Bình Đẳng Giới Trong Gia Đình: Tầm Quan Trọng và Thực Trạng Hiện Nay

Bình đẳng giới trong gia đình là yếu tố quan trọng để xây dựng môi trường sống hòa bình, công bằng và phát triển bền vững cho mọi thành viên.

• Tác giả: Cao Đăng Huy
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Vĩnh Châu
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự
• Đề tài: Bình Đẳng Giới Trong Gia Đình
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bình Đẳng Giới Trong Gia Đình Tại Việt Nam

Bình đẳng giới trong gia đình là một vấn đề quan trọng trong xã hội hiện đại. Nó không chỉ liên quan đến quyền lợi của phụ nữ mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của gia đình và xã hội. Tại Việt Nam, bình đẳng giới đã được ghi nhận trong nhiều chính sách và pháp luật, nhưng thực tế vẫn còn nhiều thách thức. Việc hiểu rõ về bình đẳng giới trong gia đình sẽ giúp nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động tích cực.

1.1. Khái Niệm Bình Đẳng Giới Trong Gia Đình

Bình đẳng giới trong gia đình được hiểu là sự công bằng trong quyền lợi và nghĩa vụ giữa nam và nữ. Điều này bao gồm việc chia sẻ công việc, quyền quyết định và trách nhiệm trong gia đình. Việc hiểu rõ khái niệm này là bước đầu tiên để thực hiện bình đẳng giới hiệu quả.

1.2. Vai Trò Của Phụ Nữ Trong Gia Đình

Phụ nữ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển gia đình. Họ không chỉ là người chăm sóc mà còn là người đóng góp kinh tế. Tuy nhiên, vai trò này thường bị xem nhẹ, dẫn đến sự bất bình đẳng trong gia đình. Cần có sự công nhận và tôn trọng vai trò của phụ nữ để đảm bảo bình đẳng giới.

II. Thực Trạng Bất Bình Đẳng Giới Trong Gia Đình Hiện Nay

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc thực hiện bình đẳng giới, nhưng thực trạng bất bình đẳng giới trong gia đình vẫn còn tồn tại. Nhiều gia đình vẫn duy trì tư tưởng 'trọng nam khinh nữ', dẫn đến sự phân chia công việc không công bằng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến phụ nữ mà còn đến sự phát triển của trẻ em và gia đình.

2.1. Phân Chia Công Việc Trong Gia Đình

Phân chia công việc trong gia đình thường không công bằng, với phụ nữ phải gánh vác nhiều trách nhiệm hơn. Điều này dẫn đến áp lực lớn cho phụ nữ và ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý của họ. Cần có sự thay đổi trong cách nhìn nhận và phân chia công việc để đảm bảo bình đẳng.

2.2. Bạo Lực Gia Đình Và Bình Đẳng Giới

Bạo lực gia đình là một trong những vấn đề nghiêm trọng liên quan đến bình đẳng giới. Phụ nữ thường là nạn nhân của bạo lực, điều này không chỉ ảnh hưởng đến họ mà còn đến sự phát triển của trẻ em trong gia đình. Cần có các biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn bạo lực và bảo vệ quyền lợi của phụ nữ.

III. Giải Pháp Đảm Bảo Bình Đẳng Giới Trong Gia Đình

Để đảm bảo bình đẳng giới trong gia đình, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của cả nam và nữ trong gia đình.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Về Bình Đẳng Giới

Giáo dục về bình đẳng giới cần được đưa vào chương trình học từ cấp tiểu học. Việc này giúp trẻ em nhận thức rõ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong gia đình, từ đó hình thành tư tưởng bình đẳng ngay từ nhỏ.

3.2. Chính Sách Hỗ Trợ Phụ Nữ Trong Gia Đình

Cần có các chính sách hỗ trợ phụ nữ trong gia đình như bảo vệ quyền lợi, tạo điều kiện cho họ tham gia vào các hoạt động kinh tế và xã hội. Điều này không chỉ giúp phụ nữ phát triển mà còn nâng cao vị thế của họ trong gia đình.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Bình Đẳng Giới Trong Gia Đình

Việc thực hiện bình đẳng giới trong gia đình không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội. Các chương trình và dự án hỗ trợ bình đẳng giới cần được triển khai rộng rãi để tạo ra sự thay đổi tích cực trong cộng đồng.

4.1. Các Chương Trình Hỗ Trợ Bình Đẳng Giới

Nhiều chương trình hỗ trợ bình đẳng giới đã được triển khai tại Việt Nam, giúp nâng cao nhận thức và tạo cơ hội cho phụ nữ. Những chương trình này cần được mở rộng và phát triển hơn nữa để đạt được hiệu quả cao.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Bình Đẳng Giới

Nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện bình đẳng giới trong gia đình không chỉ mang lại lợi ích cho phụ nữ mà còn cho cả gia đình và xã hội. Sự bình đẳng giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững.

V. Kết Luận Về Bình Đẳng Giới Trong Gia Đình

Bình đẳng giới trong gia đình là một vấn đề cần được quan tâm và giải quyết. Mặc dù đã có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua. Cần có sự chung tay của toàn xã hội để đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của cả nam và nữ trong gia đình.

5.1. Tương Lai Của Bình Đẳng Giới Trong Gia Đình

Tương lai của bình đẳng giới trong gia đình phụ thuộc vào sự thay đổi trong nhận thức và hành động của mỗi cá nhân. Cần tiếp tục thúc đẩy các chính sách và chương trình hỗ trợ để đạt được sự bình đẳng thực sự.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Việc Đảm Bảo Bình Đẳng Giới

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy bình đẳng giới. Các tổ chức xã hội, chính quyền địa phương cần phối hợp chặt chẽ để tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của bình đẳng giới trong gia đình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I, tác giả tập trung nghiên cứu một số vấn đề mang tính lý luận cơ bản về bình đẳng giới trong gia đình và diễn biến của bình đẳng giới trong gia đình ở Việt Nam qua các thời kỳ. Bên cạnh đó, cũng có sự đề cập đến qui định về 2 vấn đề này trong pháp luật của một số quốc gia trên thế giới. Đối với chương II, tác giả nghiên cứu sâu vào thực trạng bình đẳng giới trong gia đình và đưa ra một số giải pháp nhằm đảm bảo bình đẳng giới trong gia đình. Kết luận Tuy đây là một vấn đề không mới nhưng có phạm nghiên cứu rộng, phức tạp liên quan đến nhiều lĩnh vực, nên với thời lượng nghiên cứu không nhiều cũng như kiến thức có hạn mình, chắc chắn sẽ không tránh khỏi những sai sót nhất định về mặt nhận thức trong tư duy lý luận và nhận định thực tiễn.

Rất mong nhận được sự đánh giá, nhận xét, bình luận quý báu từ quý thầy cô và các bạn có quan tâm đến đề tài này. Trân trọng! TP. 3 CHƢƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG GIA ĐÌNH 1.1 Cơ sở lý luận hình thành quyền bình đẳng giới trong gia đình Khi nhắc đến ” lịch sử các học thuyết, tư tưởng về quyền con người là lịch sử đấu tranh của cộng đồng nhân loại tiến bộ vì nhân quyền”1. Các học giả trên thế giới với luận điểm riêng của mình đã xây dựng nên những học thuyết khác nhau về quyền con người.

Cho đến nay, trên thế giới vẫn song song tồn tại hai học thuyết về quyền con người, đó là học thuyết quyền tự nhiên (natural rights) và học thuyết quyền pháp lý (legal rights).1 Quyền bình đẳng giới trong gia đình xuất phát từ quyền tự nhiên của con ngƣời Những người theo học thuyết quyền tự nhiên cho rằng: ”Quyền con người là những quyền tự nhiên và cố hữu mà nếu không có các quyền đó, chúng ta không thể sống như một con người”2. Xét về phương diện này tự thân mỗi con người ngay từ lúc sinh ra đã mang trong mình quyền năng đó là quyền được người khác tôn trọng, đối xử bình đẳng, mà không cần bất kỳ một sự trao quyền này từ đấng tối cao nào, hay sự quy định của pháp luật. Họ được hưởng các quyền con người đó vì lẽ họ là thành viên của nhân loại. Tư tưởng về quyền “tự nhiên”, ”trời phú” cho con người ngay từ khi con người xuất hiện đã có từ thời cổ đại.

Ở Trung Quốc, Mặc Tử (479-381 trước Công Nguyên) đã cho rằng quyền bình đẳng tự nhiên của con người đó là ý trời. Ở Hy Lạp cổ đại, các nhà triết học ngụy biện như Antiphon, Ankidan cũng có những tư tưởng tương tự. Ở Châu Âu từ thời kì Phục hưng trở đi, tư tưởng về quyền tự nhiên này càng trở nên phổ biến. Những đại diện tiêu biểu như Locke (1632-1704 ), Rútxô (Pháp), Xipinoda (Hà Lan), Thomas Hobbes (1588-1679), I.cantơ, Pruphendoocpho (Đức), Jepphecxon (Mỹ)… Theo như tư tưởng của các nhà tư tưởng, cũng như học thuyết của họ thì các quyền con người không phụ thuộc vào phong tục tập quán, truyền thống văn hóa hay ý chí của bất cứ cá nhân, giai cấp, tầng lớp, tổ chức, cộng đồng nào.

Đồng nghĩa với việc không một chủ thể nào, kể cả nhà nước có thể ban phát hay tước bỏ các quyền con người bẩm sinh vốn có đó. Bản tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạng Pháp năm 1791: ”Người ta 1 Lê Thị Hồng Nhung- Quan niệm về quyền con người dưới góc độ quyền pháp lý và những vấn đề đặt ra, Tạp chí Nhà nước và pháp luật số 9/2011, tr 72-78. 2 United nations, Human Rights center: Human Rights and Anwers, Geneva, 1994, C6. 4 sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi”, cũng khẳng định tính quyền tự nhiên của quyền bình đẳng.

Đó là một quyền cơ bản, một quyền bất di bất dịch của con người gắn bó với mỗi cá nhân từ khi họ sinh ra cho đến lúc mất đi. Bình đẳng không chỉ được coi là hòn đá tảng của hòa bình, ổn định, dân chủ, tiến bộ mà còn là yếu tố cơ sở của quyền con người 3. Nên cơ sở cho sự khẳng định quyền con người là quyền tự nhiên, hiển nhiên của con người cũng là cơ sở lý luận cho nhận định quyền bình đẳng giới trong gia đình là một quyền tự nhiên của con người. Vì xét đến cùng thì quyền bình đẳng giữa nam và nữ, giữa vợ và chồng thực chất xuất phát từ quyền con người.

Thừa nhận rằng, nam hay nữ thì họ đều là những con người tồn tại trong xã hội và “với tư cách là một thực thể xã hội, thành viên của xã hội, được tồn tại song song với đàn ông, cùng đóng góp công sức vào việc duy trì nòi giống, phát triển lực lượng sản xuất, người phụ nữ trước hết là con người bằng xương bằng thịt, có nhu cầu, có cảm xúc, có lí trí, có tâm hồn, có khát vọng và đương nhiên họ phải có những quyền năng tương xứng với bản chất vốn có ấy”4. Nên tất yếu nam, nữ phải được hưởng những quyền như nhau trên mọi lĩnh vực không riêng gì quyền bình đẳng giới trong gia đình. Ở Việt Nam, ngay từ sớm đã vận dụng Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào công cuộc kiến thiết đất nước, giải phóng áp bức, giành lấy quyền bình đẳng giới. Mà đặc biệt là giải phóng phụ nữ, mang lại vị thế ngang bằng trong xã hội cho họ với nam giới.

Bởi nếu ”phụ nữ chưa được giải phóng thì xã hội chưa được giải phóng”; ”nếu không giải phóng phụ nữ là xây dựng xã hội chủ nghĩa chỉ được một nửa” 5. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng, tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được. Trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc…“. Những quyền này khi con người sinh ra đã có mà không cần phải được pháp luật ghi nhận mới trở thành quyền.

Nhưng chúng ta không nên tuyệt đối hóa mặt tự nhiên của quyền con người, vì nó có những hạn chế nhất định. Những quyền tự nhiên của con người, quyền bình đẳng 3 Đỗ Thị Nhung-Quyền bình đẳng giới trong hoạt động quản lý nhà nước ở Việt Nam, Luận văn cử nhân luật (khoa luật Hành chính), 2011, tr. Lưu Bình Nhưỡng-Tổng quan về quyền phụ nữ theo pháp luật Việt Nam, tạp chí luật học số 2/2011, tr. 5 Hồ Chí Minh-Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, tập 10 -tr.

5 giữa nam nữ nếu không được pháp luật ghi nhận và bảo vệ, hoặc có một cơ chế bảo đảm thì chắc chắn khi thực hiện sẽ nảy sinh ra biến tướng, bất bình đẳng giới sẽ xuất hiện xâm phạm đến quyền tự nhiên này.2 Quyền bình đẳng giới trong gia đình xuất phát từ quyền pháp lý Những người theo học thuyết quyền pháp lý thì họ cho rằng: Con người được nhìn nhận trong tổng hòa các mối quan hệ xã hội, cho nên quyền con người chỉ tồn tại trong các xã hội có giai cấp, chỉ ra đời khi có nhà nước. Do đó, quyền con người được nhìn nhận dưới góc độ là những giá trị gắn với mỗi con người được ghi nhận trong pháp luật quốc gia và quốc tế. Xem xét về quyền con người thì một mặt đó là những quyền tự nhiên, nhưng bản thân nội dung quyền đó-tự do, dân chủ, bình đẳng lại mang tính trừu tượng. Nên mặt khác, thì các quyền ấy cần phải được thừa nhận dưới những hình thức pháp lý nhất định để quyền tự nhiên trở thành quyền con người theo đúng bản chất của nó.

Để hiện thực hóa các quyền đó, tạo căn cứ vững chắc cho việc ghi nhận, cũng như bảo đảm cho việc thực hiện quyền con người trong đó có quyền bình đẳng giới trong gia đình. Làm cho những phụ nữ nhận thức được đầy đủ hơn về quyền mà họ có, về quyền được nửa kia của xã hội-nam giới thừa nhận để không một ai có thể thay đổi hay chà đạp lên nó đó là quyền bình đẳng giới. Sự qui định rõ ràng, cụ thể quyền bình đẳng giới trở thành chìa khòa vạn năng thiết lập bình quyền, giành lại quyền vốn dĩ thuộc về mọi người, vì chân lí hiển nhiên rằng tất cả mọi người sinh ra đều bình đẳng. Cơ sở pháp lý cho quyền bình đẳng giới cũng như bình đẳng giới trong gia đình được qui định trong các văn bản pháp lý quốc tế và quốc gia, cụ thể: Văn kiện Pháp lý quốc tế: Hiến chương Liên Hiệp Quốc năm 1945 đã tuyên bố: ”Một lần nữa thực sự tin tưởng vào những quyền cơ bản, nhân phẩm và giá trị con người, ở quyền bình đẳng giữa nam và nữ …”.

Cũng tại Khoản 3 Điều 1 quy định rằng một trong những mục đích cơ bản nhất của Liên Hiệp Quốc là: ”Khuyến khích sự tôn trọng quyền con người và tự do cho tất cả mọi người, không phân biệt chủng tộc, nam nữ, ngôn ngữ và tôn giáo”. Có thể nói đây là lần đầu tiên quyền bình đẳng giới cũng như quyền bình đẳng giới trong gia đình được thừa nhận và tôn trọng bởi một văn bản pháp lý quốc tế có giá trị. Mở ra một kỉ nguyên mới cho bình đẳng giới, và là một bước đà quan trọng thúc đẩy 6 việc luật hóa quyền bình đẳng giới ở mọi cấp độ pháp luật. Không chỉ dừng lại ở đó, Hiến chương cũng cố gắng biến tất cả những quy định này thành hành động thực tế thông qua việc ghi nhận về quyền thành lập các cơ quan trực thuộc nhằm thúc đẩy quyền bình đẳng giới 6.

Trong bản Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền (được thông qua và tuyên bố theo Nghị quyết số 217A ngày 10/12/1948 của Đại hội đồng Liên hợp quốc) thì tại Điều 16 quy định: ”Nam và nữ đến tuổi trưởng thành có quyền được kết hôn và xây dựng gia đình không bị mọi hạn chế về chủng tộc, dân tộc hoặc tôn giáo. Họ được sử dụng quyền như nhau trong kết hôn, trong thời gian hôn nhân và ly hôn. Hôn nhân phải do đôi nam nữ sắp kết hôn tự do thoả thuận. Gia đình là đơn vị tự nhiên và nền tảng của xã hội, có quyền được nhà nước và xã hội bảo vệ”.