Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Góc Phân Hóa Học Hữu Cơ Lớp 11 Trung Học Phổ Thông

Tài liệu nghiên cứu Vận dụng phương pháp dạy học theo góc phần hoá học hữu cơ lớp 11 trung học phổ thông theo quan điểm, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Võ Thị Bích Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ánh Tuyết
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa Hóa Học Hữu Cơ Lớp 11
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các hình
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO GÓC THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC PHÂN HOÁ
• 1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Về quan điểm DHPH
• 1.1.2. Về vận dụng PPDHTG trong hoá học ở PT
• 1.2. Đổi mới PPDH môn Hoá học ở trường PT
• 1.2.1. PPDH hoá học
• 1.2.2. Định hướng đổi mới PPDH ở trường THPT theo quan điểm DHPH
• 1.3. Quan điểm DHPH
• 1.3.1. Khái niệm về DHPH
• 1.3.2. Cơ sở lí luận của quan điểm DHPH
• 1.3.3. Các hình thức phân hoá trong dạy học
• 1.3.4. Các bước tổ chức DHPH
• 1.3.5. Một số năng lực cần có của GV trong DHPH
• 1.4. Phong cách học tập
• 1.4.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.4.2. Đặc điểm của PCHT
• 1.4.3. Một số mô hình PCHT tiêu biểu
• 1.5. Phương pháp dạy học theo góc
• 1.5.1. Khái niệm về dạy học theo góc (DHTG)
• 1.5.2. Bản chất của DHTG
• 1.5.3. Quy trình thực hiện dạy học theo góc
• 1.5.4. Ưu điểm và hạn chế của PPDHTG
• 1.5.5. Điều kiện để áp dụng có hiệu quả PPDHTG
• 1.6. Thực trạng dạy học theo quan điểm DHPH và việc sử dụng PPDHTG đối với môn Hoá học ở một số trường THPT tại TP
• 1.6.1. Mục đích điều tra
• 1.6.2. Đối tượng điều tra
• 1.6.3. Phương pháp điều tra
• 1.6.4. Nội dung điều tra
• 1.6.5. Kết quả khảo sát và phân tích kết quả khảo sát
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO GÓC PHẦN HOÁ HỌC HỮU CƠ LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC PHÂN HOÁ
• 2.1. Phân tích cấu trúc và nguyên tắc dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT chương trình cơ bản
• 2.1.1. Cấu trúc và nội dung phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản
• 2.1.2. Mục tiêu dạy học
• 2.1.3. Các nguyên tắc sư phạm cần bảo đảm khi giảng dạy phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản
• 2.1.4. Một số lưu ý khi dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản
• 2.2. Một số yêu cầu vận dụng hiệu quả PPDHTG vào phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH
• 2.3. Một số giáo án dạy học
• 2.3.1. Giáo án bài Anken
• 2.3.2. Giáo án bài Ankin
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Nội dung thực nghiệm
• 3.5. Tiến trình thực nghiệm
• 3.6. Kết quả thực nghiệm và xử lí, nhận xét kết quả thực nghiệm
• 3.6.1. Khảo sát động cơ học tập môn Hoá học của HS
• 3.6.2. Về điểm kiểm tra sau thực nghiệm
• 3.7. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa Hóa Học Hữu Cơ Lớp 11

Phương pháp dạy học phân hóa trong môn hóa học hữu cơ lớp 11 đang trở thành một xu hướng quan trọng trong giáo dục hiện đại. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát huy tối đa năng lực cá nhân của từng học sinh. Đặc biệt, trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới, việc vận dụng phương pháp dạy học phân hóa là cần thiết để đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của học sinh.

1.1. Khái Niệm Về Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa

Phương pháp dạy học phân hóa (DHPH) là một cách tiếp cận giáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu học tập khác nhau của học sinh. Phương pháp này cho phép giáo viên tổ chức các hoạt động học tập đa dạng, phù hợp với phong cách học tập của từng cá nhân.

1.2. Lợi Ích Của Việc Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa

Việc áp dụng DHPH trong dạy học hóa học hữu cơ giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề và tăng cường động lực học tập. Học sinh sẽ cảm thấy hứng thú hơn khi được học theo cách phù hợp với năng lực và sở thích của mình.

II. Thách Thức Trong Việc Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa Hóa Học Hữu Cơ

Mặc dù phương pháp dạy học phân hóa mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong thực tế cũng gặp không ít thách thức. Giáo viên cần phải có kiến thức vững vàng và kỹ năng sư phạm tốt để thực hiện phương pháp này một cách hiệu quả. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất và tài liệu giảng dạy cũng cần được cải thiện để hỗ trợ cho việc dạy học phân hóa.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá Học Sinh

Đánh giá học sinh trong môi trường dạy học phân hóa là một thách thức lớn. Giáo viên cần phải xây dựng các tiêu chí đánh giá phù hợp với từng cá nhân, điều này đòi hỏi thời gian và công sức đáng kể.

2.2. Thiếu Tài Liệu Hỗ Trợ Dạy Học

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu dạy học phù hợp với phương pháp DHPH. Việc thiếu tài liệu hỗ trợ có thể làm giảm hiệu quả của quá trình dạy học.

III. Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa Hiệu Quả Trong Hóa Học Hữu Cơ

Để áp dụng phương pháp dạy học phân hóa hiệu quả, giáo viên cần nắm vững các kỹ thuật và chiến lược giảng dạy phù hợp. Việc sử dụng các công cụ công nghệ thông tin và truyền thông cũng có thể hỗ trợ quá trình dạy học, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng hơn.

3.1. Sử Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học Phân Hóa

Công nghệ thông tin có thể được sử dụng để tạo ra các bài giảng tương tác, giúp học sinh tham gia vào quá trình học tập một cách chủ động hơn. Việc này không chỉ tăng cường sự hứng thú mà còn giúp học sinh tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn.

3.2. Thiết Kế Giáo Án Phân Hóa

Giáo án dạy học phân hóa cần được thiết kế linh hoạt, cho phép học sinh lựa chọn các hoạt động học tập phù hợp với năng lực và sở thích của mình. Điều này giúp tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự sáng tạo của học sinh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa Trong Hóa Học Hữu Cơ

Việc áp dụng phương pháp dạy học phân hóa trong thực tế đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhiều trường học đã triển khai thành công các mô hình dạy học phân hóa, giúp học sinh nâng cao kết quả học tập và phát triển kỹ năng sống.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các lớp học áp dụng DHPH có kết quả học tập cao hơn so với các lớp học truyền thống. Điều này chứng tỏ rằng phương pháp này có thể nâng cao hiệu quả học tập.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh

Học sinh thường phản hồi tích cực về phương pháp dạy học phân hóa. Họ cảm thấy tự tin hơn khi được học theo cách phù hợp với bản thân, từ đó tạo động lực học tập cao hơn.

V. Kết Luận Về Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa Hóa Học Hữu Cơ

Vận dụng phương pháp dạy học phân hóa trong hóa học hữu cơ lớp 11 là một xu hướng cần thiết trong giáo dục hiện đại. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát huy tối đa năng lực cá nhân của từng học sinh. Để đạt được hiệu quả cao, giáo viên cần liên tục cập nhật và cải tiến phương pháp giảng dạy của mình.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa

Trong tương lai, phương pháp dạy học phân hóa sẽ tiếp tục được phát triển và hoàn thiện. Giáo viên cần được đào tạo bài bản để có thể áp dụng phương pháp này một cách hiệu quả.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Tiến

Cần có các giải pháp cải tiến về tài liệu và cơ sở vật chất để hỗ trợ cho việc dạy học phân hóa. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1. VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO GÓC PHẦN HOÁ HỌC HỮU CƠ LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC PHÂN HOÁ. Phân tích cấu trúc và nguyên tắc dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT chương trình cơ bản. Cấu trúc và nội dung phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản.

Mục tiêu dạy học. Các nguyên tắc sư phạm cần bảo đảm khi giảng dạy phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản. Một số lưu ý khi dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản. Một số yêu cầu vận dụng hiệu quả PPDHTG vào phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH.

Một số giáo án dạy học. Giáo án bài Anken. Giáo án bài Ankin. 69 Tiểu kết chương 2.

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. Mục đích thực nghiệm sư phạm. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm. Đối tượng thực nghiệm sư phạm.

Nội dung thực nghiệm. Tiến trình thực nghiệm. Kết quả thực nghiệm và xử lí, nhận xét kết quả thực nghiệm. Khảo sát động cơ học tập môn Hoá học của HS.

Về điểm kiểm tra sau thực nghiệm. 93 Tiểu kết chương 3. 104 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 105 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

107 PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DHPH : Dạy học phân hoá ĐC : Đối chứng ĐHSP : Đại học Sư phạm ĐHQG : Đại học Quốc gia GV : Giáo viên HS : Học sinh Nxb : Nhà xuất bản PCHT : Phong cách học tập PGS. TS : Phó giáo sư - Tiến sĩ PPDH : Phương pháp dạy học PPDHTG : Phương pháp dạy học theo góc PT : Phổ thông PTHH : Phương trình hoá học QTDH : Quá trình dạy học SGK : Sách giáo khoa THPT : Trung học phổ thông TN : Thực nghiệm Tp. HCM : Thành phố Hồ Chí Minh TS : Tiến sĩ % : Phần trăm DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Tóm tắt điểm mạnh và điểm yếu của các PCHT theo Honey - Mumford.

Danh sách các trường THPT có GV tham gia khảo sát thực trạng dạy học theo quan điểm DHPH và việc vận dụng PPDHTG vào dạy học. Kết quả khảo sát các tác dụng của DHPH. Kết quả khảo sát các loại hình DHPH có thể áp dụng vào môn Hoá học. Các thuận lợi khi tổ chức DHPH theo PCHT của HS bằng PPDHTG.

Các khó khăn gặp phải khi áp dụng PPDHTG theo quan điểm DHPH và giải pháp. Danh sách các lớp thực nghiệm và đối chứng. Kết quả khảo sát mức độ yêu thích môn Hoá học của HS. Kết quả khảo sát mức độ quan tâm của HS đối với mục đích học tập môn Hoá học và kết quả của môn học.

Kết quả khảo sát mức độ thường xuyên của HS đối với các hành vi học tập môn Hoá học. Kết quả khảo sát thái độ học tập của HS trong giờ học môn Hoá học. Kết quả khảo sát mức độ quan tâm của HS đối với mục đích học tập môn Hoá học và kết quả của môn học. Kết quả khảo sát mức độ thường xuyên đối với các hành vi học tập môn Hoá học.

Kết quả khảo sát thái độ học tập của HS trong giờ học được tổ chức bằng PPDHTG. Bảng thống kê điểm kiểm tra chương Hiđrocacbon không no của lớp TN và lớp ĐC. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất luỹ tích điểm kiểm tra của nhóm TN và nhóm ĐC. Bảng phân loại kết quả điểm kiểm tra của nhóm TN và nhóm ĐC.

Tổng hợp các tham số đặc trưng của nhóm TN và nhóm ĐC. Kết quả khảo sát ý kiến của HS về hiệu quả dạy học của PPDHTG. Kết quả khảo sát về tác động của PPDHTG đối với việc học tập môn Hoá học của HS. Kết quả khảo sát ý kiến của HS về những biện pháp mà nhà trường và GV cần thực hiện nhằm giúp việc học tập môn Hoá học của HS đạt hiệu quả .100 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.

Vùng phát triển lân cận theo thuyết của Vygotsky. Mô hình 8 loại hình thông minh của H. Quy trình các bước tổ chức DHPH. Mô hình học tập trải nghiệm của D.

PCHT và chu trình học tập theo mô hình của D. Quy trình thực hiện dạy học theo góc. Đồ thị đường luỹ tích kết quả kiểm tra của nhóm TN và nhóm ĐC. Đồ thị phân loại kết quả kiểm tra của nhóm TN và nhóm ĐC.

Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh thế giới hiện nay, quá trình toàn cầu hoá mang lại cho giáo dục Việt Nam cơ hội nhận ra vị trí hiện tại của mình trong bức tranh chung của nền giáo dục thế giới, đồng thời tạo điều kiện hấp dẫn các nền giáo dục tiên tiến gia nhập vào thị trường giáo dục Việt Nam, thúc đẩy giáo dục đổi mới và phát triển. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh giữa các quốc gia trong bối cảnh hiện nay thực chất là sự cạnh tranh về chất lượng nguồn nhân lực, vấn đề này được quyết định bởi chương trình giáo dục của mỗi quốc gia. Vì vậy, đổi mới giáo dục đang là một xu thế tất yếu, mang tính toàn cầu. Nghị quyết Trung ương 8 khoá XI về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục – Đào tạo đã nêu rõ định hướng: “Giáo dục Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân”…“Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển năng lực, phẩm chất của người học” [1].

Theo đó, dự thảo Đề án Đổi mới chương trình và sách giáo khoa phổ thông (PT) sau năm 2015 [6] đã xác định: chương trình và sách giáo khoa (SGK) được thiết kế theo hướng tăng cường tích hợp ở cấp tiểu học và cấp trung học cơ sở (THCS), phân hoá rõ dần từ tiểu học đến trung học cơ sở và sâu hơn ở trung học phổ thông (THPT). Như vậy, dạy học phân hoá (DHPH) chính là định hướng cơ bản và là xu thế tất yếu của giáo dục PT Việt Nam giai đoạn sau năm 2015. DHPH là quan điểm tiếp cận dạy và học chủ động, tập trung phát triển từng cá nhân người học. Tuy nhiên, mỗi người học là một cá thể với các đặc điểm về năng lực, tính cách, nhu cầu, sở thích… riêng biệt.

Do đó, người giáo viên (GV) cần quan tâm đến các đặc điểm cá nhân của học sinh (HS), nhất là phong cách học của từng người vì HS chỉ học tập hiệu quả khi được học theo đúng phong cách học tập (PCHT) của mình. Trong số các phương pháp dạy học (PPDH) tích cực theo quan điểm DHPH thì phương pháp dạy học theo góc (PPDHTG) là phương pháp có nhiều ưu điểm. PPDH này giúp HS học bằng nhiều cách tiếp cận kiến thức khác nhau, đáp ứng tối đa yêu cầu về hứng thú học tập, sở trường và năng lực của từng cá nhân người học. Đối với các môn khoa học thực nghiệm như môn Hoá học thì sự vận dụng PPDHTG trong giảng 2 dạy là vô cùng phù hợp, khắc phục được khuyết điểm của các PPDH đồng loạt truyền thống.

Mặt khác, trong chương trình THPT, HS bắt đầu học về hoá học hữu cơ từ cuối học kì I và cả học kì II của chương trình Hoá học lớp 11. Các kiến thức về hoá học hữu cơ khá phức tạp với nhiều nội dung mới và khó. Vì vậy, vấn đề đặt ra là “Làm thế nào để HS học tốt phần hoá học hữu cơ?”, “Làm thế nào để học sinh hứng thú và ham thích học tập môn Hoá học nói chung và phần hoá học hữu cơ nói riêng?”. Đây thật sự là một thách thức lớn, đòi hỏi tâm huyết và sự nghiên cứu giải pháp thực hiện của người GV Hoá học.

Trên cơ sở những vấn đề trên, chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Vận dụng PPDHTG phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH” nhằm giúp HS cải thiện chất lượng học tập môn Hoá học, đồng thời giúp GV vận dụng hiệu quả PPDHTG trong dạy học phần hoá học hữu cơ, góp phần thúc đẩy động cơ học tập tích cực và nâng cao kết quả học tập môn Hoá học ở trường PT. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu việc vận dụng PPDHTG vào phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH, phù hợp với PCHT của HS nhằm góp phần thúc đẩy động cơ học tập tích cực và nâng cao kết quả học tập môn Hoá học ở trường THPT. Nhiệm vụ nghiên cứu 3. Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài - Tìm hiểu lịch sử của vấn đề nghiên cứu và định hướng đổi mới PPDH môn Hoá học.

- Tổng quan cơ sở lý luận của quan điểm DHPH, PPDHTG và PCHT của người học. - Điều tra thực trạng dạy học theo quan điểm DHPH và việc sử dụng PPDHTG đối với môn Hoá học ở một số trường THPT tại thành phố Cần Thơ. Nghiên cứu việc vận dụng PPDHTG phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH - Phân tích cấu trúc và nguyên tắc dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT chương trình cơ bản. 3 - Đề xuất một số yêu cầu vận dụng hiệu quả PPDHTG theo hướng phân hoá PCHT của HS.

- Thiết kế một số giáo án dạy học phần hoá hữu cơ lớp 11 THPT chương trình cơ bản có vận dụng PPDHTG với các yêu cầu vận dụng hiệu quả PPDH này như đã đề xuất. Thực nghiệm sư phạm - Thực nghiệm sư phạm các giáo án đã thiết kế để chứng minh tính hiệu quả của các giáo án và tính khả thi của đề tài. - Thu thập số liệu thực nghiệm, xử lý và phân tích số liệu để kiểm định giả thuyết khoa học của đề tài nghiên cứu. Khách thể và đối tượng nghiên cứu - Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học (QTDH) môn Hóa học ở trường THPT.

- Đối tượng nghiên cứu: Việc vận dụng PPDHTG phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT chương trình cơ bản theo quan điểm DHPH. Phạm vi nghiên cứu - Nội dung nghiên cứu: Hiđrocacbon không no – Hoá học lớp 11 chương trình cơ bản. - Địa bàn nghiên cứu: Một số trường trung học phổ thông tại thành phố Cần Thơ. - Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 08/2017 đến tháng 03/2018.