Nghiên cứu về vốn xã hội trong lễ hội đền tại thị xã Sơn Tây, Hà Nội

Luận án tiến sĩ nghiên cứu vốn xã hội trong lễ hội đền và thị xã sơn tây thành phố hà nội, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực tại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thùy Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Hoài Sơn
• Trường học: Học viện Văn hóa Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn hóa học
• Đề tài: Vốn xã hội trong lễ hội đền tại thị xã Sơn Tây, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUÁT VỀ LỄ HỘI ĐỀN VÀ
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Khái quát về lễ hội Đền Và
• 2. CHƯƠNG 2: VĂN XÃ HỘI DƯỚI GÓC ĐỘ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LỄ HỘI ĐỀN VÀ
• 2.1. Quản lý tín ngưỡng và căng các hoạt động chính trị
• 2.2. Chính thống hoá vai trò tổ chức và mở rộng quan hệ xã hội
• 2.3. Sáng tạo truyền thống và phân công xã hội
• 3. CHƯƠNG 3: VĂN XÃ HỘI DƯỚI GÓC ĐỘ CỘNG ĐỒNG TRONG LỄ HỘI ĐỀN VÀ
• 3.1. Văn xã hội trong lễ hội Đền Và nhìn từ phương diện kinh tế
• 3.2. Văn xã hội trong lễ hội Đền Và nhìn từ phương diện văn hóa
• 3.3. Văn xã hội trong lễ hội Đền Và nhìn từ phương diện biểu tượng
• 4. CHƯƠNG 4: MẶT SÂU VẤN ĐỀ BÀN LUẬN VỀ VĂN XÃ HỘI TRONG LỄ HỘI ĐỀN VÀ
• 4.1. Tam giác quan hệ Nhà nước, cộng đồng và văn xã hội
• 4.2. Những xu hướng biến đổi của văn xã hội trong lễ hội Đền Và hiện nay
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về lễ hội Đền Và tại thị xã Sơn Tây Hà Nội

Lễ hội Đền Và là một trong những lễ hội truyền thống nổi bật tại thị xã Sơn Tây, Hà Nội. Lễ hội này không chỉ mang giá trị văn hóa mà còn là nơi thể hiện vốn xã hội của cộng đồng. Theo các nghiên cứu, lễ hội Đền Và đã được tổ chức từ lâu đời, gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Thánh Tản. Đây là dịp để người dân địa phương thể hiện lòng thành kính, đồng thời củng cố mối quan hệ trong cộng đồng. Lễ hội diễn ra vào tháng Giêng hàng năm, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Qua đó, lễ hội không chỉ là hoạt động văn hóa mà còn là cơ hội để phát triển du lịch văn hóa tại địa phương. Những hoạt động như rước kiệu, dâng lễ, và các trò chơi dân gian diễn ra sôi nổi, tạo nên không khí vui tươi, phấn khởi cho người tham gia.

1.1. Ý nghĩa văn hóa của lễ hội

Lễ hội Đền Và không chỉ đơn thuần là một sự kiện tôn giáo mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Nó thể hiện sự kết nối giữa các thế hệ trong cộng đồng, nơi mà văn hóa lễ hội được truyền bá và gìn giữ. Các nghi lễ trong lễ hội không chỉ là hình thức mà còn chứa đựng những giá trị tinh thần, thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên và các vị thần linh. Qua đó, lễ hội cũng là dịp để người dân thể hiện bản sắc văn hóa riêng của mình, từ trang phục, ẩm thực đến các hoạt động văn nghệ. Điều này góp phần làm phong phú thêm di sản văn hóa của địa phương và tạo ra một không gian giao lưu văn hóa giữa các cộng đồng khác nhau.

II. Vốn xã hội trong lễ hội Đền Và

Vốn xã hội trong lễ hội Đền Và được thể hiện qua các mối quan hệ xã hội, sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức trong việc tổ chức lễ hội. Vốn xã hội không chỉ là tài sản vô hình mà còn là yếu tố quyết định đến sự thành công của lễ hội. Các thành viên trong cộng đồng cùng nhau tham gia tổ chức, từ việc chuẩn bị lễ vật đến việc thực hiện các nghi lễ. Điều này không chỉ tạo ra sự gắn kết mà còn giúp củng cố tinh thần cộng đồng. Sự tham gia của chính quyền địa phương cũng rất quan trọng, họ không chỉ hỗ trợ về mặt tài chính mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động diễn ra. Qua đó, lễ hội Đền Và trở thành một biểu tượng của sự đoàn kết và sức mạnh của cộng đồng.

2.1. Các yếu tố hình thành vốn xã hội

Các yếu tố hình thành vốn xã hội trong lễ hội Đền Và bao gồm sự tham gia của các thành viên trong cộng đồng, sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức xã hội. Sự kết nối giữa các cá nhân trong cộng đồng được thể hiện qua các hoạt động chung, từ việc chuẩn bị cho lễ hội đến việc tham gia các nghi lễ. Điều này không chỉ tạo ra một không khí vui tươi mà còn giúp củng cố mối quan hệ giữa các thành viên. Hơn nữa, sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển lễ hội. Chính quyền không chỉ cung cấp nguồn lực mà còn tạo điều kiện cho các hoạt động diễn ra một cách thuận lợi, từ đó nâng cao giá trị của lễ hội trong mắt cộng đồng và du khách.

III. Tác động của vốn xã hội đến phát triển cộng đồng

Vốn xã hội trong lễ hội Đền Và có tác động lớn đến sự phát triển của cộng đồng. Nó không chỉ giúp củng cố mối quan hệ giữa các thành viên mà còn tạo ra cơ hội để phát triển du lịch văn hóa. Khi lễ hội thu hút đông đảo du khách, nó sẽ tạo ra nguồn thu nhập cho người dân địa phương, từ đó nâng cao đời sống kinh tế. Hơn nữa, sự tham gia của cộng đồng trong tổ chức lễ hội cũng giúp nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa, từ đó khuyến khích việc gìn giữ và phát huy di sản văn hóa. Điều này không chỉ có lợi cho cộng đồng mà còn góp phần vào việc phát triển bền vững của địa phương.

3.1. Lợi ích kinh tế từ lễ hội

Lễ hội Đền Và không chỉ mang lại lợi ích về mặt văn hóa mà còn có tác động tích cực đến kinh tế địa phương. Khi lễ hội diễn ra, lượng khách du lịch tăng lên đáng kể, tạo ra cơ hội cho các dịch vụ như ăn uống, lưu trú và mua sắm phát triển. Điều này không chỉ giúp tăng thu nhập cho người dân mà còn tạo ra nhiều việc làm mới. Hơn nữa, việc quảng bá lễ hội cũng giúp nâng cao hình ảnh của thị xã Sơn Tây trong mắt du khách, từ đó thu hút thêm nhiều nguồn đầu tư và phát triển kinh tế địa phương. Sự kết hợp giữa vốn xã hội và du lịch văn hóa sẽ tạo ra một mô hình phát triển bền vững cho cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà VN HÓA, TH THAO VÀ DU LÞCH Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O TR¯äNG Đ¾I HàC VN HÓA HÀ NàI NGUYÄN THÙY LINH VỐN Xà HỘI TRONG LỄ HỘI ĐỀN VÀ, THỊ Xà SƠN TÂY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUÀN ÁN TI¾N S) VN HÓA HàC HÀ NàI - 2022 Bà VN HÓA, TH THAO VÀ DU LÞCH Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O TR¯äNG Đ¾I HàC VN HÓA HÀ NàI NGUYÄN THÙY LINH VỐN Xà HỘI TRONG LỄ HỘI ĐỀN VÀ, THỊ Xà SƠN TÂY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Vn hóa hác Mã sá: 9229040 LUÀN ÁN TI¾N S) VN HÓA HàC Ng°ái h°ßng d¿n khoa học: 1. D°¢ng Vn Sáu HÀ NàI - 2022 LäI CAM ĐOAN Tác giÁ xin cam đoan đây là công trình nghiên cąu căa bÁn thân d°ßi sự h°ßng d¿n khoa học căa PGS. Bùi Hoài S¢n và PGS. Các kÁt quÁ nghiên cąu và các kÁt luÁn trong luÁn án là trung thực, không sao chép từ b¿t kỳ một nguãn nào và d°ßi b¿t kỳ hình thąc nào.

Viác tham khÁo các tài liáu đã đ°ÿc trích d¿n và ghi nguãn theo đúng quy định. Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiám và lái cam đoan này. Tác giÁ luÁn án NguyÅn Thùy Linh 1 MĀC LĀC LàI CAM ĐOAN DANH MĀC CHĀ CÁI VIÀT TÂT. 4 Ch°¢ng 1: TäNG QUAN VÂN ĐÀ NGHIÊN CĄU, C¡ Sæ LÝ LUÀN VÀ KHÁI QUÁT VÀ LÄ HàI ĐÀN VÀ.

Tổng quan v¿n đà nghiên cąu. Khái quát và lß hội ĐÃn Và. 52 Ch°¢ng 2: VàN Xà HàI D¯âI GÓC Đà QUÀN LÝ NHÀ N¯âC TRONG LÄ HàI ĐÀN VÀ. QuÁn lý tín ng°ỡng và căng cá há t° t°ãng chính trị.

Chính tháng hoá vai trò tổ chąc và mã rộng quan há xã hội. <Sáng t¿o truyÃn tháng= và phân công xã hội. 80 Ch°¢ng 3: VàN Xà HàI D¯âI GÓC Đà CàNG ĐâNG TRONG LÄ HàI ĐÀN VÀ 81 3. Ván xã hội trong lß hội ĐÃn Và nhìn từ ph°¢ng dián kinh tÁ.

Ván xã hội trong lß hội ĐÃn Và nhìn từ ph°¢ng dián vn hoá. Ván xã hội trong lß hội ĐÃn Và nhìn từ ph°¢ng dián biểu t°ÿng. 113 Ch°¢ng 4: MàT Sà VÂN ĐÀ BÀN LUÀN VÀ VàN XÃ HàI TRONG LÄ HàI ĐÀN VÀ. Tam giác quan há Nhà n°ßc, cộng đãng và ván xã hội.

Nhāng xu h°ßng biÁn đổi căa ván xã hội trong lß hội ĐÃn Và hián nay. 147 DANH MĀC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CĄU CĂA TÁC GIÀ Đà CÔNG Bà LIÊN QUAN ĐÀN Đ TÀI LUÀN ÁN. 151 TÀI LIàU THAM KHÀO. 165 2 DANH MĀC CHþ CÁI VI¾T TÂT Chÿ vi¿t tÃt Chÿ vi¿t đÅy đă BTC Ban tổ chąc MTTQ Mặt trÁn Tổ quác NCS Nghiên cąu sinh Nxb Nhà xu¿t bÁn PGS Phó Giáo s° TDP Tổ dân phá Tr Trang TS TiÁn sĩ UBND Ăy ban nhân dân VXH Ván xã hội 3 DANH MĀC BÀNG, S¡ Đâ BÁng 1.

Dißn trình lß hội ĐÃn Và hội chính và hội lá. Đ¢n vị hành chính thực tÁ và trong truyÃn thuyÁt. Di tích gÃn vßi truyÃn thuyÁt t¿i S¢n Tây. Đ¢n vị hành chính trên gi¿y tá và tên gọi gác căa các làng.

TruyÃn thuyÁt gÃn vßi các làng xung quanh ĐÃn Và. Các đình thá vọng Đąc Thánh TÁn. Không gian tổ chąc lß hội t¿i ĐÃn Và. Há tháng biểu t°ÿng trong lß hội ĐÃn Và.

Phân công nhiám vā tổ chąc lß hội ĐÃn Và tháng Giêng nm 2017. So sánh gian thá M¿u và gian thá Đąc Thánh TÁn ã ĐÃn Và. So sánh lß vÁt thá cúng ã ban thá cô Chín và ban thá Đąc Thánh TÁn. So sánh gian thá M¿u và gian thá Đąc Thánh TÁn.

Từ không gian vÁt ch¿t đÁn không gian thiêng .1: Mô hình tác động căa định chÁ xã hội đÁn tín ng°ỡng và lß hội ĐÃn Và .2: Khái quát s¢ đã ĐÃn Và. Lý do chán đÁ tài 1. Lß hội cổ truyÃn là lo¿i hình sinh ho¿t vn hóa, sÁn phẩm tinh thÁn căa cộng đãng các dân tộc Viát Nam, đ°ÿc hình thành và phát triển trong quá trình lịch sÿ dài lâu. Theo sá liáu tháng kê ch°a đÁy đă, Viát Nam có trên 8.000 lß hội trÁi dài khÃp ba miÃn trong nm, đặc biát tÁp trung ã miÃn BÃc vào thái gian Xuân Thu nhị kỳ.

Trong kho tàng lß hội đa d¿ng ¿y, các lß hội gÃn vßi tín ng°ỡng dân gian là một hián t°ÿng vn hóa hình thành và phát triển trong nhāng điÃu kián lịch sÿ, vn hóa và kinh tÁ lâu đái. Đây là một trong nhāng giá trị vn hóa phi vÁt thể đặc sÃc trong kho tàng di sÁn vn hóa căa n°ßc ta cÁn đ°ÿc bÁo tãn và phát huy giá trị. Nghiên cąu và lß hội gÃn vßi tín ng°ỡng dân gian chính là quá trình tìm hiểu mái quan há mÁt thiÁt và sinh động căa lß hội và tín ng°ỡng dân gian. H¢n hai thÁp kỷ trã l¿i đây, viác thực hành tôn giáo tín ng°ỡng đã trỗi dÁy ã mọi miÃn quê, vßi một sinh khí mßi.

G°¢ng mặt lß hội hián lên trong dián m¿o mßi vßi nhāng lß nghi, trò dißn, nghi thąc gÃn vßi tín ng°ỡng. Trong bąc tranh chung và sự <trỗi dÁy= m¿nh m¿ đó, quy mô các lß hội cũng trã nên lßn h¢n, sự tham gia căa Nhà n°ßc và cộng đãng cũng có nhāng biÁn đổi nh¿t định. Không chỉ là không gian sinh ho¿t tín ng°ỡng căa <ng°ái làng ta=, lß hội giá đây còn là không gian để căng cá quyÃn lực căa bộ máy chính quyÃn, thiÁt lÁp các mái quan há xã hội, đẩy m¿nh ho¿t động kinh doanh buôn bán cũng nh° đáp ąng nhāng nhu cÁu căa cá nhân và các nhóm khác nhau. Nhāng điÃu này gÿi cho chúng ta r¿t nhiÃu suy nghĩ và bÁn ch¿t căa lß hội hián nay: lß hội có phÁi chỉ đ¢n thuÁn là một sinh ho¿t vn hóa thông th°áng hay là c¢ hội để liên kÁt các mái quan há xã hội? Nhāng thành viên trong cộng đãng đÁn vßi nhau liáu có phÁi chỉ vì nhu cÁu tìm đÁn sự cộng cÁm, vì niÃm tin tín ng°ỡng hay còn vì v¿n đà lÿi ích kinh tÁ, lÿi ích căa bÁn thân? Bái cÁnh xã hội nào đã tác động làm đa d¿ng hóa bÁn ch¿t căa các mái quan há đó? Và các mái quan há này giúp gì cho họ? Nh° vÁy, lý do đÁu tiên và cũng là quan trọng nh¿t khiÁn NCS lựa chọn đà tài này để nghiên cąu là do tính v¿n đà căa đái t°ÿng nghiên cąu: viác tham gia vào tổ chąc lß hội giúp Nhà n°ßc và cộng đãng nhÁn đ°ÿc nhāng lÿi ích nh° thÁ nào? 1.

Lß hội ĐÃn Và, thị xã S¢n Tây, thành phá Hà Nội đã đ°ÿc tiÁp cÁn d°ßi nhiÃu khía c¿nh khác nhau, trong đó các nghiên cąu chă yÁu tiÁp cÁn ã các góc độ vn học và vn hóa học& Các cách tiÁp cÁn này đem đÁn nhāng thành tựu to lßn trong nghiên cąu và lß hội ĐÃn Và nh°: cung c¿p một cái nhìn tổng quan và sự hình thành, phát triển căa tín ng°ỡng thá Đąc Thánh TÁn cũng nh° các yÁu tá không gian, thái gian và dißn trình nghi lß, lß hội ĐÃn Và. Tuy nhiên, h¿n chÁ dß nhÁn th¿y trong khi tổng quan t° liáu và lß hội ĐÃn Và là các nguãn tài liáu thường chỉ tập trung nghiên cứu về bản thân lễ hội này như thời gian, không gian, diễn trình cũng như nhiệm vụ của các thành viên trong tổ chức lễ 5 hội mà dường như ít quan tâm đến việc nghiên cứu cơ sở hình thành, biểu hiện cũng như lợi ích từ VXH trong thực hành tín ngưỡng và tổ chức lễ hội Đền Và. Đây là một v¿n đà cÁn tìm hiểu căa các nhà nghiên cąu. Đà tài: <Vốn xã hội trong lễ hội Đền Và, thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội= chính là một cách để nghiên cąu và cách thąc t¿o lÁp cũng nh° sÿ dāng VXH căa Nhà n°ßc và cộng đãng.

Trong khoÁng hai thÁp niên trã l¿i đây, VXH trã thành một đà tài thu hút sự quan tâm căa r¿t nhiÃu học giÁ trên thÁ gißi và trong n°ßc. Mặc dù có chÁm h¢n so vßi các quác gia khác trong viác tiÁp cÁn khái niám và khung lý thuyÁt này, song tính đÁn nay, ã Viát Nam đã có khoÁng vài chāc nghiên cąu và VXH bao gãm các bài viÁt đng trên các t¿p chí, sách, báo và luÁn án. Các công trình nghiên cąu đã đ°a ra cách tiÁp cÁn khác nhau và VXH nh° chąc nng, vai trò căa VXH trên ph°¢ng dián chính sách, vai trò căa VXH vßi viác kiểm soát xã hội hay giáo dāc trong gia đình và cộng đãng. Mỗi một góc nhìn khác nhau s¿ cho th¿y nhāng dián m¿o riêng căa VXH.

Bãi bÁn ch¿t căa tín ng°ỡng và lß hội là đ°ÿc hình thành từ trong xã hội nông nghiáp cổ truyÃn và duy trì đÁn xã hội hián đ¿i vßi nhāng khác biát và thể chÁ chính trị, nhóm đoàn thể căa Nhà n°ßc cũng nh° tổ chąc cộng đãng nên nÁu phân tích VXH trong một sinh ho¿t tín ng°ỡng dân gian, cā thể là lß hội ĐÃn Và thì chúng ta có thể phân tích và ph°¢ng thąc t¿o lÁp, vai trò cũng nh° lÿi ích căa Nhà n°ßc và cộng đãng trong mái liên há vßi VXH. Đặc biát, <sáng t¿o truyÃn tháng= là một v¿n đà cát yÁu cho th¿y vai trò chă động căa Nhà n°ßc và cộng đãng trong t¿o lÁp và sÿ dāng VXH. Chính vì vÁy, đặt Nhà n°ßc và cộng đãng trong hai bái cÁnh xã hội đó để phân tích ph°¢ng thąc t¿o lÁp cũng nh° nhāng nguãn lÿi mà hai nhóm này có đ°ÿc từ viác tham gia vào sinh ho¿t tín ng°ỡng cũng nh° tổ chąc và quÁn lý lß hội ĐÃn Và chính là cách tiÁp cÁn đ°ÿc xem nh° một h°ßng đi có ý nghĩa lý luÁn cũng nh° thực tißn cao. Vßi nhāng lý do trên, NCS chọn <Vốn xã hội trong lễ hội Đền Và, thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội= làm đà tài luÁn án.

Māc đích và nhiÇm vā nghiên cąu 2. Mục đích nghiên cứu Thực hián đà tài nghiên cąu, luÁn án nhằm đ¿t đ°ÿc nhāng māc đích: làm rõ cơ sở hình thành, biểu hiện và lợi ích của vốn xã hội trong lễ hội Đền Và từ quá khứ đến hiện tại. Nhiệm vụ nghiên cứu Từ māc đích nghiên cąu trên, luÁn án đặt ra các nhiám vā nghiên cąu nh° sau: Thứ nhất: há tháng và phân tích khái niám <ván xã hội= và các khái niám có liên quan, mô tÁ dân tộc học và thái gian, không gian, dißn trình lß hội cũng nh° sự hình thành và các lßp ý nghĩa vn hóa căa hình t°ÿng Đąc Thánh TÁn. 6 Thứ hai: phân tích và lý giÁi các đặc tr°ng nổi bÁt căa VXH căa Nhà n°ßc và cộng đãng (c¢ sã hình thành, biểu hián và lÿi ích).