Luận Văn Thạc Sĩ: Xây Dựng Ý Thức Pháp Luật Về Bình Đẳng Giới Ở Việt Nam Hiện Nay

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích xây dựng ý thức pháp luật về bình đẳng giới tại Việt Nam, nêu rõ thách thức và giải pháp hiện nay.

• Tác giả: La Thị Quế
• Người hướng dẫn: Ts. Hoàng Văn Tú
• Trường học: Trường Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Xây Dựng Ý Thức Pháp Luật Về Bình Đẳng Giới Ở Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ Ý THỨC PHÁP LUẬT VÀ Ý THỨC PHÁP LUẬT VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 1.1. Những vấn đề lý luận về ý thức pháp luật
• 1.2. Khái niệm ý thức pháp luật
• 1.3. Mối quan hệ giữa ý thức pháp luật và pháp luật
• 1.4. Bình đẳng giới và vai trò ý thức pháp luật trong việc thực hiện bình đẳng giới ở nước ta hiện nay
• 1.5. Khái niệm về bình đẳng giới
• 1.6. Tiêu chí đánh giá ý thức pháp luật bình đẳng giới
• 1.7. Ý thức pháp luật về bình đẳng giới ở một số nước trên thế giới. Vai trò của việc nâng cao ý thức pháp luật bình đẳng giới ở nước ta hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG Ý THỨC PHÁP LUẬT VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Cơ sở pháp lý của ý thức pháp luật trong việc thực hiện bình đẳng giới
• 2.2. Thực trạng thực hiện ý thức pháp luật bình đẳng giới hiện nay
• 2.3. Đánh giá thực trạng thực hiện ý thức pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam trong thời gian qua
• 2.3.1. Đánh giá ưu điểm
• 2.3.2. Đánh giá bất cập, hạn chế
• 2.4. Những nguyên nhân ảnh hưởng đến việc thực hiện ý thức pháp luật về bình đẳng giới ở Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: YÊU CẦU, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG Ý THỨC PHÁP LUẬT BÌNH ĐẲNG GIỚI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 3.1. Những yêu cầu thực tiễn của công tác xây dựng ý thức pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam
• 3.2. Bối cảnh quốc tế và trong nước có ảnh hưởng đến việc xây dựng ý thức pháp luật thực hiện bình đẳng giới
• 3.3. Bình đẳng giới là tiêu chí quan trọng đánh giá sự phát triển của mỗi xã hội, mỗi đất nước
• 3.4. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về bình đẳng giới giai đoạn hiện nay
• 3.5. Phương hướng xây dựng ý thức pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam
• 3.5.1. Nâng cao ý thức pháp luật bình đẳng giới toàn dân lấy việc thay đổi nhận thức truyền thống về bình đẳng giới làm cơ sở
• 3.5.2. Chú trọng nâng cao ý thức pháp luật bằng việc tổ chức thực hiện pháp luật bình đẳng giới thông qua các chương trình, kế hoạch cụ thể
• 3.5.3. Phổ cập kiến thức pháp luật và chú trọng nâng cao ý thức pháp luật thực hiện nghiêm túc bình đẳng giới
• 3.5.4. Ý thức pháp luật từ việc nâng cao hiệu quả công tác thực hiện lồng ghép giới
• 3.6. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng ý thức pháp luật về bình đẳng giới ở Việt Nam hiện nay
• 3.6.1. Giải pháp xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật phù hợp với mục tiêu bình đẳng giới nhằm thúc đẩy việc thực hiện các mục tiêu bình đẳng giới
• 3.6.2. Giải pháp đẩy mạnh và đa dạng hóa các loại hình tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật cho người dân về bình đẳng giới; Hướng dẫn thực hiện thông tin, giáo dục pháp luật về bình đẳng giới có hiệu quả, thiết thực và phù hợp với từng địa phương, đối tượng cụ thể
• 3.6.3. Giải pháp kiện toàn đội ngũ cán bộ hoạt động về bình đẳng giới từ trung ương đến địa phương, cơ sở
• 3.6.4. Giải pháp cần tiếp tục đẩy mạnh hợp tác quốc tế (đa phương, song phương) trong lĩnh vực bình đẳng giới nói chung và vì sự phát triển của phụ nữ nói riêng
• 3.6.5. Giải pháp tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về bình đẳng giới. Bổ sung kiến thức về giới và bình đẳng giới, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác này
• 3.6.6. Giải pháp thông qua việc tạo việc làm cho phụ nữ ở nông thôn và xây dựng môi trường sống lành mạnh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xây Dựng Ý Thức Pháp Luật Về Bình Đẳng Giới Tại Việt Nam

Bình đẳng giới là một trong những vấn đề quan trọng trong phát triển xã hội hiện đại. Tại Việt Nam, việc xây dựng ý thức pháp luật về bình đẳng giới không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là một phần không thể thiếu trong việc thực hiện quyền con người. Luật Bình đẳng giới năm 2006 đã tạo ra một khung pháp lý quan trọng, nhưng việc thực thi vẫn còn nhiều thách thức. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao nhận thức và thực thi pháp luật về bình đẳng giới.

1.1. Khái Niệm Về Ý Thức Pháp Luật Và Bình Đẳng Giới

Ý thức pháp luật là tổng hợp các quan điểm, tư tưởng của xã hội về pháp luật. Trong bối cảnh bình đẳng giới, ý thức pháp luật thể hiện qua sự nhận thức và đánh giá của cộng đồng về quyền lợi và nghĩa vụ của nam và nữ. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp định hình các chính sách và chương trình giáo dục pháp luật hiệu quả.

1.2. Vai Trò Của Ý Thức Pháp Luật Trong Bình Đẳng Giới

Ý thức pháp luật có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy bình đẳng giới. Nó không chỉ ảnh hưởng đến cách mà pháp luật được thực thi mà còn định hình thái độ của xã hội đối với các vấn đề liên quan đến giới. Việc nâng cao ý thức pháp luật sẽ giúp giảm thiểu các hành vi phân biệt đối xử và thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong mọi lĩnh vực.

II. Thực Trạng Về Ý Thức Pháp Luật Về Bình Đẳng Giới Tại Việt Nam

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc thực hiện bình đẳng giới, nhưng thực trạng hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Tình trạng bạo lực gia đình, phân biệt giới tính trong công việc và giáo dục vẫn tồn tại. Các nghiên cứu cho thấy rằng ý thức pháp luật về bình đẳng giới chưa được phổ biến rộng rãi trong cộng đồng, đặc biệt là ở các vùng nông thôn.

2.1. Đánh Giá Thực Trạng Ý Thức Pháp Luật Về Bình Đẳng Giới

Thực trạng cho thấy rằng ý thức pháp luật về bình đẳng giới còn yếu, đặc biệt trong các nhóm dân cư có trình độ học vấn thấp. Nhiều người vẫn chưa nhận thức được quyền lợi của mình theo quy định của pháp luật, dẫn đến việc không dám lên tiếng khi bị xâm phạm quyền lợi.

2.2. Những Hạn Chế Trong Việc Thực Thi Pháp Luật Về Bình Đẳng Giới

Các hạn chế trong việc thực thi pháp luật về bình đẳng giới bao gồm sự thiếu hụt thông tin, sự không đồng bộ trong các quy định pháp luật và sự thiếu quan tâm từ các cơ quan chức năng. Điều này dẫn đến việc nhiều phụ nữ và trẻ em gái không được bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

III. Phương Pháp Nâng Cao Ý Thức Pháp Luật Về Bình Đẳng Giới

Để xây dựng ý thức pháp luật về bình đẳng giới, cần có những phương pháp cụ thể và hiệu quả. Việc giáo dục và tuyên truyền về bình đẳng giới cần được thực hiện thường xuyên và liên tục. Các chương trình đào tạo cho cán bộ, công chức cũng cần được chú trọng.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Pháp Luật Về Bình Đẳng Giới

Giáo dục pháp luật về bình đẳng giới cần được đưa vào chương trình học từ cấp tiểu học đến đại học. Việc này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn tạo ra một thế hệ có ý thức pháp luật tốt hơn về bình đẳng giới.

3.2. Tổ Chức Các Chương Trình Tuyên Truyền Về Bình Đẳng Giới

Các chương trình tuyên truyền cần được tổ chức thường xuyên tại các cộng đồng, đặc biệt là ở vùng nông thôn. Việc sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng để nâng cao nhận thức về bình đẳng giới là rất cần thiết.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Ý Thức Pháp Luật Về Bình Đẳng Giới

Việc áp dụng các giải pháp nâng cao ý thức pháp luật về bình đẳng giới đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhiều địa phương đã triển khai các chương trình giáo dục và tuyên truyền, giúp nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Bình Đẳng Giới Tại Một Số Địa Phương

Nghiên cứu tại một số địa phương cho thấy rằng sau khi triển khai các chương trình giáo dục pháp luật, tỷ lệ phụ nữ tham gia vào các hoạt động xã hội và chính trị đã tăng lên đáng kể. Điều này cho thấy sự thay đổi tích cực trong nhận thức của cộng đồng.

4.2. Những Mô Hình Thành Công Trong Xây Dựng Ý Thức Pháp Luật

Một số mô hình thành công trong việc xây dựng ý thức pháp luật về bình đẳng giới đã được áp dụng tại các tỉnh thành lớn. Những mô hình này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn tạo ra môi trường thuận lợi cho việc thực hiện bình đẳng giới.

V. Kết Luận Về Xây Dựng Ý Thức Pháp Luật Về Bình Đẳng Giới Tại Việt Nam

Việc xây dựng ý thức pháp luật về bình đẳng giới là một quá trình lâu dài và cần sự nỗ lực từ nhiều phía. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và cộng đồng để đạt được mục tiêu này. Tương lai của bình đẳng giới tại Việt Nam phụ thuộc vào việc nâng cao ý thức pháp luật trong toàn xã hội.

5.1. Tương Lai Của Bình Đẳng Giới Tại Việt Nam

Tương lai của bình đẳng giới tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào việc thực hiện các giải pháp đã đề ra. Nếu các giải pháp này được thực hiện hiệu quả, chắc chắn sẽ tạo ra những thay đổi tích cực trong xã hội.

5.2. Những Đề Xuất Để Nâng Cao Ý Thức Pháp Luật

Cần tiếp tục nghiên cứu và đề xuất các giải pháp mới nhằm nâng cao ý thức pháp luật về bình đẳng giới. Việc này không chỉ giúp cải thiện tình hình hiện tại mà còn tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo Báo cáo Phát triển Con người của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc năm 2011, Việt Nam xếp thứ 128 trên tổng số 187 quốc gia và vùng lãnh thổ về chỉ số phát triển con người, đồng thời ghi nhận tỷ lệ nữ tham gia cơ quan lập pháp đạt 24,4% ở Quốc hội khóa XIII, tăng vượt bậc so với mức 3% ở Quốc hội khóa I. Mặc dù Việt Nam đã sớm ban hành Luật Bình đẳng giới năm 2006 gồm 6 chương, 74 điều và phê chuẩn các điều ước quốc tế quan trọng, thực tiễn thi hành vẫn còn khoảng cách đáng kể giữa văn bản quy phạm pháp luật và đời sống thực tế. Định kiến giới truyền thống mang nặng tàn dư Nho giáo, bất bình đẳng trong phân công lao động gia đình và chênh lệch thu nhập vẫn diễn ra phổ biến tại nhiều địa phương, đặc biệt ở khu vực nông thôn và miền núi.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ bản chất của ý thức pháp luật và vai trò quyết định của ý thức pháp luật trong việc thúc đẩy bình đẳng giới thực chất. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận, phân tích thực trạng nhận thức và hành vi tuân thủ pháp luật bình đẳng giới từ trung ương đến cơ sở, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm xây dựng ý thức pháp luật tiến bộ cho toàn xã hội.

Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian trên phạm vi toàn quốc với các đặc thù vùng miền (đô thị, nông thôn, đồng bằng, miền núi) và đối chiếu với kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới. Phạm vi thời gian tập trung phân tích giai đoạn từ năm 2006 khi Luật Bình đẳng giới có hiệu lực đến năm 2013. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế, hỗ trợ thực hiện thành công Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2011 - 2020 với chỉ tiêu đạt trên 70% cơ quan nhà nước có cán bộ lãnh đạo chủ chốt là nữ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin cùng tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng phụ nữ và quyền bình đẳng nam nữ. Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định giải phóng phụ nữ là một cuộc cách mạng sâu sắc về chính trị, kinh tế, văn hóa và pháp luật. Nguyên tắc hiến định về quyền bình đẳng được kế thừa xuyên suốt từ Điều 9 Hiến pháp năm 1946 đến Điều 63 Hiến pháp năm 1992, khẳng định công dân nam và nữ có quyền ngang nhau về mọi mặt.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết xã hội học pháp luật về cấu trúc ý thức pháp luật, bao gồm hai bộ phận cốt lõi: hệ tư tưởng pháp luật (nhận thức lý luận, quan điểm chính thống của giai cấp cầm quyền) và tâm lý pháp luật (tình cảm, thái độ, thói quen xử sự hàng ngày của cá nhân đối với pháp luật). Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Giới: Đặc điểm, vị trí, vai trò của nam và nữ trong tất cả các mối quan hệ xã hội theo Khoản 1 Điều 5 Luật Bình đẳng giới năm 2006.
• Bình đẳng giới: Việc nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực theo Khoản 3 Điều 5 Luật Bình đẳng giới năm 2006, hàm chứa 4 đặc tính cơ bản: tính ngang quyền, tính ưu đãi xã hội, tính linh hoạt và tính phân loại đối tượng.
• Ý thức pháp luật bình đẳng giới: Tổng thể các tư tưởng, quan niệm, thái độ và sự đánh giá của con người về bình đẳng giới và chuẩn mực pháp lý về giới.
• Khung chuẩn mực quốc tế: Công ước về Xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ năm 1979 được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua ngày 18 tháng 12 năm 1979 và Việt Nam phê chuẩn ngày 17 tháng 02 năm 1982.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp quy mô lớn từ hơn 20 báo cáo giám sát chuyên đề của Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, số liệu thống kê bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp qua nhiều nhiệm kỳ, cùng báo cáo tổng kết thi hành pháp luật tại 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong giai đoạn 2006 - 2012.

Cỡ mẫu khảo sát thống kê phản ánh toàn diện cơ cấu cán bộ nữ tại 4 cấp chính quyền hành chính (trung ương, tỉnh, huyện, xã) và dữ liệu thu nhập của hàng ngàn lao động làm công ăn lương trong 6 tháng đầu năm 2011. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chỉ tiêu đại diện được áp dụng nhằm phản ánh khách quan sự khác biệt về nhận thức pháp luật giữa các khu vực địa lý.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp thống kê xã hội học và phương pháp so sánh luật học là nhằm đo lường chính xác tác động qua lại giữa văn bản pháp luật thực định và thực tiễn tâm lý xã hội. Việc so sánh đối chiếu kinh nghiệm quốc tế với mô hình hạn ngạch 40% của Na Uy và Đạo luật Bình đẳng năm 1986 của Phần Lan giúp luận văn rút ra những bài học lập pháp có giá trị ứng dụng cao cho Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, mức độ tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực chính trị và cơ quan dân cử đạt thành tựu đáng ghi nhận ở cấp trung ương nhưng có xu hướng suy giảm dần ở cấp cơ sở. Tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội khóa XIII (nhiệm kỳ 2011 - 2016) đạt 24,4%, đưa Việt Nam xếp thứ 40 trong tổng số 188 quốc gia trên thế giới và đứng thứ 3 trong khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, tại Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011 - 2016, tỷ lệ nữ đại biểu cấp tỉnh đạt 25,17%, cấp huyện đạt 24,62%, nhưng cấp xã chỉ đạt 21,71%. Tỷ lệ nữ tham gia cấp ủy Đảng nhiệm kỳ 2010 - 2015 ở cấp tỉnh chỉ đạt 11,3%, cấp huyện đạt 15,15%, và Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI dừng ở mức 9%.

Thứ hai, tỷ lệ nữ cán bộ giữ vị trí lãnh đạo chủ chốt chưa đạt mục tiêu đề ra tại Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2011 - 2020. Tính đến hết tháng 02 năm 2012, tỷ lệ Bộ và cơ quan ngang Bộ có nữ cán bộ giữ chức vụ lãnh đạo chủ chốt đạt 40% (12 trên tổng số 30 cơ quan), trong khi mục tiêu đến năm 2015 là 80%. Ở cấp địa phương, chỉ có 24 trên 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có nữ giữ chức danh Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân, chiếm tỷ lệ 38%.

Thứ ba, sự bất bình đẳng giới trong phân công lao động, thu nhập và đời sống gia đình vẫn còn khoảng cách lớn. Số liệu thống kê 6 tháng đầu năm 2011 cho thấy thu nhập bình quân hàng tháng của lao động nữ làm công ăn lương luôn thấp hơn từ 10% đến 15% so với nam giới có cùng trình độ chuyên môn. Định kiến "trọng nam khinh nữ" vẫn chi phối sâu sắc, dẫn đến tình trạng mất cân bằng tỷ số giới tính khi sinh tại nhiều tỉnh thành và bạo lực gia đình đối với phụ nữ vẫn chưa được ngăn chặn triệt để.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ sự chậm chuyển biến trong tâm lý pháp luật của xã hội. Thói quen gia trưởng và tư tưởng Nho giáo tích tụ hàng ngàn năm đã tạo nên lực cản vô hình đối với sự tiến bộ của phụ nữ. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bình đẳng giới tại các cấp cơ sở còn mang tính hình thức, thiếu nguồn kinh phí và phương pháp tiếp cận chưa phù hợp với từng nhóm đối tượng dân cư.

Dữ liệu thực trạng chính trị và kinh tế có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ đường thể hiện tiến trình gia tăng tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội từ khóa I (3%) đến khóa XIII (24,4%), kết hợp bảng ma trận so sánh tỷ lệ nữ cán bộ tham gia cấp ủy và Ủy ban nhân dân tại 63 tỉnh thành. Việc biểu diễn trực quan này làm rõ nghịch lý: khung pháp lý về bình đẳng giới của Việt Nam rất tiến bộ nhưng việc thực thi ở cấp cơ sở còn thiếu các chế tài ràng buộc cụ thể.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, các quốc gia Bắc Âu đạt chỉ số phát triển con người hàng đầu thế giới như Na Uy (HDI đạt 0,943) và Phần Lan (có 11 trên 20 bộ trưởng là nữ, chiếm tỷ lệ 55%) đã áp dụng thành công các quy định pháp luật mang tính cưỡng chế, tiêu biểu là hạn ngạch tối thiểu 40% đại diện mỗi giới trong mọi cơ quan công quyền. Điều này khẳng định rằng ý thức pháp luật chỉ có thể được định hình vững chắc khi đi đôi với cơ chế giám sát thực thi nghiêm minh và các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới mang tính đột phá.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống quy định pháp luật và cơ chế thực thi lồng ghép giới. Quốc hội và Chính phủ cần rà soát, bổ sung các chế tài xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi phân biệt đối xử về giới trong tuyển dụng và bổ nhiệm cán bộ. Mục tiêu đến năm 2015 đạt 100% dự thảo văn bản quy phạm pháp luật được đánh giá tác động giới nghiêm ngặt trước khi ban hành, do Bộ Tư pháp và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì thẩm định.

Thứ hai, đa dạng hóa các mô hình thông tin, giáo dục và truyền thông pháp luật. Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp cùng Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam xây dựng các chiến dịch truyền thông thay đổi hành vi tại 63 tỉnh thành, tập trung vào đối tượng nam giới và vùng nông thôn. Mục tiêu trong giai đoạn 2013 - 2018 nâng cao tỷ lệ hiểu biết pháp luật bình đẳng giới của người dân khu vực nông thôn và dân tộc thiểu số đạt từ 80% trở lên.

Thứ ba, kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ chuyên trách về bình đẳng giới. Bộ Nội vụ và Ủy ban nhân dân các cấp cần xây dựng quy hoạch đào tạo cán bộ nữ dài hạn, bảo đảm chỉ tiêu đến năm 2015 có ít nhất 70% cơ quan nhà nước có cán bộ nữ tham gia lãnh đạo chủ chốt. Đồng thời, tổ chức bồi dưỡng kiến thức giới chuyên sâu cho hơn 1.000 cán bộ làm công tác pháp chế và thanh tra trên cả nước.

Thứ tư, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và hợp tác quốc tế. Thanh tra Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cùng Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội cần duy trì tối thiểu 2 đợt thanh tra chuyên đề mỗi năm về việc thực hiện chế độ cho lao động nữ và phòng chống bạo lực gia đình. Tận dụng tối đa các nguồn lực tài chính và kinh nghiệm quốc tế giai đoạn 2014 - 2020 để giải quyết hiệu quả tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh và tạo việc làm bền vững cho phụ nữ nông thôn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và lập pháp: Các đại biểu Quốc hội, chuyên viên ban soạn thảo luật của Bộ Tư pháp và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sẽ tìm thấy những luận cứ thực tiễn từ 63 địa phương để sửa đổi chính sách pháp luật, xây dựng quy chuẩn lồng ghép giới trong các dự án luật tương lai.

Nhóm tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể: Đội ngũ cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp từ trung ương đến hơn 10.000 xã phường có thể sử dụng các chỉ số và mô hình tuyên truyền trong luận văn để thiết kế các chương trình vận động bình đẳng giới sát thực tế địa phương.

Nhóm nghiên cứu và giảng dạy học thuật: Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật, Xã hội học pháp luật có thể khai thác hơn 100 tài liệu trích dẫn và khung phân tích ý thức pháp luật như một tài liệu tham khảo chuẩn mực.

Nhóm tổ chức phi chính phủ và cơ quan tài trợ quốc tế: Các chuyên gia phát triển của Liên Hợp Quốc và các tổ chức quốc tế có thể tham khảo dữ liệu so sánh cơ cấu nhân lực tại 4 cấp hành chính để thiết kế các dự án viện trợ nâng cao năng lực cho phụ nữ và giảm nghèo bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Ý thức pháp luật về bình đẳng giới có điểm gì khác biệt so với nhận thức thông thường? Ý thức pháp luật về bình đẳng giới không dừng lại ở sự đồng cảm hay thiện chí cá nhân mà là tổng thể nhận thức, thái độ và tình cảm dựa trên các quy phạm pháp luật thực định. Nó đòi hỏi sự hiểu biết chính xác về 74 điều của Luật Bình đẳng giới năm 2006 và Công ước CEDAW năm 1979, biến các nguyên tắc pháp lý thành hành vi xử sự tự giác trong đời sống xã hội.

Tại sao tỷ lệ phụ nữ tham gia lãnh đạo ở cấp cơ sở vẫn còn thấp? Theo số liệu thống kê nhiệm kỳ 2011 - 2016, tỷ lệ nữ đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã chỉ đạt 21,71%, thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 30% của Chiến lược quốc gia. Nguyên nhân là do định kiến giới tại nông thôn còn sâu sắc, gánh nặng công việc gia đình đè nặng lên phụ nữ và công tác quy hoạch cán bộ nguồn chưa có cơ chế ràng buộc pháp lý chặt chẽ.

Các đặc tính cơ bản của bình đẳng giới theo quy định pháp luật gồm những gì? Khoản 3 Điều 5 Luật Bình đẳng giới năm 2006 xác định bình đẳng giới bao gồm 4 đặc tính: tính ngang quyền về cơ hội tham gia và thụ hưởng, tính ưu đãi hỗ trợ phụ nữ do đặc thù sinh học và thai sản, tính linh hoạt điều chỉnh theo từng giai đoạn lịch sử, và tính phân loại đối tượng để áp dụng chính sách phù hợp với từng vùng miền.

Kinh nghiệm lập pháp của Na Uy có thể gợi mở bài học gì cho Việt Nam? Luật Bình đẳng giới năm 1979 của Na Uy quy định bắt buộc tỷ lệ đại diện của mỗi giới trong các hội đồng và cơ quan công quyền từ 4 thành viên trở lên phải đạt tối thiểu 40%. Việc thiết lập chế tài pháp lý bắt buộc kết hợp cơ quan thanh tra độc lập là đòn bẩy quyết định giúp Na Uy đạt chỉ số phát triển con người 0,943 và bảo đảm cân bằng quyền lực thực chất.

Giải pháp then chốt để xóa bỏ định kiến giới trong phân công lao động gia đình là gì? Giải pháp đột phá là kết hợp tuyên truyền giáo dục pháp luật với nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ. Khi phụ nữ nông thôn được hỗ trợ đào tạo nghề và tạo việc làm để nâng mức thu nhập từ 10% đến 20%, vai trò và tiếng nói quyết định của họ trong hơn 70% hộ gia đình sẽ được cải thiện rõ rệt, từ đó thay đổi định kiến gia trưởng.

Kết luận

• Xây dựng ý thức pháp luật về bình đẳng giới là cuộc cách mạng tư tưởng then chốt nhằm hiện thực hóa mục tiêu dân chủ và bảo đảm quyền con người tại Việt Nam.
• Việt Nam đã đạt bước tiến lớn với tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội khóa XIII đạt 24,4%, xếp thứ 40 trên 188 quốc gia trên thế giới, nhưng vẫn đối mặt với sự suy giảm tỷ lệ này ở cấp xã (21,71%).
• Khoảng cách giới trong tỷ lệ tham gia cấp ủy cấp tỉnh (11,3%) và chênh lệch thu nhập từ 10% đến 15% trong năm 2011 đòi hỏi phải có các chế tài lập pháp mạnh mẽ hơn.
• Mô hình hạn ngạch 40% của Na Uy và kinh nghiệm quản lý của Phần Lan là những bài học giá trị giúp Việt Nam hoàn thiện thể chế pháp lý và cơ chế giám sát.
• Kiện toàn năng lực cho hơn 1.000 cán bộ chuyên trách và đổi mới công tác truyền thông là giải pháp cốt lõi để đạt chỉ tiêu 70% cơ quan có lãnh đạo chủ chốt là nữ vào năm 2015.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là lần đầu tiên hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về ý thức pháp luật bình đẳng giới tại Việt Nam từ góc độ khoa học pháp lý. Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu cần đẩy mạnh lộ trình thực hiện các khuyến nghị trong giai đoạn 2014 - 2020 nhằm thu hẹp khoảng cách giới thực chất. Hãy tham khảo toàn văn luận văn để khai thác hệ thống luận cứ sâu sắc và giải pháp ứng dụng thiết thực cho công tác bình đẳng giới hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận về ý thức pháp luật nói chung và ý thức pháp luật về bình đẳng giới ở nước ta hiện nay. Chương 2: Thực trạng ý thức pháp luật bình đẳng giới ở Việt Nam hiện nay. Chương 3: Yêu cầu, phương hướng và giải pháp xây dựng ý thức pháp luật bình đẳng giới ở nước ta hiện nay. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ Ý THỨC PHÁP LUẬT VÀ Ý THỨC PHÁP LUẬT VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI Ở NƢỚC TA HIỆN NAY 1.

Những vấn đề lý luận về ý thức pháp luật 1. Khái niệm ý thức pháp luật Trong công cuộc đổi mới đất nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, vấn đề xây dựng ý thức pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra những thay đổi tích cực trong đời sống pháp luật, ý thức pháp luật chi phối tất cả các khâu của quá trình điều chỉnh bằng pháp luật đối với hành vi của con người. Thuộc lĩnh vực tinh thần của đời sống xã hội, ý thức pháp luật là một hiện tượng phong phú và đa dạng và phức tạp. Theo Giáo trình Lý luận nhà nước và pháp luật (Nhà xuất bản Tư pháp): “Ý thức pháp luật là tổng hợp những quan điểm, quan niệm, tư tưởng thịnh hành trong xã hội về pháp luật, là thái độ, tình cảm, sự đánh giá của con người đối với pháp luật cũng như đối với hành vi pháp luật của các chủ thể trong xã hội” [53, tr70].

Như vậy có thể hiểu ý thức pháp luật chính là tổng thể các quan niệm, quan điểm của con người về pháp luật. Đó là những quan niệm, quan điểm, tư tưởng về nguồn gốc, bản chất, chức năng, hình thức, vai trò, giá trị xã hội của pháp luật…Ý thức pháp luật cũng được hiểu là thái độ, tình cảm, sự đánh giá của con người đối với pháp luật. Chẳng hạn người ta cho rằng pháp luật của một nhà nước công bằng hay không, phản ánh đúng đắn, đầy đủ ý chí, nguyện vọng của nhân dân hay đi ngược lại lợi ích của nhân dân… ta hoàn toàn có thể xác định được trên cơ sở, hình thành thái độ tôn trọng hay coi thường pháp luật, quan tâm sâu sắc hay thờ ơ lãnh đạm đối với các quy định pháp luật. Ý thức pháp luật còn được hiểu là thái độ, sự đánh giá đối với hành vi pháp luật của chủ thể khác.

Ở góc độ này, ý thức pháp luật thể hiện sự đồng tình, khuyến khích hay phê phán, lên án, cũng có khi đó là sự không quan tâm, thậm chí là lảng tránh trước một hành vi pháp luật nào đó. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật (NXB Đại học Quốc gia): “Ý thức pháp luật là tổng thể những tư tưởng, học giả, quan điểm, thái độ, tình cảm, sự đánh giá của con người về pháp luật trên các phương tiện, tiêu chí cơ bản như: Sự cần thiết (hay không cần thiết), về vai trò, chức năng của pháp luật, tính công bằng hay không công bằng, đúng đắn hay không đúng đắn của các quy định pháp luật hiện hành, pháp luật đã qua trong quá khứ, pháp luật cần phải có, về tính hợp pháp hay không hợp pháp trong các hành vi của cá nhân, nhà nước, các tổ chức xã hội” [18, tr30]. Tóm lại, có thể hiểu ý thức pháp luật luôn luôn được xem xét đánh giá trên nhiều phạm vi khác nhau, đó có thể là ý thức của từng cá nhân, có thể là ý thức của một nhóm, một bộ phận dân cư trong một xã hội cũng có thể là ý thức của toàn xã hội, của toàn dân tộc, thậm chí nó còn được xem xét, đánh giá trên một khu vực địa lý vượt khỏi phạm vi một quốc gia. Vì vậy, ý thức pháp luật luôn được tiếp cận trên cả bình diện ý thức xã hội, cả trên bình diện ý thức cá nhân.

Ý thức pháp luật của một xã hội được hiểu là tổng thể các quan niệm, quan điểm, tư tưởng, thái độ, sự đánh giá của xã hội đó về pháp luật cũng như các hiện tượng pháp lý khác. Điều này hoàn toàn không có ý nghĩa rằng ý thức pháp luật của một xã hội chỉ là phép cộng giản đơn các quan niệm, quan điểm, ý kiến đánh giá khác nhau trong xã hội về pháp luật và đời sống pháp lý. Ngược lại, ý thức pháp luật của một xã hội phải được hiểu là những quan niệm, quan điểm, ý kiến đánh giá có tính chất chung nhất của toàn xã hội. Chế độ xã hội nào có ý thức pháp luật của xã hội đó, không có ý thức pháp luật trong mọi thời đại.

Ý thức pháp luật của một chế độ xã hội cụ thể bao gồm tổng thể các quan niệm, quan điểm, ý kiến đánh giá chung nhất về pháp luật và các hiện tượng pháp lý khác đang thịnh hành trong xã hội đó. Đó chính là những quan niệm, quan điểm, tư tưởng, ý kiến đánh giá mang tính chính thức của lực lượng cầm quyền, mặc dù trong một xã hội cụ thể, bên cạnh quan điểm, tư tưởng của giai cấp cầm quyền thì cũng tồn tại những quan niệm, quan điểm, ý kiến đánh giá trái chiều, phản diện của các lực lượng xã hội đối lập. Ý thức pháp luật 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trong một xã hội nhất định không chỉ bao gồm quan điểm, quan niệm về pháp luật đã qua và pháp luật cần phải có mà còn bao gồm cả những quan điểm, tư tưởng, ý kiến đánh giá về pháp luật với tính cách là một hiện tượng của đời sống xã hội, cũng như pháp luật của các nhà nước trên thế giới. Ở góc độ ý thức cá nhân, ý thức pháp luật thể hiện là thái độ pháp lý của cá nhân.

Đó chính là tri thức pháp luật của cá nhân cũng như ý chí, xúc cảm, tình cảm của họ đối với pháp luật và các hiện tượng pháp lý thực tiễn. Sự hình thành và phát triển của ý thức pháp luật cá nhân chính là quá trình con người nhận thức, tích lũy những kiến thức về pháp luật và các hiện tượng pháp lý khác. Tri thức pháp luật của mỗi cá nhân không chỉ là sự hiểu biết về hệ thống pháp luật thực định của nhà nước mà còn thể hiện ở các tri thức khoa học về pháp luật của họ. Trên cơ sở hiểu biết pháp luật, ở mỗi người hình thành tình cảm, thái độ, sự đánh giá của mình đối với pháp luật.

Mỗi cá nhân có sự cảm nhận về pháp luật một cách khác nhau, vì vậy thái độ, tình cảm, sự đánh giá của họ về pháp luật cũng khác nhau. Thái độ, tình cảm pháp luật được biểu hiện thông qua hành vi của chủ thể. Một chủ thể được coi là có sự tôn trọng pháp luật khi các xử sự của họ đều phù hợp với các quy định của pháp luật, theo đúng yêu cầu, đòi hỏi của pháp luật. Hiểu biết pháp luật, thái độ, tình cảm của mỗi người về pháp luật là cơ sở cho sự đánh giá của họ về một xử sự theo pháp luật của chủ thể khác.

Cùng một hành vi pháp luật của một chủ thể trong xã hội có thể được đánh giá ở nhiều bình diện, nhiều khía cạnh khác nhau, do vậy nội dung các ý kiến đánh giá cũng khác nhau. Có thể nói, ý thức pháp luật cá nhân luôn bị chi phối bởi các lập trường giai cấp, hệ tư tưởng thịnh hành trong xã hội, truyền thống dân tộc, điều kiện, hoàn cảnh sống. Mối quan hệ giữa ý thức pháp luật và pháp luật 1. Mối quan hệ giữa ý thức pháp luật với hoạt động xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Xây dựng pháp luật là một quá trình hoạt động phức tạp, gồm nhiều giai đoạn khác nhau, từ việc nhận thức thực trạng của đời sống, nhận thức nhu cầu 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] điều chỉnh bằng pháp luật, đến việc khái quát hóa những quan hệ xã hội đang tồn tại thành các quy tắc xử sụ cụ thể.

Như vậy, đời sống xã hội trước hết được phản ánh ý thức pháp luật, rồi sau đó mới được thể hiện thành các quy định cụ thể của pháp luật. Thực tế trong lịch sử cho thấy những văn bản pháp luật rất có chất lượng cũng có không ít những trường hợp pháp luật được ban hành thể hiện sự duy ý chí, không phù hợp với hiện thực đời sống, mang tính kinh viện, sách vở, hoặc phản ánh một cách máy móc, giản đơn hiện thực của đời sống. Điều đó do nhiều yếu tố chi phối, trong tri thức pháp luật, xúc cảm, tình cảm, ý chí…của chủ thể có thẩm quyền xây dựng pháp luật giữ vai trò quan trọng. Có thể nói, chất lượng của từng quy định cụ thể trong pháp luật; tính toàn diện, đồng bộ, phù hợp, ổn định của cả hệ thống pháp luật cũng như trình độ, kỹ thuật lập pháp…phụ thuộc rất lớn vào ý thức pháp luật là tiền đề tư tưởng trực tiếp để xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Trước hết, ý thức pháp luật là cơ sở để hoạch định chính sách xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Thực tiễn đã chứng minh việc hiểu biết sâu sắc, đầy đủ vai trò, tác dụng của pháp luật, khả năng điều chỉnh, ưu điểm cũng như hạn chế vốn có của pháp luật sẽ có quan điểm đúng trong việc sử dụng pháp luật làm phương tiện điều chỉnh các quan hệ xã hội, qua đó xây dựng được các quy định pháp luật phù hợp, phát huy được hiệu quả điều chỉnh của pháp luật. Ngược lại nếu quá đề cao hoặc coi nhẹ vai trò của pháp luật sẽ dẫn tới hoặc sử dụng pháp luật không đúng cách hoặc sử dụng các phương tiện điều chỉnh khác để thay thế pháp luật. Ý thức pháp luật càng cao càng làm cho các nhà làm luật đánh giá đúng, chính xác, khách quan toàn diện đời sống xã hội, dự liệu được diễn biến xu hướng vận động của các quan hệ xã hội, xác định đúng nhu cầu điều chỉnh bằng pháp luật đối với các quan hệ xã hội…Từ đó có cơ sở khoa học để lý giải sự cần thiết phải xây dựng các quy định pháp luật mới hay sửa đổi, bổ sung quy định hiện hành.

Trên cơ sở đó, có kế hoạch, 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chương trình, chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với tiến trình phát triển của xã hội. Dưới góc độ cụ thể hơn, ý thức pháp luật là tiền đề tư tưởng định hướng xây dựng các quy định cụ thể.