phần mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo kết luận, khuyến nghị và phụ lục luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng Chƣơng 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài Chƣơng 2: Xây dựng và sử dụng câu hỏi TNKQ dạng MCQ để hỡnh thành kiến thức mới trong dạy học phần di truyền biến dị, Sinh học 9 THCS Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ch-¬ng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 1. Trên thế giới Theo Trần Trọng Thủy năm 2000 trƣớc công nguyên ngƣời Trung hoa đã biết dùng trắc nghiệm ngƣời hầu, thế thiếp, theo quan niệm Questin Stodola, Kemmer Stordahl. khoa học đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan đƣợc tiến hành vào thế kỷ thứ XVII – XVIII ở khoa học vật lý, tâm lý sau đó lan sang các ngành động vật học, phòng thí nghiệm đầu tiên đƣợc Wichelm Weent thành lập tại Leipzig (Đức) năm 1879 ban đầu các nhà nghiên cứu chú trọng đến các phép đo liên quan đến thính giác, thị giác, tốc độ phản xạ, sau đó mới nghiên cứu đến thời gian nhận thức, tốc độ học tập.
Francis Galton vận dụng những nguyên tắc của Darwin trong tác phẩm “Nguồn gốc các loài” (Origin of species - 1859) về sự khác nhau giữa các loài vào khảo sát sự khác biệt giữa các cá thể về tính chất sinh lý và tâm lý liên quan đến yếu tố di truyền ông cho rằng đặc điểm trí tuệ, thể lực và bản sắc cá nhân cũng đƣợc di truyền nhằm chọn lọc những ngƣời có thể làm bố mẹ tốt nhất, Galton đã triển khai các trắc nghiệm để đo các đặc điểm con ngƣời liên quan đến trí tuệ. Đến năm 1904 Alfred binet – một nhà tâm lý học ngƣời Pháp khi nghiên cứu khảo sát những trẻ em mắc bệnh tâm thần không có khả năng tiếp thu tri thức bằng cách dạy thông thƣờng ở trƣờng học, cùng với cộng sự đã phát minh ra bài trắc nghiệm về trí thông minh (chỉ số IQ) Năm 1920 trắc nghiệm nhóm ra đời ở Mỹ học sinh đƣợc trắc nghiệm với các mục đích xem họ có thể nhớ đƣợc tƣ liệu đã học từ các bài giảng và sách giáo khoa nhanh chóng nhƣ thế nào? Các công cụ này thực sự có nhiều 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thuận lợi (nhanh chóng, chính xác, khách quan) đƣợc nhiều nhà giáo dục hƣởng ứng vì vậy cần phải tiêu chuẩn hóa các bài trắc nghiệm và các thủ tục để chuẩn đoán đó là cơ sở ra đời các nhà xuất bản trắc nghiệm tại các nƣớc phát triển vào những năm 30 của thế kỷ XX. Đến năm 40 của thế kỷ XX ở Hoa Kỳ đã xuất hiện nhiều hệ thống trắc nghiệm dùng để đánh giá kết quả học tập của học sinh. Theo Trần Bá Hoành vào đầu thể kỷ XX E.
Thormdike là ngƣời đầu tiên đã dùng TNKQ nhƣ là một phƣơng pháp “khách quan và nhanh chóng” để đo trình độ học sinh bắt đầu dùng với môn Số học và sau đó với một số môn khác. Giữa thế kỷ XX với phong trào sử dụng TNKQ để đánh giá rất phát triển thậm chí ra đời các bài trắc nghiệm chuyên ngành có tính kinh doanh, cuối thế kỷ XX cùng với những ứng dụng rộng rãi về công nghệ tin học ngƣời ta đã kết hợp cài đặt các chƣơng trình xử lý kết quả trên diện rộng nhờ đó mà phƣơng pháp TNKQ đƣợc coi là phƣơng pháp khoa học và hiện đại trong kiểm tra đánh giá. TNKQ hiện nay rất phổ biến trong quá trình dạy học ở các nƣớc Âu Mỹ có rất nhiều nghiên cứu về kỹ thuật đo lƣờng trong giáo dục bằng TNKQ, nghiên cứu kỹ thuật xây dựng câu hỏi TNKQ ƣu và nhƣợc điểm của chúng đánh giá chính xác kết quả học tập kết hợp với xử lý trên máy tính các số liệu về xây dựng và sử dụng nhanh chóng TNKQ các nhà nghiên cứu nhƣ W. đã nghiên cứu ƣu điểm của trắc nghiệm, tiêu chí, nguyên tắc, thủ tục kỹ thuật xây dựng loại trắc nghiệm này tính toán đo giá trị, độ tin cậy của câu trắc nghiệm, bài trắc nghiệm, giải thích các điểm số của bài trắc nghiệm.
Nhiều công trình nghiên cứu, đo lƣờng đánh giá kết quả học tập đã công bố nhƣ: T. các tác giả này đi sâu vào phƣơng pháp đo lƣờng của từng mục tiêu giáo dục, phân loại rõ từng mục tiêu giáo dục, xác định đƣợc nguyên tắc xây dựng và sử dụng từng loại trắc nghiệm đã có những công trình nghiên cứu xây dựng và lựa 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chọn cách thức sử dụng câu hỏi trắc nghiệm nhƣ thế nào để đảm bảo cao cho việc đo lƣờng và đánh giá tùy theo yêu cầu của từng môn học và từng mục đích đánh giá tuyển tập trắc nghiệm trƣớc khi vào học giáo trình (pre-test) của nhiều tác giả do Doulags Sawyer chủ biên về tế bào học đề cập tới các lĩnh vực nhƣ cấu trúc và chức năng của màng tế bào, sự vận chuyển các chất qua màng, trong lĩnh vực di truyền học đáng chú ý là công trình của Janice Finkelstein, Golder Wilson về pre-test dùng cho sinh viên y khoa tự ôn tập, tự đánh giá, tự kiểm tra đánh giá khi học di truyền học ngƣời. Các kỳ thi Olimpic quốc tế về sinh học (IBO) trong nhiều năm qua đã áp dụng TNKQ trong phần lớn đề thi lý thuyết và thực hành để đo mức độ nhận biết của học sinh hình thức thi này đã đƣợc hƣởng ứng đông đảo của các nƣớc tham gia và tỏ ra có nhiều ƣu điểm trong khâu chấm bài, làm bài vì các HS dự thi đa số bất đồng về ngôn ngữ. Với những ƣu điểm nổi trội của nó ngày nay ở nhiều nƣớc trên thế giới TNKQ đã trở thành công cụ chủ yếu trong các trƣờng học thậm chí trong các chƣơng trình đào tạo từ xa học sinh nhận các bài TNKQ qua vi tính trả lời vào đĩa hoặc vô tuyến truyền thông mà bày tỏ đƣợc kết quả học tập của mình hoặc tự kiểm tra đánh giá các bài TNKQ để ôn luyện củng cố trƣớc khi bƣớc vào cuộc thi chính thức có hiệu quả.
Ở Việt Nam Việt Nam TNKQ lại xuất hiện muộn và chỉ tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn hoặc ở các viện nghiên cứu, các trƣờng đại học đầu ngành của cả nƣớc. TNKQ đƣợc biết đến và sử dụng đầu tiên ở miền Nam từ những thập kỷ 50 của thế kỷ XX và phát triển khá mạnh vào những năm của thập kỷ 70. Năm 1956 đến năm 1960 trong các trƣờng học đã sử dụng rộng rãi hình thức thi TNKQ ở bậc Trung học sớm nhất là môn sinh học. Năm 1963 “Trắc nghiệm vạn vật lớp 12” của Lê Quang Nghĩa đƣợc xuất bản.
Năm 1964 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Phƣơng pháp học và thi vạn vật lớp 12” của Phùng Văn Hƣớng đƣợc xuất bản. Năm 1969 Dƣơng Thiệu Tống đã giảng dạy “Trắc nghiệm thành quả học tập” cho các lớp cao học và tiến sĩ giáo dục tại đại học sƣ phạm Sài Gòn. Nhƣ vậy khoa học trắc nghiệm khách quan chính thức đƣa vào chƣơng trình đào tạo giáo viên và các nghiên cứu về TNKQ cũng khá phát triển lúc bấy giờ. Nhà khảo thí (trực thuộc Bộ Giáo dục chế độ cũ) là nơi chuyên phát hành các đề thi TNKQ trong các kỳ thi trong các trƣờng Trung học.
Năm 1974 kỳ thi tú tài toàn phần đã đƣợc thi bằng TNKQ. Sau năm 1975 một số trƣờng vẫn áp dùng TNKQ xong có nhiều tranh luận nên hay không nên áp dụng TNKQ trong thi cử. Từ những năm 1990 TNKQ thực sự đƣợc quan tâm và áp dụng ở nhiều cấp học đáng chú ý nhất là năm 1990, Bộ Y tế với sự trợ giúp của đề án “Hỗ trợ hệ thống đào tạo” của chƣơng trình hợp tác Việt Nam – Thụy Điển (03/SIDA) đã mở những khóa tập huấn cho giảng viên cho các trƣờng y tế, đã xây dựng đƣợc các bộ đánh giá bằng TNKQ chuyên khoa góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo tại các trƣờng y dƣợc. Năm 1994 Bộ GD&ĐT đã phối hợp với Viện công nghệ hoàng gia Melbourne (Australia), tổ chức các cuộc hội thảo với chủ đề “Kỹ thuật xây dựng câu hỏi TNKQ” tại các thành phố lớn, TP HCM, Huế, Hà Nội.
Năm 1995 với sự tài trợ của UNESCO trƣờng Đại học Tổng hợp nay là trƣờng Đại học QG Hà Nội cũng đã mở những lớp tập huấn về phƣơng pháp xây dựng TNKQ cho nhiều giảng viên. - Tại các trƣờng Đại học, phƣơng pháp TNKQ cũng đƣợc sử dụng rộng rãi tiêu biểu là Đại học Huế năm 1993 đã đồng loạt triển khai việc soạn thảo ngân hàng câu hỏi test cho từng chuyên ngành đồng thời có các nghiên cứu cho sự định chuẩn các câu hỏi bằng phƣơng pháp hiện đại ngƣời đóng góp tích cực cho lĩnh vực này là GS .Nguyễn Phụng Hoàng (ĐH sƣ phạm Huế) gần đây là phƣơng pháp TNKQ mới thực sự áp dụng rộng rãi tại các trƣờng ĐH trong cả nƣớc đi đầu là ĐH ngoại ngữ, ĐH sƣ phạm, Đại học QG Hà Nội, ĐH Y khoa Hà Nội… 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Trần Bá Hoành công bố “Dùng phƣơng pháp test để kiểm tra nhận thức của một số khái niệm trong chƣơng trình sinh học lớp 9”. Năm 1996, 1997 ông đã đề cập nhiều đến TNKQ trong các tài liệu “Đánh giá trong giáo dục”, “Tài liệu bồi dƣỡng dạy SGK lớp 12 cải cách giáo dục môn sinh học” ông đã nhiều lần soạn bộ câu hỏi với 3 phƣơng án chọn nhằm giúp GV có ngân hành câu hỏi, giúp HS ôn tập, củng cố kiến thức, bộ câu hỏi đã đƣợc in trong SGK chuyên ban KHTN.
Lê Đình Trung với nghiên cứu về “Sử dụng câu hỏi TNKQ dạng MCQ để kiểm tra kết quả của việc kiểm tra giảng dạy tích cực ở phổ thông”. Trong những năm gần đây tác giả Lê Đình Trung và Trịnh Nguyên Giao (ĐHSP Hà Nội) Nguyễn Viết Nhân (ĐH Y khoa TP Hồ Chí Minh), Trần Hồng Hải (trƣờng chuyên Hà Nội) đã cho ra đời những bộ sách với những bộ câu hỏi soạn sẵn tạo rất nhiều thuận lợi cho GV và học sinh áp dụng trong kiểm tra đánh giá [32, tr.