CHƯƠNG 1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ SỰ THỐNG NHẤT GIỮA LỢI ÍCH DÂN TỘC VÀ LỢI ÍCH GIAI CẤP VÀ NHỮNG YÊU CẦU CỦA VIỆC VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG ĐÓ TRONG CÁCH MẠNG VIỆT NAM 1. Cơ sở ra đời và nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lợi ích dân tộc và lợi ích giai cấp 1. Cơ sở ra đời * Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về quan hệ dân tộc và giai cấp Giai cấp và dân tộc là hai vấn đề có mối quan hệ mật thiết với nhau. Giai cấp ra đời trước dân tộc rất lâu.
Còn dân tộc ở Châu Âu ra đời gắn với phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa. Quan điểm của Mác và Ăngghen về quan hệ dân tộc và giai cấp được thể hiện trong nhiều tác phẩm như “Những nguyên lí của chủ nghĩa cộng sản”, “Đấu tranh giai cấp ở Pháp” song tập trung nhiều nhất là ở tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản”. Vấn đề dân tộc được Mác và Ăngghen xem là một bộ phận của hệ vấn đề dân tộc và giai cấp tức là xem xét vấn đề dân tộc dưới góc độ cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống giai cấp tư sản. Nó là một bộ phận không thể tách rời của sự nghiệp giải phóng giai cấp công nhân, đồng thời cũng là giải phóng toàn thể những người lao động khỏi mọi hình thức áp bức bóc lột.
Mác và Ăngghen đã đề cập đến sự ra đời của dân tộc gắn liền với sự ra đời của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, của chủ nghĩa tư bản. Lẽ tất nhiên đó là dân tộc tư sản mà giai cấp tư sản là đại biểu. Ở châu Âu khi chủ nghĩa tư bản ra đời đã tồn tại các lãnh địa phong kiến cát cứ, phân tán và biệt lập. Ở Đức, chẳng hạn, trước công cuộc thống nhất của Bixmac đã tồn tại tới 38 công quốc lớn, nhỏ, mà Phổ là lớn nhất.
Các công quốc này có quân đội, tài chính, đơn vị đo lường và tiền tệ, quan thuế riêng. Do đó việc xóa bỏ tình trạng phân tán, cát cứ, xây dựng thị trường dân tộc thống nhất là nhiệm vụ dân tộc của cách mạng tư sản, và giai cấp tư sản đã hoàn thành nhiệm vụ này. Các ông đã viết về vấn đề này như sau: “Giai cấp tư sản ngày càng xóa bỏ 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tình trạng phân tán của tư liệu sản xuất, của tài sản và của dân cư. Nó tụ tập dân cư, tập trung các tư liệu sản xuất và tích tụ tài sản vào trong tay một số ít người.
Kết quả tất yếu của những thay đổi ấy là sự tập trung về Chính trị. Những địa phương độc lập, liên hệ với nhau hầu như chỉ bởi những quan hệ liên minh và những lợi ích, luật lệ, chính phủ, thuế quan khác nhau, thì đã được tập hợp lại thành một dân tộc thống nhất, có một chính phủ thống nhất, một luật pháp thống nhất có tính chất giai cấp và một thuế quan thống nhất” [54, tr. Như vậy, dân tộc trong quan điểm của Mác và Ăngghen là cộng đồng người gắn với xã hội có giai cấp, có nhà nước và có các thể chế chính trị. Nhưng khác với các hình thức cộng đồng người trước đó, những mối liên hệ dân tộc chặt chẽ hơn, bền vững hơn, một mặt do chúng được hình thành trong quá trình lịch sử rất lâu dài, đã trải qua nhiều thử thách, mặt khác, do chúng được hình thành và củng cố trên cơ sở mới là quan hệ trong một địa bàn, tầng lớp có những lợi ích chung và riêng và có quan hệ với lợi ích dân tộc ở những mức độ khác nhau.
Trong các quan hệ ấy, quan hệ dân tộc và giai cấp là quan hệ chi phối. Quan hệ giai cấp với tư cách là sản phẩm của một phương thức sản xuất nhất định là nhân tố đóng vai trò quyết định đối với sự hình thành dân tộc, tính chất dân tộc, xu hướng phát triển của dân tộc. Trong kết cấu giai cấp của xã hội, giai cấp nào mạnh nhất về kinh tế thì sẽ giữ vai trò thống trị đối với dân tộc. Tính chất của giai cấp thống trị bị quy định bởi tính chất của phương thức sản xuất và quy định tính chất của dân tộc, áp bức giai cấp sẽ sinh ra áp bức dân tộc: “hãy xóa bỏ nạn người bóc người thì nạn dân tộc này bóc lột dân tộc khác cũng sẽ bị xóa bỏ.
Khi mà sự đối kháng giữa các giai cấp trong nội bộ dân tộc không còn nữa thì sự thù địch giữa các dân tộc cũng mất” [54, tr. Mác và Ăngghen đã phân tích và chỉ rõ tính chất đặc biệt của cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản chống lại giai cấp tư sản. Cuộc cách mạng vô sản, theo Mác và Ăngghen là cuộc cách mạng mang tầm vóc thế giới, và là cuộc đấu tranh giai cấp cuối cùng trong lịch sử. Bởi vì, nó là cuộc cách mạng 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com duy nhất trong lịch sử không phải nhằm thay thế sự thống trị của giai cấp bóc lột này bằng giai cấp bóc lột khác, mà là nhằm xóa bỏ chế độ tư hữu sản sinh ra sự bóc lột, mà biểu hiện cuối cùng và đầy đủ nhất của nó là chế độ tư sản, từ đó xóa bỏ hoàn toàn cơ sở cho bóc lột, áp bức giai cấp, áp bức dân tộc và áp bức con người nói chung.
Do vậy, không thể giải quyết được vấn đề dân tộc nếu không tiến hành cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân để thủ tiêu chế độ người bóc lột người. Mác và Ăngghen khẳng định rằng chỉ có con đường cách mạng vô sản, xây dựng chủ nghĩa cộng sản mới xóa bỏ triệt để ách áp bức dân tộc. Do đó, cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản trước tiên phải được thực hiện trên địa bàn một quốc gia – dân tộc nhất định. Là đại biểu chân chính của lợi ích và truyền thống dân tộc, giai cấp công nhân có khả năng đoàn kết mọi lực lượng yêu nước cách mạng xây dựng mặt trận dân tộc trong cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Nhiều nhà nghiên cứu đến nay thống nhất rằng trong quan hệ dân tộc – giai cấp thì Mác và Ăngghen tập trung làm sáng tỏ vấn đề giai cấp. Sở dĩ như vậy là bởi thời của các ông trong xã hội Tây Âu mâu thuẫn cơ bản nổi cộm là mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản. Chính vì vậy, Mác và Ăngghen tập trung giải quyết vấn đề giai cấp. Vấn đề dân tộc mà hai ông nói đến mới chỉ được đặt ra chủ yếu với giai cấp vô sản ở các nước tư bản phát triển, chưa phải đối với giai cấp vô sản ở các dân tộc thuộc địa, nửa thuộc địa và phụ thuộc.
Lênin là người kế tục sự nghiệp cao cả của Mác và Ăngghen. Song, sống trong thời đại chủ nghĩa tư bản đã chuyển sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc, Lênin đã bổ sung thêm vào kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác những luận điểm mới về mối quan hệ dân tộc và giai cấp với những điều kiện mới của thời đại. Trong vấn đề dân tộc, Lênin đã nêu lên hai xu hướng của chủ nghĩa tư bản: một là thức tỉnh và phát triển đời sống dân tộc và các phong trào dân tộc, hình thành các quốc gia dân tộc. Xu hướng này tương ứng với việc xóa bỏ chế độ phong kiến cát cứ xây dựng những quốc gia tư sản độc lập, phong trào dân 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tộc trở thành phong trào có tính chất quần chúng, các quốc gia dân tộc lần lượt ra đời.
Và hai là phá vỡ những hàng rào ngăn cách các dân tộc. Xu hướng này tương ứng với giai đoạn các quốc gia tư bản chủ nghĩa đã hình thành và phát triển, làm cho các dân tộc xích lại gần nhau, hình thành thị trường thế giới. Trách nhiệm của giai cấp vô sản Nga là phải lật đổ mọi ách áp bức phong kiến, xóa bỏ mọi áp bức dân tộc, xóa bỏ mọi đặc quyền của bất kì dân tộc nào. Giai cấp vô sản Nga, về vấn đề dân tộc, một mặt phải chống mọi thứ chủ nghĩa dân tộc, trước hết là chủ nghĩa dân tộc đại Nga giữ vững quyền bình đẳng hoàn toàn giữa các dân tộc, giải quyết vấn đề quyền tự quyết về chính trị của các dân tộc, mặt khác cần giữ vững nguyên tắc của chủ nghĩa quốc tế, giữ vững cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản và sự thống nhất về tổ chức của giai cấp vô sản, gắn công nhân các dân tộc trong nước thành một khối.
Lênin viết: “Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng; các dân tộc được quyền tự quyết, liên hợp công nhân tất cả các dân tộc lại” [15, tr. Lênin đã giải quyết vấn đề dân tộc trên cơ sở gắn nó với thời đại chủ nghĩa đế quốc, từ đó mở rộng phạm vi vấn đề dân tộc từ những dân tộc nhỏ bé ở Châu Âu thành vấn đề giải phóng, độc lập của tất cả các dân tộc bị áp bức trên thế giới. Đặc biệt là khi giai cấp tư sản ở các nước trên thế giới đã liên minh với nhau để cùng đối phó với giai cấp vô sản thì cách mạng xã hội chủ nghĩa càng không thể chỉ là của giai cấp vô sản cách mạng ở từng nước riêng biệt chỉ chống lại giai cấp tư sản nước mình. Cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa của giai cấp vô sản là cuộc đấu tranh mang tính liên hợp giữa những người vô sản trên toàn thế giới với nhân dân tất cả các nước thuộc địa và nửa thuộc địa nhằm chống lại chủ nghĩa đế quốc.
Như vậy, từ việc tìm bạn đồng minh cho giai cấp vô sản, Lênin đã chỉ ra và hướng phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa và phụ thuộc vào con đường cách mạng vô sản, giải quyết vấn đề dân tộc và giai cấp theo lập trường vô sản. Xem xét vấn đề dân tộc – thuộc địa để chuẩn bị cho cách mạng vô sản nổ ra và thắng lợi ở nước Nga, Lênin nhận ra rằng giai cấp vô sản không chỉ có bạn đồng minh to lớn 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mà để hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình nó cần phải liên hiệp với lực lượng này, đó là nhân dân các dân tộc thuộc địa.