Xây Dựng Lối Sống Tích Cực Của Sinh Viên Trước Tác Động Của Mạng Xã Hội

Chuyên khảo kỹ thuật phân tích Xây dựng lối sống tích cực của sinh viên trước tác động của mạng xã hội hiện nay, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp

• Tác giả: Pgs. Trần Hậu Tân
• Người hướng dẫn: Ts. Võ Văn Bé
• Trường học: Chính trị Quốc gia
• Đề tài: Xây Dựng Lối Sống Tích Cực Cho Sinh Viên Trước Tác Động Của Mạng Xã Hội
• Loại tài liệu: sách
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NHÀ XUẤT BẢN
• 1. Phần thứ nhất: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN XÂY DỰNG LỐI SỐNG TÍCH CỰC CỦA SINH VIÊN TRƯỚC TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI
• 1.1. I- MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN XÂY DỰNG LỐI SỐNG TÍCH CỰC CỦA SINH VIÊN TRƯỚC TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI
• 1.1.1. 1. Quan niệm về mạng xã hội
• 1.1.2. 2. Quan niệm về lối sống và lối sống tích cực
• 1.1.2.1. a) Quan niệm về lối sống
• 2. Phần thứ hai: Yêu cầu và giải pháp cơ bản xây dựng lối sống tích cực của sinh viên trước tác động của mạng xã hội hiện nay

Tóm tắt

I. Mạng xã hội và ảnh hưởng đến lối sống sinh viên Tổng quan 55 ký tự

Mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của sinh viên. Nó mang lại nhiều lợi ích như kết nối, chia sẻ thông tin, học tập và giải trí. Tuy nhiên, ảnh hưởng của mạng xã hội đến sinh viên cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc xây dựng một lối sống tích cực. Sự lan truyền thông tin sai lệch, nghiện mạng xã hội, và hội chứng sợ bỏ lỡ (FOMO) là những vấn đề đáng lo ngại. Do đó, việc hiểu rõ tác động của mạng xã hội và trang bị kỹ năng sống sinh viên để đối phó với những tác động tiêu cực là vô cùng quan trọng. Theo số liệu thống kê, phần lớn sinh viên dành trung bình 3-5 giờ mỗi ngày cho mạng xã hội, cho thấy mức độ ảnh hưởng sâu rộng của nó đến thời gian biểu sinh viên và các hoạt động khác.

1.1. Sự phát triển và phổ biến của mạng xã hội ở Việt Nam

Mạng xã hội bắt đầu phát triển tại Việt Nam từ năm 2006 và nhanh chóng trở nên phổ biến, đặc biệt là với giới trẻ. Facebook là mạng xã hội phổ biến nhất, nhờ vào giao diện thân thiện và tính năng tương tác cao. Tuy nhiên, sự phổ biến này cũng đi kèm với những thách thức, như thông tin sai lệch và nội dung tiêu cực. Sự phát triển nhanh chóng của mạng xã hội đòi hỏi sự nhận thức và quản lý đúng đắn để hạn chế tác động tiêu cực của mạng xã hội. Theo [Tài liệu gốc], tính đến năm 2020 có khoảng hơn 300 trang mạng xã hội khác nhau đã đăng ký hoạt động tại Việt Nam.

1.2. Ưu điểm và nhược điểm của mạng xã hội đối với sinh viên

Mạng xã hội mang lại nhiều ưu điểm cho sinh viên, bao gồm khả năng kết nối, chia sẻ thông tin và tiếp cận kiến thức. Nó cũng tạo ra cơ hội học tập trực tuyến và mở rộng giao tiếp xã hội. Tuy nhiên, mạng xã hội cũng có những nhược điểm, như gây xao nhãng học tập, tạo ra áp lực phải theo kịp xu hướng và tiếp xúc với nội dung tiêu cực. Điều này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần sinh viên và khả năng tập trung. Việc cân bằng giữa sử dụng mạng xã hội và các hoạt động khác là rất quan trọng để đảm bảo cân bằng cuộc sống sinh viên.

II. Thực trạng Lệch chuẩn lối sống của sinh viên do MXH 58 ký tự

Một trong những thách thức lớn nhất đối với sinh viên hiện nay là sự lệch chuẩn lối sống do ảnh hưởng của mạng xã hội. Nhiều sinh viên dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội, bỏ bê việc học tập và các hoạt động xã hội khác. So sánh bản thân với những hình ảnh hoàn hảo trên mạng xã hội có thể dẫn đến sự tự ti và stress sinh viên. Ngoài ra, sự lan truyền của thông tin sai lệch và nội dung tiêu cực có thể làm suy giảm giá trị sống và tư duy tích cực. Việc nhận diện và đối phó với những ảnh hưởng tiêu cực này là bước đầu tiên để xây dựng một lối sống lành mạnh cho sinh viên.

2.1. Nghiện mạng xã hội và ảnh hưởng đến học tập sức khỏe

Nghiện mạng xã hội gây ra nhiều hệ lụy cho sinh viên, bao gồm giảm hiệu suất học tập, mất ngủ, và suy giảm sức khỏe tâm lý. Việc dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội có thể dẫn đến thiếu tập trung và vượt qua sự trì hoãn. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả học tập và khả năng hoàn thành công việc. Hơn nữa, ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại có thể gây rối loạn giấc ngủ và ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.

2.2. Áp lực xã hội ảo và so sánh bản thân trên mạng xã hội

Áp lực phải duy trì một hình ảnh hoàn hảo trên mạng xã hội có thể gây ra áp lực học tập và lo lắng cho sinh viên. Việc liên tục so sánh bản thân với người khác có thể dẫn đến sự tự ti và cảm giác bất mãn. Điều này đặc biệt đúng với những sinh viên có tự đánh giá bản thân thấp. Thay vì tập trung vào những thành tựu của bản thân, họ lại cảm thấy thua kém và bất hạnh. Việc xây dựng tự tin và lòng biết ơn là rất quan trọng để đối phó với áp lực này.

2.3. Tiếp xúc với thông tin sai lệch và lối sống tiêu cực

Mạng xã hội là môi trường dễ dàng lan truyền thông tin sai lệch trên mạng xã hội và nội dung tiêu cực. Sinh viên cần trang bị tư duy phản biện và khả năng phân tích thông tin để tránh bị ảnh hưởng bởi những thông tin sai lệch và những lời kêu gọi không chính đáng. Việc tiếp xúc với lối sống buông thả có thể ảnh hưởng đến định hướng tương lai và mục tiêu cuộc sống. Do đó, việc lựa chọn thông tin và nội dung phù hợp là rất quan trọng.

III. 6 Cách xây dựng thói quen tích cực sống khỏe mạnh 57 ký tự

Để xây dựng một lối sống tích cực cho sinh viên, cần phải thiết lập những thói quen tích cực cho sinh viên và loại bỏ những thói quen xấu. Điều này bao gồm quản lý thời gian sinh viên hiệu quả, tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc, chế độ ăn uống lành mạnh, thiền định và chánh niệm, và tham gia vào các hoạt động ngoại khóa. Việc xây dựng những thói quen này không chỉ giúp cải thiện sức khỏe tâm lý mà còn tăng cường khả năng tập trung và học tập.

3.1. Quản lý thời gian hiệu quả và lập kế hoạch học tập

Quản lý thời gian sinh viên là yếu tố then chốt để cân bằng giữa học tập, làm việc và giải trí. Sinh viên nên lập kế hoạch và ưu tiên các công việc quan trọng. Sử dụng các công cụ quản lý thời gian như lịch, ứng dụng nhắc nhở và phương pháp Pomodoro có thể giúp tăng năng suất và giảm căng thẳng. Đồng thời, kỷ luật và kiên trì thực hiện kế hoạch đã đề ra là rất quan trọng.

3.2. Chăm sóc sức khỏe thể chất Tập thể dục ăn uống lành mạnh

Tập thể dục thường xuyên và chế độ ăn uống lành mạnh là nền tảng của một lối sống lành mạnh cho sinh viên. Tập thể dục giúp giảm căng thẳng, cải thiện tâm trạng và tăng cường sức khỏe tim mạch. Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng giúp cung cấp năng lượng cho cơ thể và tăng cường hệ miễn dịch. Sinh viên nên tránh các thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống có đường.

3.3. Thực hành thiền định và chánh niệm để giảm căng thẳng

Thiền định và chánh niệm là những phương pháp hiệu quả để giải tỏa căng thẳng và cải thiện sức khỏe tâm lý. Thiền định giúp tập trung vào hiện tại và loại bỏ những suy nghĩ tiêu cực. Chánh niệm giúp nhận biết và chấp nhận cảm xúc của mình mà không phán xét. Những phương pháp này có thể được thực hành dễ dàng tại nhà hoặc tham gia các lớp học thiền.

IV. Phương pháp kết nối thực tế và phát triển kỹ năng số 59 ký tự

Bên cạnh việc sử dụng mạng xã hội, sinh viên cần tăng cường kết nối thực tế và phát triển kỹ năng số. Tham gia vào các hoạt động ngoại khóa, tình nguyện, và các câu lạc bộ giúp mở rộng giao tiếp xã hội và xây dựng mối quan hệ thực tế. Đồng thời, học cách sử dụng mạng xã hội một cách thông minh và an toàn giúp tận dụng lợi ích của nó mà không bị ảnh hưởng bởi những tác động tiêu cực.

4.1. Tham gia hoạt động ngoại khóa và kết nối cộng đồng

Tham gia hoạt động ngoại khóa và tình nguyện là cách tuyệt vời để mở rộng kết nối cộng đồng và xây dựng mối quan hệ. Những hoạt động này giúp sinh viên phát triển kỹ năng sống sinh viên, rèn luyện tự tin, và tạo ra những kỷ niệm đáng nhớ. Ngoài ra, việc tham gia các câu lạc bộ và tổ chức sinh viên giúp phát triển kỹ năng lãnh đạo và làm việc nhóm.

4.2. Sử dụng mạng xã hội thông minh và an toàn

Sử dụng mạng xã hội một cách thông minh và an toàn đòi hỏi sinh viên phải có tư duy phản biện và khả năng phân tích thông tin. Sinh viên nên cẩn trọng với những thông tin mình chia sẻ và tránh xa những nội dung tiêu cực. Hơn nữa, việc bảo vệ thông tin cá nhân và tránh bị bắt nạt trực tuyến là rất quan trọng.

4.3. Cân bằng thời gian giữa thế giới ảo và thực tế

Cân bằng giữa kết nối offline và thế giới ảo là chìa khóa để duy trì một cân bằng cuộc sống sinh viên lành mạnh. Sinh viên nên dành thời gian cho gia đình, bạn bè và các hoạt động ngoài trời. Việc tương tác trực tiếp giúp xây dựng giá trị thực và tạo ra những mối quan hệ ý nghĩa hơn.

V. Nghiên cứu về tác động và giải pháp cho sinh viên 54 ký tự

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc xây dựng một lối sống tích cực giúp sinh viên cải thiện sức khỏe tinh thần và thành công hơn trong học tập và sự nghiệp. Các giải pháp cho sinh viên nghiện mạng xã hội bao gồm việc tăng cường nhận thức về tác động tiêu cực của mạng xã hội, cung cấp các chương trình hỗ trợ tâm lý, và tạo ra các hoạt động thay thế hấp dẫn. Hơn nữa, việc giáo dục về giá trị sống và ý nghĩa cuộc sống giúp sinh viên có mục tiêu cuộc sống rõ ràng và động lực để vượt qua khó khăn.

5.1. Kết quả nghiên cứu về tác động của mạng xã hội đến sinh viên

Các kết quả nghiên cứu cho thấy mạng xã hội có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sinh viên, bao gồm giảm hiệu suất học tập, tăng stress sinh viên, và suy giảm sức khỏe tâm lý. Tuy nhiên, mạng xã hội cũng có thể mang lại những lợi ích nhất định, như tăng cường kết nối và cung cấp thông tin hữu ích. Quan trọng là sử dụng nó một cách cân nhắc và thông minh.

5.2. Các giải pháp hỗ trợ sinh viên xây dựng lối sống tích cực

Các giải pháp hỗ trợ sinh viên bao gồm việc cung cấp các chương trình tư vấn tâm lý, tổ chức các buổi nói chuyện về lối sống lành mạnh cho sinh viên, và tạo ra các hoạt động thay thế hấp dẫn cho việc sử dụng mạng xã hội. Ngoài ra, việc khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động tình nguyện và kết nối cộng đồng cũng rất quan trọng.

5.3. Vai trò của gia đình nhà trường và xã hội trong định hướng

Gia đình, nhà trường và xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng tương lai và xây dựng giá trị sống cho sinh viên. Gia đình cần tạo ra một môi trường yêu thương và hỗ trợ, nhà trường cần cung cấp các chương trình giáo dục toàn diện, và xã hội cần tạo ra những cơ hội cho sinh viên phát triển bản thân và đóng góp cho cộng đồng.

VI. Kết luận Hướng tới một tương lai tích cực cho sinh viên 53 ký tự

Xây dựng lối sống tích cực cho sinh viên trước tác động của mạng xã hội là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự nỗ lực từ cả cá nhân, gia đình, nhà trường và xã hội. Bằng cách hiểu rõ những tác động của mạng xã hội, thiết lập những thói quen tích cực, và tăng cường kết nối thực tế, sinh viên có thể tận dụng lợi ích của mạng xã hội mà không bị ảnh hưởng bởi những tác động tiêu cực. Từ đó, hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.

6.1. Tầm quan trọng của việc duy trì lối sống tích cực

Duy trì một lối sống tích cực là rất quan trọng để sinh viên có thể đạt được thành công trong học tập, sự nghiệp và cuộc sống. Nó giúp tăng cường sức khỏe tâm lý, cải thiện khả năng tập trung, và tạo ra những mục tiêu cuộc sống ý nghĩa. Hơn nữa, một lối sống tích cực giúp sinh viên trở thành những công dân có ích cho xã hội.

6.2. Gợi ý về những hành động cụ thể để xây dựng lối sống tích cực

Một số hành động cụ thể mà sinh viên có thể thực hiện để xây dựng một lối sống tích cực bao gồm: tự nhận thức điểm mạnh và điểm yếu của bản thân, kiểm soát cảm xúc, vượt qua khó khăn, và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với những người xung quanh. Hơn nữa, việc tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống và theo đuổi những đam mê của mình giúp tạo ra động lực và niềm vui trong cuộc sống.

6.3. Lời kêu gọi hành động cho sinh viên gia đình nhà trường

Cần có một sự phối hợp chặt chẽ giữa sinh viên, gia đình, nhà trường và xã hội để tạo ra một môi trường hỗ trợ và khuyến khích sinh viên xây dựng một lối sống tích cực. Sinh viên cần chủ động học hỏi và rèn luyện, gia đình cần tạo ra một môi trường yêu thương và hỗ trợ, nhà trường cần cung cấp các chương trình giáo dục toàn diện, và xã hội cần tạo ra những cơ hội cho sinh viên phát triển bản thân và đóng góp cho cộng đồng.

Nội dung chính

BƯỚC 1: PHÂN TÍCH TÀI LIỆU

1. Các vấn đề chính tài liệu giải quyết

• Bản chất và cơ sở lý luận của lối sống tích cực: Làm rõ khái niệm lối sống, lối sống tích cực của sinh viên dưới góc độ triết học Mác - Lênin và xã hội học hiện đại.
• Tác động hai mặt của mạng xã hội: Nhận diện toàn diện cơ hội và thách thức từ không gian mạng đối với nhận thức, đạo đức, lý tưởng và hành vi của sinh viên.
• Thực trạng và nguy cơ lệch chuẩn lối sống: Phân tích các biểu hiện suy giảm động lực học tập, lối sống ảo, vô cảm chính trị và thực dụng ở một bộ phận giới trẻ.
• Hệ thống hóa chủ thể và giải pháp giáo dục: Xác định vai trò đồng bộ của cấp ủy Đảng, nhà trường, các tổ chức đoàn thể và năng lực tự rèn luyện của sinh viên.

2. Thuật ngữ chuyên ngành quan trọng

1. Lối sống tích cực (Positive lifestyle)
2. Mạng xã hội (Social network)
3. Không gian ảo (Virtual space)
4. Chuẩn giá trị xã hội (Social value norms)
5. Hoạt động sống (Life activities)
6. Ý thức làm chủ (Sense of mastery)
7. Bản lĩnh chính trị (Political acumen)
8. Lạc quan cách mạng (Revolutionary optimism)
9. Phương thức sản xuất (Mode of production)
10. Lệch chuẩn lối sống (Lifestyle deviance)
11. Lối sống ảo (Virtual lifestyle)
12. Vô cảm chính trị (Political apathy)
13. Chủ nghĩa tập thể (Collectivism)
14. Chủ nghĩa cá nhân (Individualism)
15. Quản lý thông tin mạng (Cyber information management)
16. Định hướng dư luận (Public opinion orientation)
17. Hoàn thiện nhân cách (Personality development)
18. Tiếp biến văn hóa (Acculturation)

3. Đóng góp và điểm mới của tài liệu

• Tiếp cận liên ngành toàn diện: Kết hợp thế giới quan duy vật biện chứng với tâm lý học lứa tuổi và truyền thông hiện đại để định nghĩa lối sống tích cực.
• Xác lập hệ tiêu chí 5 đặc trưng cốt lõi: Định hình khung đánh giá lối sống tích cực riêng cho sinh viên Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
• Khẳng định tính hai chiều của chủ thể: Xác định sinh viên vừa là đối tượng thụ hưởng giáo dục, vừa là chủ thể chủ động định hình văn hóa mạng lành mạnh.

---

BƯỚC 2: NỘI DUNG CONTENT SEO

Tổng quan nghiên cứu

Sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đã đưa mạng xã hội trở thành môi trường tương tác không thể thiếu của giới trẻ. Tại Việt Nam, mạng xã hội phát triển mạnh mẽ từ năm 2006 và nhanh chóng thay đổi phương thức giao tiếp của toàn xã hội. Sinh viên là lực lượng thanh niên ưu tú, nhanh nhạy với công nghệ nhưng cũng là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước các luồng thông tin đa chiều.

Bên cạnh những tiện ích vượt trội về học tập và kết nối, không gian mạng đang tạo ra nhiều hệ lụy phức tạp. Tình trạng sống ảo, suy giảm lý tưởng, thực dụng và tiếp nhận thông tin sai lệch đang đe dọa trực tiếp đến quá trình hoàn thiện nhân cách của người học. Cuốn sách chuyên khảo "Xây dựng lối sống tích cực của sinh viên trước tác động của mạng xã hội hiện nay" do PGS. Trần Hậu Tân chủ biên (NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, 2020) đã giải quyết trực diện khoảng trống nghiên cứu này.

Tài liệu tiếp cận vấn đề dựa trên nền tảng triết học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm chỉ đạo tại Chỉ thị số 42-CT/TW của Ban Bí thư. Công trình cung cấp hệ thống luận cứ khoa học vững chắc và giải pháp đồng bộ nhằm định hướng văn hóa số cho thế hệ trẻ.

---

Nội dung chi tiết

1. Cơ sở lý luận về lối sống và lối sống tích cực của sinh viên

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, bản chất con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội. Lối sống không phải là sản phẩm thụ động mà là toàn bộ hoạt động sống của con người có ý thức, chịu sự quy định trực tiếp bởi phương thức sản xuất vật chất. Lối sống phản ánh điều kiện kinh tế - xã hội, đồng thời mang tính giai cấp và bản sắc văn hóa dân tộc sâu sắc.

Lối sống tích cực là toàn bộ những hoạt động sống ổn định, phản ánh ý thức trách nhiệm phù hợp với chuẩn giá trị xã hội tiến bộ. Đối với sinh viên – lứa tuổi từ 18 đến 25 đang trong giai đoạn hoàn thiện thể chất, trí tuệ và nhân cách – lối sống tích cực được cụ thể hóa qua 5 đặc trưng bản chất:

• Biết yêu lao động và trân trọng giá trị lao động: Biểu hiện trực tiếp qua tinh thần tự giác, say mê học tập, nghiên cứu khoa học và bảo vệ tài sản công.
• Nâng cao ý thức làm chủ: Làm chủ nhận thức, làm chủ hành vi trước cám dỗ, làm chủ công nghệ và thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ công dân.
• Thấm đượm tinh thần tập thể: Biết đặt lợi ích chung của cộng đồng, quốc gia lên trên lợi ích cá nhân ích kỷ.
• Giàu lòng nhân ái và yêu thương con người: Sống có nghĩa tình, tôn trọng nhân dân, sẵn sàng chia sẻ khó khăn với cộng đồng.
• Giữ vững tinh thần lạc quan cách mạng: Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, không bi quan hay dao động trước khó khăn.

---

2. Phân tích tác động hai mặt của mạng xã hội đến sinh viên

Mạng xã hội vận hành như một không gian ảo có tính tương tác cao, phá vỡ mọi rào cản về địa lý và thời gian. Cơ chế cá nhân hóa nội dung thông qua thuật toán giúp người dùng tiếp cận nguồn tri thức vô tận một cách nhanh chóng. Tuy nhiên, chính môi trường này cũng chứa đựng mâu thuẫn biện chứng sâu sắc giữa cơ hội phát triển và nguy cơ thoái hóa lối sống.

Về mặt tích cực:

• Mở rộng chân trời tri thức, hỗ trợ hoạt động tự học và nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học.
• Tăng cường kết nối cộng đồng, phát triển các kỹ năng mềm và mở rộng cơ hội nghề nghiệp tương lai.
• Cung cấp không gian lành mạnh để chia sẻ cảm xúc, lan tỏa các giá trị văn hóa và hoạt động thiện nguyện.

Về mặt tiêu cực:

• Hội chứng "nghiện mạng" và lối sống ảo: Làm giảm sút động lực rèn luyện, khiến sinh viên xa rời thực tế và chạy theo các giá trị hào nhoáng giả tạo.
• Thói vô cảm và suy giảm tinh thần trách nhiệm: Hình thành thói quen chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân, thờ ơ trước các vấn đề chính trị - xã hội của đất nước.
• Nguy cơ bị thao túng tư tưởng: Các thế lực thù địch lợi dụng không gian mạng để cài cắm thông tin độc hại, xuyên tạc lịch sử, làm xói mòn niềm tin chính trị của sinh viên.

---

3. Cơ chế và nội dung xây dựng lối sống tích cực

Xây dựng lối sống tích cực cho sinh viên là một quá trình giáo dục có mục đích, có kế hoạch và mang tính hệ thống cao. Hoạt động này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng lãnh đạo, quản lý và chính bản thân người học.

Ba nội dung xây dựng trọng tâm được tài liệu chỉ rõ bao gồm:

• Giáo dục nền tảng lý tưởng và bản lĩnh chính trị: Trang bị thế giới quan duy vật biện chứng và phương pháp luận khoa học thông qua các môn Lý luận chính trị. Nhờ đó, sinh viên hình thành bộ lọc tư tưởng vững chắc để tự sàng lọc thông tin trên Internet.
• Rèn luyện đạo đức và lối sống văn hóa chuẩn mực: Lồng ghép giáo dục đạo đức vào các hoạt động thực tiễn, phong trào tình nguyện và đời sống học đường hàng ngày.
• Bồi dưỡng năng lực thẩm định và phản biện truyền thông: Nâng cao kỹ năng nhận diện tin giả, phòng chống thủ đoạn xuyên tạc trên mạng xã hội, biến sinh viên thành những "chiến sĩ thông tin" bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

---

Ai nên đọc tài liệu này?

Tài liệu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm độc giả trong hệ thống giáo dục đại học:

• Cán bộ quản lý giáo dục, Cấp ủy, Ban Giám hiệu: Tài liệu cung cấp căn cứ lý luận và thực tiễn để hoạch định chính sách, ban hành quy chế quản lý thông tin và xây dựng môi trường văn hóa học đường trong thời kỳ số hóa.
• Giảng viên Lý luận Chính trị và Khoa học Xã hội: Nguồn tham khảo giá trị giúp đổi mới phương pháp giảng dạy, gắn kết bài giảng lý luận với các vấn đề thực tiễn của mạng xã hội.
• Cán bộ Đoàn Thanh niên - Hội Sinh viên: Cẩm nang định hướng xây dựng các phong trào hành động cách mạng, tổ chức diễn đàn trực tuyến văn minh và thu hút giới trẻ.
• Sinh viên các trường đại học, học viện, cao đẳng: Giúp người học tự soi chiếu nhận thức, nâng cao "sức đề kháng" trước thông tin xấu độc và rèn luyện kỹ năng sử dụng mạng xã hội thông minh.

---

Câu hỏi thường gặp

Lối sống tích cực của sinh viên là gì?

Lối sống tích cực của sinh viên là hệ thống các hoạt động sống ổn định, tự giác, phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội và mục tiêu giáo dục của nhà trường. Lối sống này biểu hiện qua tinh thần say mê học tập, ý thức làm chủ bản thân, trách nhiệm cộng đồng và bản lĩnh chính trị vững vàng.

Làm thế nào để sinh viên chọn lọc thông tin lành mạnh trên mạng xã hội?

Sinh viên cần thực hiện theo 4 bước: (1) Kiểm chứng nguồn tin chính thống từ các cơ quan báo chí uy tín; (2) Đánh giá tính khách quan và bằng chứng khoa học; (3) Tuyệt đối không chia sẻ tin chưa kiểm chứng; (4) Tích cực tương tác với các nội dung học thuật, nhân văn tiến bộ.

Vì sao mạng xã hội dễ dẫn đến lối sống lệch chuẩn ở sinh viên?

Do sinh viên đang trong độ tuổi định hình nhân cách, giàu cảm xúc nhưng còn thiếu kinh nghiệm sống thực tế. Thuật toán mạng xã hội dễ khuếch đại các trào lưu giật gân, độc hại, khiến người trẻ nếu thiếu bản lĩnh chính trị sẽ dễ bị lôi kéo vào lối sống thực dụng và ảo tưởng.

Khi nào nhà trường cần can thiệp định hướng tư tưởng sinh viên trên không gian mạng?

Nhà trường cần chủ động can thiệp thường xuyên thông qua giáo dục phòng ngừa định kỳ. Đặc biệt, công tác định hướng phải được tăng cường ngay khi xuất hiện các sự kiện chính trị - xã hội nhạy cảm hoặc khi phát sinh luồng thông tin xấu độc có nguy cơ lây lan trong sinh viên.

Tiêu chí nào đánh giá sự chuyển biến lối sống tích cực của sinh viên?

Mức độ tích cực được đánh giá qua: (1) Kết quả học tập và rèn luyện thực tế; (2) Ý thức chấp hành pháp luật và quy chế học đường; (3) Mức độ tích cực tham gia các phong trào cộng đồng; (4) Văn hóa ứng xử chuẩn mực trên cả không gian thực và không gian ảo.

---

Kết luận

Cuốn sách "Xây dựng lối sống tích cực của sinh viên trước tác động của mạng xã hội hiện nay" là công trình nghiên cứu công phu, giải quyết kịp thời yêu cầu cấp bách của công tác giáo dục tư tưởng thế hệ trẻ hiện nay.

3 bài học cốt lõi từ nghiên cứu:

• Mạng xã hội là công cụ tất yếu; vấn đề quyết định nằm ở bản lĩnh và văn hóa sử dụng của con người.
• Giáo dục lối sống phải lấy việc khơi dậy tính tự giác, tự làm chủ của sinh viên làm trọng tâm hàng đầu.
• Cần kết hợp chặt chẽ giữa "xây" (tuyên truyền cái đẹp, lối sống đẹp) và "chống" (đấu tranh triệt để với các biểu hiện lệch chuẩn).

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và truyền thông số tiếp tục phát triển vượt bậc, các cơ sở đào tạo cần tiếp tục mở rộng mô hình "không gian mạng văn hóa học đường", trang bị kỹ năng an toàn số toàn diện cho người học. Hãy chủ động nghiên cứu toàn văn tài liệu để xây dựng các giải pháp quản lý và rèn luyện sinh viên hiệu quả trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chịu trách nhiệm xuất bản Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP PHẠM CHÍ THÀNH Chịu trách nhiệm nội dung ỦY VIÊN HỘI ĐỒNG BIÊN TẬP - XUẤT BẢN TS. VÕ VĂN BÉ Biên tập nội dung: TS. LÊ HỒNG SƠN ĐINH ÁI MINH ThS.

NGUYỄN THỊ HẢI BÌNH BÙI BỘI THU Trình bày bìa: LÊ HÀ LAN Chế bản vi tính: NGUYỄN QUỲNH LAN Sửa bản in: ThS. ĐỖ THANH HOÀNG NGUYỄN XUÂN TRƯỜNG Đọc sách mẫu: PHẠM DIỆU THU TRẦN PHAN BÍCH LIỄU Số đăng ký kế hoạch xuất bản: 4854-2020/CXBIPH/32-347/CTQG. Số quyết định xuất bản: 5640-QĐ/NXBCTQG, ngày 01/12/2020. Nộp lưu chiểu: tháng 12 năm 2020.

Biên mục trên xuất bản phẩm của Thư viện Quốc gia Việt Nam Trần Hậu Tân Xây dựng lối sống tích cực của sinh viên trước tác động của mạng xã hội hiện nay / Trần Hậu Tân ch. : Chính trị Quốc gia, 2020.01409597 - dc23 CTH0656p-CIP TẬP THỂ TÁC GIẢ PGS. TRẦN HẬU TÂN (Chủ biên) PGS. NGUYỄN VĂN DŨNG PGS.

VŨ QUANG TẠO TS. NGUYỄN VĂN THANH TS. LUYỆN THỊ HỒNG HẠNH ThS. PHẠM HỒNG ĐỨC ThS.

ĐỖ THANH HẢI LỜI NHÀ XUẤT BẢN Ngày nay, tiến bộ của khoa học - công nghệ đã tạo ra sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội. Với những tính năng đa dạng, nguồn thông tin phong phú, mạng xã hội đã cho phép người dùng kết nối, giao tiếp, mở rộng các mối quan hệ xã hội, tiếp nhận, chia sẻ và chọn lọc thông tin một cách có hiệu quả. Hiệu quả mà mạng xã hội mang lại đã có tác động làm thay đổi nhiều thói quen cũ và hình thành những biểu hiện mới của lối sống ở một bộ phận khá lớn những người sử dụng. Đối với sinh viên, những tiện ích mà mạng xã hội mang lại rất lớn.

Mạng xã hội là môi trường cung cấp, chia sẻ, trao đổi, khai thác sử dụng thông tin, mở ra chân trời mới cho sinh viên làm giàu tri thức, đáp ứng nhu cầu giải trí, giao tiếp, mở rộng các quan hệ xã hội, cơ hội nghề nghiệp và khẳng định năng lực bản thân. Tuy nhiên, bên cạnh những tác động tích cực thì mạng xã hội cũng có ảnh hưởng tiêu cực đến việc định hình lối sống của sinh viên. Tác động từ mặt trái của mạng xã hội đã làm cho một số sinh viên có những biểu hiện “lệch chuẩn” trong lối sống, sa vào lối sống “ảo” dẫn tới suy giảm, thậm chí ngại học, ngại rèn, giảm sút say mê, hứng thú với các hoạt động học tập, rèn luyện; chạy theo những giá trị 5 viển vông không thực tế trong cuộc sống; bị tiêm nhiễm bởi lối sống buông thả, thực dụng, vô cảm, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân mà quên đi lợi ích tập thể, ít quan tâm đến các vấn đề của đời sống chính trị - xã hội của đất nước; không biết quan tâm, trân trọng tình cảm và sẻ chia với người khác; không biết trân trọng những giá trị do lao động mang lại, do đó dễ có những biểu hiện bi quan, chán nản và mất niềm tin khi gặp phải những khó khăn trong cuộc sống. Những mặt trái ấy được các thế lực thù địch lợi dụng và cài cắm những thông tin thiếu lành mạnh nhằm thực hiện ý đồ xấu, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình xây dựng lối sống tích cực của sinh viên.

Trước những tác động tiêu cực của mạng xã hội đến xây dựng lối sống tích cực của sinh viên, đảng ủy, ban giám hiệu, các cơ quan và cán bộ, giảng viên các trường đại học đã có những định hướng, chỉ đạo và biện pháp khắc phục kịp thời và đạt được những kết quả đáng khích lệ. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu ấy, vẫn còn những hạn chế, bất cập trong xây dựng lối sống tích cực của sinh viên trước tác động của mạng xã hội. Mặt khác, sinh viên là bộ phận ưu tú, có tri thức, là lực lượng quan trọng, kế thừa, phát huy những thành quả cách mạng của Đảng, của dân tộc; là những người đang trong quá trình định hình, hoàn thiện nhân cách nên cần phải được định hướng đúng trong xây dựng lối sống theo chuẩn mực. Với sự tác động của mạng xã hội đến lối sống của sinh viên đang có xu hướng tăng lên cả về mặt tích cực cũng như đan xen cả những yếu tố tiêu cực, thì vấn đề xây dựng lối sống tích cực cho sinh viên trước tác động của mạng xã hội càng có ý nghĩa quan trọng.

6 Hiện nay, mặt trái của các phương tiện truyền thông hiện đại, nhất là thông tin trên Internet, mạng xã hội cùng quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và thực trạng “đạo đức xã hội có mặt xuống cấp nghiêm trọng” đã và đang tác động lớn đến tư tưởng, tình cảm lớp trẻ cũng như công tác giáo dục thế hệ trẻ, trong đó có sinh viên, vì vậy việc tăng cường giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống cho sinh viên ngày càng được đặt ra bức thiết. Điều đó cho thấy tầm quan trọng của việc nhận thức đúng về vai trò của mạng xã hội, thấy được mặt tích cực và tiêu cực để chủ động có biện pháp quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả nhằm xây dựng cho sinh viên lối sống tích cực. Từ những lý do trên, xây dựng lối sống tích cực của sinh viên trước tác động của mạng xã hội là vấn đề đặt ra có tính cấp thiết, có giá trị cả về lý luận và thực tiễn hiện nay. Đó cũng là nội dung biện pháp quan trọng góp phần thực hiện chủ trương của Đảng trong Chỉ thị số 42-CT/TW, ngày 24/3/2015 về Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ giai đoạn 2015 - 2030, góp phần xây dựng thế hệ trẻ nói chung, sinh viên nói riêng giàu lòng yêu nước, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có trí tuệ và khát vọng cống hiến, góp phần vào sự nghiệp cao cả xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Nhằm cung cấp tài liệu nghiên cứu, tham khảo về vấn đề nêu trên, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách Xây dựng lối sống tích cực của sinh viên trước tác động của mạng xã hội hiện nay của tập thể tác giả do PGS. Trần Hậu Tân làm chủ biên. 7 Cuốn sách gồm hai phần: Phần thứ nhất: Một số vấn đề lý luận, thực tiễn xây dựng lối sống tích cực của sinh viên trước tác động của mạng xã hội. Phần thứ hai: Yêu cầu và giải pháp cơ bản xây dựng lối sống tích cực của sinh viên trước tác động của mạng xã hội hiện nay.

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách cùng bạn đọc. Tháng 7 năm 2020 NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT 8 Phần thứ nhất MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN XÂY DỰNG LỐI SỐNG TÍCH CỰC CỦA SINH VIÊN TRƯỚC TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI I- MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN XÂY DỰNG LỐI SỐNG TÍCH CỰC CỦA SINH VIÊN TRƯỚC TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI 1. Quan niệm về mạng xã hội Mạng xã hội tiếng Anh được viết là social network; được hình thành trên cơ sở xây dựng các thông tin cá nhân và những người cùng tham gia.com ra đời với mục đích kết nối bạn học; đây là trang mạng xã hội có tính chất tiền đề quan trọng cho sự phát triển các trang mạng xã hội sau này, như các trang web: AsianAvenue.com và Lunar Storm. Mạng xã hội bắt đầu phát triển ở Việt Nam từ năm 2006, và đến nay có khoảng hơn 300 trang mạng xã hội khác nhau đã đăng ký hoạt động.

Trong đó, Facebook là 9 mạng xã hội phổ biến nhất; vì nhờ có thiết kế thuận lợi cho người sử dụng khi tạo lập tài khoản cá nhân, với những tính năng trao đổi thông tin, bày tỏ cảm xúc, quan điểm cá nhân với những người cùng nhóm, cùng sở thích. nên đã thu hút được nhiều thành viên tham gia. Tiếp sau Facebook là các trang MySpace và Twitter, các blog (nổi bật ở nội dung đăng tải, như nội dung dài hơn và có độ chuyên sâu về một vấn đề cụ thể). Với cơ chế hoạt động của mạng xã hội có tính chất tương tác cao, “cư dân mạng” dễ dàng chia sẻ những thông tin cá nhân với nhau, nên đã thu hút số người tham gia ngày càng đông, trong đó có giới trẻ.

Điều này đã tạo ra những mặt thuận lợi cho mọi thành viên khi tham gia mạng xã hội, đó là có thể chia sẻ cũng như tìm kiếm những thông tin cần thiết phục vụ nhu cầu hoạt động riêng của mỗi người. Theo đó, bên cạnh những thông tin chính thống, bổ ích, có tính giáo dục; còn có các thông tin không chính thống, sai sự thật, xuyên tạc, cổ xúy cho lối sống lệch chuẩn cũng được đưa lên mạng xã hội với các mục đích khác nhau. Vì vậy, mạng xã hội đang có ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội cả tích cực và tiêu cực, đặc biệt là đối với giới trẻ. Mạng xã hội đang là một vấn đề “nóng” được nhiều người, nhiều nhà nghiên cứu quan tâm.

Do đó, khi đề cập về vấn đề này, có nhiều cách quan niệm khác nhau. Ví dụ, theo từ điển Wikipedia tiếng Việt thì mạng xã hội, hay gọi là mạng xã hội ảo, là dịch vụ kết nối các thành viên cùng sở thích trên Internet lại với nhau với nhiều mục đích 10 khác nhau không phân biệt không gian và thời gian. Những người tham gia vào mạng xã hội còn được gọi là cư dân mạng. Với cách hiểu như vậy, mạng xã hội được chú trọng đến là những người có chung sở thích và cùng tham gia trên Internet.

Những người tham gia mạng xã hội vừa là thành viên (cư dân mạng) vừa là những người tạo ra nội dung phong phú của mạng xã hội. Dưới góc độ của công tác quản lý nhà nước, Nghị định số 72/2013/NĐ-CP, ngày 15/7/2013 của Chính phủ về Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng xác định: “Mạng xã hội (social network) là hệ thống thông tin cung cấp cho cộng đồng người sử dụng mạng các dịch vụ lưu trữ, cung cấp, sử dụng, tìm kiếm, chia sẻ và trao đổi thông tin với nhau, bao gồm dịch vụ tạo trang thông tin điện tử cá nhân, diễn đàn (forum), trò chuyện (chat) trực tuyến, chia sẻ âm thanh, hình ảnh và các hình thức dịch vụ tương tự khác”1.