Luận văn: Nghiên cứu cải thiện môi trường làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng, Giồng Trôm, Bến Tre

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cải thiện môi trường cho làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng, Bến Tre, góp phần bảo vệ và phát triển bền vững.

• Tác giả: Trần Thị Kim Hồng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Hồng Nhật
• Trường học: Trường Đại Học Bách Khoa
• Chuyên ngành: Quản lí môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Cải Thiện Môi Trường Cho Làng Nghề Sản Xuất Bánh Tráng Mỹ Lồng Tại Xã Mỹ Thạnh Huyện Giồng Trôm Tỉnh Bến Tre
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH SÁCH BẢNG
• DANH SÁCH HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN LÀNG NGHỀ
• 1.1.1. Làng nghề và một số tiêu chí công nhận làng nghề
• 1.1.2. Lịch sử phát triển của làng nghề nông thôn
• 1.1.3. Tình hình phát triển làng nghề tại Bến Tre
• 1.2. TỔNG QUAN VỀ LÀNG NGHỀ SẢN XUẤT BÁNH TRÁNG MỸ LỒNG
• 1.2.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 1.2.2. Điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội xã Mỹ Thạnh, huyện Giồng Trôm
• 1.2.2.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.2.2.2. Điều kiện kinh tế-xã hội
• 1.3. HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT BÁNH TRÁNG TẠI LÀNG NGHỀ BÁNH TRÁNG MỸ LỒNG
• 1.3.1. Nhu cầu nguyên nhiên liệu
• 1.3.2. Quy trình sản xuất
• 1.3.3. Sản phẩm và tiêu thụ sản phẩm
• 1.3.4. Hiệu quả kinh tế, xã hội
• 1.4. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ NGĂN NGỪA Ô NHIỄM VÀ SẢN XUẤT SẠCH HƠN
• 1.4.1. Sản xuất sạch hơn
• 1.4.2. Mục tiêu của sản xuất sạch hơn
• 1.4.3. Các giải pháp về sản xuất sạch hơn
• 1.5. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.5.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG TẠI LÀNG NGHỀ SẢN XUẤT BÁNH TRÁNG
• 2.1. HIỆN TRẠNG CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC CƠ SỞ SẢN XUẤT BÁNH TRÁNG TẠI LÀNG NGHỀ BÁNH TRÁNG MỸ LỒNG
• 2.1.1. Quản lý và thu gom chất thải rắn
• 2.1.2. Vệ sinh an toàn thực phẩm
• 2.2. XÁC ĐỊNH NGUYÊN NHÂN TỒN TẠI TÌNH TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG CỦA CÁC CƠ SỞ SẢN XUẤT BÁNH TRÁNG TẠI LÀNG NGHỀ BÁNH TRÁNG MỸ LỒNG
• 2.2.1. Giới thiệu về các nghiên cứu điển hình
• 2.2.2. Nhu cầu sử dụng nguyên, nhiên liệu
• 2.2.3. Đầu ra của quá trình sản xuất
• 2.3. XÁC ĐỊNH NGUYÊN NHÂN TỒN TẠI TÌNH TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG
• 2.3.1. Quản lý nội vi, lưu chứa nguyên liệu và xử lý thất thoát
• 2.3.2. Quy trình sản xuất
• 2.3.3. Thay thế công nghệ
• 2.3.4. Thay thế nguyên liệu
• 2.3.5. Bao bì sản phẩm
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP GIẢM THIỂU Ô NHIỄM TẠI CÁC CƠ SỞ SẢN XUẤT BÁNH TRÁNG
• 3.1. PHÂN TÍCH CƠ HỘI SẢN XUẤT SẠCH HƠN
• 3.1.1. Cơ hội SXSH ở khâu chẻ đôi, tách cơm dừa
• 3.1.2. Cơ hội SXSH ở khâu rửa cơm dừa
• 3.1.3. Cơ hội SXSH ở khâu xay cơm dừa, xay bột
• 3.1.4. Cơ hội SXSH ở khâu ngâm và vo gạo
• 3.1.5. Cơ hội SXSH ở khâu tráng bánh
• 3.1.6. Cơ hội SXSH ở khâu cắt rìa, đóng gói
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP SẢN XUẤT SẠCH HƠN
• 3.2.1. Giải pháp quản lý nội vi
• 3.2.2. Giải pháp cải tạo quy trình
• 3.2.3. Giải pháp thay đổi công nghệ
• 3.2.4. Xử lý cuối đường ống sau khi áp dụng sản xuất sạch hơn
• 3.2.5. Nghiên cứu khả thi một số giải pháp
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HỖ TRỢ TỔNG HỢP
• 4.1. CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG TỔNG HỢP
• 4.1.1. Phân tích SWOT trong xây dựng định hướng cải thiện môi trường làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng
• 4.1.2. Phân tích SA trong xây dựng định hướng cải thiện môi trường làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng
• 4.1.3. Phân tích mạng lưới trong xây dựng định hướng cải thiện môi trường làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng
• 4.2. CÁC GIẢI PHÁP VỀ KỸ THUẬT
• 4.2.1. Nhân rộng các mô hình SXSH cho cả làng nghề
• 4.2.2. Thực hiện mô hình phân loại CTR tại nguồn
• 4.3. CÁC GIẢI PHÁP VỀ QUY HOẠCH
• 4.3.1. Quy hoạch làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng nằm trong quy hoạch làng nghề NN – TTCN gắn với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội và quy hoạch BVMT
• 4.3.2. Quy hoạch hệ thống thu gom, xử lý chất thải phát sinh từ hoạt động của làng nghề
• 4.4. CÁC GIẢI PHÁP VỀ KINH TẾ
• 4.4.1. Giải pháp tăng cường áp dụng các công cụ kinh tế
• 4.4.2. Phát triển du lịch sinh thái gắn với hoạt động Làng nghề
• 4.5. CÁC GIẢI PHÁP VỀ TUYÊN TRUYỀN GIÁO DỤC
• 4.6. GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG NĂNG LỰC BVMT LÀNG NGHỀ
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Làng Nghề Bánh Tráng Mỹ Lồng Bến Tre

Làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng tại xã Mỹ Thạnh, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, là một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng. Với lịch sử hơn 100 năm, nghề làm bánh tráng đã trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều thế hệ người dân nơi đây, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đi kèm với những thách thức về môi trường làng nghề, đặc biệt là vấn đề ô nhiễm môi trường làng nghề. Sản xuất bánh tráng Mỹ Lồng mang đậm bản sắc văn hóa làng nghề và đóng góp vào kinh tế làng nghề, nhưng cần có giải pháp để đảm bảo phát triển bền vững làng nghề. Theo nghiên cứu của Trần Thị Kim Hồng, số hộ làm bánh tráng ngày càng tăng do được khuyến khích và hỗ trợ vốn, tạo ra khoảng 150 triệu cái bánh mỗi năm.

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Làng Nghề

Làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng có lịch sử lâu đời, hình thành từ hơn một thế kỷ trước. Các thế hệ người dân đã truyền lại kinh nghiệm và bí quyết làm bánh tráng, tạo nên thương hiệu nổi tiếng. Quá trình này gắn liền với truyền thống làng nghề và sự gắn kết cộng đồng. Sản phẩm không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn là biểu tượng văn hóa của địa phương. Các hộ gia đình thường có 2-3 thế hệ cùng làm nghề, thể hiện sự kế thừa và tiếp nối văn hóa làng nghề.

1.2. Đặc Điểm Kinh Tế Xã Hội Xã Mỹ Thạnh Bến Tre

Xã Mỹ Thạnh, huyện Giồng Trôm, Bến Tre, có vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển kinh tế làng nghề, đặc biệt là sản xuất bánh tráng. Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp, trong đó nghề làm bánh tráng đóng vai trò quan trọng. Xã cũng chú trọng phát triển du lịch làng nghề để quảng bá sản phẩm và tăng thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, cần có chính sách hỗ trợ làng nghề để đảm bảo sự phát triển bền vững và bảo vệ môi trường làng nghề.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Làng Nghề Bánh Tráng

Mặc dù làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng có đóng góp quan trọng vào kinh tế địa phương, quá trình sản xuất lại gây ra nhiều vấn đề ô nhiễm môi trường. Lượng nước thải làng nghề phát sinh từ quá trình rửa gạo, cơm dừa và tráng bánh chứa nhiều chất hữu cơ, vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Ngoài ra, khí thải làng nghề từ việc đốt củi, trấu cũng gây ô nhiễm không khí. Chất thải rắn từ sản xuất và sinh hoạt cũng là một vấn đề nhức nhối. Đánh giá hiện trạng môi trường làng nghề là bước quan trọng để tìm ra giải pháp cải thiện môi trường.

2.1. Tình Trạng Quản Lý Chất Thải Rắn và Nước Thải

Việc quản lý chất thải rắn (CTR) và nước thải tại làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng còn nhiều hạn chế. Hầu hết các cơ sở sản xuất không có hệ thống xử lý nước thải làng nghề hiệu quả, thường xả thải trực tiếp ra môi trường. Việc thu gom và xử lý CTR cũng chưa được thực hiện triệt để, gây ô nhiễm đất và nguồn nước. Cần có giải pháp cải thiện môi trường toàn diện, bao gồm cả việc xây dựng hệ thống quản lý chất thải làng nghề và nâng cao ý thức của người dân.

2.2. Ảnh Hưởng Đến Vệ Sinh An Toàn Thực Phẩm

Tình trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề bánh tráng cũng ảnh hưởng đến vệ sinh an toàn thực phẩm. Nguồn nước ô nhiễm có thể làm ảnh hưởng đến chất lượng bánh tráng, gây nguy cơ cho sức khỏe người tiêu dùng. Cần tăng cường kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, từ khâu chọn nguyên liệu đến khâu đóng gói. Chứng nhận sản phẩm OCOP và áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng là cần thiết để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.

2.3. Tác Động Đến Sức Khỏe Người Dân Làng Nghề

Ô nhiễm môi trường nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân làng nghề. Nguồn nước ô nhiễm gây ra các bệnh về đường ruột, da liễu. Khói bụi từ quá trình đốt nhiên liệu có thể gây ra các bệnh về hô hấp. Việc cải thiện môi trường làng nghề không chỉ là bảo vệ thiên nhiên mà còn bảo vệ sức khỏe người dân.

III. Cách Ngăn Ngừa và Giảm Ô Nhiễm Làng Nghề Bánh Tráng

Để giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường làng nghề, cần áp dụng các biện pháp ngăn ngừa ô nhiễm và sản xuất sạch hơn (SXSH). SXSH tập trung vào việc giảm thiểu chất thải và sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn trong quá trình sản xuất. Các giải pháp có thể bao gồm thay đổi nguyên liệu, cải tiến quy trình sản xuất và tái sử dụng nước thải. Áp dụng SXSH không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn giúp các cơ sở sản xuất tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả.

3.1. Giải Pháp Sản Xuất Sạch Hơn Tại Các Công Đoạn

Áp dụng sản xuất sạch hơn (SXSH) tại các công đoạn khác nhau trong quy trình sản xuất bánh tráng có thể mang lại hiệu quả đáng kể. Ví dụ, có thể tái sử dụng nước rửa cơm dừa và nước vo gạo cho các mục đích khác, hoặc thay thế nhiên liệu đốt bằng các nguồn năng lượng sạch hơn. Cải tiến quy trình tráng bánh để giảm thiểu lãng phí nguyên liệu cũng là một giải pháp hiệu quả. SXSH giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tiết kiệm chi phí sản xuất.

3.2. Quản Lý Nội Vi và Cải Tạo Quy Trình Sản Xuất

Việc quản lý nội vi hiệu quả và cải tạo quy trình sản xuất là yếu tố quan trọng để giảm thiểu ô nhiễm. Cần kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng và lưu trữ nguyên liệu, tránh thất thoát và ô nhiễm. Cải tiến quy trình sản xuất để giảm thiểu chất thải và sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Ví dụ, có thể sử dụng công nghệ tráng bánh hiện đại hơn để giảm thiểu lượng nước thải phát sinh. Cần sự phối hợp của các hợp tác xã làng nghề để thực hiện đồng bộ.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Xử Lý Chất Thải Làng Nghề Bánh Tráng

Bên cạnh các giải pháp ngăn ngừa ô nhiễm, việc áp dụng công nghệ xử lý chất thải là cần thiết để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Có nhiều công nghệ xử lý nước thải và công nghệ xử lý khí thải phù hợp với quy mô của làng nghề bánh tráng. Việc lựa chọn công nghệ phù hợp cần dựa trên hiệu quả xử lý, chi phí đầu tư và vận hành. Cần có sự hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức để các cơ sở sản xuất có thể tiếp cận và áp dụng các công nghệ này.

4.1. Xử Lý Nước Thải Sản Xuất Bánh Tráng Mỹ Lồng

Việc xử lý nước thải từ quá trình sản xuất bánh tráng là vô cùng quan trọng để giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước. Các công nghệ như bể lắng, bể lọc sinh học, và hệ thống xử lý bằng thực vật có thể được áp dụng. Cần xây dựng hệ thống xử lý nước thải làng nghề tập trung hoặc khuyến khích các cơ sở sản xuất tự xây dựng hệ thống xử lý riêng. Cần xem xét các yếu tố như chi phí, hiệu quả, và tính bền vững khi lựa chọn công nghệ xử lý.

4.2. Giảm Thiểu Khí Thải Từ Lò Tráng Bánh Tráng

Khí thải từ việc đốt củi và trấu trong quá trình tráng bánh gây ô nhiễm không khí. Cần thay thế các loại nhiên liệu này bằng các nguồn năng lượng sạch hơn như gas, điện, hoặc sử dụng các thiết bị đốt hiệu quả hơn để giảm thiểu khí thải làng nghề. Việc lắp đặt hệ thống lọc khói cũng là một giải pháp để giảm thiểu lượng bụi và các chất ô nhiễm thải ra môi trường. Cần có sự hỗ trợ từ nhà nước để người dân có thể chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch hơn.

V. Giải Pháp Tổng Thể Cải Thiện Môi Trường Bền Vững

Để cải thiện môi trường làng nghề một cách bền vững, cần có các giải pháp tổng thể, bao gồm các biện pháp kỹ thuật, kinh tế, xã hội và quản lý. Cần xây dựng quy hoạch phát triển làng nghề gắn với bảo vệ môi trường, tăng cường tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng và có các chính sách hỗ trợ phù hợp. Phát triển du lịch làng nghề cũng là một giải pháp để tạo thêm nguồn thu nhập và nâng cao giá trị sản phẩm.

5.1. Tuyên Truyền Giáo Dục Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng

Tăng cường tuyên truyền giáo dục về bảo vệ môi trường cho người dân trong làng nghề là rất quan trọng. Cần tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo, và phát tờ rơi để nâng cao nhận thức về tác hại của ô nhiễm và các biện pháp phòng tránh. Khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, như thu gom rác thải, trồng cây xanh, và sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường. Sự thay đổi nhận thức từ cộng đồng là yếu tố then chốt để cải thiện môi trường làng nghề một cách bền vững.

5.2. Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Gắn Liền Làng Nghề

Phát triển du lịch sinh thái gắn liền với làng nghề bánh tráng là một giải pháp tiềm năng để tăng thu nhập và quảng bá sản phẩm. Du khách có thể tham quan quy trình sản xuất bánh tráng, trải nghiệm cuộc sống của người dân địa phương, và mua các sản phẩm đặc sản. Cần xây dựng các tour du lịch hấp dẫn, đảm bảo vệ sinh môi trường, và bảo tồn các giá trị văn hóa làng nghề. Du lịch làng nghề không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho cả người dân và du khách.

VI. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Bền Vững Làng Nghề

Để làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng phát triển bền vững, cần có sự hỗ trợ từ nhà nước thông qua các chính sách hỗ trợ làng nghề. Các chính sách này có thể bao gồm hỗ trợ vốn, kỹ thuật, xúc tiến thương mại và bảo vệ môi trường. Cần tạo điều kiện để các cơ sở sản xuất tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi, được đào tạo về kỹ thuật sản xuất sạch hơn và được hỗ trợ quảng bá sản phẩm trên thị trường. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường.

6.1. Đánh Giá Tác Động Môi Trường Và Quản Lý Rủi Ro

Để đảm bảo phát triển bền vững, cần đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của các hoạt động sản xuất tại làng nghề. Việc ĐTM giúp xác định các tác động tiềm ẩn đến môi trường và đề xuất các biện pháp giảm thiểu. Bên cạnh đó, cần xây dựng kế hoạch quản lý rủi ro để ứng phó với các sự cố môi trường có thể xảy ra. Đánh giá tác động môi trường giúp đảm bảo rằng các hoạt động sản xuất không gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe người dân.

6.2. Hợp Tác Xã Và Chứng Nhận OCOP Bánh Tráng Mỹ Lồng

Vai trò của hợp tác xã làng nghề là rất quan trọng trong việc liên kết các hộ sản xuất, hỗ trợ kỹ thuật, và quảng bá sản phẩm. Việc xây dựng thương hiệu và chứng nhận sản phẩm OCOP (Mỗi xã một sản phẩm) cho bánh tráng Mỹ Lồng sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường. Hợp tác xã cũng có thể đóng vai trò trong việc quản lý môi trường, như xây dựng hệ thống xử lý chất thải tập trung và tuyên truyền giáo dục về bảo vệ môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Các làng nghề của tỉnh Bến Tre được hình thành qua nhiều thế hệ mang bản sắc văn hóa truyền thống, tạo nét đặc trưng và phổ biến cho tỉnh Bến Tre như: Kẹo dừa, thạch dừa, bánh tráng Mỹ Lồng, bánh phồng Sơn Đốc. Bên cạnh đó còn có những làng nghề mới được hình thành và phát triển như: Nghề thủ công mỹ nghệ từ cây dừa, làng nghề kềm kéo, dệt chiếu, sản xuất chỉ xơ dừa. Nằm cách thành phố Bến Tre 7km về hướng Đông là làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng thuộc xã Mỹ Thạnh, huyện Giồng Trôm.

Theo người dân cư ngụ lâu năm ở địa phương, làng nghề này đã tồn tại cách nay trên dưới 100 năm. Nhiều thế hệ người Mỹ Lồng suốt một đời tận tụy tráng từng chiếc bánh tráng và truyền “bí quyết” lại cho con cháu để giữ lấy cái nghề của cha ông. Ở làng Mỹ Lồng ngày nay có nhiều gia đình có đến 2-3 thế hệ sống bằng nghề này. Những năm qua, làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng đã góp phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế, xã hội của huyện Giồng Trôm nói chung và xã Mỹ Thạnh nói riêng.

Gần đây, khi nghề sản xuất bánh tráng Mỹ Lồng được nhà nước khuyến khích, hỗ trợ vốn, số hộ tham gia sản xuất ngày càng nhiều hơn. Hiện nay, toàn xã có 157 hộ sản xuất bánh tráng, tập trung nhiều nhất ở ấp Nghĩa Huấn với hơn 100 hộ. Từ nguồn lực này, mỗi năm làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng cung cấp cho thị trường khoảng 150 triệu cái, tổng thu nhập trên 30 tỷ đồng. Làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng phát triển còn tác động tích cực đến kinh tế nông nghiệp địa phương.

Mỗi năm, làng nghề tiêu thụ khoảng 1,2 triệu trái dừa, 30 tấn đường, tạo công ăn việc làm ổn định cho gần 600 lao động, góp phần cùng địa phương xóa đói giảm nghèo. Hiện nay, thu nhập bình quân đầu người trong làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng là 18 triệu đồng/người/năm. Đây là tín hiệu vui cho một làng nghề vốn còn nhiều khó khăn như làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng. Tuy nhiên, sự phát triển của sản xuất làng nghề thường gắn liền với những vấn đề môi trường.

Theo thống kê, lượng nước thải sản xuất trung bình một hộ công GVHD: PGS.TS Phạm Hồng Nhật & ThS Đoàn Văn Phúc HVTH: Trần Thị Kim Hồng 3 suất nhỏ là 0,1 m3/ngày, hộ công suất vừa là 0,3 m3/ngày và hộ công suất lớn là 0,5 m3/ngày. Như vậy, hàng ngày làng nghề thải ra môi trường lượng nước thải khoảng 55 m3/ngày. Nước thải với hàm lượng chất ô nhiễm cao, vượt nhiều lần quy chuẩn cho phép. Hầu hết các cơ sở đều không có hệ thống xử lý, chỉ thu gom và sau đó thải vào các mương trong vườn nhà và chảy trực tiếp ra sông, rạch.

Quá trình sản xuất và sinh hoạt của người dân trong làng nghề đã tạo ra lượng rác thải lớn với các thành phần khác nhau. Thực tế, mặc dù xã phải cấp kinh phí để xử lý thu gom rác nhưng tình trạng ô nhiễm từ chất thải rắn (CTR) trên địa bàn làng nghề vẫn chưa được cải thiện. Ngoài ra, làng nghề còn bị cộng hưởng ô nhiễm từ hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp lân cận (Sở Công Thương Bến Tre, 2012). Từ những ý nghĩa thực tiễn của yêu cầu BVMT, tránh các tác động tiêu cực của làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng đối với môi trường, việc thực hiện đề tài “ Nghiên cứu cải thiện môi trường cho làng nghề sản xuất bánh tráng Mỹ Lồng tại xã Mỹ Thạnh huyện Giồng Trôm tỉnh Bến Tre” hiện nay là thật sự cần thiết.

MỤC TIÊU VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu tổng quát: - Đánh giá hiện trạng hoạt động sản xuất bánh tráng, hiện trạng môi trường tại làng nghề Mỹ Lồng, ảnh hưởng của hoạt động sản xuất đến môi trường, từ đó đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện môi trường theo hướng ngăn ngừa và giảm thiểu ô nhiễm. Mục tiêu cụ thể: - Tìm hiểu quy trình sản xuất bánh tráng và xác định các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường tại làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng; - Đánh giá hiện trạng môi trường làng nghề từ đó xây dựng những giải pháp cải thiện môi trường theo hướng ngăn ngừa ô nhiễm và SXSH, nhằm giảm chi phí sản xuất, tiết kiệm tài nguyên và giảm thiểu ô nhiễm môi trường GVHD: PGS.TS Phạm Hồng Nhật & ThS Đoàn Văn Phúc HVTH: Trần Thị Kim Hồng 4 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hoạt động sản xuất của các cơ sở sản xuất bánh tráng.

Các hộ sản xuất tại làng nghề có nhiều công suất sản xuất khác nhau, tác giả tạm chia theo 3 công suất sản xuất để nghiên cứu gồm công suất lớn, vừa và nhỏ cụ thể như sau: Công suất lớn: sản xuất khoảng 1000-2000 bánh/ngày và sản xuất quanh năm, có 24 hộ chiếm 15%; Công suất vừa: sản xuất khoảng 500-1000 bánh/ ngày vào mùa tết, ngày thường khoảng 300 bánh/ngày nhưng không thường xuyên, có 70 hộ chiếm 45%; Công suất nhỏ: sản xuất khoảng 300 -500 bánh/ngày vào mùa tết, ngày thường không sản xuất, có 63 hộ chiếm 40%. - Quy mô: lựa chọn đại diện các hộ tương ứng với 3 công suất trên để nghiên cứu. - Phạm vi nghiên cứu: Các cơ sở sản xuất bánh tráng (20/157 hộ) đại diện cho 3 công suất sản xuất tại làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng thuộc xã Mỹ Thạnh, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Nội dung nghiên cứu Luận văn tập trung nghiên cứu ba nội dung chính sau đây:  Thu thập thông tin về hoạt động sản xuất và các vấn đề môi trường có liên quan đến hoạt động sản xuất bánh tráng tại làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng;  Khảo sát thực tế, đánh giá hiện trạng và phân tích nguyên nhân ô nhiễm môi trường tại các cơ sở sản xuất bánh tráng thuộc làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng;  Đề xuất giải pháp tổng hợp nhằm cải thiện môi trường theo hướng ngăn ngừa ô nhiễm và SXSH.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3. Phương pháp thu thập thông tin - Từ các nguồn tài liệu sẵn có: Thu thập thông tin liên quan qua những tài liệu khoa học đã được phát hành (lịch sử của làng nghề nông thôn nói chung; tình GVHD: PGS.TS Phạm Hồng Nhật & ThS Đoàn Văn Phúc HVTH: Trần Thị Kim Hồng 5 hình phát triển làng nghề tỉnh Bến Tre; lịch sử hình thành, phát triển của làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng; vị trí địa lý….) các thông tin đã được đăng tải trên những phương tiện thông tin đại chúng và những thông tin khác liên quan đến hoạt động sản xuất bánh tráng (tình hình kinh tế, xã hội xã Mỹ Thạnh; tác động của làng nghề đến kinh tế, xã hội…) - Từ điều tra thực địa: Nghiên cứu trực tiếp tại những cơ sở sản xuất bánh tráng, xem xét hoạt động, các dây chuyền sản xuất, tìm hiểu các khâu thu gom, vận chuyển, tìm hiểu quy trình công nghệ cho các công đoạn sản xuất tại những cơ sở này. Vì thời gian thực hiện luận văn hạn chế nên tác giả sẽ chọn 20/157 hộ sản xuất bánh tráng trong làng nghề đại diện cho 3 quy mô sản xuất để khảo sát sơ bộ. Theo điều tra 20 hộ được chọn là những hộ sản xuất thường xuyên và lâu năm tại làng nghề, có tay nghề cao, nhiệt tình hợp tác với tác giả.

Phương pháp phỏng vấn Phỏng vấn 20 hộ sản xuất bánh tráng trong làng nghề bằng phiếu điều tra xã hội học có cấu trúc như trong phụ lục 2 để thu thập thông tin về hoạt động, điều kiện sản xuất và những vấn đề môi trường nảy sinh tại làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng. Phiếu điều tra chỉ thực hiện điền thông tin, phần phỏng vấn sâu (về kinh nghiệm lựa chọn nguyên nhiên liệu sản xuất, trong quá trình pha bột, tráng bánh…) do tác giả ghi chép lại. Số liệu thu thập được tổng hợp lại sau quá trình điều tra. Danh sách các hộ sản xuất khảo sát sơ bộ Công suất Quy STT Họ và tên Địa điểm sản xuất (bánh/ngày) mô 1 Huỳnh Văn Chót ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 2.000 Lớn 2 Nguyễn Thị Thanh Thúy ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 1.000 Lớn 3 Nguyễn Ngọc Mười ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 1.000 Lớn 4 Huỳnh Hữu Nghĩa ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 600 Vừa 5 Trần Hoàng Hải ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 600 Vừa GVHD: PGS.TS Phạm Hồng Nhật & ThS Đoàn Văn Phúc HVTH: Trần Thị Kim Hồng 6 Công suất Quy STT Họ và tên Địa điểm sản xuất (bánh/ngày) mô 6 Phạm Ngọc Thắng ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 700 Vừa 7 Nguyễn Thị Thêm ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 700 Vừa 8 Nguyễn Thị Hồng Lan ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 600 Vừa 9 Nguyễn Thị Hòa ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 600 Vừa 10 Trần Văn Mẹo ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 600 Vừa 11 Nguyễn Thắng Tài ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 600 Vừa 12 Nguyễn Thị Bé Ba ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 800 Vừa 13 Nguyễn Thị Hồng Cát ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 600 Vừa 14 Nguyễn Hữu Nghiệp ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 500 Vừa 15 Nguyễn Thanh Tùng ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 300 Nhỏ 16 Phạm Thị Tuyết Mai ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 500 Nhỏ 17 Phạm Thị Đáo ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 500 Nhỏ 18 Nguyễn Văn Đoạn ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 300 Nhỏ 19 Đỗ Văn Rép ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 500 Nhỏ 20 Huỳnh Thị Hiếm ấp Nghĩa Huấn, xã Mỹ Thạnh 400 Nhỏ 3.

Phương pháp lựa chọn và thực hiện nghiên cứu điển hình Chọn 3 cơ sở sản xuất bánh tráng làm nghiên cứu trường hợp (case study) để tiến hành nghiên cứu, nhằm đảm bảo độ sâu của nghiên cứu, đồng thời có thể đáp ứng được hạn chế về thời gian. Các tiêu chí lựa chọn sẽ được thiết lập nhằm đảm bảo tính đại diện, khai thác yếu tố thuận lợi khi triển khai và khả năng nhân rộng kết quả nghiên cứu sau này. Có 3 cơ sở được chọn làm nghiên cứu trường hợp tương ứng với 3 công suất sản xuất trong làng nghề. Các cơ sở được lựa chọn phải đáp ứng các tiêu chí sau đây: GVHD: PGS.TS Phạm Hồng Nhật & ThS Đoàn Văn Phúc HVTH: Trần Thị Kim Hồng 7  Các cơ sở được lựa chọn phải đại diện cho các trường hợp phân loại như trên;  Các chủ cơ sở sẵn sàng hợp tác với tác giả;  Có tiềm năng về kinh tế.

Danh sách các hộ được lựa chọn nghiên cứu Công suất Thời gian hoạt Công STT Tên hộ (bánh/ngày) động (tháng/năm) suất 1 Hộ ông Huỳnh Văn Chót 2.