Xây Dựng Làng Văn Hóa Ở Huyện Mỹ Hào, Tỉnh Hưng Yên Hiện Nay

Luận văn tốt nghiệp kỹ thuật nghiên cứu xây dựng làng văn hóa ở huyện mỹ hào tỉnh hưng yên hiện nay, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện pháp cải tiến thực tế.

• Tác giả: Vũ Nhật Lệ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Lan
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn, ĐHQGHN
• Chuyên ngành: Triết Học
• Đề tài: Xây Dựng Làng Văn Hóa Ở Huyện Mỹ Hào, Tỉnh Hưng Yên: Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÂY DỰNG LÀNG VĂN HÓA
• 1.1. Quan niệm về làng văn hóa
• 1.2. Tiêu chuẩn của làng văn hóa
• 1.3. Nội dung của xây dựng làng văn hóa
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG LÀNG VĂN HÓA Ở HUYỆN MỸ HÀO, TỈNH HƯNG YÊN HIỆN NAY – THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
• 2.1. Thực trạng xây dựng làng văn hóa ở huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên hiện nay
• 2.2. Khái quát về đặc điểm địa lý tự nhiên, kinh tế - xã hội ở huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên hiện nay
• 2.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng làng văn hóa ở huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên hiện nay
• 2.4. Phương hướng và nhiệm vụ xây dựng làng văn hóa ở huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên hiện nay
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xây Dựng Làng Văn Hóa Ở Huyện Mỹ Hào

Xây dựng làng văn hóa là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên, với đặc điểm địa lý và văn hóa phong phú, đang nỗ lực thực hiện các chính sách phát triển văn hóa. Việc xây dựng làng văn hóa không chỉ giúp nâng cao đời sống tinh thần của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

1.1. Khái Niệm Về Làng Văn Hóa Và Ý Nghĩa Của Nó

Làng văn hóa được hiểu là nơi lưu giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Nó không chỉ là không gian sống mà còn là nơi kết nối cộng đồng, bảo tồn các phong tục tập quán và di sản văn hóa. Việc xây dựng làng văn hóa giúp củng cố bản sắc dân tộc và tạo ra môi trường sống lành mạnh cho người dân.

1.2. Vai Trò Của Chính Sách Nhà Nước Trong Xây Dựng Làng Văn Hóa

Chính sách của Nhà nước về xây dựng làng văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ các hoạt động văn hóa tại địa phương. Các chương trình phát triển văn hóa được triển khai nhằm nâng cao nhận thức của người dân về giá trị văn hóa, từ đó khuyến khích họ tham gia tích cực vào các hoạt động xây dựng làng văn hóa.

II. Thực Trạng Xây Dựng Làng Văn Hóa Ở Huyện Mỹ Hào Hiện Nay

Thực trạng xây dựng làng văn hóa ở huyện Mỹ Hào hiện nay cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng không ít thách thức. Các làng đã có những bước tiến trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết.

2.1. Những Thành Tựu Đạt Được Trong Xây Dựng Làng Văn Hóa

Nhiều làng ở huyện Mỹ Hào đã được công nhận danh hiệu làng văn hóa, với các hoạt động văn hóa phong phú như lễ hội, phong tục tập quán được duy trì. Điều này không chỉ nâng cao đời sống tinh thần của người dân mà còn thu hút du lịch văn hóa, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

2.2. Những Thách Thức Trong Quá Trình Xây Dựng Làng Văn Hóa

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng huyện Mỹ Hào vẫn đối mặt với nhiều thách thức như sự xâm nhập của văn hóa ngoại lai, sự thay đổi trong lối sống của người dân. Những vấn đề này đòi hỏi sự quan tâm và giải pháp kịp thời từ các cấp chính quyền và cộng đồng.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Xây Dựng Làng Văn Hóa Ở Mỹ Hào

Để nâng cao hiệu quả xây dựng làng văn hóa, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào việc bảo tồn văn hóa mà còn phải phát triển kinh tế và xã hội của địa phương.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Văn Hóa Cho Người Dân

Giáo dục văn hóa là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức của người dân về giá trị văn hóa. Các chương trình giáo dục cần được triển khai rộng rãi, từ trường học đến cộng đồng, để mọi người đều có thể tham gia và hưởng lợi.

3.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định trong việc xây dựng làng văn hóa. Cần tạo ra các cơ hội cho người dân tham gia vào các hoạt động văn hóa, từ đó khuyến khích họ giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Làng Văn Hóa

Các nghiên cứu về xây dựng làng văn hóa ở huyện Mỹ Hào đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn có thể áp dụng để nâng cao hiệu quả xây dựng làng văn hóa. Những kết quả này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn.

4.1. Các Mô Hình Thành Công Trong Xây Dựng Làng Văn Hóa

Nhiều mô hình thành công trong xây dựng làng văn hóa đã được triển khai tại huyện Mỹ Hào, như tổ chức các lễ hội truyền thống, phát triển du lịch văn hóa. Những mô hình này đã chứng minh được hiệu quả trong việc thu hút sự quan tâm của cộng đồng và du khách.

4.2. Đánh Giá Kết Quả Xây Dựng Làng Văn Hóa

Đánh giá kết quả xây dựng làng văn hóa là cần thiết để nhận diện những điểm mạnh và yếu trong quá trình thực hiện. Các chỉ số đánh giá cần được xác định rõ ràng để có thể theo dõi và điều chỉnh kịp thời.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Làng Văn Hóa Ở Mỹ Hào

Tương lai của làng văn hóa ở huyện Mỹ Hào phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có sự quan tâm của chính quyền và sự tham gia của cộng đồng. Việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống là nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hiện đại.

5.1. Định Hướng Phát Triển Làng Văn Hóa Trong Tương Lai

Định hướng phát triển làng văn hóa cần phải gắn liền với phát triển kinh tế và xã hội. Cần có các chính sách hỗ trợ để khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động văn hóa, từ đó tạo ra một môi trường sống lành mạnh và bền vững.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Xây Dựng Làng Văn Hóa

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phát triển làng văn hóa. Sự tham gia tích cực của người dân sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Việt Nam là quốc gia nông nghiệp với khoảng 2/3 dân số sinh sống tại khu vực nông thôn và 67,8% lực lượng lao động xã hội làm việc trong khu vực này (theo số liệu năm 2018 của Tổng cục Thống kê). Sự phát triển của nông nghiệp, nông thôn giữ vai trò then chốt đối với ổn định kinh tế, chính trị và xã hội của đất nước. Trong cơ cấu tổ chức nông thôn Việt Nam, làng xã là hình thức tụ cư cơ bản, phổ biến và lâu đời nhất; là cái nôi kết tinh các giá trị văn hóa truyền thống cả về vật thể và phi vật thể.

Bước vào thời kỳ kinh tế thị trường, các vùng nông thôn đối mặt với nhiều biến động tiêu cực: chức năng bảo vệ khép kín của lũy tre làng truyền thống suy giảm, các quy chuẩn làng xã bị phá vỡ, tệ nạn xã hội gia tăng, mối quan hệ giữa các thành viên và cộng đồng làng nảy sinh nhiều xung đột. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội, khối đại đoàn kết và diện mạo văn hóa nông thôn. Do đó, việc xây dựng làng văn hóa nhằm kế thừa, chọn lọc và phát huy các giá trị văn hóa làng truyền thống, đồng thời điều chỉnh các mối quan hệ xã hội mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa là một yêu cầu cấp thiết.

Huyện Mỹ Hào (tỉnh Hưng Yên) nằm trong vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, là địa phương đạt được nhiều kết quả tích cực trong phong trào xây dựng làng văn hóa. Tuy nhiên, quá trình triển khai tại cơ sở vẫn bộc lộ những vướng mắc, bất cập giữa lý luận và thực tiễn quản lý. Đề tài "Xây dựng làng văn hóa ở huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên hiện nay" được tác giả Vũ Nhật Lệ thực hiện nhằm nhận diện, phân tích thực trạng này và đưa ra phương hướng giải quyết.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận là: Trên cơ sở làm rõ lý luận chung về xây dựng làng văn hóa, khóa luận phân tích thực trạng xây dựng làng văn hóa ở huyện Mỹ Hào hiện nay, từ đó đề xuất những phương hướng và giải pháp cụ thể.

Để đạt mục tiêu trên, khóa luận xác định 2 nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Xác định rõ khái niệm về văn hóa và làng; phân biệt làng văn hóa và văn hóa làng; hệ thống hóa những nội dung trong xây dựng làng văn hóa để làm cơ sở lý luận chung cho toàn bộ khóa luận.
2. Phân tích thực trạng xây dựng làng văn hóa ở huyện Mỹ Hào hiện nay, đề xuất các phương hướng và giải pháp xây dựng làng văn hóa ở Mỹ Hào.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động xây dựng làng văn hóa ở huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên hiện nay.
• Phạm vi không gian: Địa bàn hành chính huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên (gồm 1 thị trấn và 12 xã).
• Phạm vi thời gian: Khảo sát qua 2 giai đoạn:
  • Giai đoạn 1 (1996 - 2015): Quá trình bắt đầu triển khai phong trào cho đến khi huyện hoàn thành mục tiêu 100% làng được công nhận danh hiệu "làng văn hóa" lần đầu.
  • Giai đoạn 2 (2015 - 2018): Quá trình rà soát, kiểm tra, thẩm định và công nhận lại danh hiệu làng văn hóa theo chu kỳ 3 năm một lần.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận được xây dựng trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin (chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử) và tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Tác giả vận dụng quan điểm của C. Mác và Ph. Ăngghen về bản chất văn hóa gắn liền với năng lực lao động sáng tạo của con người; luận điểm của V.I. Lênin về quy luật kế thừa tinh hoa văn hóa nhân loại trong cách mạng vô sản; cùng định nghĩa của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hóa như một phương thức sinh hoạt xã hội nhằm thích ứng với nhu cầu sinh tồn của con người.

Khung pháp lý và chính sách nhà nước được văn bản sử dụng gồm có:

• Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trọng tâm là phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa".
• Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI (Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 09/6/2014) về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.
• Thông tư số 12/2011/TT-BVHTTDL ngày 10/10/2011 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định chi tiết về tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục, hồ sơ công nhận danh hiệu "Gia đình văn hóa", "Làng văn hóa", "Tổ dân phố văn hóa".
• Quyết định số 01/HD-BCĐ ngày 28/5/2014 của Ban Chỉ đạo phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" tỉnh Hưng Yên về hướng dẫn cách chấm điểm, xét duyệt và duy trì danh hiệu "làng văn hóa" (thang điểm 100).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai gồm:

• Phương pháp lôgic - lịch sử;
• Phương pháp phân tích và tổng hợp;
• Phương pháp so sánh;
• Phương pháp hệ thống - cấu trúc;
• Phương pháp quy nạp - diễn dịch;
• Phương pháp nghiên cứu văn bản tài liệu và tổng kết thực tiễn.

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm các công trình nghiên cứu học thuật của Nguyễn Thừa Hỷ (1978), Phan Đại Doãn (1991, 2010), Vũ Ngọc Khánh (2001), Tô Duy Hợp (2000), Toan Ánh (1992); số liệu kinh tế - xã hội từ Báo cáo ngày 24/12/2018 của Đảng bộ huyện Mỹ Hào; số liệu từ Tổng cục Thống kê (năm 2018); các báo cáo thẩm định, phúc tra hồ sơ làng văn hóa của Ban chỉ đạo và Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Mỹ Hào qua các kỳ hạn từ năm 2012 đến 2018.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về xây dựng làng văn hóa

Tiểu mục này tập trung giải quyết các vấn đề lý luận mang tính khái niệm và quy chuẩn chính sách về thiết chế làng xã:

• Quan niệm về văn hóa và làng: Văn bản truy nguyên thuật ngữ từ phương Đông (Chu Dịch, quẻ Bí: xem dáng vẻ con người để giáo hóa thiên hạ) đến phương Tây (cultus animi - nuôi dưỡng tinh thần). Dẫn chứng thống kê năm 1952 của A. Kroeber và C. Kluckhohn với 150 định nghĩa văn hóa; quan điểm của C. Mác xem văn hóa là phương thức hoạt động sống, con người là thước đo mọi giá trị; định nghĩa năm 2002 của UNESCO về di sản văn hóa vật chất (hữu thể) và phi vật thể (vô hình). Về khái niệm làng, tác giả tổng hợp ý kiến của TS. Nguyễn Đăng Dung, Phan Đại Doãn, GS. Bùi Xuân Đính; khẳng định làng là đơn vị cộng cư của cư dân nông nghiệp, hình thành dựa trên hai nguyên lý "cội nguồn" và "cùng chỗ", biểu trưng qua cây đa, bến nước, sân đình. Làng tồn tại dưới nhiều tên gọi tùy thời kỳ và vùng miền (kẻ, chạ, chiềng; hương, lý; bản, mường; buôn, play; phum, sóc).
• Phân biệt văn hóa làng và làng văn hóa:
  • Văn hóa làng: Nền văn hóa thuộc về cộng đồng, hình thành tự phát và lưu truyền qua hàng ngàn năm lịch sử; đặc trưng bởi tính cộng đồng, tính tự trị (thể hiện qua hương ước, lệ làng), tín ngưỡng đa thần và lối sống trọng tình nghĩa.
  • Làng văn hóa: Tiếp thu định nghĩa của nhà nghiên cứu Hoàng Anh Nhân, văn bản khẳng định làng văn hóa là một mô hình mang tính chủ quan, có sự định hướng và can thiệp của con người nhằm hội tụ các phẩm chất tích cực, loại trừ hủ tục, phát triển toàn diện theo các tiêu chí chuẩn mực xã hội chủ nghĩa.
• Tiêu chuẩn làng văn hóa theo Thông tư 12/2011/TT-BVHTTDL: Gồm 5 tiêu chuẩn chính: (1) Đời sống kinh tế ổn định và từng bước phát triển; (2) Đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh, phong phú; (3) Môi trường cảnh quan sạch đẹp; (4) Chấp hành tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; (5) Có tinh thần đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ nhau trong cộng đồng.
• 6 nội dung cốt lõi của công tác xây dựng làng văn hóa: (1) Chuyển đổi cơ cấu kinh tế gắn với xây dựng nông thôn mới; (2) Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở đáp ứng yêu cầu; (3) Thiết lập thiết chế văn hóa và tổ chức tự quản an ninh; (4) Xây dựng quy ước làng văn hóa (dẫn lời Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1958 nhắc nhở cán bộ không xóa bỏ hương ước tốt đẹp); (5) Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở; (6) Đẩy mạnh cuộc vận động xây dựng gia đình văn hóa.

Chương 2: Xây dựng làng văn hóa ở huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên hiện nay – Thực trạng và giải pháp

Chương 2 phản ánh toàn diện các dữ kiện thực địa tại huyện Mỹ Hào:

• Đặc điểm địa lý và kinh tế - xã hội: Mỹ Hào nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Hưng Yên (20º53’ - 20º58’ vĩ độ Bắc, 106º02’ - 106º10’ kinh độ Đông); diện tích tự nhiên 7.936 ha; dân số 152.605 người (tính đến 31/12/2014); gồm 1 thị trấn (Bần Yên Nhân) và 12 xã. Địa hình bằng phẳng, cao độ nền từ 2,5m đến 3,5m; có mạng lưới sông Bắc Hưng Hải, sông Cửu An (4km), sông Bần Vũ Xá (15km), kênh Trần Thành Ngọ (7,25km), sông Cầu Lường.
• Số liệu phát triển kinh tế - xã hội năm 2018:
  • Tổng giá trị sản xuất đạt 22.925 tỷ đồng (tăng 11,28% so với năm 2017). Trong đó, nông nghiệp đạt 700 tỷ đồng (3,1%); công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp đạt 14.852 tỷ đồng (64,7%); thương mại - dịch vụ đạt 7.373 tỷ đồng (32,2%).
  • Giá trị hàng xuất khẩu đạt 108 triệu USD (tăng 19%).
  • Thu ngân sách nhà nước đạt 1.292 tỷ 184 triệu đồng (đạt 98% dự toán tỉnh giao); chi ngân sách đạt 701 tỷ 907 triệu đồng.
  • Huyện có 12/12 xã đạt chuẩn nông thôn mới và được Thủ tướng Chính phủ công nhận huyện đạt chuẩn nông thôn mới năm 2017. Toàn huyện có 8 làng nghề được công nhận; 42/46 trường đạt chuẩn quốc gia (91,3%); trên 30% dân số thường xuyên tập luyện thể dục thể thao.
• Điều kiện chấm điểm và thẩm định lại: Huyện triển khai Quyết định 01/HD-BCĐ của tỉnh Hưng Yên với thang điểm 100; điều kiện công nhận đạt từ 90 điểm trở lên. Sau công nhận lần đầu, cứ 3 năm tiến hành thẩm định lại 1 lần. Văn bản quy định rõ các tiêu chí chính nếu vi phạm sẽ không được công nhận lại (dù đạt trên 90 điểm): tỷ lệ gia đình văn hóa dưới 80% hoặc sụt giảm so với năm trước; có khiếu kiện đông người trái pháp luật; tỷ lệ sinh con thứ 3 tăng; có vi phạm cờ bạc, ma túy, lưu hành văn hóa phẩm cấm, mê tín dị đoan; để xảy ra trọng án hình sự; thu nhập dưới mức trung bình huyện; chưa xây dựng hoặc để nhà văn hóa xuống cấp; không đảm bảo vệ sinh môi trường.
• Quá trình triển khai và kết quả cụ thể:
  • Năm 1996 (năm đầu xét duyệt): Toàn huyện chỉ có 01 làng duy nhất đạt chuẩn là làng Lỗ Xá (xã Nhân Hòa).
  • Tỷ lệ làng văn hóa tăng dần qua các mốc: Năm 1999 đạt 22/77 làng (28,6%); năm 2008 đạt 63/77 làng (81,8%); năm 2010 đạt 70/77 làng (90,9%). Năm 2000 có 13.898 hộ đạt danh hiệu Gia đình văn hóa (65,7%), đến năm 2008 tăng lên 17.091 hộ (80,5%).
  • Đến năm 2015: Hoàn thành mục tiêu 77/77 làng đạt danh hiệu làng văn hóa lần đầu (đạt 100%).
  • Kết quả rà soát, thẩm định lại theo kỳ hạn 3 năm:
    • Kỳ hạn 2012 - 2015: 27 làng đăng ký, 25 làng được công nhận lại, 02 làng không đủ điều kiện.
    • Kỳ hạn 2013 - 2016: 19 làng đăng ký, 18 làng được công nhận lại, 01 làng không đủ điều kiện.
    • Kỳ hạn 2014 - 2017: 31 làng đăng ký, 30 làng được công nhận lại, 01 làng đang hoàn thiện hồ sơ.
    • Kỳ hạn 2015 - 2018 (thẩm định năm 2018): 27 làng thẩm định, 26 làng đủ điều kiện công nhận lại; 01 làng (làng Phú Đa, thị trấn Bần Yên Nhân) không đủ điều kiện do xảy ra vụ trọng án hình sự, vi phạm điểm e, khoản 2, mục II của Hướng dẫn 01/HD-BCĐ.
  • Tác động tích cực: 100% các làng đã ban hành quy ước làng và duy trì tuyên truyền thực hiện nếp sống văn minh.
• 9 hạn chế và khó khăn thực tế: (1) Một số cơ sở chạy theo hình thức, chưa chú trọng củng cố chất lượng sau khi được công nhận; (2) Việc cưới, việc tang còn phô trương, mời khách tràn lan; một số cán bộ, đảng viên chưa gương mẫu; nghĩa trang nhân dân chậm quy hoạch; (3) Tệ nạn ma túy, mại dâm, bạo lực, vi phạm an toàn giao thông vẫn còn xảy ra; (4) Hoạt động văn nghệ nghèo nàn, thiết chế và trang thiết bị thiếu thốn; (5) Một số thành viên Ban chỉ đạo các cấp thiếu sâu sát; (6) Công tác kiểm tra, sơ kết định kỳ còn hình thức, chưa rút ra bài học kinh nghiệm; (7) Cán bộ cơ sở năng lực còn yếu, chưa được chuẩn hóa chuyên môn; (8) Cơ sở vật chất văn hóa - thể thao thiếu nguồn vốn đầu tư thích đáng; (9) Công tác biểu dương, khen thưởng người tốt việc tốt chưa thực hiện thường xuyên.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp hệ thống số liệu cụ thể phản ánh toàn bộ tiến trình triển khai phong trào xây dựng làng văn hóa tại huyện Mỹ Hào trong giai đoạn 1996 - 2018:

Giai đoạn / Mốc thời gian	Chỉ tiêu thực hiện	Kết quả đạt được	Tỷ lệ (%)	Ghi chú từ văn bản
Năm 1996	Công nhận lần đầu	01 / 77 làng	1,3%	Đơn vị đầu tiên: Làng Lỗ Xá, xã Nhân Hòa
Năm 1999	Công nhận lần đầu	22 / 77 làng	28,6%	Phong trào mở rộng quy mô toàn huyện
Năm 2000	Gia đình văn hóa	13.898 hộ	65,7%	Tổng số hộ gia đình toàn huyện
Năm 2008	Làng văn hóa	63 / 77 làng	81,8%	Duy trì đà tăng trưởng danh hiệu
Năm 2008	Gia đình văn hóa	17.091 hộ	80,5%	Tăng 14,8% so với năm 2000
Năm 2010	Làng văn hóa	70 / 77 làng	90,9%	Chuẩn bị hoàn thành kế hoạch phủ kín
Năm 2015	Hoàn thành lần đầu	77 / 77 làng	100%	Toàn bộ các làng trong huyện được công nhận
Kỳ 2012 - 2015	Thẩm định lại 3 năm	25 / 27 làng	92,6%	02 làng vi phạm tiêu chí không được công nhận lại
Kỳ 2013 - 2016	Thẩm định lại 3 năm	18 / 19 làng	94,7%	01 làng không đủ điều kiện
Kỳ 2014 - 2017	Thẩm định lại 3 năm	30 / 31 làng	96,8%	01 làng hoàn thiện lại hồ sơ
Kỳ 2015 - 2018	Thẩm định lại 3 năm	26 / 27 làng	96,3%	01 làng (làng Phú Đa) bị loại do có trọng án hình sự

Về mặt đóng góp khoa học và thực tiễn, tác giả tự nêu các điểm sau:

• Khóa luận góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về làng, văn hóa làng và làng văn hóa; làm rõ ranh giới bản chất giữa "văn hóa làng" (tập hợp các giá trị truyền thống hình thành tự nhiên, có cả yếu tố tích cực lẫn hạn chế) và "làng văn hóa" (thiết chế mô hình văn hóa chủ quan do con người định hướng kiến tạo).
• Đây là công trình đầu tiên đi sâu nghiên cứu một cách hệ thống, cụ thể mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn triển khai phong trào xây dựng làng văn hóa trên địa bàn huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên; cung cấp các dữ liệu khảo sát xác thực về công tác chấm điểm, thẩm định và quản lý danh hiệu cấp cơ sở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh một số điểm hạn chế dựa trên phạm vi và điều kiện nghiên cứu:

• Tác giả tự nhìn nhận nhận thức của bản thân còn những giới hạn nhất định nên công trình khó tránh khỏi thiếu sót trong phân tích chuyên sâu.
• Phạm vi dữ liệu thực tiễn của khóa luận khống chế trong mốc thời gian từ năm 1996 đến năm 2018 trên địa bàn huyện Mỹ Hào, dựa chủ yếu trên các báo cáo hành chính, số liệu thống kê và văn bản chỉ đạo của chính quyền địa phương mà chưa triển khai các bộ công cụ điều tra xã hội học định lượng sâu trên diện rộng đối với từng hộ dân.
• Hướng mở rộng nghiên cứu: Tiếp tục theo dõi tác động của quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa mạnh mẽ tại Mỹ Hào (đặc biệt trong giai đoạn địa phương chuyển đổi cơ cấu để trở thành thị xã công nghiệp), qua đó đánh giá sự biến đổi cấu trúc làng truyền thống và tính bền vững của các tiêu chuẩn làng văn hóa trong các chu kỳ thẩm định tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Triết học, Văn hóa học, Xã hội học và Quản lý văn hóa đang thực hiện các đề tài nghiên cứu về thiết chế nông thôn, văn hóa truyền thống và chính sách xây dựng nông thôn mới.
• Cán bộ quản lý văn hóa, lãnh đạo Đảng ủy, Ủy ban nhân dân và thành viên Ban chỉ đạo phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" tại các huyện, xã đồng bằng Bắc Bộ.

Các nội dung có giá trị tham khảo chuyên môn cao bao gồm:

• Khung lý luận ở Chương 1 về sự phân định giữa "văn hóa làng" và "làng văn hóa", cùng hệ thống 6 nội dung cơ bản trong kiến tạo thiết chế văn hóa cơ sở.
• Quy trình chấm điểm, phương pháp thẩm định định kỳ 3 năm một lần theo thang điểm 100 của Quyết định 01/HD-BCĐ (tỉnh Hưng Yên) và bài học thực tiễn về việc kiên quyết không công nhận lại danh hiệu đối với các đơn vị để xảy ra vi phạm tiêu chí chính (như vi phạm về trọng án hình sự hay suy giảm tỷ lệ gia đình văn hóa).

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận phân biệt sự khác nhau giữa "văn hóa làng" và "làng văn hóa" như thế nào?
Theo văn bản, văn hóa làng là hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần hình thành tự nhiên, tồn tại lâu đời cùng lịch sử dân tộc, mang tính cộng đồng và tự trị (chứa đựng cả mặt tích cực lẫn những hủ tục lạc hậu). Ngược lại, làng văn hóa là một mô hình mang tính chủ quan do con người xây dựng, trong đó kế thừa có chọn lọc các giá trị tốt đẹp của văn hóa làng và loại trừ các mặt tiêu cực theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Làng đầu tiên của huyện Mỹ Hào được công nhận danh hiệu làng văn hóa là làng nào và vào năm nào?
Năm 1996 là năm đầu tiên huyện Mỹ Hào xét duyệt công nhận danh hiệu, và làng duy nhất đạt chuẩn trong năm này là làng Lỗ Xá, thuộc xã Nhân Hòa.

Huyện Mỹ Hào đạt mốc 100% làng được công nhận danh hiệu làng văn hóa lần đầu vào thời điểm nào?
Tính đến năm 2015, sau 19 năm phát động và triển khai phong trào (1996 - 2015), huyện Mỹ Hào đã có 77/77 làng được công nhận danh hiệu làng văn hóa lần đầu, đạt tỷ lệ 100%.

Theo quy định tại tỉnh Hưng Yên, làng đạt đủ 90 điểm nhưng vi phạm các tiêu chí nào thì kiên quyết không được công nhận danh hiệu làng văn hóa?
Căn cứ Hướng dẫn số 01/HD-BCĐ ngày 28/5/2014, làng bị loại nếu vi phạm một trong các tiêu chí chính sau: Tỷ lệ gia đình văn hóa thấp hơn 80% hoặc năm sau thấp hơn năm trước; có khiếu kiện đông người trái pháp luật; tăng tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên; có hành vi tàng trữ/lưu hành văn hóa phẩm cấm, tổ chức cờ bạc, mê tín dị đoan; xảy ra trọng án hình sự; thu nhập bình quân đầu người dưới mức trung bình; chưa xây dựng hoặc để nhà văn hóa xuống cấp không tu sửa; vệ sinh môi trường không đảm bảo, chưa thu gom xử lý rác/nước thải.

Tại sao làng Phú Đa (thị trấn Bần Yên Nhân) không được công nhận lại danh hiệu làng văn hóa trong kỳ thẩm định năm 2018?
Trong kỳ thẩm định 2015 - 2018 tiến hành năm 2018, làng Phú Đa không đủ điều kiện công nhận lại do trên địa bàn xảy ra một vụ trọng án hình sự, vi phạm trực tiếp quy định tiêu chí chính tại điểm e, khoản 2, mục II của Hướng dẫn 01/HD-BCĐ của Ban Chỉ đạo tỉnh Hưng Yên.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Nhật Lệ đã làm rõ cơ sở lý luận triết học xã hội về văn hóa, làng và bản chất của việc xây dựng làng văn hóa trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Công trình hệ thống hóa bức tranh thực tiễn phong trào tại huyện Mỹ Hào từ khi chỉ có 01 làng đạt chuẩn (năm 1996) đến khi phủ kín 100% số làng (năm 2015) và duy trì cơ chế thẩm định định kỳ 3 năm một lần giai đoạn 2015 - 2018. Bên cạnh các kết quả tích cực về nếp sống và kinh tế - xã hội, văn bản chỉ rõ 9 nhóm hạn chế cơ sở và các trường hợp bị loại bỏ danh hiệu do vi phạm tiêu chí kỷ cương. Đây là tài liệu nghiên cứu phản ánh trung thực mối liên hệ giữa lý luận văn hóa và thực tiễn quản lý địa phương tại vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Lý luận chung về xây dựng làng văn hóa. Xây dựng làng văn hóa ở huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên hiện nay – Thực trạng và giải pháp. Khóa luận giáo dục học 8 NỘI DUNG CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÂY DỰNG LÀNG VĂN HÓA 1.

Quan niệm về làng văn hóa 1. Khái niệm văn hóa Từ khi con người xuất hiện thì văn hóa cũng xuất hiện; nó là sản phẩm của con người và tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau trong xã hội loài người. Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về văn hóa, bởi vì văn hóa tồn tại và liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất, tinh thần của con người. Trong đời sống thường ngày thì văn hóa được hiểu đó là văn học, nghệ thuật.

Bên cạnh đó, văn hóa cũng tồn tại cả trong ẩm thực, trang phục, cách ứng xử và đức tin,…Vào khoảng cuối thế kỷ XIX, văn hóa được tách ra thành một mảng độc lập và được nhiều người quan tâm nghiên cứu, đặc biệt là những nhà nghiên cứu thuộc lĩnh vực triết học lúc bấy giờ. Khóa luận Xã hội loài người giáo càng phát triển, condục học người ta càng đề cao những giá trị văn hóa, nhất là những văn hóa có liên quan đến cộng đồng. Văn hóa giúp con người phát triển văn minh hơn, làm thay đổi nhận thức của loài người trong những hướng tiếp cận mới của xu hướng khoa học công nghệ. Văn hóa đã trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều nhà khoa học.

Ở phương Đông, từ “văn hóa” đã xuất hiện từ rất sớm, đó là ở trong Chu Dịch, quẻ Bi đã có từ văn và hóa nhằm mục đích là xem dáng vẻ con người, lấy đó mà giáo hóa thiên hạ. Ở phương Tây: người Anh và người Pháp có từ culture, người Đức có từ kultur, người Nga thì có từ kultura; tất cả những chữ này đều có chung nguồn gốc Latinh từ chữ “cultus animi” mang nghĩa là nuôi dưỡng tinh thần - là sự giáo dục, bồi dưỡng tâm hồn và trí tuệ con người. Từ đây chúng ta có thể hiểu rằng, văn hóa luôn gắn liền với quá trình mà con người sáng tạo ra sản phẩm vật chất và tinh thần; gắn liền với quá trình giáo dục và đào tạo con người. Năm 1952, hai nhà Nhân học văn hóa người Mỹ đó là A.Kluckhohn – họ đã tổng hợp và thống kê lại là có khoảng 150 định nghĩa 9 khác nhau được đưa ra về “Văn hóa”; nhưng hầu hết các tác giả cho rằng văn hóa là lối sống, là cách ứng xử mà con người học tập được trong suốt quá trình từ khi sinh ra cho đến khi trưởng thành.

Như vậy ta có thể thấy, quan niệm phương Tây về văn hóa là một sản phẩm của con người tạo ra; nó gắn liền với quá trình con người tạo ra vật chất và tinh thần dưới bàn tay lao động. Mác và Ăngghen đã nghiên cứu và dựa trên nền tảng của chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng; cho rằng bản chất văn hóa được thể hiện trong chính mối quan hệ biện chứng giữa con người với xã hội, con người với con người.Mác cũng chỉ ra nguồn gốc của văn hóa gắn bó mật thiết với năng lực sáng tạo của con người và nó bắt nguồn từ lao động của con người.Mác coi “văn hóa là toàn bộ những thành quả được tạo ra nhờ hoạt động lao động sáng tạo của con người” [10, tr. Ông coi việc con người sáng tạo ra giới tự nhiên là tác phẩm của con người, là thực tại của con người; bằng cách nào đó con người cải biến, nhân hóa thế giới đó với ý nghĩa con người chính là văn hóa tồn tại trong đó.Mác đã đồng nhất văn hóa với Khóa luận giáo dục học phương thức hoạt động sống của con người, đó là phương thức mà con người sử dụng cách sáng tạo của chính mình để biến đổi, cải tạo giới tự nhiên theo quy tắc cái đẹp của con người tự đề ra.Mác, hoạt động lao động của con người không chỉ dừng lại ở việc thỏa mãn những nhu cầu sinh lý thường ngày, mà nó còn được kết tinh trong cả lối sống, phương thức sống, tính cách, trí tuệ của con người; nó được biểu hiện ra bên ngoài bằng chính các sản phẩm vật thể và phi vật thể; được tích lũy lại trong quá trình thực tiễn lịch sử - xã hội. Con người là thước đo của mọi giá trị, còn văn hóa là thước đo tính cách, sự sáng tạo của giá trị đó.

Bên cạnh đó, Ăngghen cho rằng: “Mỗi bước tiến trên con đường văn hóa là một bước tiến tự do” [10, tr.Mác và Ăngghen đã thừa nhận văn hóa đó chính là một giá trị - giá trị đó bị chi phối bởi những điều kiện lịch sử. Sau những luận điểm của C.Mác và Ăngghen, Lênin đã tiếp thu những tư tưởng và phát triển theo cách hiểu của mình về văn hóa trong xã hội - ông cho rằng trong xã hội có giai cấp luôn tồn tại hai nền văn hóa đó là nền văn hóa của giai cấp thống trị và nền văn hóa 10 của giai cấp bị trị; từ đó mà tất yếu cách mạng văn hóa sẽ xảy ra. Lênin gắn văn hóa với sự phát triển đi lên, đưa ra mục tiêu chính của văn hóa đó là việc hoàn thiện con người về mọi mặt. Lênin viết: “ Văn hóa vô sản không phải bỗng nhiên mà có, không phải do những người tự cho mình là chuyên gia về văn hóa vô sản phát minh ra hoàn toàn là sự phát triển hợp quy luật mà tổng số kiến thức mà loài người đã tích lũy được dưới ách thống trị của xã hội tư bản, xã hội của bọn địa chủ và xã hội của bọn quan liêu” [26, tr.

Khái niệm này đã khẳng định sự tất yếu ra đời của văn hóa vô sản không phải tự nhiên mà sinh ra, nó sinh ra bởi vì chính cái chế độ thối nát của xã hội tư bản với bọn địa chủ và quan liêu. Văn hóa đó chỉ đường cho con người ta đi theo con đường xã hội chủ nghĩa và đi theo cách mạng vô sản. Ở Việt Nam, văn hóa được xem xét dưới nhiều góc độ khác nhau. Đầu tiên, xét về cội nguồn từ “văn hóa” - theo thư tịch cổ thì từ “văn hóa” ngày nay mà chúng ta đang sử dụng có nguồn gốc Hán-Việt: từ “văn” mang nghĩa là nét vẽ, mang tính hình thức bên ngoài; còn từ “hóa” là sự biến đổi, là giáo Khóa luận giáo dục học hóa.

Ta có thể nhận thấy, đã từ rất lâu về trước người Việt đã ý thức được văn hóa trong lối sống, cách hành xử, mối quan hệ giữa con người với con người. Văn hóa đối với người Việt chính là những đường nét mang tính chất răn đe, giáo dục con người hướng tới những điều tốt đẹp và sống có khuôn phép. Sau khi lĩnh hội quan niệm của những người đi trước và kết hợp tính sáng tạo trong học thuyết Mác – Lênin về văn hóa với vai trò của tinh thần văn hóa; Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tổng hợp và đưa ra quan điểm của mình về ý nghĩa của văn hóa như sau: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo, phát minh đó là văn hóa.

Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”[28, tr. Người coi văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần đã được con 11 người sáng tạo ra vì cuộc sống. Hồ Chí Minh xác định văn hóa là một sự phát triển tất yếu của xã hội, là phương thức của hoạt động sống và nó không những được nâng cao cùng với quá trình phát triển đi lên của xã hội, sự sáng tạo mà còn mang trong mình giá trị nhân văn là vấn đề cốt lõi của văn hóa. Năm 2002, UNESCO đã đưa ra định nghĩa chung về văn hóa, đó là “Văn hóa hôm nay có thể coi là tổng thể những nét riêng biệt tinh thần và vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của một xã hội hay của một nhóm người trong xã hội.

Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống các giá trị, những tập tục và những tín ngưỡng: văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân. Chính văn hóa làm cho chúng ta trở thành những sinh vật đặc biệt nhân bản, có lí tính, có óc phê phán dấn thân một cách đạo lý. Chính nhờ văn hóa mà con người tự thể hiện, tự ý thức được bản thân, tự biết mình là một phương án chưa hoàn thành đặt ra để xem xét những thành tựu của bản thân, tìm tòi không biết mệt những ý nghĩa mới mẻ và sáng tạo nên những Khóa luận giáo dục học công trình vượt trội lên bản thân”[50, tr. Theo quan niệm của UNESCO thì có hai loại hình di sản văn hóa song song cùng tồn tại, đó là văn hóa hữu thể và văn hóa vô hình.

Trong đó, văn hóa hữu thể được cho là di sản văn hóa vật chất, bao gồm những công trình kiến trúc mang những nét văn hóa, lịch sử. Còn văn hóa vô hình bao gồm mọi lĩnh vực như âm nhạc, nghệ thuật múa truyền thống, văn học, ẩm thực, y dược, lễ hội, làng nghề,… tất cả là thành tố thuộc lĩnh vực văn hóa tinh thần. Qua định nghĩa này, văn hóa chính là sự kết hợp hài hòa của những nét tổng thể của vật chất với tinh thần, giữa trí tuệ và cảm xúc để tạo nên tính cách xã hội của cả một cộng đồng. Nó được bộc lộ ra bên ngoài với những loại hình khác nhau mang đặc trưng của cộng đồng đó.

Văn hóa giúp con người hoàn thiện bản thân mình, giúp con người tìm ra cái tôi bản ngã trong họ, để họ không ngừng thay đổi tư duy để phát triển đi lên tìm ra những cái mới, không ngừng sáng tạo ra những thứ vượt thời đại. Như vậy, văn hóa không chỉ là một lĩnh vực cụ thể, riêng biệt; mà văn hóa chính là tổng thể của tất cả các giá trị vật chất và tinh thần do con người 12 sáng tạo ra. Văn hóa chính là chiếc chìa khóa của sự phát triển.