MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hoạt động tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng bắt đầu đƣợc thực hiện từ lâu. Tuy nhiên, ngày 04/4/1962 Viện Đo lƣờng và Tiêu chuẩn là cơ quan quản lý Nhà nƣớc đầu tiên về đo lƣờng và tiêu chuẩn hoá của nƣớc ta mới đƣợc thành lập và trực thuộc Uỷ ban Khoa học Nhà nƣớc (nay là Bộ Khoa học Công nghệ). Thực hiện đƣờng lối, chủ trƣơng đổi mới và hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nƣớc ta từ năm 1986 trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lƣờng Chất lƣợng đã chủ động và tích cực tham gia đàm phán với các tổ chức quốc tế và khu vực về tiêu chuẩn, đo lƣờng, thử nghiệm và chất lƣợng; duy trì và phát triển sự hợp tác với nhiều quốc gia, với các tổ chức quốc tế nhằm trao đổi kinh nghiệm, thông tin, tƣ liệu và nghiệp vụ công tác, đã góp phần làm cho vị thế, uy tín của Việt Nam trong các tổ chức trên dần đƣợc khẳng định.
Kết quả cho đến nay Việt Nam đã trở thành viên của 20 tổ chức quan trọng của Quốc tế và khu vực trong lĩnh vực tiêu chuẩn đo lƣờng và quản lý chất lƣợng, trong đó có những tổ chức lớn và có uy tín nhƣ: WTO, ISO, IEC, OIML, APLMF, APQO, APO. Kỷ niệm 50 (từ năm 1962 – 2012) ngày hoạt động tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng (ngày 07/4/2012) tại Hà Nội, thay mặt Đảng, Nhà nƣớc, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lƣu đã trao tặng Huân chƣơng Độc lập hạng Nhất cho tập thể cán bộ, công nhân viên chức Tổng cục Tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng. Theo Bộ trƣởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quân: “trong 50 năm qua, ngành tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng Việt Nam đã đạt đƣợc những thành tựu quan trọng, có nhiều đóng góp to lớn cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc và hội nhập kinh tế quốc tế. Ngành đã làm tốt công tác tham mƣu cho Đảng và Nhà nƣớc ban hành kịp thời những chủ trƣơng, chính sách về tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng, giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng suất, tạo ra nhiều sản phẩm mang hàm lƣợng trí tuệ cao, đạt tiêu chuẩn trong khu vực và quốc tế” Formatted: Vietnamese (Vietnam) 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Tình hình nghiên cứu Kết quả khảo sát tại Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy có 02 đề tài cấp cơ sở có liên quan do Vụ Hợp tác Quốc tế thuộc Tổng cục Tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng thực hiện: “Nghiên cứu các biện pháp nhằm tăng cƣờng hiệu quả Formatted: Vietnamese (Vietnam) tham gia của Việt Nam vào các tổ chức khu vực và quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng” thực hiện năm 2007 và đề tài “Nghiên cứu đề xuất các biện pháp đẩy mạnh hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng suất chất lƣợng và tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng góp phần vào quá trình hội nhập quốc tế về khoa học và công nghệ” thực hiện năm 2012. Kết quả tìm hiểu các thông tin về các đề tài luận văn đƣợc nghiên cứu tại Khoa Luật, Đại học Quốc Gia Hà Nội trong những năm gần đây cho thấy chƣa có đề tài thạc sĩ, tiến sỹ nào nghiên cứu trùng tên với đề tài này. Nhƣ vậy, cho đến nay chƣa có đề tài nào nghiên cứu về “những vấn đề pháp lý về hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng: thực trạng và giải pháp”. Trong khi đó, hiện nay thực tiễn hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra nhƣ vũ bão và hoạt động tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng sản phẩm hàng hóa đang diễn ra hàng ngày, liên quan trực tiếp tới việc quản lý sản xuất, xuất nhập khẩu, kinh doanh và tiêu dùng tại Việt Nam.
Vì vậy việc nghiên cứu thực trạng và đƣa ra những giải pháp pháp lý về hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng là việc làm có tính cấp bách. Mục tiêu nghiên cứu 3.1 Mục tiêu tổng quát Thông qua kết quả nghiên cứu, luận văn hƣớng tới việc chỉ ra một số vấn đề pháp lý phát sinh trong thực tiễn, đề xuất những phƣơng hƣớng và giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện quy định pháp luật về hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng.2 Mục tiêu cụ thể 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nghiên cứu các quy định của pháp luật Việt Nam có liên quan về hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng để có kiến thức tổng quát về thực trạng này. Nghiên cứu một số tổ chức, diễn đàn, điều ƣớc khu vực, quốc tế mà Việt Nam là thành viên, tham gia ký kết về tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng để thấy rõ đƣợc vị trí, những thách thức của Việt Nam với tƣ cách là thành viên của tổ chức đó. Tác giả cũng nghiên cứu pháp luật về tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng của một số quốc gia nhƣ: Trung Quốc, Singapo, Liên Bang Nga để có kinh nghiệm trong hoạt động nghiên cứu, xây dựng, đề xuất hoàn hiện khung pháp lý.
Tính mới và những đóng góp của đề tài Đề tài “những vấn đề pháp lý về hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng: thực trạng và giải pháp” đến nay chƣa có công trình nghiên cứu trùng tên đƣợc công bố, vì thế các vấn đề tác giả nghiên cứu là hoàn toàn mới. Những đóng góp của luận văn: góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn đề về lý luận và thực tiễn hoạt động hội nhập quốc tế về tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng, từ đó đề xuất phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật Việt Nam và triển khai có hiệu quả hoạt động hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Hoạt động hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng, hiện nay đƣợc Thủ tƣớng Chính phủ giao cho Bộ Khoa học và Công nghệ thống nhất quản lý nhà nƣớc, và Bộ khoa học và Công nghệ ủy quyền cho Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lƣờng Chất lƣợng trực tiếp quản lý, thực hiện. Nội dung quản lý nhà nƣớc về tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng nói chung và hội nhập quốc tế về tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng có phạm vi rất rộng.
Vì vậy luận văn chỉ tập trung nghiên cứu các văn bản pháp luật hiện hành của Việt Nam về tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng và quy chế của một số tổ chức 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quốc tế về tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng mà Việt Nam là thành viên; thực trạng hội nhập quốc tế về tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng của Việt Nam và kinh nghiệm của một số nƣớc điển hình. Phƣơng pháp nghiên cứu: Dựa trên phƣơng pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về nhà nƣớc và pháp luật, luận văn sử dụng những phƣơng pháp khoa học cụ thể nhƣ so sánh, phân tích, tổng hợp, thống kê để giải quyết những vấn đề đƣợc đặt ra trong đề tài. Kết quả đạt đƣợc Xây dựng cơ sở lý luận pháp lý cơ bản về hội nhập quốc tế về tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng. Đánh giá đúng thực trạng pháp luật về hội nhập quốc tế của Việt Nam về tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng.
Đề xuất phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về hội nhập Formatted: Portuguese (Brazil) quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng. Kết cấu luận văn Formatted: Portuguese (Brazil) Ngoài lời nói đầu, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, kết luận, luận văn bao gồm 3 chƣơng: Chƣơng I. Một số vấn đề lý luận pháp lý cơ bản về hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng CHƢƠNG II. Thực trạng pháp luật về hội nhập quốc tế của Việt Nam trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng Chƣơng III.
Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LÝ CƠ BẢN VỀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ TRONG LĨNH VỰC TIÊU CHUẨN, ĐO LƢỜNG, CHẤT LƢỢNG 1.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc ta về hội nhập quốc tế trong lĩnh vực khoa học và công nghệ; tiêu chuẩn, đo lƣờng, chất lƣợng 1.1 Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ Quan điểm của Đảng và nhà nƣớc Việt Nam về hội nhập quốc tế trong lĩnh vực khoa học và công nghệ đã đƣợc khẳng định trong các văn kiện, văn bản pháp lý dƣới các hình thức đa dạng nhƣ Hiến pháp, Luật, Nghị định, Quyết định quy phạm, Báo cáo chính trị, Nghị quyết trung ƣơng của Đảng và hệ thống các thông tƣ, các văn bản pháp quy. Và đƣợc ban hành bởi hệ thống các cơ quan nhà nƣớc nhƣ: Quốc hội, Chính phủ, Thủ tƣớng Chính phủ và các cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền. Các quan điểm của Đảng, nhà nƣớc đã đƣợc cụ thể hóa khá đầy đủ, điều chỉnh các quan hệ pháp luật về hội nhập quốc trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, xin đƣợc đƣa ra một số nội dung sau: - Phát triển khoa học và công nghệ nói chung, hội nhập quốc tế nói riêng là quốc sách hàng đầu trong sự nghiệp phát triển tổ quốc và đƣợc nhà nƣớc ƣu tiên đầu tƣ, phát triển.
Quan điểm này đƣợc cụ thể hóa tại Điều 62 Hiến pháp năm 2013: 1.“Phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; 2. Nhà nước ưu tiên đầu tư và khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư nghiên cứu, phát triển, chuyển giao, ứng dụng có hiệu quả thành tựu khoa học và công nghệ; bảo đảm quyền nghiên cứu khoa học và công nghệ; bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Nhà nƣớc bảo đảm chi cho khoa học và công nghệ từ 2% trở lên trong tổng chi ngân sách nhà nƣớc hằng năm và tăng dần theo yêu cầu phát triển của sự nghiệp khoa học và công nghệ (khoản 1 Điều 49 Luật Khoa học và Công nghệ). 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.