Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và c¡ sá lý luận. Chương này tập trung đánh giá tình hình tổng quan về lý thuyết vn hoá tiêu dùng, tổng quan các nái dung liên quan đến vn hoá tiêu dùng căa thanh niên TP. Đồng thßi, chương này cũng phân tích các vấn đề lý thuyết làm nền tÁng lý luận cho phân tích á các chương sau. Chương 2: Bßi cÁnh tiêu dùng của thanh niên thành phß Há Chí Minh.
Chương này đánh giá đßa bàn nghiên cứu TP.HCM, đồng thßi, cũng phân tích những bối cÁnh cơ bÁn liên quan đến vn hoá tiêu dùng căa thanh niên TP. Chương 3: Sự lựa chọn và thực hành tiêu dùng của thanh niên thành phß Há Chí Minh. Chương này phân tích những biểu hián cā thể trong viác thực hành vn hoá tiêu dùng căa thanh niên TP.HCM trên hai lĩnh vực chính là thßi trang và giÁi trí, từ đó, nhận dián tính chă thể gắn với vn hoá tiêu dùng căa thanh niên TP. Chương 4: Văn hóa tiêu dùng của thanh niên thành phß Há Chí Minh và những bàn luận.
Chương này bàn luận về mát số khía c¿nh quan tráng trong vn hoá tiêu dùng thanh niên TP.HCM, đồng thßi đánh giá đặc trưng, vai trò, tác đáng căa vn hoá tiêu dùng thanh niên TP.HCM hián nay. 14 Ch°¢ng 1 TèNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CĄU VÀ C¡ Sæ LÝ LUÂN 1. Téng quan tình hình nghiên cąu 1. Xu hướng nghiên cứu về thanh niên và nhu cầu của thanh niên Hián nay, nghiên cứu về thanh niên, trên thế giới và trong nước không còn là vấn đề mới.
Đối tưÿng thanh niên đã đưÿc nhiều ngành khoa hác như triết hác, tâm lý hác, xã hái hác, vn hóa hác… tiếp cận, tìm hiểu cũng như đưÿc sự quan tâm căa các cấp quÁn lý. Mặc dù, bất kỳ xã hái nào, bất kỳ giai đo¿n nào trong tiến trình phát triển căa nhân lo¿i, thanh niên đều giữ vai trò là tương lai căa các dân tác, quốc gia, nhưng nghiên cứu về thanh niên, về vai trò căa thanh niên trong đßi sống xã hái thì mãi đến giữa thế kỷ XIX mới bắt đầu đưÿc đề cập tới, thông qua các tác phẩm căa K. Engels – những nhà tư tưáng tiêu biểu căa trưßng phái khoa hác xã hái marxis. Marx từng khẳng đßnh: <Do những qui luật phát triển khách quan căa xã hái, thanh niên bao giß cũng giữ vai trò quan tráng trong viác kế thừa và phát triển những thành tựu căa ngưßi đi trước= [74].
Theo quan điểm Marxis, thanh niên không những giữ vai trò kế tāc căa các dân tác, nhân lo¿i, mà còn có vai trò quan tráng trong sự nghiáp cách m¿ng. <Những ngưßi công nhân tiên tiến nhất, ý thức đầy đă rằng, tương lai căa giai cấp há, và kế đó là tương lai căa nhân lo¿i hoàn toàn tùy thuác vào sự giáo dāc các thế há công nhân đang lớn lên= [74]. Phát triển tư tưáng này, V. Lenin không chỉ xác đßnh vß trí, vai trò căa thanh niên là nguồn sinh lực chiến đấu căa cách m¿ng, mà còn đề ra nhiám vā căa thanh niên trong xã hái mới.
Ông cho rằng nhiám vā căa thanh niên là hác tập, để <bằng những cố gắng căa thế há trẻ đ¿t đưÿc kết quÁ là xây dựng nên mát xã hái không giống xã hái cũ, tức là xã hái cáng sÁn= [67]. Sang thế kỷ XX, với sự phát triển căa các chuyên ngành nghiên cứu khoa hác xã hái là xã hái hác, tâm lý hác, á phương Tây bắt đầu xuất hián mát số công trình nghiên cứu về thanh niên [62, tr. Nhưng phÁi đến những nm 60 căa thế kỷ XX, với sự trßi dậy căa các nhóm thanh niên, đưÿc gái là hippie, sau đó ngày 15 càng có nhiều công trình nghiên cứu về đối tưÿng này. Hián nay, trên thế giới, ngưßi ta còn thành lập rất nhiều các trung tâm, vián nghiên cứu liên ngành về thanh niên.
Điều này cho thấy đây là mát chă đề vừa ráng lớn, vừa có tầm quan tráng đối với tiến trình phát triển căa xã hái, nhân lo¿i. à trong nước, bên c¿nh sự phát triển căa các nghiên cứu khoa hác xã hái, căa nhu cầu cần nghiên cứu các vấn đề xã hái xuất phát thực tißn, và từ quan điểm căa Chă tßch Hồ Chí Minh, ĐÁng Cáng sÁn Viát Nam về vai trò, vß trí căa thanh niên, viác nghiên cứu về đối tưÿng này ngày càng nhận đưÿc sự quan tâm căa các nhà khoa hác và quÁn lý. Sau khi quan điểm <Khơi dậy khát váng phát triển đất nước phồn vinh, h¿nh phúc= [28, tr. 215] đưÿc ĐÁng Cáng sÁn Viát Nam nêu ra trong kỳ Đ¿i hái Đ¿i biểu toàn quốc lần thứ XIII, vấn đề phát triển thanh niên, quan tâm đến vai trò là tương lai, nguồn lực quan tráng để phát triển bền vững đất nước căa thanh niên, nhất là quan tâm giáo dāc tư tưáng cho thanh niên đã đưÿc giới nghiên cứu cũng như các nhà lãnh đ¿o, quÁn lý đặc biát quan tâm.
Nhiều Hái thÁo, hái nghß về vn hóa nói chung, về thanh niên nói riêng đã đề cập đến những vấn đề này. Kỷ niám 90 nm ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cáng sÁn Hồ Chí Minh, tháng 3 nm 2021, Trung ương Đoàn Thanh niên Cáng sÁn Hồ Chí Minh đã phối hÿp với Ban Tuyên giáo Trung ương và Hác vián Chính trß Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hái thÁo <90 nm khẳng đßnh và phát huy vai trò trưßng hác xã hái chă nghĩa căa thanh niên Viát Nam=, mà trong đó quan điểm cơ bÁn cho rằng: <Phát triển thanh niên. là bá phận nòng cốt, cốt lõi quan tráng nhất và có triển váng nhất trong phát triển nguồn nhân lực căa xã hái= [29, tr. Từ nm 2015, Bá Nái vā phối hÿp với Quĩ Dân số Liên hiáp quốc t¿i Viát Nam thực hián các nghiên cứu về thanh niên Viát Nam, thể hián trong <Báo cáo quốc gia về thanh Viát Nam= (2015) [7] và <Báo cáo về thanh niên Viát Nam giai đo¿n 2015 – 2018= (2019) [8].
Các báo cáo dựa trên số liáu căa Tổng cāc Thống kê, Bá Kế ho¿ch – Đầu tư, Bá Công an, Bá Giáo dāc và Đào t¿o, Bá Lao đáng, Thương binh và Xã hái và kết quÁ từ các nghiên cứu thực nghiám, đánh giá thưßng niên, đánh giá theo giai đo¿n về các vấn đề liên quan đến thanh niên nhằm <đưa ra các nhận đßnh khái quát nhất về thực tr¿ng các vấn đề liên quan đến thanh niên và chính sách thanh niên trong các lĩnh 16 vực: Dân số; Lao đáng, Viác làm; Giáo dāc – Đào t¿o; Sức khỏe; Vn hóa – GiÁi trí; Sự tham gia căa thanh niên; tình hình vi ph¿m pháp luật và tá n¿n xã hái căa thanh niên. Bên c¿nh đó, Báo cáo cũng đưa ra những khuyến nghß và gÿi ý chính sách nhằm giúp hoàn thián há thống chính sách và pháp luật nhằm phát triển toàn dián thanh niên trong những nm tới= [8, tr. Về hướng nghiên cứu hác thuật, nhiều công trình nghiên cứu về thanh niên có thể chia thành các nhóm nái dung sau: Thứ nhất là hướng những nghiên cứu lý luận chung về vai trò của thanh niên, tiếp cận cÁ từ góc đá triết hác, tâm lý hác, xã hái hác và vn hóa hác nhằm làm rõ những vấn đề mang tính lý luận về vai trò căa đối tưÿng này. Tiêu biểu có thể kế đến mát số công trình như <Một sß vấn đề về triết học - con ng°ßi – xã hội= (2002) căa Nguyßn Tráng Chuẩn, <T° t°áng Há Chí Minh về vai trò thanh niên trong cách m¿ng Việt Nam= (2003) căa Trần Qui Nhơn, <Tâm lý học nghiên cứu con ng°ßi trong thßi đổi mới= (2006), căa Ph¿m Minh H¿c, <Tâm lý học phát triển – giai đo¿n thanh niên – tuổi già= (2012) căa Nguyßn Vn Đồng, <Văn hóa mục tiêu và động lực của sự phát triển xã hội= (2005) căa Nguyßn Vn Huyên, <Xã hội học thanh niên= (2006) căa Đặng CÁnh Khanh, <Con ng°ßi và văn hóa Việt Nam trong thßi kỳ đổi mới và hội nhập= (2011) căa Nguyßn Vn Dân, <Thanh niên quân đội với việc giữ gìn bÁn sắc văn hóa dân tộc trong hội nhập qußc tế hiện nay= (2013)… Nghiên cứu Xã hội học thanh niên căa tác giÁ Đặng CÁnh Khanh đã khái quát mát cách tương đối toàn dián về đối tưÿng trong 5 phần, gồm: <Vß thế, vai trò căa thanh niên trong xã hái hián đ¿i=, <Gia đình, cáng đồng và xã hái hóa thanh niên=, <Vn hóa thanh niên=, <Đßnh hướng giá trß và chuẩn mực xã hái cho thanh niên=, <Phong trào thanh niên và công tác thanh niên=.
Tác giÁ đã đưa ra nhận đßnh: Vn hóa thanh niên vừa là sÁn phẩm căa những điều kián kinh tế - xã hái l¿i vừa là sÁn phẩm căa chính nền vn hóa căa xã hái đó <[62, tr 268]. Trong nhiều nghiên cứu khác, những vấn đề lý luận chung mà các tác giÁ tìm hiểu, lý giÁi là vai trò căa con ngưßi, căa thanh niên đối với quá trình phát triển căa đất nước, những yếu tố tác đáng đến quá trình hình thành, phát triển nhân cách thanh niên hay xác đßnh tầm quan tráng căa viác giáo dāc nhân cách cho thanh niên trong giai đáan hián nay 17 [17], [19], [37], [46], [54], [136], tìm hiểu về đặc điểm tâm lý căa lứa tuổi thanh niên [23]. Khá nhiều nghiên cứu quan tâm đến vấn đề bÁn lĩnh thanh niên, thể hián ra á tính tính cực xã hái hay á thái đá chính trß, trách nhiám xã hái căa há. Công trình <Xây dựng bÁn lĩnh thanh niên hiện nay= (2006) do TS Hồ Bá Thâm làm chă biên, <Một sß nhân tß khách quan tác động đến thực tr¿ng thái độ chính trị và trách nhiệm của thanh niên trong giai đo¿n hiện nay= (2014) căa Lê Thß Thanh Hương và <Các yếu tß Ánh h°áng đến tính tích cực xã hội của học sinh – sinh viên= (2014) căa Phan Thß Mai Hương, Nguyßn Đình M¿nh.vv, đều có cùng điểm chung là quan tâm đến các yếu tố khách quan có tác đáng đến phẩm chất tinh thần căa thanh niên.
Mát số nghiên cứu khác xem tư tưáng căa Hồ Chí Minh về vai trò căa thanh niên, các tổ chức thanh niên là cơ sá lý luận quan tráng để xây dựng chiến lưÿc, đưa ra các giÁi pháp nhằm phát triển thanh niên và công tác thanh niên trong giai đo¿n mới căa đất nước [111], [130], [136]. MÁng nghiên cứu thứ hai gần hơn với đề tài này là những nghiên cứu về nhu cầu và lßi sßng, văn hóa của thanh niên.