Chương 1 Những Vấn Đề Lý Luận Và Pháp Luật Về xử phạt vi phạm hành chính Lĩnh Vực quản lý và bảo vệ rừng 1. Rừng và vai trò của rừng với môi sinh Rừng là một thành phần của sinh quyển. Nhờ bức xạ từ vũ trụ, trong đó năng lượng mặt trời là nguồn cơ bản, rừng đã tích lũy và phân bố lại năng lượng tự do nhận được. Chính nhờ đó mà cuộc sống của các sinh vật được bảo đảm.
Trên quan điểm năng lượng, rừng là một bộ máy tích lũy và điều chỉnh năng lượng to lớn nhất sinh quyển. Rừng bảo vệ đất khỏi xói mòn. Rừng bảo đảm chế độ thủy văn cho hệ thống sông, hồ. Rừng góp phần tích cực vào quá trình điều hòa khí hậu.
Rừng cố định co2 và cung cấp o2 tự do cho không khí. Nhờ vào đó, rừng tạo ra môi trường sống tốt cho sinh vật. Rừng thực hiện vai trò vũ trụ trong sinh quyển thông qua hai chức năng: sản xuất ra hữu cơ sơ cấp từ các chất vô cơ và chất khoáng, thải oxy vào không khí để điều chỉnh chất khí của khí quyển. Hàng năm, rừng cung cấp cho khí quyển tổng lượng o2 mà khí quyển nhận được.
Chính vì vậy, rừng có vai trò sinh thái hết sức to lớn. ảnh hưởng của rừng với môi trường mang tính tổng hợp như đất, nước, không khí,. và rừng là yếu tố cơ bản để duy trì cân bằng sinh thái của môi trường. Rừng không còn thì sự sống của loài người sẽ bị đe dọa.
Số phận của rừng là số phận của chúng ta. Nếu như giá trị kinh tế của rừng có thể xác định được thì các chức năng bảo vệ cải tạo môi trường sống của rừng trở lên vô giá đối với sự sống của loài người. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Rừng là một hệ thống phức tạp bao gồm các yếu tố lý học, hóa học và sinh học tác động qua lại với nhau, là một tổng thể của khí hậu, đất đai, động vật, thực vật và vi sinh vật; đó là một siêu cơ thể tiến hóa tương đối chậm chạp, tham gia vào các chu trình C, O2, N2, H2O và của nhiều loại chất khoáng khác. Ngoài ra, rừng còn có vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu, giữ nước chống xói mòn đất, chống lũ lụt, chống sa mạc hóa, chắn gió và bảo vệ mùa màng, đem lại các lợi ích vô cùng lớn lao như: cung cấp nguồn gen, cung cấp gỗ và các sản phẩm gỗ, cung cấp và điều hòa nguồn nước, cung cấp nguồn thuốc quý.
Ngoài vai trò cung cấp o2 cho khí quyển, rừng còn là màng lọc không khí trong lành như cản khói bụi, hạn chế nhiều loại vi khuẩn và siêu vi khuẩn gây hại cho con người và các động vật. Hơn nữa rừng còn có vai trò quan trọng trong sự điều hòa khí hậu của trái đất. Vì vậy, rừng được xem như lá phổi xanh của trái đất. Ngày nay vấn đề bảo vệ, gây trồng không chỉ mang ý nghĩa của việc bảo vệ phát triển nguồn tài nguyên mà còn để bảo vệ và cải tạo môi trường sống của loài người.
Rừng có ảnh hưởng nhiều mặt đến môi trường tự nhiên, làm thay đổi điều kiện khí hậu, đất đai, sinh vật. từ đó ảnh hưởng đến môi trường sinh thái của con người. Nghiên cứu vai trò của rừng đối với môi trường không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc bảo vệ, sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên, gây trồng các loại rừng phòng hộ, hạn chế ảnh hưởng của thiên nhiên, làm tăng thêm ý nghĩa cảnh quan, văn hóa xã hội của rừng. Hiện nay, rừng bao phủ 4 tỷ ha đất.
Các hệ sinh thái rừng sản xuất ra 50% chất hữu cơ sinh quyển. Rừng cũng là nơi cung cấp ổn định gỗ và các sản phẩm khác cho con người. Cần nhận thấy rằng sự phá hủy rừng cũng đồng thời phá hủy cả chế độ nước, gây xói mòn, làm tăng tiêu hao độ ẩm trong đất, phá hủy cơ sở hình thành và nuôi dưỡng nước ngọt, làm khí hậu thay đổi theo hướng không có lợi cho sự sống của loài người [2]. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng 1. Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng Cơ sở của việc xử phạt vi phạm hành chính là có vi phạm hành chính, vi phạm hành chính được pháp luật quy định. Việc nghiên cứu khái niệm vi phạm hành chính có ý nghĩa hết sức quan trọng cả về lý luận và thực tiễn bởi vì định nghĩa đúng về vi phạm hành chính là cơ sở xác định các vi phạm hành chính cụ thể trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước. Xác định được hành vi vi phạm hành chính tính chính xác của việc xử phạt vi phạm hành chính càng cao, đảm bảo được quyền lợi hợp pháp của nhà nước, tổ chức và cá nhân, phát huy hiệu quả và mục đích của việc xử phạt hành chính là lập lại trật tự nhà nước bị xâm hại, góp phần giáo dục người vi phạm và cảnh báo, phòng ngừa vi phạm trong tương lai và tránh được sự tùy tiện trong xử phạt hành chính.
Theo quy định tại Điều 1 Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính do Hội đồng Nhà nước ban hành ngày 30/11/1989 và có hiệu lực từ ngày 01/01/1990 thì: "Vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm hại các quy tắc quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính" [25]. Theo Nghị định số 99/2009/NĐ-CP ngày 02 tháng 11 năm 2009 thì: Vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng là hành vi vô ý hoặc cố ý của cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước vi phạm các quy định của Nhà nước về quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản chưa gây thiệt hại hoặc đã gây thiệt hại đến rừng, lâm sản, môi trường rừng nhưng chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự [22]. Định nghĩa nêu trên đã nêu lên các dấu hiệu pháp lý cơ bản của vi phạm hành chính là hành vi, tính trái pháp luật của hành vi, có lỗi và bị xử 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phạt, đồng thời cũng có đề cập đến chủ thể của cấu thành pháp lý vi phạm hành chính. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng cũng là một dạng của vi phạm hành chính, cũng có những điểm chung giống như các vi phạm hành chính trong các lĩnh vực khác, cũng có dấu hiệu cấu thành vi phạm hành chính.
Các dấu hiệu đó là: khách thể, mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ quan của hành vi vi phạm hành chính trong quản lý và bảo vệ rừng. Tuy nhiên, khác với những vi phạm trong lĩnh vực khác, vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng có một số đặc điểm riêng: - Đối tượng bị hành vi vi phạm hành chính xâm hại là rừng, lâm sản và môi trường rừng, loại tài nguyên đặc biệt, loại tài sản mang tính pháp lý đặc biệt thuộc sở hữu của toàn dân và ảnh hưởng đến toàn bộ môi trường sinh thái trên phạm vi rộng lớn và lâu dài. - Hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng trong nhiều trường hợp rất khó phát hiện, việc phát hiện thường là khi đã hoàn thành hoặc có hậu quả của vi phạm. - Các vi phạm trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng không chỉ liên quan đến pháp luật quản lý và bảo vệ rừng mà còn liên quan đến nhiều ngành luật khác, do mối quan hệ trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng mang tính tổng hợp, diện rộng với sự tham gia rộng rãi của các cơ quan nhà nước, làm phức tạp việc phân định trách nhiệm của đối tượng vi phạm pháp luật.
Đặc điểm của vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng Vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng cũng là một dạng của vi phạm hành chính nên cũng phải có đủ 4 yếu tố cấu thành của vi phạm hành chính là: mặt khách quan, khách thể, chủ thể và mặt chủ quan của hành vi vi phạm hành chính. Nhưng khác với hành vi vi phạm hành chính 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong lĩnh vực khác, các yếu tố cấu thành của hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng còn có những đặc điểm riêng như: 1. Mặt khách quan Dấu hiệu bắt buộc của mặt khách quan của vi phạm hành chính là hành vi vi phạm hành chính, nói cách khác, hành vi mà tổ chức, cá nhân thực hiện là hành vi xâm phạm các qui tắc quản lý nhà nước về quản lý và bảo vệ rừng và đã bị pháp luật ngăn cấm, theo đó pháp luật quy định rằng những hành vi này sẽ bị xử phạt bằng các hình thức, biện pháp hành chính. Mặt khách quan của vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng gồm các dấu hiệu: hành vi, tính trái pháp luật của hành vi, hậu quả thiệt hại mà hành vi gây ra cho xã hội, quan hệ nhân quả, thời gian, địa điểm, phương tiện vi phạm.
Hành vi vi phạm trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng là hành vi có tính chất trái pháp luật, vi phạm các qui định của nhà nước trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng dưới hình thức không thực hiện hoặc thực hiện không đúng những qui định của pháp luật quản lý và bảo vệ rừng, xâm phạm đến những khách thể được pháp luật bảo vệ. Để nhận biết một hành vi là trái pháp luật cần căn cứ vào những phong tục tập quán của từng địa phương để xem xét hành vi nhất định.