Chương 1 CƠ SỞ ĐỂ ĐẢNG BỘ TỈNH VĨNH PHÚC LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TỪ NĂM 2008 ĐẾN NĂM 2015 1. Khái quát điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội 1. Điều kiện tự nhiên Vĩnh Phúc là tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm của Bắc Bộ, phía Bắc giáp các tỉnh Thái Nguyên và Tuyên Quang, phía Tây giáp Phú Thọ, Phía Đông và phía Nam giáp thủ đô Hà Nội. Tỉnh Vĩnh Phúc nằm trên quốc lộ số 2 và tuyến đường sắt Hà Nội- Lào Cai , là tỉnh liền kề cảng hàng không quốc tế Nội Bài, qua đường quốc lộ 5 thông với cảng Hải Phòng và trục đường 18 thông với cảng nước sâu Cái Lân, là cầu nối giữa trung du miền núi phía Bắc với thủ đô Hà Nội.
Tỉnh Vĩnh Phúc có 9 đơn vị hành chính bao gồm: thành phố Vĩnh Yên, thị xã Phúc Yên, huyện Lập Thạch, Sông Lô, Vĩnh Tường, Yên Lạc, Bình Xuyên, Tam Đảo, Tam Dương với diện tích tự nhiên 1.231,76km2, với dân số trung bình là 1.488 người tính đến 31/12/2008. Theo Nghị quyết số 15/2008/QH12 của Quốc hội về về điều chỉnh địa giới hành chính thủ đô Hà Nội và các tỉnh,có hiệu lực từ ngày 01/8/2008, toàn tỉnh Hà Tây, huyện Mê Linh của tỉnh Vĩnh phúc và 4 xã thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình được sát nhập về Hà Nội. Theo đó tỉnh Vĩnh Phúc mất đi một phần diện tích nó vừa là thách thức cũng vừa là cơ hội để tỉnh phát triển. Những yếu tố trên có tác động không nhỏ đến quá trình xây dựng nông thôn mới của huyện và nó đặt ra yêu cầu phải tận dụng thời cơ, vượt qua khó khăn thách thức để tiến hành sự nghiệp xây dựng nôn thôn mới.
Khí hậu của Tỉnh Vĩnh Phúc chia làm 2 mùa rõ rệt, mùa mưa là từ tháng 5 đến tháng 10 và mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Theo số liệu của Tổng cục khí hậu thủy văn, lượng mưa trung bình năm của tỉnh từ 1.700mm, cao nhất vào tháng 8 và thấp nhất vào tháng 1. Nhiệt độ trung bình 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chênh lệch giữa tháng nóng nhất (33,10C – tháng 7) với tháng lạnh nhất (19,60C – tháng 1) là 13,50C. Tổng số giờ nắng trong năm dao động từ 1.
Vùng núi Tam Đảo có kiểu khí hậu quanh năm mát mẻ (nhiệt độ trung bình 180C) cùng phong cảnh núi rừng xanh quanh năm, phù hợp cho phát triển các hoạt động du lịch, nghỉ dưỡng. Nhìn chung, điều kiện khí hậu của Vĩnh Phúc khá thuận lợi về mọi mặt cho phát triển nông , lâm nghiệp. Vĩnh phúc có 3 loại địa hình : địa hình miền núi, địa hình vùng đồi, địa hình đồng bằng với địa chất khá phức tạp, có nhiều nguồn gốc khác nhau. Tính phong phú của giới địa tầng quyết định rất lớn chất lượng đất và sự có mặt của các loại khoáng sản khác nhau.
Tài nguyên thiên nhiên của Vĩnh Phúc gồm có: Tài nguyên nước, tài nguyên đất, tài nguyên rừng, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên du lịch, tài nguyên sinh vật. Tài nguyên nước gồm có tài nguyên nước mặt và tài nguyên nước ngầm, trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc có nhiều con sông chảy qua song chủ yếu phụ thuộc vào 2 con sông chính là Sông Hồng (sông chảy qua địa phận tỉnh Vĩnh Phúc với chiều dài là 50km) và Sông Lô (chảy qua địa phận tỉnh Vĩnh Phúc với chiều dài là 35 km) ngoài ra còn có các con sông khác như sông Phan, sông Phó Đáy, sông Cà Lồ. Trên địa bàn tỉnh còn có hệ thống các hồ chứa với dung tích hàng triệu m3 tạo nên nguồn dự trữ nước mặt phong phú đảm bảo phục vụ tốt cho hoạt động kinh tế và dân sinh. Tài nguyên nước ngầm có trữ lượng không lớn, đạt khoảng 1 triệu m3/ ngày đêm.
“Tài nguyên đất trên địa bàn bao gồm 7 nhóm đất với 14 loại đất, nhóm đất có diện tích lớn nhất là nhóm đất đỏ vàng, chiếm 37,10% tổng diện tích tự nhiên tỉnh,tiếp theo nhóm đất phù xa với 32.638ha chiếm 26,50% , nhóm đất bạc màu chiếm 17,80%, các nhóm còn lại chỉ chiếm 5,40% diện tích tự nhiên toàn tỉnh” [ 98, tr. Đất đai của tỉnh Vĩnh Phúc khá đa dạng về chủng loại mặc dù hàm lượng các chất dinh dưỡng trong đất ở mức nghèo đến trung bình, nhưng đất 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com có thành phần cơ giới nhẹ là chủ yếu nên thuận lợi cho canh tác nhiều loại cây trồng khác nhau như: cây lương thực, cây công nghiệp ngắn ngày, cây rau hoa, cây dược liệu, cây ăn quả, cây lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Nhóm đất đồi núi đa phần có tầng mỏng, nhiều đá lẫn ít thuận lợi cho canh tác nông nghiệp. Tài nguyên khoáng sản Vĩnh Phúc bao gồm: khoáng sản nhiên liệu: than Antraxit , than nâu, than bùn, nhóm khoáng sản kim loại :Barits, đồng, vàng, thiếc, sắt…chủ yếu có ở vùng núi Tam Đảo và rải rác ở huyện Tam Dương, Lập Thạch, Bình Xuyên,nhóm khoáng sản phi kim loại: nhóm này chủ yếu là cao lanh, ngoài ra còn có Puzolan, nhóm vật liệu xây dựng: gạch, sét , ngói, cát sỏi, đá… Nhìn chung Vĩnh Phúc là tỉnh có vị trí chuyển tiếp giữa miền núi và đồng bằng nên nghèo về tài nguyên khoáng sản.
Tài nguyên sinh vật của Tỉnh rất phong phú như cây trồng nông nghiệp có nguồn gốc từ nhiệt đới đến á nhiệt đới và ôn đới bao gồm như: lúa, ngô, đậu tương, chuối, na, chè cam , quýt, khoai tây, rau bắp cải…, “tài nguyên rừng có khoảng 32,8 nghìn ha đất lâm nghiệp, trong đó rừng sản xuất là 10,8 ngàn ha, rừng phòng hộ là 6,6 ngàn ha, rừng đặc dụng là 15,4 ha, tài nguyên rừng quan trọng nhất là Vườn quốc gia Tam Đảo với trên 15 ngàn ha” [98, tr.11], tài nguyên thủy sản chủ yếu là khu hệ đầm, hồ, sông trên địa bàn tỉnh với hàng trăm loại cá….ngoài các tài nguyên trên tỉnh Vĩnh phúc còn có tài nguyên du lịch gồm có du lịch tự nhiên: vườn quốc gia Tam Đảo có phong cảnh thiên nhiên đẹp, khí hậu trong lành, với nhiều loại động thực vật được bảo tồn tương đối nguyên vẹn, ngoài ra còn có hệ thống hồ đầm phong phú,cảnh quan đẹp vừa có thể sản xuất vừa có thẻ phát triển du lịch như : Đại Lải, Vân Trục, Đầm Vạc, Thanh Lanh…Du lịch nhân văn với hàng trăm di tích lịch sử văn hóa trong đó có nhiều di tích được xếp hạng quốc gia như: di tích Tây Thiên, cụm đình Hương Canh…. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tình hình kinh tế - xã hội - Tình hình kinh tế : Từ năm 1997 ( tái lập tỉnh Vĩnh Phúc), GDP toàn tỉnh tăng trưởng rất nhanh, tốc độ tăng trưởng bình quân 18 năm (1997-2014) là 14,8%/năm, trong đó GDP bình quân đầu người: 70 triệu đồng/người/năm,cơ cấu kinh tế các ngành có những chuyển biến đáng kể năm 2015: “ngành công nghiệp – xây dựng là 62,12%, ngành thương mại- dịch vụ là 28,11% , ngành nông lâm thủy sản 9,77%” [23, tr. Nhìn chung, tốc độ tăng trưởng luôn đạt mức cao trong số các tỉnh Đồng bằng Sông Hồng và vùng kinh tế trọng điểm phía bắc, và tăng gấp 2 lần so với tốc độ trung bình cả nước.
Qúa trình tăng trưởng kinh tế của Vĩnh Phúc trong những năm qua gắn liền với sự gia tăng mạnh mẽ của khu vực công nghiệp mà đặc biệt là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Đồng thời có sự đột biến trong một số năm do một số dự án công nghiệp có quy mô khá lớn đi vào hoạt động. Đây cũng là thời điểm mà các dự án công nghiệp đầu tư nước ngoài và các khu công nghiệp đi vào hoạt động làm gia tăng sản lượng công nghiệp. Đến năm 2015, nền kinh tế thế giới tiếp tục đà phục hồi nhưng chưa bền vững với tốc độ tăng trưởng giữa các khu vực ngày càng khác biệt, một phần do giá dầu và giá một số hàng hóa giảm, tác động ở mức khác nhau đến từng khu vực.
Trong nước, kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, lạm phát ở mức thấp, các chính sách tiền tệ, tài khóa phù hợp với diễn biến thị trường; nền kinh tế tiếp tục duy trì đà tăng trưởng nhưng môi trường kinh doanh, năng suất lao động, hiệu quả và sức cạnh tranh vẫn còn thấp. Trên địa bàn tỉnh, sản xuất lúa còn gặp khó khăn do thời tiết không thuận lợi và sâubệnh phá hoại, năng suất, sản lượng giảm. Trong sản xuất công nghiệp, sản lượng sản phẩm xe máy, một trong những sản phẩm chủ lực của ngành công nghiệp có đóng góp lớn cho nguồn thu và tăng trưởng chung của tỉnh vẫn tiếp 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tục giảm mạnh, nhưng một số ngành, trong đó có ngành sản xuất linh kiện điện tử, sản xuất ô tô tăng mạnh nên ngành công nghiệp vẫn tăng trưởng ở cả ba khu vực tuy mức tăng còn thấp. Hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nhìn chung vẫn gặp nhiều khó khăn,.
Song với sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Tỉnh ủy, Hội đồng nhan dân, Uỷ ban nhân dân tỉnh trong việc đề ra các giải pháp, cơ chế chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về sản xuất, kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho môi trường đầu tư; cùng với sự nỗ lực phấn đấu, quyết tâm của các cấp, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân trong tỉnh nên tình hình kinh tế - xã hội năm 2015 của Vĩnh Phúc tiếp tục ổn định và phát triển; thu ngân sách và thu hút đầu tư đạt cao; các vấn đề an sinh xã hội tiếp tục được quan tâm và có nhiều tiến bộ; đời sống nhân dân được cải thiện; tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo.“Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) năm 2015 theo giá so sánh dự kiến đạt 58.876 tỷ đồng, tăng 6,97% so với năm 2014” [23, tr. Trong đó: - Giá trị tăng thêm ngành nông, lâm nghiệp và thuỷ sản đạt 4.102,6 tỷ đồng, tăng 2,70% so với năm 2014, đóng góp vào tăng trưởng chung của tỉnh là 0,20 điểm %; riêng ngành nông nghiệp đạt 3.787 tỷ đồng, tăng 2,69%, đóng góp vào tăng trưởng chung của tỉnh là 0,18 điểm %. Trong nông nghiệp, sản xuất lúa vụ đông xuân thời tiết không thuận lợi, một số diện tích lúa vào thời kỳ làm đòng gặp thời tiết rét đậm nên xảy ra hiện tượng bớt đầu bông; vụ mùa do ảnh hưởng của sâu cuốn lá, sâu đục thân trên một số diện tích lúa nên năng suất, sản lượng chung của cả năm giảm so năm trước.