Luận văn thạc sĩ về an ninh môi trường làng nghề Dương Liễu, Hoài Đức, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh an ninh môi trường làng nghề trong bối cảnh xây dựng nông thôn mới nghiên cứu trường hợp làng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Thị Hoa
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Tuấn Anh
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: An Ninh Môi Trường Làng Nghề Trong Bối Cảnh Xây Dựng Nông Thôn Mới (Nghiên Cứu Trường Hợp Làng Chế Biến Nông Sản Dương Liễu, Hoài Đức, Hà Nội)
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.6. Khung phân tích
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. Dẫn nhập
• 1.2. Tổng quan các nghiên cứu về an ninh môi trường trên thế giới và Việt Nam
• 1.2.1. Tổng quan các nghiên cứu về an ninh môi trường trên thế giới
• 1.2.2. Tổng quan các nghiên cứu về an ninh môi trường tại Việt Nam
• 1.3. Các khái niệm và lý thuyết vận dụng trong nghiên cứu
• 1.3.1. Các khái niệm chính
• 1.3.2. Các lý thuyết vận dụng trong nghiên cứu
• 1.4. Địa bàn nghiên cứu - làng nghề Dương Liễu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp phân tích tài liệu
• 1.5.2. Phương pháp quan sát
• 1.5.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 1.5.4. Phương pháp khảo sát xã hội học
• 2. CHƯƠNG 2: AN NINH MÔI TRƯỜNG Ở LÀNG NGHỀ DƯƠNG LIỄU TRÊN BÌNH DIỆN CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
• 2.1. Ô nhiễm môi trường và tiềm ẩn xung đột xã hội
• 2.2. Bất cập trong quản lý, sử dụng tài nguyên môi trường và những căng thẳng xã hội
• 2.2.1. Bất cập trong quản lý đối với việc xử lý chất thải tạo nên căng thẳng xã hội
• 3. CHƯƠNG 3: AN NINH MÔI TRƯỜNG Ở LÀNG NGHỀ DƯƠNG LIỄU TRÊN BÌNH DIỆN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ ĐẢM BẢO SỨC KHỎE DÂN CƯ
• 3.1. Ô nhiễm môi trường tạo nên rủi ro đối với tăng trưởng kinh tế
• 3.2. Môi trường làng nghề và những rủi ro đối với sức khỏe dân cư
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về an ninh môi trường tại làng nghề Dương Liễu

Nghiên cứu an ninh môi trường tại làng nghề Dương Liễu là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh xây dựng nông thôn mới. Làng nghề này không chỉ đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế mà còn đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm môi trường. Việc hiểu rõ về an ninh môi trường sẽ giúp các nhà quản lý và cộng đồng địa phương có những biện pháp phù hợp để bảo vệ môi trường sống.

1.1. Khái niệm an ninh môi trường và tầm quan trọng

An ninh môi trường được hiểu là sự bảo vệ và duy trì các yếu tố môi trường cần thiết cho sự sống. Tại làng nghề Dương Liễu, an ninh môi trường không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của làng nghề.

1.2. Bối cảnh xây dựng nông thôn mới tại Dương Liễu

Xây dựng nông thôn mới tại Dương Liễu đã tạo ra nhiều cơ hội phát triển cho làng nghề. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu cao về việc bảo vệ môi trường, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và an toàn cho cộng đồng.

II. Thách thức an ninh môi trường tại làng nghề Dương Liễu

Làng nghề Dương Liễu đang phải đối mặt với nhiều thách thức về an ninh môi trường. Ô nhiễm do nước thải, khí thải và rác thải là những vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân mà còn cản trở sự phát triển kinh tế của làng nghề.

2.1. Ô nhiễm nước và tác động đến sức khỏe

Ô nhiễm nước tại Dương Liễu chủ yếu do nước thải từ các hoạt động sản xuất nông sản. Điều này dẫn đến nguy cơ cao về các bệnh liên quan đến nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân.

2.2. Ô nhiễm không khí và rác thải

Ô nhiễm không khí từ các hoạt động sản xuất và việc xử lý rác thải không đúng cách đã tạo ra môi trường sống không an toàn. Người dân thường xuyên phải hít thở không khí ô nhiễm, dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

III. Phương pháp nghiên cứu an ninh môi trường tại Dương Liễu

Để nghiên cứu an ninh môi trường tại làng nghề Dương Liễu, các phương pháp nghiên cứu đa dạng đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm khảo sát xã hội học, phỏng vấn sâu và phân tích tài liệu. Những phương pháp này giúp thu thập dữ liệu chính xác và đáng tin cậy.

3.1. Khảo sát xã hội học

Khảo sát xã hội học được thực hiện để thu thập ý kiến của người dân về các vấn đề môi trường. Dữ liệu thu thập từ khảo sát giúp hiểu rõ hơn về nhận thức và thái độ của cộng đồng đối với an ninh môi trường.

3.2. Phỏng vấn sâu với các chuyên gia

Phỏng vấn sâu với các chuyên gia trong lĩnh vực môi trường và phát triển bền vững cung cấp cái nhìn sâu sắc về các vấn đề an ninh môi trường tại Dương Liễu. Những thông tin này rất hữu ích cho việc đề xuất giải pháp.

IV. Giải pháp cải thiện an ninh môi trường tại Dương Liễu

Để cải thiện an ninh môi trường tại làng nghề Dương Liễu, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào việc giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường.

4.1. Tăng cường quản lý chất thải

Cần có các biện pháp quản lý chất thải hiệu quả hơn, bao gồm việc thu gom và xử lý rác thải đúng cách. Điều này sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

4.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Tổ chức các chương trình giáo dục và tuyên truyền về bảo vệ môi trường cho người dân là rất cần thiết. Việc nâng cao nhận thức sẽ giúp cộng đồng chủ động hơn trong việc bảo vệ môi trường sống.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu về an ninh môi trường tại làng nghề Dương Liễu đã chỉ ra những vấn đề nghiêm trọng và các giải pháp khả thi. Những kết quả này không chỉ có giá trị trong việc cải thiện môi trường mà còn hỗ trợ cho các chính sách phát triển bền vững tại địa phương.

5.1. Đánh giá tác động của ô nhiễm

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng ô nhiễm môi trường có tác động tiêu cực đến sức khỏe và đời sống của người dân. Việc đánh giá này giúp các nhà quản lý có cái nhìn rõ hơn về tình hình thực tế.

5.2. Đề xuất chính sách bảo vệ môi trường

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các chính sách bảo vệ môi trường cần được đề xuất và thực hiện. Những chính sách này sẽ góp phần cải thiện an ninh môi trường tại Dương Liễu và thúc đẩy phát triển bền vững.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai

Nghiên cứu an ninh môi trường tại làng nghề Dương Liễu đã chỉ ra nhiều thách thức và cơ hội. Việc bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn cần sự tham gia tích cực của cộng đồng. Tương lai của làng nghề phụ thuộc vào khả năng giải quyết các vấn đề môi trường một cách hiệu quả.

6.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác

Sự hợp tác giữa các bên liên quan, bao gồm chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng là rất quan trọng trong việc bảo vệ môi trường. Chỉ có sự chung tay mới có thể tạo ra những thay đổi tích cực.

6.2. Hướng tới phát triển bền vững

Phát triển bền vững là mục tiêu cuối cùng trong việc xây dựng nông thôn mới. Đảm bảo an ninh môi trường sẽ góp phần quan trọng vào việc đạt được mục tiêu này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần nội dung chính và phần kết luận. Phần nội dung chính đƣợc chia thành 3 chƣơng:Chƣơng 1. Cơ sở lý luận, địa bàn nghiên cứu và phƣơng pháp nghiên cứu.An ninh môi trƣờng ở làng nghề Dƣơng Liễu trên bình diện chính trị - xã hội.An ninh môi trƣờng ở làng nghề Dƣơng Liễu trên bình diện tăng trƣởng kinh tế và đảm bảo sức khỏe dân cƣ. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NỘI DUNG CHƢƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN, ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Dẫn nhập Chƣơng này sẽ tập trung vào ba nội dung chính, bao gồm: cơ sở lý luận của đề tài, địa bàn nghiên cứu và phƣơng pháp nghiên cứu. Liên quan cơ sở lý luận của đề tài, tác giả luận văn sẽ trình bày ba vấn đề.Thứ nhất,là tổng quan các nghiên cứu đi trƣớc liên quan đến chủ đề mà luận văn quan tâm nghiên cứu – an ninh môi trƣờng làng nghề. Việc triển khai nội dung này nhằm chỉ ra khoảng trống mà các nghiên cứu đi trƣớc đã triển khai để tránh nghiên cứu lặp lại, đồng thời định hƣớng nội dung cụ thể cho nghiên cứu này.

Thêm nữa, việc tổng quan các nghiên cứu đi trƣớc còn là cơ sở cho việc đề xuất các khái niệm và lý thuyết vận dụng trong nghiên cứu này.Thứ hai, sau khi tổng quan các nghiên cứu đi trƣớc, phần cơ sở lý luận sẽ trình bày các khái nhiệm then chốt nhƣ là những công cụ quan trọng phục vụ nghiên cứu. Thứ ba, tác giả trình bày các lý thuyết, quan điểm lý thuyết phù hợp cũng sẽ đƣợc trình bày trong phần cơ sở lý luận để làm cơ sở cho việc phân tích các dữ liệu thu đƣợc trên thực địa ở các chƣơng sau. Điểm cần nhấn mạnh ở đây là, trong phần cơ sở lý luận, tác giả luận văn không chỉ trình bày khái niệm, lý thuyết mà còn giải thích cụ thể việc vận dụng các khái niệm, lý thuyết này trong luận văn. Đối với địa bàn nghiên cứu, đây là nội dung thứ hai đƣợc triển khai trong chƣơng này.

Liên quan đến địa bàn nghiên cứu, tác giả luận văn sẽ cung cấp một cái nhìn khái quát về làng nghề Dƣơng Liễu, xã Dƣơng Liễu, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội – nơi triển khai nghiên cứu thực địa cung cấp dữ liệu định tính và định lƣợng phục vụ luận văn này. Ngoài việc giới thiệu chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội,dân số, văn hóa của xã Dƣơng Liễu, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội, tác giả luận văn sẽ tập trung nêu lên những điểm đặc thù về làng nghề Dƣơng Liễu. Đây là cơ sở quan trọng việc triển khai phân tích các nội dung nghiên cứu cụ thể ở các chƣơng tiếp theo. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phần thứ ba của chƣơng này sẽ bàn về phƣơng pháp nghiên cứu.

Trong phần này tác giả sẽ mô tả cụ thể cơ sở dữ liệu, việc thu thập và xử lý dữ liệu phục vụ luận văn. Cần nhấn mạnh ở đây là dữ liệu phục vụ luận văn này đƣợc trích xuất từ bộ dữ liệu của đề tài: “Nghiên cứu đánh giá quá trình thực hiện xây dựng làng nghề gắn với xây dựng nông thôn mới” do Phó giáo sƣ, tiến sĩ Nguyễn Tuấn Anh làm chủ nhiệm đề tài mà tác giả luận văn có tham gia thu thập dữ liệu trên thực tế. Ngoài ra, tác giả luận văn cũng có thực hiện bổ sung một số cuộc khảo sát thực địa, phỏng vấn sâu nhằm bổ túc những dữ liệu cần thiết mà đề tài “Nghiên cứu đánh giá quá trình thực hiện xây dựng làng nghề gắn với xây dựng nông thôn mới” không cung cấp đƣợc. Dƣới đây, ba nội dung của chƣơng này sẽ lần lƣợt đƣợc triển khai cụ thể.

Tổng quan các nghiên cứu về an ninh môi trƣờng trên thế giới và Việt Nam 1. Tổng quan các nghiên cứu về an ninh môi trƣờng trên thế giới Cho đến nay, nhiều nghiên cứu về an ninh môi trƣờng trên thế giới đã đƣợc công bố. Công trình nghiên cứu đầu tiên đáng lƣu ýlà bài viết “The Problem of Environmental Security of Russia” (Vấn đề an ninh môi trƣờng ở Nga) củaOlga Bashlakova. Qua bài viết này, Olga Bashlakova làm rõ định nghĩa an toàn trên phƣơng diện môi trƣờng (environmental safety) từ dó nhận diện vai trò của an toàn trên phƣơng diện môi trƣờng trong việc đảm bảo an ninh quốc gia.

Tác giả chỉ ra rằng chiến lƣợc an ninh quốc gia của Liên bang Nga bao gồm các vấn đề về an toàn trên phƣơng diện môi trƣờng. An ninh môi trƣờng là một yếu tố then chốt của an ninh quốc gia. Một điểm đáng lƣu ý nữa là, qua bài viết này Olga Bashlakova nhấn mạnh đến giáo dục môi trƣờng trong việc đảm bảo an ninh môi trƣờng ở Liên bang Nga(Olga Bashlakova, 2015). Nghiên cứu thứ hai đáng quan tâm là báo cáo của OECD's Development Assistance Committee:“State-of-the-Art Review on Environment, Security and Development Co-operation” doGeoffrey Dabelko và cộng sự thực hiện.

Báo cáo này cung cấp một cái nhìn tổng thể về những chính sách và các nghiên cứu về 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] biến đổi môi trƣờng, xung đột và an ninh. Báo cáo đi sâu vào một số điểm chính.Trƣớc hết, báo cáo điểm lại các bàn luận về mỗi quan hệ nhân quả giữa biến đổi môi trƣờng và xung đột xã hội. Vấn đề tiếp theo mà báo cáo quan tâm là vai trò của các thiết chế an ninh truyền thống, bao gồm lực lƣợng quân đội, nhất là Bắc Mỹ và châu Âu trong việc phản ứng/ứng phó với biến đổi môi trƣờng và an ninhtiềm tàng cũng nhƣ trên thực tế. Một trong những điểm đáng lƣu ý nữa mà báo cáo đề cập đến là các quan điểm về an ninh môi trƣờng và mối liên hệ giữa môi trƣờng, an ninh con ngƣời và phát triển bền vững.

Nhƣ vậy, nhìn một cách tổng thể báo cáo này đề cập đến mối liên hệ giữa môi trƣờng và an ninh trên một số bình diện đáng lƣu ý nhƣ xung đột xã hội, phát triển bền vững, an ninh con ngƣời và nhất là an ninh môi trƣờng (Geoffrey Dabelko và cộng sự, 2000). Nghiên cứu thứ ba đáng quan tâm là bài viết “The Environmental Dimension to Security Issues” (Những chiều cạnh môi trƣờng của các vấn đề an ninh) của tác giả Norman Myers. Qua bài viết này, Norman Myers nhấn mạnh rằng điều cần thiết là phải vƣợt lên suy nghĩ truyền thống về khái niệm an ninh và phải coi môi trƣờng là một bình diện quan trọng của an ninh. Nói cách khác, an ninh quốc gia không chỉ đơn giản tập trung vào lực lƣợng quân sự mà cònlà những nhân tố môi trƣờng bao gồm các loại tài nguyên nhƣ đất, nƣớc, rừng, hải sản,…vv, và đây cũng là những yếu tố quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Cụ thể là, nếu môi trƣờng bị hủy hoại thì kinh tế sẽ suy giảm, xã hội sẽ nảy sinh các vấn đề và chính trị sẽ bất ổn, hệ quả là xung đột xã hội diễn ra. Nhƣ vậy, an ninh quốc gia không chỉ đơn thuần là lực lƣợng chiến đấu và vũ khí mà còn liên quan đến các yếu khác nhau của hệ thống môi trƣờng (Norman Myers, 1986). Một ơấn phẩm nữa đáng lƣu ý là cuốn sách “Climate Change and Environmental Security” (Biến đổi khí hậu và an ninh môi trƣờng) do Derek S. Gvosdev, and John A.

Cloud làm chủ biên. Cuốn sách này nhấn mạnh rằng biến đổi khí hậu đã và đang diễn ra trên thực tế và thực tế này 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] một phần do các hoạt động của con ngƣời gây nên. Thêm nữa, biến đổi khí hậu ảnh hƣởng đến không chỉ các cộng đồng địa phƣơng, các xã hội, các khu vực mà còn ảnh hƣởng đến an ninh của nƣớc Mỹ. Điều quan trọng nữa mà cuốn sách đề cập đến là những hệ quả của biến đổi khí hậu có thể làm gia tăng khả năng xung đột giữa các xã hội và tạo nên một trật tự thế giới bất ổn.

Nói cách khác, an ninh quốc gia và an ninh quốc tế có liên hệ chặt chẽ với biến đổi khí hậu (Derek S. Gvosdev, and John A. Liên quan đến an ninh môi trƣờng ở khu vực Châu Á Thái Bình Dƣơng, cuốn sách “Environmental Security in the Asia-Pacific” (An ninh môi trƣờng ở khu vực Châu Á Thái Bình Dƣơng) do Watson, I., Pandey, C làm chủ biên là công trình đáng quan tâm. Qua cuốn sách này, các tác giả bàn đến những chiều cạnh khác nhau của vấn đề môi trƣờng ở một loạt nƣớc trong khu vực nhƣ Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, New Zeland.

Các tác giả tâp trung vào cả quan hệ Nam – Bắc và quan hệ Nam – Nam để đi đến sự thấu hiểu đối với những vấn đề liên quan đến biến đổi khí hậu trên cơ sở thực tiễn an ninh môi trƣờng ở khu vực Châu Á Thái Bình Dƣơng (Watson, I. Nhìn một cách tổng thể, các công trình nghiên cứu đáng lƣu ý đi trƣớc trên thế giới trong lĩnh vực an ninh môi trƣờng đã nhấn mạnh đến chiều cạnh môi trƣờng trong quan niệm và trong thực tiễn an ninh ở nhiều khu vực trên thế giới. Các công trình nghiên cứu đáng lƣu ý đi trƣớc cũng đề cập đến an ninh môi trƣờng trong mối liên hệ với các loại tài nguyên khác nhau. Ngoài ra, một số nghiên cứu đi sâu phân tích mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu và đảm bảo an ninh.

Nhƣ vậy, từ các nghiên cứu đáng lƣu ý trên thế giới trong lĩnh vực an ninh môi trƣờng, chúng ta thấy vấn đề an ninh môi trƣờng đƣợc bàn đến trên nhiều bình diện khác nhau. Góp phần tìm hiểu chủ đề an ninh môi trƣờng mà các tác giả nƣớc ngoài đã đề cập đến, luận văn này mở rộng thêm sự hiểu biết đối với vấn đề an ninh môi trƣờng trên phƣơng diện an ninh môi trƣờng làng nghề ở một địa phƣơng cụ thể của Việt Nam. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tổng quan các nghiên cứu về an ninh môi trường tại Việt Nam Ở Việt Nam, cho đến nay một số ấn phẩm đáng lƣu ý liên quan đến an ninh môi trƣờng đã đƣợc công bố.

Trƣớc hết là “Giáo trình An ninh môi trƣờng” của Nguyễn Đình Hoè xuất bản năm 2003. Cuốn sách này đề cập đến một số chủ đề đáng quan tâm nhƣ an ninh môi trƣờng liên quan đến sử dụng và tranh chấp đất đai; suy thoái tài nguyên và an ninh môi trƣờng; an ninh môi trƣờng và suy thoái tài nguyên nƣớc; an ninh môi trƣờng liên quan đến sự cố kỹ thuật; ô nhiễm môi trƣờng và an ninh môi trƣờng,…vv.