Môc lôc Trang Lêi më ®Çu 3 PhÇn I: Vai trß cña chÝnh phñ trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng 4 I. ¦u thÕ vµ khuyÕt tËt cña thÞ trêng 4 1. Kh¸i niÖm c¬ chÕ thÞ trêng 4 2. ¦u thÕ cña thÞ trêng 5 3.
Nh÷ng khuyÕt tËt cña c¬ chÕ thÞ trêng 6 II. Vai trß cña chÝnh phñ trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng 6 1. Môc tiªu cña kinh tÕ vÜ m« 7 2. Chøc n¨ng kinh tÕ cña chÝnh phñ 7 3.
C¸c c«ng cô ®iÒu tiÕt cña chÝnh phñ 12 PhÇn II: VÞ trÝ kinh tÕ cña chÝnh phñ ë níc CHXHCN ViÖt Nam trong giai ®o¹n “tõng bíc c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa “®Êt 17 níc I. VÞ trÝ kinh tÕ cña chÝnh phñ ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh 17 chuyÓn ®æi c¬ chÕ II. VÞ trÝ kinh tÕ cña chÝnh phñ ViÖt Nam trong giai ®o¹n “tõng bíc c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa “®Êt níc 20 1. C«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹I hãa ë ViÖt Nam 20 2.
Vai trß cña chÝnh phñ trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa 1 ë níc ta 22 3. C¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ mµ chÝnh phñ ¸p dông trong giai ®o¹n “c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa “ 26 4. Nh÷ng vÊn ®Ò chÝnh phñ ph¶i gi¶i quyÕt trong giai ®o¹n “c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa “ 31 PhÇn III: Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p cho nÒn kinh tÕ ViÖt Nam vµ vai trß cña chÝnh phñ trong ®iÒu tiÕt vÜ m« nÒn kinh tÕ ë níc ta trong giai ®o¹n hiÖn nay 33 I. Thùc tr¹ng nÒn kinh tÕ vµ vai trß cña chÝnh phñ trong ®iÒu tiÕt vÜ m« nÒn kinh tÕ 33 1.
Thùc tr¹ng cña nÒn kinh tÕ 33 2. Thùc tr¹ng qu¶n lý kinh tÕ cña nhµ níc ta 34 II. Nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý kinh tÕ35 cña chÝnh phñ KÕt luËn 37 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 38 2 lêi më ®Çu Kinh tÕ thÞ trêng tõng lµ ®éng lùc thóc ®Èy nÒn kinh tÕ t b¶n ph¸t triÓn v« cïng nhanh chãng tõ khi nã ra ®êi.Thùc tÕ ®· chøng minh c¬ chÕ thÞ trêng lµm cho nÒn kinh tÕ trë nªn n¨ng ®éng vµ mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao. NÒn kinh tÕ thÞ trêng lu«n lµ sù c¹nh tranh gi÷a c¸c h·ng s¶n suÊt víi nhau do ®ã hä ph¶i lu«n t×m tßi,s¸ng t¹o c¸c ph¬ng thøc s¶n suÊt míi ®Ó mang l¹i lîi nhuËn cao trong kinh doanh.
ChÝnh v× thÕ nã lµm cho nÒn kinh tÕ cña ®Êt n- íc ngµy cµng ph¸t triÓn vµ phån thÞnh.Tuy nhiªn c¬ chÕ thÞ trêng kh«ng ph¶i lµ mét ho¹t ®éng kinh tÕ hoµn h¶o mµ nã mang trªn m×nh mÆt tr¸i cña nã nh:sù c¹nh tranh kh«ng hoµn h¶o; vÊn ®Ò ngo¹i øng; sù ph©n ho¸ giµu nghÌo.vµ c¸c vÊn ®Ò x· héi kh¸c. ChÝnh v× vËy, nhµ níc ®· tham gia vµo qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ ®Ó gi¶m nhÑ hoÆc kh¾c phôc nh÷ng hËu qu¶ cña nã. Nhng trªn thùc tÕ kh«ng thÓ tån t¹i mét nÒn kinh tÕ chØ ®îc ®iÒu hµnh b»ng mÖnh lÖnh vµ còng kh«ng cã nÒn kinh tÕ nµo ho¹t ®éng trªn c¬ së tù nguyÖn mµ kh«ng cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ níc. ChÝnh phñ ngµy cµng kh¼ng ®Þnh ®îc vai trß cña m×nh trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ.
§Æc biÖt lµ ®èi víi ViÖt Nam-mét níc míi chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù ®iÒu tiÕt vÜ m« cña nhµ níc nªn cßn cã nhiÒu ®iÒu míi mÎ vµ bì ngì nªn chÝnh phñ ViÖt Nam l¹i cµng cã vai trß to lín trong viÖc híng nÒn kinh tÕ ®i theo ®óng môc tiªu ®· chän.Víi hiÓu biÕt cña mét sinh viªn míi ®îc híng dÉn häc tËp m«n häc nµy, em xin ®îc tr×nh bµy nh÷ng hiÓu biÕt cña m×nh vÒ vai 3 trß cña chÝnh phñ trong ®iÒu tiÕt vÜ m« nÒn kinh tÕ. §ång thêi liªn hÖ ®Õn vÞ trÝ kinh tÕ cña chÝnh phñ ë níc Céng hoµ XHCN ViÖt Nam trong giai ®o¹n “tõng bíc c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸” ®Êt níc. phÇn I : vai trß cña chÝnh phñ trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng I.¦u thÕ vµ khuyÕt tËt cña thÞ trêng: §Ó hiÓu râ vai trß cña chÝnh phñ trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, tríc hÕt ta ph¶i hiÓu kh¸i niÖm vÒ thÞ trêng vµ c¬ chÕ thÞ trêng.Kh¸i niÖm c¬ chÕ thÞ trêng: a.ThÞ trêng: Cã rÊt nhiÒu kh¸i niÖm vÒ thÞ trêng tuú theo mçi quan ®iÓm,mçi gãc ®é kh¸c nhau song mét kh¸i niÖm t¬ng ®èi kh¸i qu¸t nhÊt lµ: “ThÞ trêng lµ mét qu¸ tr×nh trong ®ã ngêi mua vµ ngêi b¸n mét thø hµng t¸c ®éng qua l¹i nhau ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ c¶ vµ sè lîng hµng “(Paul A. ThÞ trêng lµ yÕu tè c¬ b¶n cña m«i trêng kinh doanh, lµ n¬i h×nh thµnh c¸c quan hÖ kinh tÕ.
C¸c quan hÖ kinh tÕ nµy lµ c¬ së quan träng ®Ó h×nh thµnh c¬ cÊu kinh tÕ. Th«ng qua thÞ trêng c¸c quan hÖ kinh tÕ gi÷a c¸c ngµnh, c¸c khu vùc kinh tÕ míi ®îc biÓu hiªn. ThÞ trêng cã kh¶ n¨ng dù b¸o vµ híng dÉn ngíi s¶n suÊt vµ tiªu 4 dïng trong hµnh vi kinh tÕ. Nãi mét c¸ch kh¸c,trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ tÊt nhiªn tån t¹i mét c¬ chÕ thÞ trêng.C¬ chÕ thÞ trêng (Sù vËn ®éng cña thÞ trêng ): “C¬ chÕ thÞ trêng lµ mét h×nh thøc tæ chøc kinh tÕ trong ®ã c¸ nh©n ngêi tiªu dïng vµ c¸c nhµ doanh nghiÖp t¸c ®éng lÉn nhau qua thÞ trêng ®Ó x¸c ®Þnh 3 vÊn ®Ò trung t©m cña tæ chøc kinh tÕ “(Paul A.
Ba vÊn ®Ò trung t©m ®ã lµ: s¶n xuÊt ra c¸i g×; s¶n xuÊt nh thÕ nµo vµ s¶n xuÊt cho ai. S¶n xuÊt c¸i g×: Nh»m tho¶ m·n nhu cÇu cña ngêi tiªu dïng vµ cßn do kh¶ n¨ng kü thuËt vµ chi phÝ s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh. Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng,viÖc s¶n xuÊt ra c¸i g× kh¸c so víi nÒn kinh tÕ tù nhiªn ë chç:trong nÒn kinh tÕ tù nhiªn hä s¶n xuÊt ra nh÷ng g× mµ hä cÇn ®Ó phôc vô cho môc ®Ých tiªu dïng trùc tiÕp cña m×nh, cßn trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng c¸c nhµ doanh nghiÖp s¶n xuÊt ra nh÷ng mÆt hµng mµ thÞ trêng cÇn. Cho nªn gi¸ c¶ chÝnh lµ tÝn hiÖu tËp trung nhÊt m¸ch b¶o cho ngêi ta s¶n xuÊt ra c¸i g×.
Ngêi tiªu dïng sÏ bá phiÕu b»ng tiÒn cho nh÷ng g× cÇn s¶n xuÊt S¶n xuÊt nh thÕ nµo: Lµ do c¹nh tranh gi÷a nh÷ng ngêi s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh. §Ó cã sù c¹nh tranh vÒ gi¸ c¶ vµ lîi nhuËn th× c¸c nhµ doanh nghiÖp ph¶i biÕt sö dông hîp lý nguån lùc mµ m×nh cã ®Ó t¹o ra chi phÝ ®Çu vµo thÊp vµ chi phÝ ®Çu ra hîp lý mµ thÞ tr- êng chÊp nhËn ®îc S¶n xuÊt cho ai: Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, c¸c h·ng s¶n xuÊt ra nh÷ng lo¹i hµng ho¸ vµ dÞch vô cho nh÷ng ngêi cã nhu cÇu vµ cã kh¶ n¨ng thanh to¸n cho nh÷ng nhu cÇu ®ã. §èi víi ngêi tiªu 5 dïng, gi¸ c¶ quyÕt ®Þnh quy m« tiªu dïng vµ do ®ã quyÕt ®Þnh møc tiªu thô hµng ho¸ vµ dÞch vô trong x· héi. Tãm l¹i, c¬ chÕ thÞ trêng lµ mét lo¹i c¬ chÕ kinh tÕ lÊy sù vËn ®éng cña thÞ trêng ®Ó biÓu hiÖn, mµ sù vËn ®éng cña thÞ trêng l¹i cùc kú phøc t¹p, nã bÞ chi phèi, ¶nh hëng, t¸c ®éng qua l¹i cña v« vµn yÕu tè.
C¬ chÕ thÞ trêng cã nh÷ng u thÕ vµ khuyÕt tËt cña nã mµ ta ph¶i n¾m ®îc ®Ó cã biÖn ph¸p ph¸t huy nh÷ng u ®iÓm cña nã ®ång thêi kh¾c phôc nh÷ng khuyÕt tËt ®ã .¦u thÕ cña thÞ trêng: NÒn kinh tÕ thÞ trêng ra ®êi lµ mét tÊt yÕu trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña mçi quèc gia. Nã mang trªn m×nh nh÷ng u thÕ mµ kh«ng mét nÒn kinh tÕ nµo s¸nh ®îc víi nã. Thø 1:§ã lµ sù tù do vÒ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ. Cã nghÜa lµ cã sù ®a d¹ng ho¸ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Ó ph¸t huy ®îc hÕt n¨ng lùc t×m tßi vµ s¸ng t¹o cña mçi doanh nghiÖp nh»m t¹o ra ®îc lîi nhuËn cao nhÊt gãp phÇn lµm ®Êt níc giµu m¹nh.
Thø 2:Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng th× kinh tÕ t nh©n chiÕm u thÕ bëi v× ®¹i ®a sè c¸c lo¹i h×nh ho¹t ®éng kinh tÕ t nh©n cã quy m« nhá víi kh¶ n¨ng thÝch øng nhanh, nh¹y tríc nh÷ng thay ®æi cña thùc tÕ. MÆt kh¸c, hä kh«ng ph¶i chi tr¶ l¬ng cho bé m¸y viªn chøc cång kÒnh nh trong qu¶n lý kinh tÕ quèc doanh, v× thÕ thu ®îc lîi nhuËn lín h¬n. Thø 3:Phi tËp trung ho¸ c¸c quyÒn lùc kinh tÕ cã nghÜa lµ sù vËn ®éng cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng g¾n liÒn víi viÖc tån t¹i c¸c lo¹i h×nh së h÷u kh¸c nhau vÒ t liÖu s¶n xuÊt, víi quy luËt canh tranh 6 ®· lµm ph©n t¸n quyÒn lùc vÒ mÆt kinh tÕ trong tõng ngµnh còng nh trong toµn bé nÒn kinh tÕ. Th«ng qua c¹nh tranh thÞ trêng dÉn d¾t ngêi s¶n xuÊt-kinh doanh vµo n¬i ®Çu t cã lîi nhÊt.
§iÒu nµy lµm cho c¬ cÊu s¶n xuÊt x· héi,ngµnh còng cã sù thay ®æi theo yªu cÇu cña thÞ trêng. Thø 4:Lîi nhuËn lµ ®éng lùc cao nhÊt ®Ó thóc ®Èy qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Tõ ®ã nã tr¶ lêi c¸c c©u hái s¶n suÊt ra c¸i g×,s¶n suÊt nh thÕ nµo vµ s¶n xuÊt cho ai. Nã biÕt kÕt hîp c¸c nguån lùc mét c¸ch hîp lýnhÊt ®Ó s¶n xuÊt ra mét khèi lîng s¶n phÈm lín nhÊt víi chi phÝ thÊp nhÊt,tõ ®ã tèi ®a ho¸ ®îc lîi nhuËn.
NÒn kinh tÕ thÞ trêng vËn dông ®îc n¨ng lùc tèi ®a cña nÒn kinh tÕ vÒ vèn, kinh nghiÖm lao ®éng. Thø 5:Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, tÊt c¶ c¸c ngµnh thuéc c¸c lÜnh vùc kh¸c nhau th× yÕu tè chung duy nhÊt t¸c ®éng ®Õn doanh nghiÖp lµ t¹o ra lîi nhuËn. C¸c doanh nghiÖp chØ kh¸c nhau ë h×nh th¸i quy m« tæ chøc. Nhng chóng cã ®iÓm gièng nhau lµ ho¹t ®éng trùc tiÕp víi thÞ trêng.
Do ®ã hä lµ nh÷ng ngêi d¸m chÞu tr¸ch nhiÖm tríc c¸c quyÕt ®Þnh cña m×nh, tõ ®ã ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i cã tr×nh ®é,n¨ng lùc tæ chøc kinh doanh.Nh÷ng khuyÕt tËt cña c¬ chÕ thÞ trêng : Bªn c¹nh nh÷ng u ®iÓm cã thÓ nãi lµ tuyÖt vêi cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng th× trong qu¸ tr×nh vËn ®éng th× nã n¶y sinh c¸c nh- îc ®iÓm sau: Thø 1:Sù t¸c ®éng, ®iÒu khiÓn cña bµn tay v« h×nh mang tÝnh chÊt tù ph¸t, mï qu¸ng v× kh«ng ai biÕt tríc ®îc cung cÇu cña x· héi. 7 Thø 2:ThÞ trêng mang trªn m×nh nh÷ng th«ng tin kh«ng ®Çy ®ñ nªn dÔ dÉn ®Õn mÊt c©n ®èi trong nÒn kinh tÕ. Thø 3:Sù vËn ®éng cña c¬ chÕ thÞ trêng dÉn ®Õn sù ph©n hãa s©u s¾c gi÷a giµu vµ nghÌo bëi trªn th¬ng trêng chØ tån t¹i nh÷ng “kÎ m¹nh “,tõ ®ã cã sù mÊt b×nh ®¼ng vÒ kinh tÕ-x· héi.