Chương 1: Một số vấn đề chung về vai trò của Viện kiểm sát nhân dân đối với hoạt động thu thập chứng cứ trong điều tra vụ án hình sự Chương 2: Tình hình có liên quan và thực trạng hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân đối với hoạt động điều tra thu thập chứng cứ trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân đối với hoạt động thu thập chứng cứ trong giai đoạn điều tra các vụ án hình sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VAI TRÒ CỦA VIỆN KIỂM SÁT ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG THU THẬP, ĐÁNH GIÁ CHỨNG CỨ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ 1. Chủ thể thu thập chứng cứ trong điều tra vụ án hình sự Với phạm vi nghiên cứu của luận văn là vai trò của Viện KSND đối với hoạt động thu thập chứng cứ trong điều tra các vụ án hình sự thuộc thẩm quyền Cơ quan Cảnh sát điều tra hai cấp ở tỉnh Thái Nguyên, vì vậy, trong nội dung này, tác giả luận văn chỉ nêu về cơ sở pháp lý của việc tổ chức và phân định thẩm quyền điều tra thu thập chứng cứ giữa hai cấp điều tra và các cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra ở cấp tỉnh và cấp huyện. - Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh: Theo quy định tại Điều 20 Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự 2015, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh có thầm quyền tiến hành điều tra vụ án hình sự về các tội phạm quy định tại các chương từ Chương XIV đến Chương XXIV của Bộ luật hình sự 2015 khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hoặc các tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện xảy ra trên địa bàn nhiều huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương, phạm tội có tổ chức hoặc có yếu tố nước ngoài nếu xét thấy cần trực tiếp điều tra. - Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện: Theo quy định tại Điều 21 Luật tổ chức Điều tra Hình sự, trong điều tra vụ án hình sự, Cơ quan CSĐT công an cấp huyện có thẩm quyền tiến hành điều tra vụ án hình sự về các tội phạm quy định tại các chương từ Chương XIV đến Chương XXIV của 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bộ luật hình sự khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp huyện, trừ các tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra Viện KSND tối cao và Cơ quan An ninh điều tra của Công an nhân dân.
- Các cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra các vụ án thuộc thẩm quyền của Cơ quan Cảnh sát điều tra công an cấp tỉnh: Các cơ quan của Công an nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra gồm có Phòng Cảnh sát giao thông; Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Phòng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường; Phòng Cảnh sát phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao; Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Trại giam. Các cơ quan này, nếu khi đang làm nhiệm vụ phát hiện thấy sự việc có dấu hiệu tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra thì tiến hành khởi tố vụ án hình sự và tiến hành các hoạt động điều tra ban đầu trong thời hạn 07 ngày, sau đó phải chuyển vụ án và các tài liệu có liên quan cho Cơ quan Cảnh sát điều tra có thẩm quyền. Trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự, các cơ quan điều tra tiến hành các hoạt động điều tra theo luật định để thu thập chứng cứ 1. Một số vấn đề lí luận về vai trò của Viện kiểm sát nhân dân đối với hoạt động thu thập chứng cứ trong điều tra vụ án hình sự 1.
Vị trí của Viện kiểm sát nhân dân đối với hoạt động thu thập chứng cứ trong giai đoạn điều tra Trong các cơ quan tiến hành tố tụng, Viện KSND có vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ công lý và trật tự chung trong xã hội, được Đảng và Nhà nước giao cho chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp. Với vị trí, vai trò độc lập đó, Viện KSND là cơ quan có nhiệm vụ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, bảo vệ pháp chế XHCN. Chức năng hiến định của Viện KSND được quy định tại Điều 107, Hiến pháp 2013: “Viện kiểm sát nhân 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp” và được cụ thể hóa tại khoản 1, Điều 2, Luật tổ chức Viện KSDN năm 2014 “Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.” Với tư cách là một cơ quan tiến hành tố tụng, Viện KSND trực tiếp tham gia đấu tranh chống tội phạm. Thông qua hoạt động của mình, Viện KSND có trách nhiệm đảm bảo mọi hành vi phạm tội đều được phát hiện, xử lý kịp thời, việc truy tố đúng người, đúng tội, đúng pháp luật không để lọt tội phạm, không làm oan sai người vô tội, đảm bảo mọi hoạt động thu thập chứng cứ trong giai đoạn điều tra đều phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Vì vậy, Viện KSND có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo các vụ án phải thu thập chứng cứ khách quan toàn diện và đầy đủ. Hoạt động của Viện KSND xuyên suốt quá trình điều tra, thông qua việc thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra. Vai trò của Viện KSND trong hoạt động thu thập chứng cứ được thể hiện thông qua các hoạt động trực tiếp trong quá trình điều tra như tham dự các hoạt động điều tra của Cơ quan Điều tra, đề ra yêu cầu điều tra, trực tiếp tiến hành các hoạt động điều tra, xác định tư cách của người tiến hành tố tụng trong giai đoạn điều tra… Như vậy, Viện KSND không phải là chủ thể chính, trực tiếp đối với hoạt động thu thập chứng cứ trong giai đoạn điều tra nhưng là cơ quan có vị trí rất quan trọng trong việc đảm bảo cho các chứng cứ thu thập trong giai đoạn điều tra bảo đảm khác quan, toàn diện, đầy đủ. Viện KSND vừa có vai trò kiểm tra giám sát hoạt động thu thập đánh giá chứng cứ của Cơ quan điều tra để đảm bảo giá trị chứng minh của chứng cứ, vừa có vai trò đốc thúc hoạt động thu thập chứng cứ để bảo đảm thu thập chứng cứ kịp thời, đầy đủ, lại vừa có vai trò trực tiếp thu thập chứng cứ trong giai đoạn điều tra để đảm bảo tính đầy đủ của chứng cứ.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Viện KSND giữ một vị trí rất quan trọng đối với hoạt động thu thập chứng cứ trong giai đoạn điều tra, là một trong những công cụ hữu hiệu để bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất. Hoạt động thu thập chứng cứ trong giai đoạn điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra chính là việc tiến hành các hoạt động điều tra và xem xét kết luận về các vấn đề cần phải chứng minh trong vụ án hình sự. Với vị trí của mình, Viện KSND có trách nhiệm phải bảo đảm giá trị chứng minh của chứng cứ, bảo đảm tính kịp thời, toàn diện trong thu thập đánh giá chứng cứ và bảo đảm tính đấy đủ của chứng cứ. Vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong việc bảo đảm giá trị chứng minh của chứng cứ được thu thập trong giai đoạn điều tra 1.
Vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong việc tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động điều tra thu thập chứng cứ Các hoạt động điều tra thu thập chứng cứ chỉ được tiến hành sau khi có quyết định khởi tố vụ án hình sự. Quyết định khởi tố vụ án hình sự chính là cơ sở pháp lý cho các hoạt động điều tra. Chính vì vậy, vai trò của Viện KSND trong vấn đề này thể hiện ở các nhiệm vụ, quyền hạn đối với việc khởi tố vụ án hình sự. Vai trò đó thể hiện: - Yêu cầu CQĐT khởi tố hoặc thay đổi quyết định khởi tố VAHS; Hủy bỏ các quyết định khởi tố, quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố vụ án, quyết định không khởi tố vụ án trái pháp luật: Viện KSND yêu cầu CQĐT khởi tố VAHS khi nhận được kiến nghị khởi tố hình sự của cơ quan nhà nước và khi vụ án đang được điều tra.
Viện KSND yêu cầu CQĐT thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố VAHS nếu trong quá trình tiến hành điều 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tra hoặc khi đã kết thúc điều tra, có căn cứ xác định tội phạm đã khởi tố không đúng với hành vi phạm tội xảy ra hoặc còn có tội phạm khác. Khi thấy quyết định khởi tố vụ án hình sự của các các cơ quan có thẩm quyền không có căn cứ theo quy định tại Điều 143 Bộ luật TTHS 2015 thì Viện KSND ra quyết định hủy quyết định khởi tố đó. Khi xác định quyết định không khởi tố vụ án của CQĐT, cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra không có căn cứ quy định tại Điều 157 Bộ luật TTHS thì Viện KSND hủy bỏ quyết định đó. - Quyết định khởi tố VAHS: Điều 153 Bộ luật TTHS 2015 quy định các trường hợp Viện KSND ra quyết định khởi tố VAHS trong ba trường hợp: Khi hủy quyết định không khởi tố của cơ quan điều tra; Khi Hội đồng xét xử yêu cầu Viện KSND khởi tố vụ án; Khi xác định hành vi của Điều tra viên có dấu hiệu tội phạm.
Để Viện KSND khởi tố vụ án, phải căn cứ vào quy định tại Điều 100 Bộ luật TTHS.