Tóm tắt luận án tiến sĩ về xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội trong luật hình sự Việt Nam

Tài liệu Xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội trong luật hình sự việt nam tổng hợp lý thuyết và thực hành, phục vụ học tập ngành pháp luật

• Tác giả: Mai Thị Thủy
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Phương Hoa
• Trường học: Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
• Đề tài: Xử Lý Chuyển Hướng Đối Với Người Dưới 18 Tuổi Phạm Tội Trong Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI
• 2. PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VỀ XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI
• 3. QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG
• 4. ĐỊNH HƯỚNG VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN VỀ XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Những vấn đề lý luận về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Luận án này tập trung vào việc phân tích và hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan đến xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội trong luật hình sự Việt Nam. Khái niệm xử lý chuyển hướng được định nghĩa như là một phương pháp tiếp cận nhằm giảm thiểu sự can thiệp của hệ thống tư pháp hình sự đối với trẻ em và người chưa thành niên. Các biện pháp xử lý hình sự truyền thống thường không phù hợp với đặc điểm phát triển tâm lý và xã hội của đối tượng này. Việc áp dụng xử lý chuyển hướng không chỉ giúp giảm thiểu tỷ lệ tái phạm tội mà còn tạo cơ hội cho trẻ em được giáo dục và tái hòa nhập cộng đồng. Các quy định pháp luật hiện hành vẫn còn nhiều hạn chế, cần được cải thiện để phù hợp với thực tiễn. Theo đó, việc nghiên cứu các quy định pháp luật quốc tế và kinh nghiệm từ các quốc gia khác như Canada và Đức sẽ mang lại cái nhìn sâu sắc hơn về vấn đề này.

1.1 Khái niệm và đặc điểm của xử lý chuyển hướng

Khái niệm xử lý chuyển hướng được hiểu là một phương thức xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, nhằm hướng tới việc giáo dục và cải tạo hơn là trừng phạt. Đặc điểm của phương pháp này là tính linh hoạt, tạo điều kiện cho trẻ em phát triển tích cực và tránh được những tác động tiêu cực từ hệ thống tư pháp hình sự. Xử lý chuyển hướng cũng cần được áp dụng với sự đồng thuận của các bên liên quan, bao gồm cả gia đình và cộng đồng. Điều này không chỉ tạo ra một môi trường hỗ trợ cho trẻ em mà còn khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong việc giáo dục và bảo vệ quyền lợi của người dưới 18 tuổi. Việc áp dụng các biện pháp xử lý hình sự nhẹ nhàng hơn sẽ giúp trẻ em cảm thấy được tôn trọng và có cơ hội sửa chữa sai lầm của mình.

II. Pháp luật của một số quốc gia về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Nghiên cứu về pháp luật của các quốc gia khác trong việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội cho thấy nhiều mô hình khác nhau. Tại Canada, luật hình sự cho phép áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng nhằm giảm thiểu sự can thiệp của hệ thống tư pháp. Tương tự, Bang Georgia (Hoa Kỳ) cũng có những quy định rõ ràng về việc áp dụng xử lý chuyển hướng cho trẻ em. Những quy định này thường tập trung vào việc giáo dục và phục hồi thay vì hình phạt. Các quốc gia này đã thành công trong việc giảm tỷ lệ tái phạm tội ở người chưa thành niên thông qua các chương trình giáo dục và hỗ trợ tâm lý. Việc áp dụng những kinh nghiệm này vào pháp luật Việt Nam sẽ góp phần hoàn thiện hơn nữa hệ thống xử lý hình sự đối với người dưới 18 tuổi.

2.1 Kinh nghiệm từ Canada và Bang Georgia

Canada đã triển khai nhiều chương trình xử lý chuyển hướng hiệu quả cho trẻ em, bao gồm các biện pháp giáo dục và tư vấn. Các chương trình này không chỉ giúp người dưới 18 tuổi nhận thức được hành vi sai trái mà còn hỗ trợ họ trong quá trình tái hòa nhập xã hội. Ở Bang Georgia, luật pháp cũng cho phép sử dụng các biện pháp không chính thức để giải quyết các vụ việc liên quan đến người chưa thành niên. Những kinh nghiệm này cho thấy rằng việc áp dụng xử lý chuyển hướng có thể mang lại lợi ích lớn cho cả trẻ em và xã hội, giúp giảm thiểu tình trạng tái phạm và nâng cao nhận thức về trách nhiệm xã hội.

III. Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội và thực tiễn áp dụng

Luật hình sự Việt Nam đã có những quy định nhất định về xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội, tuy nhiên, thực tiễn áp dụng vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện. Các quy định hiện hành chưa hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu bảo vệ quyền lợi của trẻ em và người chưa thành niên. Hệ thống pháp luật cần được cải cách để phù hợp hơn với thực tiễn và các tiêu chuẩn quốc tế. Việc áp dụng các biện pháp xử lý hình sự nhẹ nhàng hơn, như giáo dục và tư vấn, cần được ưu tiên hơn là các biện pháp trừng phạt. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người dưới 18 tuổi mà còn góp phần vào việc phòng ngừa tội phạm trong tương lai.

3.1 Thực trạng quy định và áp dụng pháp luật

Thực trạng cho thấy rằng quy định về xử lý chuyển hướng trong luật hình sự Việt Nam còn nhiều hạn chế. Nhiều trẻ em bị xử lý theo cách thức truyền thống, dẫn đến những hậu quả tiêu cực cho sự phát triển của các em. Các biện pháp xử lý hình sự hiện tại chưa đủ linh hoạt để đáp ứng nhu cầu riêng biệt của người dưới 18 tuổi. Cần có sự thay đổi trong cách tiếp cận và áp dụng pháp luật để đảm bảo rằng các em được đối xử công bằng và có cơ hội sửa chữa sai lầm. Việc nghiên cứu và tham khảo các quy định từ các quốc gia khác sẽ giúp Việt Nam hoàn thiện hơn nữa hệ thống pháp luật của mình.

IV. Định hướng và kiến nghị hoàn thiện về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Để cải thiện xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội, cần có những kiến nghị rõ ràng nhằm hoàn thiện quy định pháp luật. Các biện pháp xử lý chuyển hướng nên được đưa vào hệ thống pháp luật một cách chính thức, tạo điều kiện cho trẻ em có cơ hội tái hòa nhập cộng đồng. Cần xây dựng các chương trình giáo dục và hỗ trợ tâm lý cho người chưa thành niên phạm tội, giúp họ nhận thức được hành vi sai trái và hướng tới sự phát triển tích cực. Bên cạnh đó, việc tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng trong việc thực hiện các biện pháp xử lý hình sự cũng là điều cần thiết.

4.1 Kiến nghị về cải cách pháp luật

Cần thiết phải cải cách quy định pháp luật hiện hành để cho phép áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng một cách hiệu quả hơn. Các quy định cần được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế và kinh nghiệm từ các quốc gia khác. Việc này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của trẻ em mà còn tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho sự phát triển của người chưa thành niên. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức cho cán bộ làm công tác pháp luật về tầm quan trọng của việc áp dụng các biện pháp xử lý hình sự phù hợp với độ tuổi và tâm lý của người dưới 18 tuổi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Những vấn đề lý luận về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Pháp luật của một số quốc gia về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội và thực tiễn áp dụng.

Định hướng và kiến nghị hoàn thiện về xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. 6 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu ở nƣớc ngoài Thứ nhất, các công trình nghiên cứu về khái niệm XLCH đối với NCTN phạm tội với nhiều quan điểm khác nhau và cách tiếp cận khác nhau.

Một số tài liệu tiêu biểu bàn về vấn đề này như: (1) Các sách chuyên khảo: Bynum, J. (1996), Juvenile delinquency: A sociological approach (3rd ed.), Needham Heights, MA: Allyn & Bacon; Wood-Westland, S. (2002), Nebraska juvenile pretrial diversion guidelines and resources, Lincoln, NE: Nebraska Commission on Law Enforcement and Criminal Justice; KirK HeiLbRun, Naomi E. SeVin GoldStein and Richard E.

Redding (2005), Juvenile delinquency prevention, assessment and intervention, OXFORD University Press; Jacqueline Joudo (2008), Responding to substance abuse and offending in Indigenous communities: Review of diversion programs, Australian Institute of Criminology; Susan Wood-Westland (2002), Nebraska juvenile pretrial diversion guidelines and resources, Lincoln, NE: Nebraska Commission on Law Enforcement and Criminal Justice; Josine Junger-Tas, Frider Dunkel (Editors) (2009), Reforming Juvenile Justice, Springer; Kenneth Polk, Christine Adler, Damon Muller, Katherine rechtman (2003), Early Intervention: Diversion and Youth conferencing – A national profile and review of current approach to diverting juveniles from criminal justice system”, Australian Government Attorney-General’s Department; Albert R. Roberts (Editor) (2004), Juvenile Justice Sourcebook: Past, Present, and Future, Oxford University Press; Marvin D. Krohn and Jodi Lane (2015), The Handbook of Juvenile Delinquency and Juvenile Justice, First Edition, WiLey Blackwell; Christopher J. Schreck (2017), The Encyclopedia of Juvenile Delinquency and Justice, Wiley Blackwell; (2) Các bài tạp chí: S'Lee Arthur Hinshaw II (1993), “Juvenile Diversion: An Alternative to Juvenile Court”, Journal of Dispute Resolution, Vol.

Minor, and James B. Wells (1997), “An outcome study of the Diversion Plus Program for juvenile offenders”, Federal Probation, Vol. Thứ hai, các công trình nghiên cứu về các loại biện pháp XLCH: 7 Một là, phân loại các biện pháp XLCH, có các tài liệu tiêu biểu như: Jacqueline Joudo (2008), Responding to substance abuse and offending in Indigenous communities: Review of diversion programs, Australian Institute of Criminology; James V. Ray (2017), Juvenile Diversion, In: The Encyclopedia of Corrections; Edwin M.

Lemert (1981), “Diversion in Juvenile Justice: What hath been wrought”, Journal of Research in Crime and Delinquency, Vol.18(1); Aminuddin Mustaffa (2016), “Diversion Under Malaysian Juvenile Justice System: A Case of Too Little Too Late?”, Asian Criminology, No.135–153; Dyah Listyarini (2017), “Juvenile Justice System Through Diversion and Restorative Justice Policy”, Diponegoro Law Review, April 2017, Volume 02, Number 01. Hai là, các chương trình XLCH cụ thể, có các tài liệu như: Robert L. Marsh and Steven B. Patrick (2006), Chapter 25, Juvenile Diversion Programs trong sách chuyên khảo: Barbara Sims, Pamela Preston (2006), Handbook of Juvenile Justice, Theory and Practice, Taylor & Francis Group; Marvin D.

Krohn and Jodi Lane (2015), The Handbook of Juvenile Delinquency and Juvenile Justice, First Edition, WiLey Blackwell; Christopher J. Schreck (2017), The Encyclopedia of Juvenile Delinquency and Justice, Wiley Blackwell; Bộ công cụ về XLCH và các biện pháp thay thế giam giữ của Unicef. Thứ ba, các công trình nghiên cứu về cơ sở của việc quy định XLCH. - Cơ sở của việc quy định XLCH còn có nhiều quan điểm khác nhau được thể hiện trong các tài liệu như: Albert R.

Roberts (Editor) (2004), Section II.8, The Emergence and Proliferation of Juvenile Diversion Programs trong sách chuyên khảo: Albert R. Roberts (Editor) (2004), Juvenile Justice Sourcebook: Past, Present, and Future, Oxford University Press; Christopher J. Schreck (2017), The Encyclopedia of Juvenile Delinquency and Justice, Wiley Blackwell; Deborah A. Chapin and Patricia A.

Griffin (2005), Juvenile Diversion trong sách chuyên khảo: KirK HeiLbRun, Naomi E. SeVin GoldStein and Richard E. Redding (2005), Juvenile delinquency prevention, assessment and intervention, OXFORD University press; Marvin D. Krohn and Jodi Lane (2015), The Handbook of Juvenile Delinquency and Juvenile Justice, First Edition, WiLey Blackwell; Jacqueline Joudo (2008), Responding to substance 8 abuse and offending in Indigenous communities: Review of diversion programs, Australian Institute of Criminology; Schur, E.M (1973), Radical Non-Intervention, Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall; Frider Dunkel (2009), Chapter 9, Diversion: A meaningful and successful alternative to punishment in European juvenile justice systems trong sách chuyên khảo: Josine Frider Dunkel (2009), Chapter 9, Diversion: A meaningful and successful alternative to punishment in European juvenile justice systems trong sách chuyên khảo: Josine Junger-Tas, Frider Dunkel (Editors) (2009), Reforming Juvenile Justice, Springer; Edwin M.

Lemert (1981), “Diversion in Juvenile Justice: What hath been wrought”, Journal of Research in Crime and Delinquency, Vol.18(1); Andrew McGrath (2008), “The effect of diversion from court: A review of the evidence”, Psychiatry, Psychology and Law, Vol. - Các công trình nghiên cứu thực nghiệm đánh giá hiệu quả của chương trình/biện pháp XLCH đối với NCTN phạm tội như: Palmer, T. (1980), “A differentiated approach to juvenile diversion”, Journal of Research in Crime and Delinquency, 17; Osgood, D. (1983), “Offense history and juvenile diversion”, Evaluation Review, 7; Rausch, S.

(1983), “Court processing versus diversion of status offenders: A test of deterrence and labeling theories”, Journal of Research in Crime and Delinquency; Pogrebin, M. (1984), “Constructing and implementing a model juvenile diversion program”, Youth and Society, 15; Robert Regoli, Elizabeth Wilderman và Mark Pogrebin (1985), “Using an alternative evaluation measure for assessing juvenile diversion programs”, Children and Youth, Vol. Thứ tư, các công trình nghiên cứu về mục đích của XLCH có các tài liệu tiêu biểu như: Ted B. Lewis (1980), “A differentiated approach to juvenile diversion”, Journal of Research in Crime and Delinquency; Jacqueline Joudo (2008), Responding to substance abuse and offending in Indigenous communities: Review of diversion programs, Australian Institute of Criminology; Models for Change Juvenile Diversion Workgroup (2011), Juvenile Diversion Guidebook Prepared by the Models for Changes Juvenile Diversion Workgroup, Models for Change Systems Reform in Juvenile Justice; KirK HeiLbRun, Naomi E.

SeVin GoldStein and Richard E. Redding (2005), 9 Juvenile delinquency prevention, assessment and intervention, Oxford University Press; Joseph J. Chapin, Richard Dembo, Wansley Walters, and Sylvia (2005), “Diversion from the juvenile justice system: The Miami‐ Dade juvenile assessment center post‐ arrest diversion program”, Substance Use & Misuse, No. Thứ năm, các công trình nghiên cứu về lợi ích và hạn chế của XLCH như: (1) Các sách chuyên khảo: KirK HeiLbRun, Naomi E.

SeVin GoldStein and Richard E. Redding (2005), Juvenile delinquency prevention, assessment and intervention, OXFORD University press; Chương 10 Nomial sanction: Warnings, Diversion, and alternative Dispute resolution trong sách chuyên khảo Alida V. Benekos, Dean John Champion, Deceased (2016), The Juvenile justice system, Delinquency, processing, and the law, Eighth edition, Pearson; Jacqueline Joudo (2008), Responding to substance abuse and offending in Indigenous communities: Review of diversion programs, Australian Institute of Criminology; Christopher J. Schreck (2017), The Encyclopedia of Juvenile Delinquency and Justice, Wiley Blackwell; (2) Tài liệu hướng dẫn Models for Change Juvenile Diversion Workgroup (2011), Juvenile Diversion Guidebook Prepared by the Models for Changes Juvenile Diversion Workgroup, Models for Change Systems Reform in Juvenile Justice; (3) Các bài viết như: James V.

Ray (2017), Juvenile Diversion, In: The Encyclopedia of Corrections; Daniel P. Blomberg (2016), “Juvenile Court and Contemporary Diversion - Helpful, Harmful, or Both?”, Criminology & Public Policy, Vol. (1976), “Diversion: The promise and the danger”, Crime and Delinquency, No.22; Bruce Bullington, James Sprowls, Daniel Katkin, Mark Phillips (1978), “A Critique of Diversionary Juvenile Justice”, Crime and Delinquency; Gensheimer, L. (1986), “Diverting youth from the juvenile justice system: A meta-analysis of intervention efficacy” in S.), Youth violence: Programs and prospects, Pergamon General Psychology Series (Vol.

135), Elmsford, NY: Pergamon Press. Thứ sáu, các công trình nghiên cứu về XLCH đối với NCTN phạm tội ở một quốc gia trên thế giới như: Marvin D. Krohn and Jodi Lane 10 (2015), The Handbook of Juvenile Delinquency and Juvenile Justice, First Edition, WiLey Blackwell; Barry Goldson (2019), Juvenile Justice in Europe, Past, Present and Future, Taylor&Francis; Barry Goldson (2019), Juvenile Justice in Europe, Past, Present and Future, Taylor&Francis; Scott H. Decker, Nerea Marteache (2017), International Handbook of Juvenile Justice, Springer; Kenneth Polk, Christine Adler, Damon Muller, Katherine rechtman (2003), Early Intervention: Diversion and Youth conferencing – A national profile and review of current approach to diverting juveniles from criminal justice system”, Australian Government Attorney-General’s Department; Jacqueline Joudo (2008), Responding to substance abuse and offending in Indigenous communities: Review of diversion programs, Australian Institute of Criminology; Katja Kristina Wiese (2007), Juvenile Justice: A comparison between the Laws of New Zealand and Germany, A thesis submitted in fulfilment of the requirements for the Degree of Masters of Laws in the University of Canterbury, School of Law, University of Canterbury.

Thứ bảy, các tài liệu hướng dẫn lập kế hoạch và triển khai các chương trình XLCH đối với NCTN phạm tội như: Models for Change Juvenile Diversion Workgroup (2011), Juvenile Diversion Guidebook Prepared by the Models for Changes Juvenile Diversion Workgroup, Models for Change Systems Reform in Juvenile Justice; Kenneth Polk, Christine Adler, Damon Muller, Katherine Rechtman (2003), Early Intervention: Diversion and Youth conferencing – A national profile and review of current approach to diverting juveniles from criminal justice system”, Australian Government Attorney-General’s Department. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam Thứ nhất, các công trình nghiên cứu liên quan đến việc xác định hiện nay pháp luật hình sự Việt Nam đã có quy định về XLCH đối với người dưới 18 tuổi phạm tội hay chưa vẫn còn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau. Điều này được thể hiện trong các tài liệu như: Bộ Lao động – Thương Binh và Xã hội, Vụ pháp chế (2012), Tài liệu tập huấn Tư pháp Người chưa thành niên, NXB Lao Động; Lê Thị Hòa (2014), “XLCH và các chế tài không tước tự do đối với NCTN phạm tội: Một số đề xuất, kiến nghị hoàn thiện BLHS”, Tài liệu hội thảo: Tăng cường tư pháp với trẻ em trong BLTTHS sửa đổi và BLHS sửa đổi, Hội Luật gia Việt Nam - Quỹ nhi 11 đồng Liên hợp quốc – Việt Nam tổ chức tại TP.