Vốn xã hội đối với phát triển làng nghề trong bối cảnh nông thôn mới: Nghiên cứu trường hợp làng ...

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh vốn xã hội đối với phát triển làng nghề trong bối cảnh nông thôn mới nghiên cứu trường hợp, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Ngô Văn Dương
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Thùy Linh
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Xã Hội Học
• Đề tài: Vốn Xã Hội Đối Với Phát Triển Làng Nghề Trong Bối Cảnh Nông Thôn Mới (Nghiên Cứu Trường Hợp: Làng Nghề Mộc Thị Trấn Thanh Lãng – Huyện Bình Xuyên – Tỉnh Vĩnh Phúc
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn
• 0.3. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: QUAN ĐIỂM VỀ VỐN XÃ HỘI
• 1.1. Khái niệm vốn xã hội
• 1.2. Các quan điểm lý thuyết về vốn xã hội
• 1.2.1. Quan điểm của Lyda Judson Hanifan
• 1.2.2. Quan điểm của Pierre Bourdieu
• 1.2.3. Quan điểm của Halpern
• 1.2.4. Định nghĩa của Ngân hàng Thế giới
• 1.2.5. Quan điểm của Putman
• 1.2.6. Định nghĩa của Fukuyama
• 1.2.7. Quan điểm của Coleman
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH TẠO DỰNG VỐN XÃ HỘI CỦA NGƯỜI DÂN VÙNG NÔNG THÔN
• 2.1. Tạo dựng vốn xã hội thông qua các tổ chức xã hội chính thức
• 2.2. Tạo dựng vốn xã hội thông qua các tổ chức xã hội tự nguyện
• 2.3. Tạo dựng vốn xã hội thông qua các mối quan hệ hàng xóm – làng giềng
• 2.4. Tạo dựng vốn xã hội thông qua gia đình và quan hệ họ hàng
• 2.5. Tạo dựng vốn xã hội thông qua mối quan hệ với bạn bè, đồng nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: QUÁ TRÌNH VẬN DỤNG VỐN XÃ HỘI TRONG PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ MỘC
• 3.1. Thực trạng phát triển làng nghề trong nông thôn mới
• 3.2. Sử dụng vốn xã hội trong tiếp cận nguyên liệu đầu vào
• 3.3. Vận dụng vốn xã hội trong tuyển dụng nhân công
• 3.4. Vận dụng vốn xã hội trong việc vay vốn phục vụ sản xuất
• 3.5. Sử dụng vốn xã hội trong việc sản xuất, chế biến các sản phẩm mộc
• 3.6. Sự phối hợp, liên kết của các chủ cơ sở nghề mộc trong sản xuất, chế biến
• 3.7. Sử dụng vốn xã hội trong việc tiêu thụ các sản phẩm đồ gỗ truyền thống
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về vốn xã hội và phát triển làng nghề tại Thanh Lãng

Vốn xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển làng nghề, đặc biệt là tại thị trấn Thanh Lãng, Vĩnh Phúc. Nơi đây, các mối quan hệ xã hội và sự gắn kết cộng đồng đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế. Vốn xã hội không chỉ giúp duy trì các giá trị văn hóa truyền thống mà còn thúc đẩy sự hợp tác giữa các chủ cơ sở sản xuất. Theo nghiên cứu của Ngô Văn Dương (2017), việc phát triển vốn xã hội có thể tạo ra những cơ hội mới cho các làng nghề, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

1.1. Khái niệm và vai trò của vốn xã hội trong phát triển

Vốn xã hội được định nghĩa là các mối quan hệ và mạng lưới xã hội mà cá nhân có thể khai thác để đạt được lợi ích kinh tế. Nó bao gồm lòng tin, sự hỗ trợ lẫn nhau và các chuẩn mực xã hội. Tại Thanh Lãng, vốn xã hội giúp các chủ cơ sở nghề mộc kết nối với nhau, từ đó tạo ra một môi trường sản xuất thuận lợi và bền vững.

1.2. Tình hình phát triển làng nghề mộc tại Thanh Lãng

Làng nghề mộc Thanh Lãng đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm qua. Sự kết hợp giữa vốn xã hội và vốn kinh tế đã giúp các cơ sở sản xuất mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các chủ cơ sở đã biết tận dụng các mối quan hệ xã hội để tìm kiếm nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm hiệu quả hơn.

II. Thách thức trong phát triển làng nghề mộc trong bối cảnh nông thôn mới

Mặc dù có nhiều tiềm năng, làng nghề mộc Thanh Lãng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Sự cạnh tranh từ các sản phẩm công nghiệp và sự thay đổi trong nhu cầu thị trường đã tạo ra áp lực lớn cho các cơ sở sản xuất. Hơn nữa, việc bảo vệ môi trường và duy trì bản sắc văn hóa cũng là những vấn đề cần được giải quyết. Theo nghiên cứu, việc thiếu hụt nguồn nhân lực và sự phân tán trong quản lý cũng là những yếu tố cản trở sự phát triển bền vững của làng nghề.

2.1. Sự cạnh tranh từ sản phẩm công nghiệp

Sự phát triển của công nghiệp đã tạo ra nhiều sản phẩm thay thế cho đồ gỗ truyền thống. Điều này khiến cho các sản phẩm từ làng nghề mộc gặp khó khăn trong việc cạnh tranh về giá cả và chất lượng. Các chủ cơ sở cần tìm ra những điểm mạnh riêng để thu hút khách hàng.

2.2. Vấn đề bảo vệ môi trường và bản sắc văn hóa

Việc sản xuất đồ gỗ truyền thống thường gây ra ô nhiễm môi trường. Các cơ sở sản xuất cần áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường để đảm bảo phát triển bền vững. Đồng thời, việc giữ gìn bản sắc văn hóa cũng rất quan trọng trong quá trình phát triển làng nghề.

III. Phương pháp phát triển vốn xã hội trong làng nghề mộc

Để phát triển vốn xã hội, các chủ cơ sở nghề mộc tại Thanh Lãng cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc tham gia vào các tổ chức xã hội, xây dựng mối quan hệ với cộng đồng và tạo dựng lòng tin là những yếu tố quan trọng. Theo Ngô Văn Dương (2017), việc tham gia vào các hoạt động cộng đồng không chỉ giúp nâng cao vốn xã hội mà còn tạo ra cơ hội hợp tác trong sản xuất.

3.1. Tham gia vào các tổ chức xã hội

Các chủ cơ sở nghề mộc nên tích cực tham gia vào các tổ chức xã hội như hội nghề nghiệp, hội phụ nữ, hoặc các nhóm cộng đồng. Điều này không chỉ giúp họ mở rộng mạng lưới quan hệ mà còn tạo cơ hội để học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm.

3.2. Xây dựng mối quan hệ với cộng đồng

Việc xây dựng mối quan hệ tốt với hàng xóm và các chủ cơ sở khác là rất quan trọng. Sự hỗ trợ lẫn nhau trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm sẽ giúp các cơ sở nghề mộc phát triển bền vững hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của vốn xã hội trong phát triển làng nghề

Vốn xã hội không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn rõ ràng trong phát triển làng nghề mộc. Các chủ cơ sở đã áp dụng vốn xã hội để tìm kiếm nguồn nguyên liệu, tuyển dụng nhân công và tiêu thụ sản phẩm. Theo nghiên cứu, việc sử dụng uy tín cá nhân trong giao dịch cũng đã giúp các chủ cơ sở nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Tìm kiếm nguồn nguyên liệu

Các chủ cơ sở nghề mộc thường dựa vào các mối quan hệ xã hội để tìm kiếm nguồn nguyên liệu giá rẻ và chất lượng. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn đảm bảo chất lượng sản phẩm.

4.2. Tuyển dụng nhân công hiệu quả

Việc tuyển dụng nhân công cũng được thực hiện thông qua các mối quan hệ xã hội. Các chủ cơ sở thường tìm kiếm thợ lành nghề từ những người quen biết, giúp đảm bảo chất lượng lao động.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho làng nghề mộc

Kết luận, vốn xã hội đóng vai trò quan trọng trong phát triển làng nghề mộc tại Thanh Lãng. Để phát triển bền vững, các chủ cơ sở cần tiếp tục xây dựng và phát huy vốn xã hội. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa. Các chính sách hỗ trợ từ chính quyền cũng cần được triển khai để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của làng nghề.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Chính quyền cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho các cơ sở sản xuất, từ việc cung cấp thông tin đến hỗ trợ tài chính. Điều này sẽ giúp các chủ cơ sở có thêm nguồn lực để phát triển.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các cơ sở

Việc tăng cường hợp tác giữa các cơ sở sản xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Các chủ cơ sở nên tìm kiếm cơ hội hợp tác để cùng phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------------------- NGÔ VĂN DƯƠNG VỐN XÃ HỘI ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRONG BỐI CẢNH NÔNG THÔN MỚI (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP: LÀNG NGHỀ MỘC THỊ TRẤN THANH LÃNG – HUYỆN BÌNH XUYÊN – TỈNH VĨNH PHÚC LUẬN VĂN THẠC SĨ XÃ HỘI HỌC Chuyên ngành: Xã hội học Hà Nội-2017 0 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------------------- NGÔ VĂN DƯƠNG VỐN XÃ HỘI ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRONG BỐI CẢNH NÔNG THÔN MỚI (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP: LÀNG NGHỀ MỘC THỊ TRẤN THANH LÃNG – HUYỆN BÌNH XUYÊN – TỈNH VĨNH PHÚC Luận văn Thạc sĩ Xã hội học Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thị Thùy Linh Hà Nội-2017 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: Luận văn với đề tài: “Vốn xã hội đối với phát triển làng nghề trong bối cảnh nông thôn mới (nghiên cứu trường hợp: Làng nghề Mộc thị trấn Thanh Lãng, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc” là công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được công bố. Mọi thông tin trích dẫn trong luận văn được ghi rõ ràng nguồn gốc. Học viên Ngô Văn Dương 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Luận văn thạc sỹ của tôi được hoàn thành nhờ vào sự nỗ lực của bản thân, sự giúp đỡ của thầy cô, sự động viên gia đình và bạn bè. Nhân dịp này, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới: Các thầy cô giáo Khoa Xã hội học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã truyền đạt cho tôi có những tri thức để thực hiện đề tài này. Nguyễn Thị Thùy Linh là người trực tiếp hướng dẫn tôi ngay từ lúc ban đầu cũng như trong suốt quá trình thu thập thông tin và hoàn thiện báo cáo nghiên cứu này. Bên cạnh đó, tôi xin cảm ơn lãnh đạo, cùng toàn thể các chủ cơ sở nghề mộc, các chủ cơ sở buôn gỗ và kinh doanh sản phẩm đồ gỗ tại Thị trấn Thanh Lãng, Bình Xuyên, Vĩnh Phúc đã cung cấp các thông tin hữu ích và hỗ trợ tôi trong quá trình thực hiện khảo sát tại địa bàn. Gia đình và bạn bè cùng lớp cao học Xã hội học khoá 2014-2016 đã có nhiều động viên, góp ý chân thành cũng như những thông tin quý giá trong quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Người thực hiện Học viên Ngô Văn Dương 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC MỞ ĐẦU . Lý do chọn đề tài . Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn . Ý nghĩa thực tiễn . Tổng quan vấn đề nghiên cứu . Quan điểm về vốn xã hội. Quá trình tạo dựng vốn xã hội của người dân vùng nông thôn . Quá trình vận dụng vốn xã hội trong phát triển làng nghề tại nông thôn hiện nay. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Nhiệm vụ nghiên cứu . Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu . Đối tượng nghiên cứu . Khách thể nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp luận nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu cụ thể . Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Cơ sở lý luận vận dụng vào nghiên cứu vốn xã hội đối với phát triển làng nghề và địa bàn nghiên cứu . Khái niệm công cụ. 23 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Làng nghề truyền thống . Nông thôn mới . Vốn xã hội của các chủ cơ sở nghề mộc . Phát triển làng nghề . Tạo dựng vốn xã hội . Vận dụng vốn xã hội . Các kênh/phương thức tạo dựng vốn xã hội . Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển làng nghề . Vai trò của phát triển làng nghề trong bối cảnh nông thôn mới . Vai trò của vốn xã hội đối với phát triển kinh tế - xã hội . Lý thuyết vốn xã hội của Pierre Bourdieu. Lý thuyết vốn xã hội của James Coleman . Tổng quan địa bàn nghiên cứu . Quá trình tạo dựng vốn xã hội trong đời sống cộng đồng của các chủ cơ sở nghề mộc tại thị trấn Thanh Lãng – Bình Xuyên – Vĩnh Phúc. Đặc trưng nhân khẩu xã hội của các chủ cơ sở nghề mộc. Tạo dựng vốn xã hội thông qua các tổ chức xã hội chính thức . Tạo dựng vốn xã hội thông qua các tổ chức xã hội tự nguyện của các chủ cơ sở sản xuất nghề Mộc. Tham gia sinh hoạt các tổ chức xã hội tự nguyện . Mức độ tham gia các tổ chức xã hội tự nguyện . Tạo dựng vốn xã hội thông qua các mối quan hệ hàng xóm – làng giềng. Niềm tin của các chủ cơ sở nghề mộc đối với hàng xóm, làng giềng . Hỗ trợ của hàng xóm – láng giềng đối với các chủ cơ sở nghề mộc . Tạo dựng vốn xã hội thông qua gia đình và quan hệ họ hàng của các chủ cơ sở nghề Mộc. Niềm tin của chủ cơ sở nghề mộc đối với những người trong gia đình và họ hàng . Sự hỗ trợ có đi có lại giữa những chủ cơ sở nghề mộc với các thành viên trong gia đình – họ hàng. 49 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tạo dựng vốn xã hội thông qua mối quan hệ với bạn bè, đồng nghiệp . Niềm tin của các chủ cơ sở nghề mộc đối với bạn bè, đồng nghiệp . Hỗ trợ của bạn bè, đồng nghiệp đối với các chủ cơ sở nghề mộc . Quá trình vận dụng vốn xã hội vào phát triển làng nghề Mộc tại thị trấn Thanh Lãng – Bình Xuyên – Vĩnh Phúc. Thực trạng phát triển làng nghề trong nông thôn mới . Sử dụng vốn xã hội trong tiếp cận nguyên liệu đầu vào cho quá trình sản xuất nghề mộc truyền thống. Vận dụng vốn xã hội trong tuyển dụng nhân công . Vận dụng vốn xã hội trong việc vay vốn phục vụ sản xuất . Sử dụng vốn xã hội để mua nguyên liệu sản xuất . Sử dụng vốn xã hội trong việc sản xuất, chế biến các sản phẩm mộc, thủ công mỹ nghệ từ gỗ. Sự phối hợp, liên kết của các chủ cơ sở nghề mộc trong sản xuất, chế biến các sản phẩm đồ gỗ . Chia sẻ khó khăn của các chủ cơ sở nghề mộc trong quan hệ sản xuất . Sử dụng vốn xã hội của các chủ cơ sở nghề mộc tại làng nghề trong việc tiêu thụ các sản phẩm đồ gỗ truyền thống . Mạng lưới khách hàng của các chủ cơ sở nghề mộc . Sử dụng uy tín cá nhân để tiêu thụ được sản phẩm . 77 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ . 84 TÀI LIỆU THAM KHẢO .vii Phụ lục 3 . ix 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Bộ NN&PTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn VXH Vốn xã hội NTM Nông thôn mới Đài PT-TH Đài Phát thanh Truyền hình NĐ Nghị định 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1: Số phiếu hợp lệ thu được từ khảo sát .1: Tình hình tham gia của các chủ cơ sở nghề mộc vào các tổ chức xã hội tự nguyện .2: Mức độ tham gia của chủ cơ sở nghề mộc đối với các hoạt động của các tổ chức xã hội tự nguyện .3: Những giúp đỡ các tổ chức xã hội tự nguyện thực hiện khi các cá nhân trong hội gặp khó khăn (%) .4: Tương quan về niềm tin với làng giềng của những chủ cơ sở nghề mộc có mức sống khác nhau (%) .5: Những hỗ trợ của láng giềng đối với chủ cơ sở nghề mộc trong hoạt động tang ma .6: Giúp đỡ của người thân trong gia đình đối với các chủ cơ sở nghề mộc trong hoạt động cưới hỏi .7: Giúp đỡ của người thân trong gia đình đối với các chủ cơ sở nghề mộc trong hoạt động tang ma .8: Hỗ trợ của những người thân trong gia đình đối với các chủ cơ sở nghề mộc .9: Hỗ trợ của người thân, bạn bè đối với các chủ cơ sở nghề mộc .1: Giúp đỡ của gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đối với chủ cơ sở nghề mộc khi tuyển thợ và thiếu thợ làm công.2: Lợi ích của uy tín cá nhân của các chủ cơ sở nghề mộc khi vay vốn .3: Tương quan giữa mức sống với sử dụng mối quan hệ để mua hàng của các chủ cơ sở nghề mộc (%) .4: Tương quan giữa mức sống với số lần các chủ gỗ cho nợ tiền hàng.5: Tương quan giữa mức sống với cách gây dựng niềm tin đối với đối tác của mình .6: Lĩnh vực hợp tác, trao đổi giữa các cơ sở sản xuất nghề mộc .7: Kênh tìm kiếm thông tin tiêu thụ sản phẩm của các chủ cơ sở nghề mộc . 76 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BIỂU Biểu 2.1: Sự giúp đỡ của phường/hội đối với các cá nhân tham gia khi gặp khó khăn .2: Những hỗ trợ của láng giềng trong hoạt động cưới hỏi đối với các chủ cơ sở nghề mộc.3: Niềm tin của các chủ cơ sở nghề mộc trong quan hệ gia đình và họ hàng 48 Biểu 2.4: Hỗ trợ của người thân, họ hàng cho các chủ cơ sở nghề mộc khi đầu tư làm ăn .5: Niềm tin của các chủ cơ sở nghề mộc đối với bạn bè, đồng nghiệp .1: Thợ làm công trong các xưởng của chủ cơ sở nghề mộc .2: Tương quan giữa mức sống của các chủ cơ sở nghề mộc với việc tuyển thợ làm công .3: Sự giúp đỡ của người khác đối với các chủ cơ sở nghề mộc khi cần vay vốn .4: Hình thức mua nguyên liệu đầu vào của các chủ cơ sở nghề mộc .5: Xây dựng niềm tin của các chủ cơ sở nghề mộc đối với các chủ cung cấp gỗ .6: Trao đổi công việc giữa các chủ cơ sở nghề mộc với nhau .7: Đánh giá của chủ cơ sở nghề mộc về hiệu quả của việc liên kết sản xuất .8: Hỗ trợ của các cơ sở nghề mộc khác đối với cơ sở gặp khó khăn .9: Xây dựng uy tín của các chủ cơ sở nghề mộc thông qua sản phẩm.10: Sự giúp đỡ của khách hàng đối với các chủ cơ sở nghề mộc . 78 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1.