phí ủy thác.

Quan hệ giữa doanh nghiệp ủy thác và doanh nghiệp nhận ủy thác được quy định đầy đủ trong hợp đồng ủy thác. Trong hoạt động xuất khẩu ủy thác, doanh nghiệp xuất khẩu không phải bỏ vốn, không phải xin hạn ngạch (nếu có), không phải nghiên cứu thị trường tiêu thụ vì không phải tiêu thụ hàng của họ mà chỉ đứng ra đại diện cho bên ủy thác để giao dịch với bạn hàng nước ngoài, ký hợp đồng và làm thủ tục xuất khẩu hàng cũng như thay mặt cho bên ủy thác khiếu nại đòi bồi thường với nước ngoài khi có tổn thất. 10 Khi nhận ủy thác, các doanh nghiệp xuất khẩu này (nhận ủy thác) phải lập hai hợp đồng: một hợp đồng mua bán hàng hóa với nước ngoài. Một hợp đồng nhận ủy thác với bên ủy thác.

* Buôn bán đối lưu Buôn bán đối lưu hay mậu dịch đối lưu là một phương thức giao dịch trao đổi hàng hóa, trong đó xuất khẩu kết hợp chặt chẽ với nhập khẩu, người bán đồng thời là người mua, lượng hàng hóa giao đi có giá trị tương đương với lượng hàng hóa nhập về. * Xuất khẩu tại chỗ Trong trường hợp hàng hóa và dịch vụ có thể chưa vượt qua biên giới quốc gia nhưng ý nghĩa kinh tế của nó cũng tương tự như hoạt động xuất khẩu thì được coi là xuất khẩu tại chỗ. Xuất khẩu tại chỗ là việc cung cấp hàng hóa và dịch vụ cho người, doanh nghiệp hay tổ chức quốc tế khi những tổ chức, con người đó có mặt tại nước xuất khẩu, nhưng có thể giảm bớt chi phí gắn liền với hoạt động sản xuất và vận chuyển như: bao bì, chi phí vận tải, bảo hiểm, thu hồi vốn nhanh trong khi vẫn thu được lại ngoại tệ. Hình thức xuất khẩu tại chỗ thì hàng hóa xuất khẩu sẽ bao gồm những mặt hàng sau: − Sản phẩm gia công; máy móc, thiết bị thuê hoặc mượn; nguyên liệu, vật tư dư thừa; phế liệu, phế phẩm thuộc hợp động gia công quy định tại khoản 3 Điều 32 Nghị định số 187/2013/NĐ-CP; − Hàng hóa mua bán giữa doanh nghiệp nội địa với doanh nghiệp chế xuất, doanh nghiệp trong khu phi thuế quan; − Hàng hóa mua bán giữa doanh nghiệp Việt Nam với tổ chức, cá nhận nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam được thương nhân nước ngoài chỉ định giao, nhận hàng hóa với doanh nghiệp khác tại Việt Nam.

Như vậy, hàng hóa được xuất khẩu tại chỗ sẽ không được vận chuyển vượt ra khỏi biên giới lãnh thổ Việt Nam, mà khách hàng nước ngoài vẫn mua và sử dụng được hàng hóa của mình. * Gia công quốc tế 11 Gia công quốc tế là hình thức cần thiết trong điều kiện phát triển của phân công lao động quốc tế và do sự khác biệt và điều kiện tái sản xuất giữa các quốc gia. Nó được phân chia thành hai loại hình chủ yếu tùy theo vai trò của bên đặt hàng và 12 bên nhận gia công. Khi trình độ phát triển của một quốc gia còn thấp, thiếu vốn, thiếu công nghệ, thiếu thị trường thì các doanh nghiệp thường vào vị trí nhận gia công thuê cho nước ngoài.

Nhưng khi trình độ phát triển ngày càng cao thì nên chuyển qua hình thức thuê nước ngoài gia công cho mình. Hoạt động gia công mang tính chất công nghiệp nhưng chu kỳ gia công lại rất ngắn, đầu vào và đầu ra của nó gắn liền với thị trường nước ngoài nên nó được coi là một bộ phận của hoạt động ngoại thương * Tạm nhập tái xuất Tạm nhập có thể hiểu nghĩa đơn thuần là việc nhập khẩu hàng hóa trong một thời gian ngắn hạn (“tạm”) vào lãnh thổ Việt Nam. Thông thường, hàng hóa sau khi được nhập khẩu vào một quốc gia sẽ được lưu lại tại quốc gia đó để phân phối ra thị trường hoặc phục vụ cho một mục đích nhất định của doanh nghiệp, phục vụ cho sản xuất kinh doanh trên lãnh thổ của quốc gia nhập khẩu đó. Tuy nhiên, với trường hợp tạm nhập hàng hóa thì hàng hóa nhập khẩu không nhằm mục đích cho lưu thông tại thị trường Việt Nam mà sau một thời gian ngắn tiếp theo sẽ được xuất khẩu sang một thị trường khác.

Tái xuất là bước tiếp theo sau của tạm nhập. Sau khi hàng hóa đã được hoàn thiện thủ tục thông quan, nhập khẩu vào một quốc gia nhập khẩu, hàng hóa đó sẽ được xuất khẩu sang một quốc gia khác. Bản chất, hàng hóa này được xuất khẩu hai lần, xuất khẩu từ nước đầu tiên để “tạm nhập” rồi sau đó lại xuất sang nước nhập khẩu cuối cùng. Vai trò của xuất khẩu Thứ nhất, xuất khẩu tạo nguồn vốn cho nhập khẩu và tích luỹ phát triển sản xuất, phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

Đối với các nước đang phát triển như Việt Nam, công nghiệp hoá đất nước theo những bước đi thích hợp là con đường tất yếu để khắc phục tình trạng nghèo nàn và chậm phát triển. Để thực hiện đường lối công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thì trước mắt chúng ta phải nhập khẩu một số lượng lớn máy móc thiết bị hiện 12 đại từ bên ngoài, nhằm trang bị cho nền sản xuất. Nguồn vốn để nhập khẩu thường được hình thành từ các nguồn chủ yếu là: xuất khẩu hàng hóa, đầu tư nước ngoài, đi vay, viện trợ, thu hút từ hoạt động du lịch, dịch vụ, xuất khẩu lao động. Nguồn vốn vay rồi cũng phải trả, còn viện trợ và đầu tư nước ngoài thì có hạn, hơn nữa các nguồn này thường bị phụ thuộc vào nước ngoài.

Do đó, nguồn vốn quan trọng nhất để nhập khẩu, công nghiệp hóa đất nước chính là xuất khẩu. Thực tế là nước nào gia tăng được xuất khẩu thì nhập khẩu theo đó sẽ tăng theo.