Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Góc Phân Hóa Học Hữu Cơ Lớp 11 Trung Học Phổ Thông

Phương pháp dạy học phân hóa trong môn hóa học hữu cơ lớp 11 đang trở thành một xu hướng quan… 163 trang · Trường Đại Học Sư Phạm Tp. Hồ Chí Minh · 2018.

• Tác giả: Võ Thị Bích Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ánh Tuyết
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa Hóa Học Hữu Cơ Lớp 11
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các hình
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO GÓC THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC PHÂN HOÁ
• 1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Về quan điểm DHPH
• 1.1.2. Về vận dụng PPDHTG trong hoá học ở PT
• 1.2. Đổi mới PPDH môn Hoá học ở trường PT
• 1.2.1. PPDH hoá học
• 1.2.2. Định hướng đổi mới PPDH ở trường THPT theo quan điểm DHPH
• 1.3. Quan điểm DHPH
• 1.3.1. Khái niệm về DHPH
• 1.3.2. Cơ sở lí luận của quan điểm DHPH
• 1.3.3. Các hình thức phân hoá trong dạy học
• 1.3.4. Các bước tổ chức DHPH
• 1.3.5. Một số năng lực cần có của GV trong DHPH
• 1.4. Phong cách học tập
• 1.4.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.4.2. Đặc điểm của PCHT
• 1.4.3. Một số mô hình PCHT tiêu biểu
• 1.5. Phương pháp dạy học theo góc
• 1.5.1. Khái niệm về dạy học theo góc (DHTG)
• 1.5.2. Bản chất của DHTG
• 1.5.3. Quy trình thực hiện dạy học theo góc
• 1.5.4. Ưu điểm và hạn chế của PPDHTG
• 1.5.5. Điều kiện để áp dụng có hiệu quả PPDHTG
• 1.6. Thực trạng dạy học theo quan điểm DHPH và việc sử dụng PPDHTG đối với môn Hoá học ở một số trường THPT tại TP
• 1.6.1. Mục đích điều tra
• 1.6.2. Đối tượng điều tra
• 1.6.3. Phương pháp điều tra
• 1.6.4. Nội dung điều tra
• 1.6.5. Kết quả khảo sát và phân tích kết quả khảo sát
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO GÓC PHẦN HOÁ HỌC HỮU CƠ LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC PHÂN HOÁ
• 2.1. Phân tích cấu trúc và nguyên tắc dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT chương trình cơ bản
• 2.1.1. Cấu trúc và nội dung phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản
• 2.1.2. Mục tiêu dạy học
• 2.1.3. Các nguyên tắc sư phạm cần bảo đảm khi giảng dạy phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản
• 2.1.4. Một số lưu ý khi dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản
• 2.2. Một số yêu cầu vận dụng hiệu quả PPDHTG vào phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH
• 2.3. Một số giáo án dạy học
• 2.3.1. Giáo án bài Anken
• 2.3.2. Giáo án bài Ankin
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Nội dung thực nghiệm
• 3.5. Tiến trình thực nghiệm
• 3.6. Kết quả thực nghiệm và xử lí, nhận xét kết quả thực nghiệm
• 3.6.1. Khảo sát động cơ học tập môn Hoá học của HS
• 3.6.2. Về điểm kiểm tra sau thực nghiệm
• 3.7. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa Hóa Học Hữu Cơ Lớp 11

Phương pháp dạy học phân hóa trong môn hóa học hữu cơ lớp 11 đang trở thành một xu hướng quan trọng trong giáo dục hiện đại. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát huy tối đa năng lực cá nhân của từng học sinh. Đặc biệt, trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới, việc vận dụng phương pháp dạy học phân hóa là cần thiết để đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của học sinh.

1.1. Khái Niệm Về Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa

Phương pháp dạy học phân hóa (DHPH) là một cách tiếp cận giáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu học tập khác nhau của học sinh. Phương pháp này cho phép giáo viên tổ chức các hoạt động học tập đa dạng, phù hợp với phong cách học tập của từng cá nhân.

1.2. Lợi Ích Của Việc Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa

Việc áp dụng DHPH trong dạy học hóa học hữu cơ giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề và tăng cường động lực học tập. Học sinh sẽ cảm thấy hứng thú hơn khi được học theo cách phù hợp với năng lực và sở thích của mình.

II. Thách Thức Trong Việc Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa Hóa Học Hữu Cơ

Mặc dù phương pháp dạy học phân hóa mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong thực tế cũng gặp không ít thách thức. Giáo viên cần phải có kiến thức vững vàng và kỹ năng sư phạm tốt để thực hiện phương pháp này một cách hiệu quả. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất và tài liệu giảng dạy cũng cần được cải thiện để hỗ trợ cho việc dạy học phân hóa.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá Học Sinh

Đánh giá học sinh trong môi trường dạy học phân hóa là một thách thức lớn. Giáo viên cần phải xây dựng các tiêu chí đánh giá phù hợp với từng cá nhân, điều này đòi hỏi thời gian và công sức đáng kể.

2.2. Thiếu Tài Liệu Hỗ Trợ Dạy Học

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu dạy học phù hợp với phương pháp DHPH. Việc thiếu tài liệu hỗ trợ có thể làm giảm hiệu quả của quá trình dạy học.

III. Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa Hiệu Quả Trong Hóa Học Hữu Cơ

Để áp dụng phương pháp dạy học phân hóa hiệu quả, giáo viên cần nắm vững các kỹ thuật và chiến lược giảng dạy phù hợp. Việc sử dụng các công cụ công nghệ thông tin và truyền thông cũng có thể hỗ trợ quá trình dạy học, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng hơn.

3.1. Sử Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học Phân Hóa

Công nghệ thông tin có thể được sử dụng để tạo ra các bài giảng tương tác, giúp học sinh tham gia vào quá trình học tập một cách chủ động hơn. Việc này không chỉ tăng cường sự hứng thú mà còn giúp học sinh tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn.

3.2. Thiết Kế Giáo Án Phân Hóa

Giáo án dạy học phân hóa cần được thiết kế linh hoạt, cho phép học sinh lựa chọn các hoạt động học tập phù hợp với năng lực và sở thích của mình. Điều này giúp tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự sáng tạo của học sinh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa Trong Hóa Học Hữu Cơ

Việc áp dụng phương pháp dạy học phân hóa trong thực tế đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhiều trường học đã triển khai thành công các mô hình dạy học phân hóa, giúp học sinh nâng cao kết quả học tập và phát triển kỹ năng sống.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các lớp học áp dụng DHPH có kết quả học tập cao hơn so với các lớp học truyền thống. Điều này chứng tỏ rằng phương pháp này có thể nâng cao hiệu quả học tập.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh

Học sinh thường phản hồi tích cực về phương pháp dạy học phân hóa. Họ cảm thấy tự tin hơn khi được học theo cách phù hợp với bản thân, từ đó tạo động lực học tập cao hơn.

V. Kết Luận Về Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa Hóa Học Hữu Cơ

Vận dụng phương pháp dạy học phân hóa trong hóa học hữu cơ lớp 11 là một xu hướng cần thiết trong giáo dục hiện đại. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát huy tối đa năng lực cá nhân của từng học sinh. Để đạt được hiệu quả cao, giáo viên cần liên tục cập nhật và cải tiến phương pháp giảng dạy của mình.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Dạy Học Phân Hóa

Trong tương lai, phương pháp dạy học phân hóa sẽ tiếp tục được phát triển và hoàn thiện. Giáo viên cần được đào tạo bài bản để có thể áp dụng phương pháp này một cách hiệu quả.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Tiến

Cần có các giải pháp cải tiến về tài liệu và cơ sở vật chất để hỗ trợ cho việc dạy học phân hóa. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI đòi hỏi 100% chương trình đào tạo chuyển từ truyền thụ kiến thức thụ động sang phát triển phẩm chất và năng lực người học. Trong chương trình Hóa học Trung học phổ thông, mạch kiến thức Hóa học hữu cơ lớp 11 chiếm hơn 40% dung lượng kiến thức nhưng có tính trừu tượng cao, khối lượng đồng phân và cơ chế phản ứng phức tạp khiến học sinh dễ mất động lực học tập.

Nghiên cứu được triển khai từ tháng 08/2017 đến tháng 03/2018 trên địa bàn thành phố Cần Thơ, tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Vận dụng phương pháp dạy học theo góc trong phần Hóa học hữu cơ lớp 11 theo quan điểm dạy học phân hóa. Nghiên cứu khảo sát thực trạng trên mẫu gồm 60 giáo viên thuộc 14 trường Trung học phổ thông và tiến hành thực nghiệm sư phạm tại 3 trường đại diện.

Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc nâng cao năng lực tự học, cá nhân hóa con đường chiếm lĩnh tri thức và tối ưu hóa kết quả học tập của học sinh. Luận văn đã chứng minh phương pháp dạy học theo góc giúp tăng 22,8% tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi và giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới 3%, tạo bước đột phá trong việc vận dụng phương pháp dạy học tích cực tại trường phổ thông.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa 3 lý thuyết giáo dục kinh điển:

Thuyết Vùng phát triển lân cận của Lev Vygotsky chỉ rõ khoảng cách giữa trình độ phát triển hiện tại và mức độ phát triển tiềm năng. Dạy học chỉ đạt hiệu quả tối ưu khi đón đầu và thúc đẩy sự phát triển thông qua các hoạt động hướng dẫn phù hợp với từng cá nhân.

Thuyết Đa trí tuệ của Howard Gardner năm 1983 chỉ ra 8 loại hình trí thông minh độc lập của con người. Mỗi người học sở hữu những thế mạnh nhận thức riêng biệt, đòi hỏi nhà trường phải đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học để mọi học sinh đều có cơ hội phát huy tối đa năng lực.

Mô hình Học tập trải nghiệm của David Kolb năm 1984 phân loại 4 phong cách học tập chủ đạo: Phân kì, Đồng hóa, Hội tụ và Điều chỉnh, kết hợp cùng thang đo phong cách học tập của Honey - Mumford và mô hình VARK của Neil Fleming.

Các khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa gồm: Dạy học phân hóa (quá trình tổ chức dạy học dựa trên sự khác biệt về năng lực, phong cách và tốc độ nhận thức), Dạy học theo góc (hình thức tổ chức lớp học thành các không gian học tập riêng biệt với nhiệm vụ đa dạng để học sâu) và Phong cách học tập (đặc điểm tâm lý ưu thế và tương đối bền vững quy định cách tiếp nhận, xử lý thông tin).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng qua 3 giai đoạn rõ ràng:

Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập từ phiếu điều tra thực trạng gửi trực tiếp đến 60 giáo viên dạy Hóa học tại 14 trường Trung học phổ thông ở Cần Thơ trong tháng 09/2017 và tháng 10/2017. Dữ liệu thực nghiệm sư phạm được triển khai tại 3 trường: Trung học phổ thông Bùi Hữu Nghĩa, Trung học phổ thông Châu Văn Liêm và Trung học phổ thông Thực hành Sư phạm trực thuộc Đại học Cần Thơ với quy mô hơn 200 học sinh.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho cả trường chuyên, trường nội thành và ngoại thành. Dữ liệu điểm số trước và sau thực nghiệm được xử lý bằng phương pháp thống kê toán học, xác định giá trị trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn, kiểm định t-Student và phân tích phân phối tần suất lũy tích để kiểm chứng độ tin cậy của giả thuyết khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng cho thấy 100% giáo viên tham gia khảo sát thừa nhận sự cần thiết của dạy học phân hóa, trong đó 68,33% (41 giáo viên) đánh giá ở mức "cần thiết" và 31,67% (19 giáo viên) đánh giá "rất cần thiết". Tỷ lệ giáo viên quan tâm đến phương pháp này đạt mức cao 76,67% (46 giáo viên). Tuy nhiên, mức độ áp dụng thực tế còn hạn chế khi có tới 63,33% (38 giáo viên) chỉ áp dụng ở mức độ thỉnh thoảng do gặp rào cản về thời gian và cơ sở vật chất.

Về nhận thức tác dụng, 78,33% (47 giáo viên) đồng ý rằng dạy học phân hóa đáp ứng tốt sự đa dạng của học sinh trong lớp học; 73,33% (44 giáo viên) nhận định phương pháp tạo động lực học tập và phát huy tối đa thế mạnh cá nhân; 51,67% (31 giáo viên) khẳng định dạy học theo góc nâng cao đáng kể hứng thú học tập bộ môn.

Kết quả thực nghiệm sư phạm phần Hiđrocacbon không no cho thấy điểm trung bình kiểm tra của nhóm thực nghiệm đạt 7,85 điểm, vượt trội rõ rệt so với nhóm đối chứng học theo phương pháp truyền thống chỉ đạt 6,72 điểm (chênh lệch 1,13 điểm). Tỷ lệ học sinh đạt loại Khá và Giỏi ở nhóm thực nghiệm đạt 74,2%, cao hơn 22,8% so với nhóm đối chứng (51,4%). Tỷ lệ học sinh xếp loại Yếu và Kém ở nhóm thực nghiệm giảm sâu xuống còn 2,8%, trong khi nhóm đối chứng còn 14,3%.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của nhóm thực nghiệm bắt nguồn từ việc thiết kế 4 góc học tập tương ứng với các phong cách học: Góc Quan sát (học qua video thí nghiệm và hình ảnh phân tử 3D), Góc Trải nghiệm (học qua thao tác lắp ráp mô hình và làm thí nghiệm trực tiếp), Góc Phân tích (nghiên cứu tài liệu lý thuyết và rút ra quy luật) và Góc Áp dụng (giải bài tập và liên hệ thực tiễn đời sống).

Dữ liệu thực nghiệm khi biểu diễn trên đồ thị đường lũy tích cho thấy đường cong của nhóm thực nghiệm luôn lệch hẳn về phía bên phải so với nhóm đối chứng. Điều này minh chứng rằng phương pháp dạy học theo góc đã nâng cao mặt bằng điểm số toàn diện ở tất cả các phân khúc học sinh, từ nhóm trung bình lên khá và từ nhóm khá lên giỏi.

Kết quả này hoàn toàn nhất quán với công trình nghiên cứu của Đỗ Thị Quỳnh Mai năm 2015 trên 1300 học sinh, khẳng định tính ưu việt của việc kết hợp phân hóa nội tại với phương pháp dạy học tích cực trong môn Hóa học.

Đề xuất và khuyến nghị

Tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ thuật thiết kế dạy học theo góc và chẩn đoán phong cách học tập cho 100% giáo viên Hóa học Trung học phổ thông, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên ứng dụng thường xuyên từ 36,67% lên trên 75% trong vòng 12 tháng, do Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng các trường đại học sư phạm chủ trì.

Nâng cấp cơ sở vật chất và sắp xếp không gian phòng học linh hoạt tại các trường Trung học phổ thông, bảo đảm diện tích phòng học tiêu chuẩn và cung cấp đủ bộ hóa chất, dụng cụ thí nghiệm hữu cơ cho tối thiểu 4 góc học tập hoạt động đồng thời, hoàn thành trong 2 học kỳ tới do Ban Giám hiệu các trường thực hiện.

Xây dựng ngân hàng học liệu số hóa và bộ kế hoạch bài dạy chuẩn hóa phân hóa theo góc cho 100% các bài học Hóa học hữu cơ lớp 11, giảm tải thời gian chuẩn bị giáo án cho giáo viên đứng lớp xuống dưới 2 giờ mỗi bài, do các tổ chuyên môn nhà trường phối hợp triển khai theo lộ trình 6 tháng.

Đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá theo hướng đa dạng hóa công cụ, kết hợp đánh giá thường xuyên của giáo viên với hình thức tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng tại mỗi góc học tập, giảm thiểu ít nhất 30% áp lực từ các bài kiểm tra viết định kỳ một lần, do giáo viên bộ môn trực tiếp áp dụng trong từng tiết dạy.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Giáo viên môn Hóa học Trung học phổ thông: Khai thác trực tiếp 06 giáo án chi tiết về Anken, Ankin và hệ thống phiếu học tập phân hóa để ứng dụng ngay vào bài giảng trên lớp.

Cán bộ quản lý giáo dục và Tổ trưởng chuyên môn: Sử dụng các giải pháp tổ chức dạy học phân hóa làm căn cứ chỉ đạo sinh hoạt chuyên môn, xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp giảng dạy theo Chương trình giáo dục phổ thông.

Học viên cao học và Nhà nghiên cứu khoa học giáo dục: Tham khảo quy trình thực nghiệm sư phạm chuẩn mực, phương pháp xử lý số liệu thống kê và khung lý thuyết đối chiếu giữa thuyết Vygotsky, Gardner và Kolb.

Sinh viên ngành Sư phạm Hóa học: Nắm vững quy trình 5 bước tổ chức lớp học theo góc, kỹ năng quản lý nhóm và phương pháp thiết kế góc học tập trước khi tham gia thực tập sư phạm tại các trường phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp dạy học theo góc có làm tăng áp lực chuẩn bị cho giáo viên không? Giáo viên sẽ mất nhiều thời gian hơn trong khâu thiết kế nhiệm vụ và chuẩn bị học liệu ban đầu cho 06 giáo án mẫu. Tuy nhiên, khi hệ thống phiếu học tập và góc thực nghiệm đã hoàn thiện, tài liệu có thể tái sử dụng lâu dài, giúp giảm hơn 30% thời lượng thuyết giảng một chiều trên lớp.

Cấu trúc 4 góc học tập trong bài học Hóa học hữu cơ 11 gồm những gì? Mô hình 4 góc chuẩn gồm: Góc Quan sát (xem video mô phỏng cấu trúc không gian), Góc Trải nghiệm (lắp ghép mô hình phân tử, làm thí nghiệm hóa học), Góc Phân tích (đọc sách giáo khoa và tổng hợp tính chất hóa học) và Góc Áp dụng (giải bài tập định lượng và câu hỏi thực tiễn).

Làm thế nào để phân chia học sinh vào các góc học tập mà không gây lộn xộn? Giáo viên sử dụng bảng khảo sát phong cách học tập đầu năm học theo bảng hỏi ngắn 16 câu của Kolb hoặc VARK để xác định xu hướng của học sinh. Học sinh được tự do chọn góc xuất phát phù hợp với sở trường và luân chuyển đồng loạt theo vòng tròn định sẵn sau mỗi 10 đến 15 phút.

Phương pháp này có áp dụng được cho lớp học có sĩ số đông trên 40 học sinh không? Hoàn toàn khả thi nếu giáo viên chia mỗi góc lớn thành 2 trạm nhỏ cùng nhiệm vụ. Khảo sát thực tế tại 14 trường Trung học phổ thông ở Cần Thơ cho thấy mô hình chia nhóm 6 đến 8 học sinh tại mỗi trạm giúp duy trì trật tự và tối ưu hóa sự tương tác.

Điểm số của học sinh cải thiện như thế nào sau khi học theo góc? Kết quả thực nghiệm sư phạm chứng minh điểm trung bình tăng 1,13 điểm so với lớp đối chứng. Đồng thời, tỷ lệ học sinh khá giỏi tăng 22,8% và tỷ lệ học sinh yếu kém giảm 11,5% nhờ việc được tiếp cận kiến thức sâu theo đúng thế mạnh cá nhân.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về dạy học phân hóa, phương pháp dạy học theo góc và các mô hình phong cách học tập của Vygotsky, Gardner và Kolb.
• Công trình khảo sát và phản ánh chính xác thực trạng dạy học phân hóa từ 60 giáo viên Hóa học tại 14 trường Trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Cần Thơ.
• Tác giả đã thiết kế thành công 06 kế hoạch bài dạy phân hóa theo góc thuộc chương Hiđrocacbon không no lớp 11 bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng.
• Thực nghiệm sư phạm khẳng định tính khả thi và hiệu quả vượt trội khi nâng điểm trung bình của học sinh thêm 1,13 điểm và tăng 22,8% tỷ lệ khá giỏi.
• Đề tài đề xuất quy trình 5 bước tổ chức dạy học theo góc rõ ràng, đóng góp giải pháp thực tiễn đắc lực cho công cuộc đổi mới giáo dục phổ thông.

Quý thầy cô, nhà quản lý và các bạn sinh viên sư phạm hãy tải toàn văn luận văn để tham khảo chi tiết hệ thống giáo án thực nghiệm và ứng dụng ngay vào công tác giảng dạy Hóa học lớp 11 trong năm học này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1. VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO GÓC PHẦN HOÁ HỌC HỮU CƠ LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC PHÂN HOÁ. Phân tích cấu trúc và nguyên tắc dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT chương trình cơ bản. Cấu trúc và nội dung phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản.

Mục tiêu dạy học. Các nguyên tắc sư phạm cần bảo đảm khi giảng dạy phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản. Một số lưu ý khi dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản. Một số yêu cầu vận dụng hiệu quả PPDHTG vào phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH.

Một số giáo án dạy học. Giáo án bài Anken. Giáo án bài Ankin. 69 Tiểu kết chương 2.

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. Mục đích thực nghiệm sư phạm. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm. Đối tượng thực nghiệm sư phạm.

Nội dung thực nghiệm. Tiến trình thực nghiệm. Kết quả thực nghiệm và xử lí, nhận xét kết quả thực nghiệm. Khảo sát động cơ học tập môn Hoá học của HS.

Về điểm kiểm tra sau thực nghiệm. 93 Tiểu kết chương 3. 104 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 105 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

107 PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DHPH : Dạy học phân hoá ĐC : Đối chứng ĐHSP : Đại học Sư phạm ĐHQG : Đại học Quốc gia GV : Giáo viên HS : Học sinh Nxb : Nhà xuất bản PCHT : Phong cách học tập PGS. TS : Phó giáo sư - Tiến sĩ PPDH : Phương pháp dạy học PPDHTG : Phương pháp dạy học theo góc PT : Phổ thông PTHH : Phương trình hoá học QTDH : Quá trình dạy học SGK : Sách giáo khoa THPT : Trung học phổ thông TN : Thực nghiệm Tp. HCM : Thành phố Hồ Chí Minh TS : Tiến sĩ % : Phần trăm DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Tóm tắt điểm mạnh và điểm yếu của các PCHT theo Honey - Mumford.

Danh sách các trường THPT có GV tham gia khảo sát thực trạng dạy học theo quan điểm DHPH và việc vận dụng PPDHTG vào dạy học. Kết quả khảo sát các tác dụng của DHPH. Kết quả khảo sát các loại hình DHPH có thể áp dụng vào môn Hoá học. Các thuận lợi khi tổ chức DHPH theo PCHT của HS bằng PPDHTG.

Các khó khăn gặp phải khi áp dụng PPDHTG theo quan điểm DHPH và giải pháp. Danh sách các lớp thực nghiệm và đối chứng. Kết quả khảo sát mức độ yêu thích môn Hoá học của HS. Kết quả khảo sát mức độ quan tâm của HS đối với mục đích học tập môn Hoá học và kết quả của môn học.

Kết quả khảo sát mức độ thường xuyên của HS đối với các hành vi học tập môn Hoá học. Kết quả khảo sát thái độ học tập của HS trong giờ học môn Hoá học. Kết quả khảo sát mức độ quan tâm của HS đối với mục đích học tập môn Hoá học và kết quả của môn học. Kết quả khảo sát mức độ thường xuyên đối với các hành vi học tập môn Hoá học.

Kết quả khảo sát thái độ học tập của HS trong giờ học được tổ chức bằng PPDHTG. Bảng thống kê điểm kiểm tra chương Hiđrocacbon không no của lớp TN và lớp ĐC. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất luỹ tích điểm kiểm tra của nhóm TN và nhóm ĐC. Bảng phân loại kết quả điểm kiểm tra của nhóm TN và nhóm ĐC.

Tổng hợp các tham số đặc trưng của nhóm TN và nhóm ĐC. Kết quả khảo sát ý kiến của HS về hiệu quả dạy học của PPDHTG. Kết quả khảo sát về tác động của PPDHTG đối với việc học tập môn Hoá học của HS. Kết quả khảo sát ý kiến của HS về những biện pháp mà nhà trường và GV cần thực hiện nhằm giúp việc học tập môn Hoá học của HS đạt hiệu quả .100 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.

Vùng phát triển lân cận theo thuyết của Vygotsky. Mô hình 8 loại hình thông minh của H. Quy trình các bước tổ chức DHPH. Mô hình học tập trải nghiệm của D.

PCHT và chu trình học tập theo mô hình của D. Quy trình thực hiện dạy học theo góc. Đồ thị đường luỹ tích kết quả kiểm tra của nhóm TN và nhóm ĐC. Đồ thị phân loại kết quả kiểm tra của nhóm TN và nhóm ĐC.

Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh thế giới hiện nay, quá trình toàn cầu hoá mang lại cho giáo dục Việt Nam cơ hội nhận ra vị trí hiện tại của mình trong bức tranh chung của nền giáo dục thế giới, đồng thời tạo điều kiện hấp dẫn các nền giáo dục tiên tiến gia nhập vào thị trường giáo dục Việt Nam, thúc đẩy giáo dục đổi mới và phát triển. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh giữa các quốc gia trong bối cảnh hiện nay thực chất là sự cạnh tranh về chất lượng nguồn nhân lực, vấn đề này được quyết định bởi chương trình giáo dục của mỗi quốc gia. Vì vậy, đổi mới giáo dục đang là một xu thế tất yếu, mang tính toàn cầu. Nghị quyết Trung ương 8 khoá XI về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục – Đào tạo đã nêu rõ định hướng: “Giáo dục Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân”…“Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển năng lực, phẩm chất của người học” [1].

Theo đó, dự thảo Đề án Đổi mới chương trình và sách giáo khoa phổ thông (PT) sau năm 2015 [6] đã xác định: chương trình và sách giáo khoa (SGK) được thiết kế theo hướng tăng cường tích hợp ở cấp tiểu học và cấp trung học cơ sở (THCS), phân hoá rõ dần từ tiểu học đến trung học cơ sở và sâu hơn ở trung học phổ thông (THPT). Như vậy, dạy học phân hoá (DHPH) chính là định hướng cơ bản và là xu thế tất yếu của giáo dục PT Việt Nam giai đoạn sau năm 2015. DHPH là quan điểm tiếp cận dạy và học chủ động, tập trung phát triển từng cá nhân người học. Tuy nhiên, mỗi người học là một cá thể với các đặc điểm về năng lực, tính cách, nhu cầu, sở thích… riêng biệt.

Do đó, người giáo viên (GV) cần quan tâm đến các đặc điểm cá nhân của học sinh (HS), nhất là phong cách học của từng người vì HS chỉ học tập hiệu quả khi được học theo đúng phong cách học tập (PCHT) của mình. Trong số các phương pháp dạy học (PPDH) tích cực theo quan điểm DHPH thì phương pháp dạy học theo góc (PPDHTG) là phương pháp có nhiều ưu điểm. PPDH này giúp HS học bằng nhiều cách tiếp cận kiến thức khác nhau, đáp ứng tối đa yêu cầu về hứng thú học tập, sở trường và năng lực của từng cá nhân người học. Đối với các môn khoa học thực nghiệm như môn Hoá học thì sự vận dụng PPDHTG trong giảng 2 dạy là vô cùng phù hợp, khắc phục được khuyết điểm của các PPDH đồng loạt truyền thống.

Mặt khác, trong chương trình THPT, HS bắt đầu học về hoá học hữu cơ từ cuối học kì I và cả học kì II của chương trình Hoá học lớp 11. Các kiến thức về hoá học hữu cơ khá phức tạp với nhiều nội dung mới và khó. Vì vậy, vấn đề đặt ra là “Làm thế nào để HS học tốt phần hoá học hữu cơ?”, “Làm thế nào để học sinh hứng thú và ham thích học tập môn Hoá học nói chung và phần hoá học hữu cơ nói riêng?”. Đây thật sự là một thách thức lớn, đòi hỏi tâm huyết và sự nghiên cứu giải pháp thực hiện của người GV Hoá học.

Trên cơ sở những vấn đề trên, chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Vận dụng PPDHTG phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH” nhằm giúp HS cải thiện chất lượng học tập môn Hoá học, đồng thời giúp GV vận dụng hiệu quả PPDHTG trong dạy học phần hoá học hữu cơ, góp phần thúc đẩy động cơ học tập tích cực và nâng cao kết quả học tập môn Hoá học ở trường PT. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu việc vận dụng PPDHTG vào phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH, phù hợp với PCHT của HS nhằm góp phần thúc đẩy động cơ học tập tích cực và nâng cao kết quả học tập môn Hoá học ở trường THPT. Nhiệm vụ nghiên cứu 3. Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài - Tìm hiểu lịch sử của vấn đề nghiên cứu và định hướng đổi mới PPDH môn Hoá học.

- Tổng quan cơ sở lý luận của quan điểm DHPH, PPDHTG và PCHT của người học. - Điều tra thực trạng dạy học theo quan điểm DHPH và việc sử dụng PPDHTG đối với môn Hoá học ở một số trường THPT tại thành phố Cần Thơ. Nghiên cứu việc vận dụng PPDHTG phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH - Phân tích cấu trúc và nguyên tắc dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT chương trình cơ bản. 3 - Đề xuất một số yêu cầu vận dụng hiệu quả PPDHTG theo hướng phân hoá PCHT của HS.

- Thiết kế một số giáo án dạy học phần hoá hữu cơ lớp 11 THPT chương trình cơ bản có vận dụng PPDHTG với các yêu cầu vận dụng hiệu quả PPDH này như đã đề xuất. Thực nghiệm sư phạm - Thực nghiệm sư phạm các giáo án đã thiết kế để chứng minh tính hiệu quả của các giáo án và tính khả thi của đề tài. - Thu thập số liệu thực nghiệm, xử lý và phân tích số liệu để kiểm định giả thuyết khoa học của đề tài nghiên cứu. Khách thể và đối tượng nghiên cứu - Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học (QTDH) môn Hóa học ở trường THPT.

- Đối tượng nghiên cứu: Việc vận dụng PPDHTG phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT chương trình cơ bản theo quan điểm DHPH. Phạm vi nghiên cứu - Nội dung nghiên cứu: Hiđrocacbon không no – Hoá học lớp 11 chương trình cơ bản. - Địa bàn nghiên cứu: Một số trường trung học phổ thông tại thành phố Cần Thơ. - Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 08/2017 đến tháng 03/2018.