Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đại dịch COVID-19 bùng phát đã tác động mạnh mẽ đến nhận thức và hành vi tiêu dùng của người dân Việt Nam, thúc đẩy xu hướng quan tâm đến sức khỏe, lối sống lành mạnh ("healthy và balance") và sử dụng thực phẩm hữu cơ, thực phẩm sạch có nguồn gốc tự nhiên. Theo dữ liệu trích dẫn từ nghiên cứu của Gutcheck thực hiện trên 7.000 người tiêu dùng thuộc bốn thế hệ, có 56% người tiêu dùng có thói quen đọc danh sách thành phần trước khi đưa ra quyết định mua sắm và khoảng 70% người tiêu dùng Việt Nam chú ý đến thành phần, nguồn gốc xuất xứ của thực phẩm, đồ uống. Cùng với đó, các thảo luận trực tuyến về chủ đề thay thế phụ gia thực phẩm đạt 13.296 lượt thảo luận và chủ đề ăn kiêng Eat Clean đạt 10.869 lượt thảo luận (trong đó có 2.148 thảo luận bắt nguồn từ các nội dung của influencer Hana Giang Anh và 866 thảo luận liên quan đến nhu cầu tìm kiếm địa điểm bán thực phẩm dinh dưỡng).

Bên cạnh sự chuyển dịch về nhu cầu dinh dưỡng, dịch bệnh cũng thúc đẩy thói quen mua sắm trực tuyến. Các kênh thương mại điện tử trở thành phương thức giao dịch thiết yếu, giúp người tiêu dùng mua hàng thuận tiện, an toàn và hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành, quảng bá thương hiệu. Xuất phát từ bối cảnh đó, nhóm tác giả đã thực hiện đề tài "Nghiên cứu và xây dựng website thương mại điện tử cho cửa hàng thực phẩm eat clean Okeys Food" (chuyên kinh doanh các dòng sản phẩm ngũ cốc granola, bánh biscotti, hạt dinh dưỡng và thực phẩm ăn kiêng).

Đề tài xác định 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

  1. Nghiên cứu và phân tích yêu cầu hệ thống đối với website thương mại điện tử trong ngành hàng thực phẩm dinh dưỡng.
  2. Xây dựng website thương mại điện tử hoàn chỉnh cho cửa hàng Okeys Food.
  3. Thực hiện một số hoạt động Digital Marketing nhằm thúc đẩy tỷ lệ chuyển đổi và hỗ trợ bán hàng trên website.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Khách hàng có nhu cầu sử dụng thực phẩm sạch, tốt cho sức khỏe trong độ tuổi từ 18 đến 30 tuổi.
  • Phạm vi nội dung: Quy trình khảo sát nhu cầu, phân tích thị trường, thiết kế, đóng gói, triển khai website thương mại điện tử và lập kế hoạch marketing cho cửa hàng Okeys Food.
  • Phạm vi không gian: Cửa hàng thực phẩm Eat Clean Okeys Food tại địa chỉ 137 Nguyễn Thị Thập, phường Hòa Minh, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng.
  • Phạm vi thời gian: Đề tài được thực hiện từ ngày 05/11/2021 đến ngày 07/12/2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án ứng dụng mô hình phân tích ma trận SWOT (Strengths - Weaknesses - Opportunities - Threats) để đánh giá nội lực và môi trường kinh doanh của doanh nghiệp, kết hợp với các nguyên lý thiết kế hệ thống thương mại điện tử trên nền tảng mã nguồn mở.

Phương pháp nghiên cứu bao gồm sự kết hợp giữa nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng:

  • Phương pháp định tính:
    • Thảo luận nhóm: Nhóm tác giả (5 thành viên) tiến hành họp bàn, đánh giá dữ liệu thị trường, phân tích đối thủ cạnh tranh trực tiếp và hành vi tiêu dùng qua từng giai đoạn.
    • Nghiên cứu tài liệu thứ cấp: Tổng hợp các báo cáo thị trường, dữ liệu thảo luận mạng xã hội (Social listening) về xu hướng ăn sạch và nhu cầu dinh dưỡng.
    • Phương pháp quan sát: Khảo sát các điểm chạm trực tuyến của người tiêu dùng và hoạt động thực tế của ngành hàng.
  • Phương pháp định lượng:
    • Khảo sát trực tuyến qua bảng hỏi: Sử dụng Google Form gửi phiếu khảo sát đến đối tượng mục tiêu. Mẫu thu thập ban đầu gồm 227 phiếu; sau quá trình sàng lọc loại bỏ 21 phiếu không hợp lệ (bỏ ngang hoặc trả lời thiếu nghiêm túc), tập dữ liệu chính thức còn lại $N = 206$ mẫu đạt chuẩn để tiến hành phân tích thống kê mô tả.
    • Phân tích dữ liệu số: Ứng dụng các công cụ đo lường và theo dõi kỹ thuật số bao gồm Google Analytics, Google Search Console, Google Ads/AdWords, Google Trends và PageSpeed Insights để phân tích chỉ số website, từ khóa và hiệu năng hệ thống.
Đặc điểm mẫu ($N = 206$) Phân loại Tần số ($n$) Tỷ lệ (%)
Giới tính Nữ 128 62,9%
Nam 78 37,1%
Độ tuổi Dưới 18 tuổi 16 7,8%
Từ 18 đến dưới 25 tuổi 147 71,4%
Từ 25 đến dưới 35 tuổi 33 16,0%
Trên 35 tuổi 10 4,8%
Nghề nghiệp Sinh viên 111 53,9%
Nhân viên văn phòng 62 30,9%
Kinh doanh tự do 25 12,1%
Khác 8 3,1%
Thu nhập hàng tháng Dưới 2 triệu VNĐ 67 32,5%
Từ 2 đến dưới 5 triệu VNĐ 64 31,7%
Từ 5 đến 10 triệu VNĐ 54 26,2%
Trên 10 triệu VNĐ 21 9,6%

Thiết kế và triển khai hệ thống

Hệ thống website của cửa hàng Okeys Food được xây dựng trên nền tảng hệ quản trị nội dung mã nguồn mở WordPress kết hợp với plugin thương mại điện tử WooCommerce.

1. Kiến trúc và công nghệ sử dụng

  • Hệ quản trị nội dung: WordPress CMS.
  • Theme (Giao diện): Flatsome (hỗ trợ tối ưu hóa hiển thị trên thiết bị di động, chuẩn SEO và tương thích WooCommerce).
  • Hệ thống Plugin hỗ trợ:
    • Thương mại & Quản lý: WooCommerce, WooCommerce Vietnam (tối ưu địa chỉ và đơn vị tiền tệ tại Việt Nam).
    • Tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO): Yoast SEO.
    • Biểu mẫu & Tương tác: Contact Form 7, Social Media Icon, Facebook Chat Plugin.
    • Cổng thanh toán điện tử: Tích hợp tiện ích quét mã QR qua ví điện tử MoMo, ZaloPay, Moca (Grab), AirPay (ShopeePay).
    • Hiệu năng & Bảo mật: Jetpack, Akismet Anti-Spam.
    • Đo lường & Phân tích: Google Analytics, Google Search Console, Google PageSpeed Insights.

2. Thông số thiết kế và chuẩn hiển thị

  • Quy chuẩn đồ họa:
    • Banner trình chiếu (Slideshow trang chủ): Kích thước tiêu chuẩn 1360 x 540 pixel, hiệu ứng chuyển ảnh tự động 3 giây/lượt.
    • Banner giữa trang: Kích thước 801 x 557 pixel.
    • Hình ảnh sản phẩm: Định dạng vuông 400 x 400 pixel, xử lý tách nền trắng, có chức năng phóng to (zoom) chi tiết khi rê chuột.
  • Cấu trúc sitemap và điều hướng: Hệ thống bao gồm 5 trang chính (Trang chủ, Giới thiệu, Sản phẩm, Tin tức, Liên hệ) cùng các trang chức năng (Giỏ hàng, Thanh toán). Menu điều hướng sử dụng cấu trúc Mega Menu dạng sổ ngang.

Nội dung chính theo từng phần của đồ án

Phần 1: Mô tả doanh nghiệp, thị trường ngành hàng thực phẩm Eat Clean và khảo sát thông tin yêu cầu của hệ thống

Phần này tập trung phân tích tổng quan về cửa hàng Okeys Food (thành lập từ tháng 10/2020 tại Đà Nẵng), chuyên cung cấp các mặt hàng hạt dinh dưỡng (hạt chia, macca, óc chó, hạnh nhân), bánh ngũ cốc (granola, biscotti) và thực phẩm ăn kiêng.

Nghiên cứu tiến hành đánh giá đối thủ cạnh tranh trên nền tảng trực tuyến tại thời điểm tháng 10/2021:

  • Vua Yến Mạch: Đạt 968 lượt truy cập/tháng; thời gian trên trang trung bình 0 phút 00 giây; số trang xem trung bình là 1,00; tỷ lệ thoát (bounce rate) là 100%; sở hữu 71 backlink (tăng 788% so với tháng trước đó). Giao diện đơn giản, tải trang ổn định nhưng giá thành cao và chưa tối ưu nội dung theo nhu cầu người dùng.
  • Gufoods: Đạt 517 lượt truy cập/tháng (giảm 62,43%); thời gian trên trang trung bình 0 phút 00 giây; số trang xem trung bình là 1,00; tỷ lệ thoát 100%; sở hữu 472 backlink (tăng 17%). Website có giao diện đa dạng nhưng bố cục khá rối mắt, thiếu thanh menu bar gây khó khăn trong tìm kiếm.
Tiêu chí phân tích Vua Yến Mạch Gufoods Okeys Food (Hiện trạng)
Lượt truy cập (Tháng 10/2021) 968 lượt 517 lượt (giảm 62,43%) Chưa có lưu lượng (mới thành lập)
Tỷ lệ thoát trang 100% 100% Đang trong giai đoạn xây dựng
Số lượng Backlink 71 backlink 472 backlink 0
Đặc điểm giao diện Đơn giản, dễ nhìn, chuẩn SEO Đẹp mắt nhưng rối, thiếu menu bar Triển khai giao diện Flatsome chuẩn UI/UX
Kênh phân phối chính Social, sàn TMĐT, Website Sàn TMĐT (Shopee, Tiki, Lazada), Web Bán lẻ trực tuyến, Fanpage, Website

Bên cạnh đó, nhóm phân tích ma trận SWOT xác định Okeys Food có thế mạnh về nhân sự trẻ, không tốn chi phí mặt bằng cố định, giá thành cạnh tranh; điểm yếu là thương hiệu mới và nguồn lực tài chính hạn chế; cơ hội đến từ làn sóng tiêu dùng online và nhu cầu sống lành mạnh; thách thức là sự cạnh tranh lớn từ các gian hàng thương mại điện tử hiện hữu.

Kết quả khảo sát $N=206$ cho thấy:

  • 70,8% khách hàng có thói quen mua thực phẩm Eat Clean qua Fanpage và Website.
  • Phương thức thanh toán ưu tiên: Tiền mặt khi nhận hàng (67,7%), Chuyển khoản ngân hàng (65,0%), Ví điện tử (45,6%).
  • 65,0% người khảo sát mong muốn website có hình ảnh/video độ phân giải cao; 65,1% cần thanh công cụ tìm kiếm thông minh; 42,8% quan tâm tính năng gợi ý sản phẩm liên quan; 27,9% yêu cầu tính năng zoom ảnh.
  • 59,3% người dùng thực hiện hành động tìm kiếm sản phẩm ngay khi truy cập trang web; 87,5% mong muốn tích hợp các liên kết mạng xã hội (Facebook, Instagram, Hotline).

Phần 2: Xây dựng website cho cửa hàng thực phẩm Eat Clean Okeys Food

Phần này trình bày chi tiết bản đặc tả kỹ thuật và mô tả chức năng từng giao diện:

  • Trang chủ: Bố trí logo nhận diện thương hiệu, thanh tìm kiếm nhanh, giỏ hàng mini, thanh menu điều hướng, Slider banner quảng cáo (1360 x 540 px), danh mục sản phẩm nổi bật, khối hiển thị sản phẩm bán chạy, phản hồi khách hàng (feedback), bài viết tin tức mới nhất và khối chân trang (footer) chứa thông tin liên hệ, chính sách mua hàng, form đăng ký nhận bản tin khuyến mãi.
  • Trang sản phẩm: Danh mục phân loại chi tiết, bộ lọc sản phẩm, ảnh đại diện chuẩn 400 x 400 px kèm tính năng phóng to, giá bán, nút tùy chọn số lượng, nút thêm vào giỏ hàng/đặt hàng, thông tin mô tả chi tiết, hướng dẫn mua hàng và tab đánh giá từ người mua trước.
  • Trang giới thiệu: Truyền tải câu chuyện thương hiệu, triết lý kinh doanh, sứ mệnh chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tích hợp hình ảnh và video minh họa.
  • Trang liên hệ: Form nhập dữ liệu tự động gửi về hệ thống (Họ tên, Số điện thoại, Email, Tiêu đề, Nội dung), tích hợp bản đồ số vị trí cửa hàng tại Liên Chiểu, Đà Nẵng.
  • Trang tin tức: Danh sách bài viết chia sẻ kiến thức dinh dưỡng, công thức chế biến món ăn Eat Clean, thanh sidebar hiển thị bài viết xem nhiều và bình luận gần đây.
  • Trang giỏ hàng và thanh toán: Cho phép cập nhật số lượng, áp dụng mã ưu đãi, tính toán tổng tiền tự động, biểu mẫu điền địa chỉ giao hàng và tùy chọn phương thức thanh toán (COD, chuyển khoản, quét mã QR MoMo/ZaloPay/Moca).

Phần 3: Chương trình Marketing hỗ trợ hoạt động bán hàng trên website

Nhóm tác giả thiết lập kế hoạch Digital Marketing đồng bộ:

  • SEO Onpage & Nội dung: Nghiên cứu bộ từ khóa liên quan đến "thực phẩm Eat Clean", "ngũ cốc dinh dưỡng", "bánh ăn kiêng"; tối ưu thẻ tiêu đề, meta description, thẻ heading (H1, H2, H3), cấu trúc liên kết nội bộ (internal link) và alt hình ảnh thông qua plugin Yoast SEO.
  • Kết nối đa kênh (Omnichannel): Tích hợp Fanpage Facebook, hộp chat trực tiếp, Instagram và số điện thoại hỗ trợ lên giao diện website.
  • Đo lường và đánh giá hiệu năng:
    • Kiểm tra tốc độ tải trang qua Google PageSpeed Insights trên cả hai nền tảng máy tính để bàn và thiết bị di động.
    • Cài đặt mã theo dõi Google Analytics để ghi nhận hành vi người dùng, nguồn truy cập (traffic source) và tỷ lệ chuyển đổi.
    • Sử dụng Google Search Console để kiểm tra trạng thái lập chỉ mục (indexing), hiệu suất hiển thị từ khóa và khắc phục lỗi giao diện trên thiết bị di động.

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả thực hiện

  • Xây dựng hoàn chỉnh website thương mại điện tử chuyên ngành thực phẩm dinh dưỡng Okeys Food trên nền tảng WordPress với đầy đủ 5 trang nội dung, 2 trang chức năng nghiệp vụ bán hàng và tích hợp cổng thanh toán đa kênh.
  • Thu thập và xử lý thành công tập dữ liệu 206 mẫu khảo sát người tiêu dùng trực tuyến, làm cơ sở khoa học để thiết kế các tính năng website sát với hành vi thực tế (tối ưu hóa hình ảnh 400 x 400 px, tích hợp mã QR thanh toán, bổ sung thanh tìm kiếm nhanh).
  • Hoàn thiện hệ thống đo lường kỹ thuật số thông qua việc kết nối đồng bộ Google Analytics, Google Search Console và công cụ đo kiểm Google PageSpeed Insights.

2. Giải pháp và kiến nghị

  • Về mặt sản phẩm và dịch vụ: Đa dạng hóa danh mục hàng hóa ăn kiêng, công khai nguồn gốc và bảng thành phần dinh dưỡng trên từng trang sản phẩm nhằm đáp ứng yêu cầu của 56% - 70% người tiêu dùng quan tâm đến sức khỏe.
  • Về mặt truyền thông: Tăng cường hoạt động SEO Onpage/Offpage và phát triển nội dung trên kênh Fanpage để kéo lưu lượng truy cập tự nhiên về website; triển khai các chính sách ưu đãi như thẻ thành viên (41,5% người dùng mong muốn) và chính sách miễn phí vận chuyển cho đơn hàng từ 3 sản phẩm trở lên (33,2% người dùng lựa chọn).

3. Đóng góp của đề tài

  • Cung cấp dữ liệu khảo sát thực tế về hành vi mua sắm thực phẩm Eat Clean tại thị trường Việt Nam trong giai đoạn biến động bởi dịch bệnh COVID-19.
  • Đưa ra quy trình thực hành chuẩn từ bước khảo sát nhu cầu, phân tích đối thủ bằng công cụ số đến thiết kế và vận hành website thương mại điện tử WordPress dành cho các doanh nghiệp bán lẻ quy mô nhỏ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế về thời gian và không gian: Đồ án được thực hiện trong khoảng thời gian ngắn (từ 05/11/2021 đến 07/12/2021) trong điều kiện dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, khiến việc thu thập dữ liệu chỉ có thể thực hiện trực tuyến qua Google Form, chưa thể phỏng vấn sâu hoặc quan sát trực tiếp hành vi tại điểm bán offline.
  • Hạn chế về cơ cấu mẫu: Mẫu khảo sát ($N=206$) có sự tập trung lớn vào phân khúc học sinh, sinh viên (53,9%) và nhóm tuổi 18 - 25 tuổi (71,4%), chưa bao quát đầy đủ nhóm khách hàng lớn tuổi (nhóm trên 35 tuổi chỉ chiếm 4,8%) dù đây là đối tượng có khả năng chi trả cao cho thực phẩm chăm sóc sức khỏe gia đình.
  • Hạn chế về vận hành: Website mới ở giai đoạn đóng gói và thử nghiệm ban đầu, chưa tích lũy đủ dữ liệu lịch sử về đơn hàng, lưu lượng truy cập tự nhiên và hành vi mua lặp lại trong dài hạn.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi khảo sát sang các nhóm đối tượng trung niên; triển khai các chiến dịch quảng cáo trả phí (Google Ads, Facebook Ads) để đánh giá tỷ lệ chuyển đổi thực tế; nghiên cứu tích hợp hệ thống quản lý quan hệ khách hàng (CRM) và các tính năng gợi ý sản phẩm tự động dựa trên lịch sử mua hàng.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo thiết thực cho:

  • Sinh viên chuyên ngành Thương mại điện tử, Digital Marketing và Quản trị kinh doanh tại các trường cao đẳng, đại học khi thực hiện đồ án môn học, dự án tốt nghiệp liên quan đến xây dựng website bán hàng trên WordPress.
  • Các cá nhân, chủ cửa hàng khởi nghiệp trong lĩnh vực thực phẩm sạch, thực phẩm Eat Clean muốn tìm hiểu quy trình phân tích thị trường, đánh giá đối thủ cạnh tranh bằng công cụ digital và lập cấu trúc website bán hàng chuẩn thương mại điện tử.

Câu hỏi thường gặp

1. Cửa hàng Okeys Food kinh doanh những mặt hàng cụ thể nào?
Cửa hàng kinh doanh các mặt hàng thực phẩm sạch, dinh dưỡng theo tiêu chuẩn "Healthy và balance", bao gồm: ngũ cốc và bánh hạt (ngũ cốc granola, bánh biscotti), hạt dinh dưỡng (hạt chia, mắc ca, óc chó, hạnh nhân) và thực phẩm ăn kiêng (muối hồng).

2. Hai đối thủ cạnh tranh trực tiếp được phân tích trong đồ án có những chỉ số website nào đáng chú ý trong tháng 10/2021?

  • Vua Yến Mạch: Đạt 968 lượt truy cập/tháng, thời gian truy cập trung bình 0 phút 00 giây, số trang xem trung bình 1,00, tỷ lệ thoát 100%, sở hữu 71 backlink.
  • Gufoods: Đạt 517 lượt truy cập/tháng (giảm 62,43%), thời gian truy cập trung bình 0 phút 00 giây, số trang xem trung bình 1,00, tỷ lệ thoát 100%, sở hữu 472 backlink.

3. Khảo sát thực tế của đề tài ghi nhận tỷ lệ khách hàng thanh toán qua các phương thức nào?
Trong số 206 mẫu đạt chuẩn, 67,7% người được khảo sát chọn thanh toán bằng tiền mặt khi nhận hàng, 65,0% chọn thanh toán qua thẻ ngân hàng và 45,6% sử dụng ví điện tử (MoMo,...).

4. Theme và các plugin chính được nhóm tác giả lựa chọn để xây dựng website là gì?
Nhóm sử dụng giao diện Flatsome kết hợp với các plugin: WooCommerce, WooCommerce Vietnam, Yoast SEO, Contact Form 7, Social Media Icon, Jetpack, Akismet, Facebook Chat Plugin và plugin tích hợp thanh toán quét mã QR (MoMo, ZaloPay, Moca Grab, AirPay).

5. Kích thước chuẩn được thiết kế cho banner và hình ảnh sản phẩm trên website Okeys Food là bao nhiêu?
Banner trình chiếu (slideshow) trên trang chủ có kích thước 1360 x 540 pixel (hiệu ứng chuyển ảnh 3 giây), banner tĩnh giữa trang là 801 x 557 pixel, và hình ảnh chi tiết của từng sản phẩm có kích thước chuẩn 400 x 400 pixel được tách nền.

Kết luận

Báo cáo dự án "Nghiên cứu và xây dựng website thương mại điện tử cho cửa hàng thực phẩm eat clean Okeys Food" đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu từ khảo sát nhu cầu thị trường đến triển khai kỹ thuật thực tế. Dựa trên dữ liệu khảo sát 206 người tiêu dùng và phân tích đối thủ cạnh tranh, nhóm tác giả đã thiết lập thành công hệ thống website bán hàng hoàn chỉnh trên nền tảng WordPress/WooCommerce với giao diện Flatsome tối ưu. Đề tài không chỉ hoàn thiện giải pháp bán hàng trực tuyến cho cửa hàng Okeys Food tại Đà Nẵng mà còn cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về quy trình ứng dụng công cụ số vào thương mại điện tử ngành thực phẩm sạch.