MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nhà nước là nhân tố chính trị có vai trò đặc biệt quan trọng tác động đến sự hình thành phát triển nền kinh tế. Song trong mỗi chế đô ̣ xã hô ̣i khác nhau thì vai trò tác động của Nhà nước cũng khác nhau : Trong nề n kinh tế hành chính bao cấp khác với nề n kinh tế thị trường. Thâ ̣m chí, ngay trong các loại hình kinh tế thị trường khác nhau thì sự tác đô ̣ng của N hà nước đến kinh tế cũng khác nhau.
Tác động của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường tự do khác với trong nền kinh tế thị trường xã hội và cũng khác với trong mô ̣t nề n kinh tế thi trươ ̣ ̀ ng XHCN hay đinh ̣ hướng XHCN. Trải qua gần 30 năm chuyể n đổ i nề n kinh tế hành chiń h qu an liêu bao cấ p sang nề n kinh tế thị trường đinh ̣ hướng XHCN , đấ t nước ta đã đa ̣t đươ ̣c những thành tựu to lớn : nề n kinh tế tăng trưởng liên tục đạt tốc độ khá. Để đinh ̣ hướng kinh tế đấ t nước phát triể n theo nề n kinh tế thị trường đinh ̣ hướng XHCN, vai trò nhân tố chính tri ̣ trước hế t là vai trò của N hà nước ngày càng trở lên đă ̣c biê ̣t quan tro ̣ng nó quyết định đến sự thành bại của nề n kinh tế thi ̣ trường đinh ̣ hướng XHCN ở nước ta hiê ̣n nay. Tuy nhiên bên ca ̣nh những kế t quả đa ̣t đươ ̣c vai trò của nhà nước trong hoạch định chủ trương chính sách phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nướ c ta hiê ̣n nay nảy sinh những vấ n đề phức ta ̣p cầ n phải lý giải , giải quyết.
Đặc biệt trong xu thế hiện nay , xu thế toàn cầ u h óa hô ̣i nhâ ̣p kinh tế quố c tế , Viê ̣t Nam trở thành thành viên 150 của tổ chức thương mại thế giới (WTO) cho nên vấ n đề chiń h tri ̣và chiń h sách của các quố c gia đề u chiụ sự chi phố i ảnh hưởng trực tiếp từ nhân tố quốc tế. Vâ ̣y thì làm thế nào để giữ vững đô ̣c lâ ̣p tự chủ về chin ́ h tri ̣trong sự hô ̣i nhâ ̣p quố c tế ? Làm thế nào để 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chính sách của N hà nước đảm bảo thực hiê ̣n sự hô ̣i nhâ ̣p quố c tế đồ ng thời vẫn đảm bảo đinh ̣ hướng nề n kinh tế thị trường theo mu ̣c tiêu XHCN? Hơn nữa vâ ̣n đô ̣ng phát triể n nề n kinh tế thị trường tự nó không hướng tới mu ̣c tiêu XHCN , quyế t đinh ̣ sự đinh ̣ hướng XHCN là nhân tố chiń h tri ̣ trực tiế p là vai trò của N hà nước. Có câu hỏi đặt ra là : Liê ̣u chúng ta có phát huy đươ ̣c sức ma ̣nh của nhân tố chiń h tri ̣ trực tiếp là Nhà nước trong viê ̣c xây dựng phát triển nền kinh tế thị trường đinh ̣ hướng XHCN ở nước ta hiê ̣n nay không? Liê ̣u Nhà nước có quản lý , điề u tiế t đươ ̣c nề n kinh tế theo quỹ đạo XHCN hay không? Mă ̣t khác viê ̣c xây dựng phát triển nền kinh tế vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN là chưa có tiề n lệ trong lich ̣ sử. Quá trình này đòi hỏi chúng ta vừa làm vừa phải tổng kết kinh nghiê ̣m thực tiễn , tìm ra hình thức và bước đi thích hợp.
Quá trình đó tấ t yế u phải có sự định hướng , quản lý, điều tiết của Nhà nước đóng vai trò “người cầ m trich” ̣ hướng vào mu ̣c tiêu CNXH. Chính vì vậy viê ̣c nghiên cứu vai trò của N hà nước trong việc xây dựng phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN trở lên cấp bách đă ̣c biê ̣t là tìm ra những giải pháp nâng cao vai trò của Nhà nước trong quản lý, điề u tiế t nền kinh tế để vừa thúc đẩ y sự phá t triể n kinh tế thị trường, vừa đảm bảo đinh ̣ hướng XHCN có ý nghiã lý luâ ̣n và thực tiễn cấp bách đối với nước ta hiện nay. Đó là lý do vì sao tôi cho ̣n đề tài “Vai trò của N hà nước trong xây dựng , phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay” để làm đề tài nghiên cứu của mình. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Tình hình nghiên cứu đề tài Đế n nay đã có mô ̣t số công triǹ h nghiên cứu ở nhiề u góc đô ̣ khác nhau “nói về mố i quan hê ̣ kinh tế và chiń h tri”̣ liên quan đế n luâ ̣n văn: Khổ ng Doañ Hơ ̣i , “Quan hê ̣ giữa hinh tế và chính tri ̣ở nước ta” , Tạp chí Cộng sản , 6/1993; Lê Hữu Nghiã “Vai trò của chính tri ̣trong viê ̣c bảo đảm đinh ̣ hướng xã hô ̣i chủ nghiã ” , Tạp chí Cộng sản Hà Nội , 5/1996; Nguyễn Tiế n Phồ n , “Vai trò lañ h đa ̣o chính tri ̣của Đảng và chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước trong điều kiện nền kinh tế của Đảng và chứ c năng quản lý kinh tế của Nhà nước trong điều kiện nền kinh tế thị trường ở nước ta hiê ̣n nay”, Tạp chí Triết học số 3/1995; Nguyễn Tro ̣ng Chuẩ n “ Mố i quan hê ̣ biê ̣n chứng giữa đổ i mới chính sách kinh tế và đổ i mới chính s ách xã hội” , Tạp chí Triết học số 3/1996; Nguyễn Chí Mỳ , “Xu hướng và các nhân tố bảo đảm đinh ̣ hướng xã hô ̣i chủ nghiã của nề n kinh tế nhiề u thành phầ n” , Tạp chí Cô ̣ng sản số 10/1997;… Ngoài ra, còn có một số luận án tiế n si ̃ và luận văn thạc sĩ đề cập đến các góc độ khác nhau của đề tài : “Đinh ̣ hướng xã hô ̣i chủ nghiã ở Viê ̣t Nam nô ̣i dung cơ bản và những điề u kiê ̣n chủ yế u để thực hiê ̣n” , Luâ ̣n án tiế n si ̃ Khoa ho ̣c triế t ho ̣c chuyên ng ành chủ nghĩa cộng sản khoa học của Nguyễn Văn Oánh, Hà Nội 1994; “Vai trò đinh ̣ hướng xã hô ̣i chủ nghiã của Kiế n trúc thươ ̣ng tầ ng chính tri ̣đố i với sự phát triể n nề n kinh tế hàng hóa nhiề u thành phầ n ở Viê ̣t Nam hiê ̣n n ay”, Luâ ̣n văn tha ̣c si ̃ triế t ho ̣c của Huỳnh Thanh Minh, Hà Nội 1997; “Nhân tố chủ quan với viê ̣c bảo đảm đinh ̣ hướng xã hô ̣i chủ nghĩa sự phát triể n nề n kinh tế hàng hóa nhiề u thành phầ n ở nước ta hiê ̣n nay”, Luâ ̣n văn tha ̣c s ĩ Triế t ho ̣c của Nguyễn Văn Ninh , Hà Nội, năm 2001; “Vai trò đinh ̣ hướng xã hô ̣i chủ nghiã của Nhà nước đố i với sự phát triể n nề n kinh tế Viê ̣t Nam hiê ̣n nay” , Luâ ̣n án tiế n si ̃ triế t ho ̣c của Lê Thi ̣Hồ ng , Hà 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nô ̣i năm 2001, “Kinh tế thế giới 2002-2003: đă ̣c điể m và triể n vo ̣ng” - NXB, Chính trị quốc gia 2003-398 tr. Kim Ngo ̣c; “Chuyể n dich ̣ cơ cấ u kinh tế Viê ̣t Nam trong những năm đầ u thế kỷ XXI” Khoa ho ̣c xã hô ̣i , 2004, - 226tr. Nguyễn Trầ n Quế ; “kinh tế thế giới 2003-2004, đă ̣c điể m và triể n vo ̣ng” Chính trị quốc gia 2004. Kim Ngo ̣c; “kinh tế Viê ̣t Nam đổ i mới và phát triể n” Thế giới , 2007- 757 trang.
Võ Đại Lược “toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quố c tế đố i với tiế n trì nh CNH, HĐH ở Viê ̣t Nam” Khoa ho ̣c xã hô ̣i 2007-267 trang. Nguyễn Xuân Thắ ng ; “Kinh tế và chính tri ̣thế giới năm 2010 và triển vọng năm 2011”. Nguyễn Mạnh Hùng. Mă ̣c dù các công trin ̀ h nghiên cứu đã đề câ ̣p đế n khá nhiề u khiá cạnh khác nhau của đề tài chưa có đề tài nào xác đinh ̣ đúng tầ m quan trọng của nhân tố Nhà nước trong vai trò “cầ m trich” ̣ quản lý, điều tiết nền kinh tế theo mục tiêu XHCN.
Vì vậy việc nghiên cứu vấn đề “va i trò của Nhà nước trong xây dựng, phát triển nền KTTT đinh ̣ hướng XHCN ở Viê ̣t Nam hiê ̣n nay” là vấ n đề bức xúc cầ n phải giải quyế t. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích Làm rõ tính tất yếu việc chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và vai trò của nhà nước tạo lập sự đồng bộ các yếu tố kinh tế thị trường; các yếu tố định hướng XHCN của nền kinh tế thị trường ở nước ta. Nhiêm ̣ vu ̣ - Làm rõ những khuyết tật của thị trường TBCN khi không có sự quản lý, điều tiết của nhà nước và khuyết tật của nhà nước phi thị trường ở các nước trong hệ thống XHCN trước đây.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Làm rõ xu hướng chung của kinh tế thị trường, vai trò của n hà nước đố i với kinh tế thị trường và các loại hình kinh tế thị trường. - Làm rõ quá trình đổi mới chuyển sang nền kinh tế thị trường, thực hiện mục tiêu XHCN và vai trò của Nhà nước trong xây dựng, phát triể n nề n kinh tế thị trường đinh ̣ hướng XHCN ở nước ta. - Đề xuấ t mô ̣t số giải pháp nhằ m hoàn thiện vai trò của Nhà nước đảm bảo định hướng XHCN của sự phát triể n nề n kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Luận văn nghiên cứu vai trò tác đô ̣ng của n hà nước trong việc xây dựng, phát triể n nề n kinh tế thị trường đinh ̣ hướng XHCN ở nước ta.
Đề tài tâ ̣p trung nghiên cứ u trong khoảng thời gian từ khi đổ i mới đế n nay.