Luận văn thạc sĩ vai trò của ngân hàng nhà nước việt nam đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong thực thi chính sách tín dụng cho phát triển nông nghiệp nông thôn.

• Tác giả: Hoàng Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Hải Hà
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế quản lý công
• Đề tài: Vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong chính sách tín dụng phát triển nông nghiệp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
• 1.1. Chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn
• 1.2. Vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 2.2. Chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn giai đoạn từ 2006 đến nay
• 2.3. Phân tích thực trạng vai trò Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM NHẰM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
• 3.1. Định hướng chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn tại Việt Nam từ nay đến năm 2020
• 3.2. Giải pháp của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhằm hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn tại Việt Nam tới năm 2020
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong chính sách tín dụng phát triển nông nghiệp

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp. Chính sách này không chỉ giúp nâng cao năng lực sản xuất mà còn góp phần cải thiện đời sống của nông dân. Để hiểu rõ hơn về vai trò này, cần phân tích các khía cạnh khác nhau của chính sách tín dụng và sự ảnh hưởng của Ngân hàng Nhà nước.

1.1. Chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp là gì

Chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp là tổng thể các biện pháp mà Nhà nước áp dụng để khuyến khích các tổ chức tín dụng đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp. Mục tiêu chính là chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao đời sống người dân.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được thành lập với mục tiêu quản lý và điều hành hệ thống ngân hàng. Qua các giai đoạn phát triển, Ngân hàng đã có những bước tiến quan trọng trong việc thực thi chính sách tín dụng cho nông nghiệp.

II. Những thách thức trong chính sách tín dụng phát triển nông nghiệp hiện nay

Mặc dù chính sách tín dụng đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Các vấn đề như rủi ro tín dụng, khả năng tiếp cận vốn của nông dân và sự cạnh tranh từ các lĩnh vực khác đang gây khó khăn cho việc thực thi chính sách.

2.1. Rủi ro tín dụng trong lĩnh vực nông nghiệp

Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn nhất đối với các tổ chức tín dụng khi cho vay nông nghiệp. Điều này xuất phát từ tính không ổn định của thị trường nông sản và điều kiện khí hậu.

2.2. Khả năng tiếp cận vốn của nông dân

Nhiều nông dân vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay do thiếu thông tin và tài sản thế chấp. Điều này làm giảm khả năng phát triển sản xuất nông nghiệp.

III. Phương pháp cải thiện chính sách tín dụng phát triển nông nghiệp

Để nâng cao hiệu quả của chính sách tín dụng, cần áp dụng các phương pháp cải thiện như tăng cường đào tạo cho cán bộ ngân hàng, cải thiện quy trình cho vay và phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu của nông dân.

3.1. Đào tạo cán bộ ngân hàng về tín dụng nông nghiệp

Đào tạo cán bộ ngân hàng về các vấn đề liên quan đến nông nghiệp sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về nhu cầu và khó khăn của nông dân, từ đó đưa ra các giải pháp cho vay hợp lý.

3.2. Cải thiện quy trình cho vay

Cần đơn giản hóa quy trình cho vay để nông dân dễ dàng tiếp cận vốn. Việc này có thể bao gồm việc giảm bớt thủ tục hành chính và thời gian xét duyệt.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chính sách tín dụng trong phát triển nông nghiệp

Chính sách tín dụng đã được áp dụng thành công trong nhiều dự án phát triển nông nghiệp, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các mô hình hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp đã được hình thành và phát triển nhờ vào nguồn vốn tín dụng.

4.1. Mô hình hợp tác xã trong nông nghiệp

Mô hình hợp tác xã đã chứng minh hiệu quả trong việc tập hợp nguồn lực và chia sẻ rủi ro giữa các nông dân. Nguồn vốn tín dụng đã giúp các hợp tác xã phát triển bền vững.

4.2. Doanh nghiệp nông nghiệp và vai trò của tín dụng

Nhiều doanh nghiệp nông nghiệp đã tận dụng nguồn vốn tín dụng để đầu tư vào công nghệ mới, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó gia tăng giá trị xuất khẩu.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách tín dụng phát triển nông nghiệp

Chính sách tín dụng phát triển nông nghiệp cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nông dân. Ngân hàng Nhà nước cần có những điều chỉnh phù hợp để đảm bảo tính bền vững và hiệu quả của chính sách trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển chính sách tín dụng trong tương lai

Cần có những định hướng rõ ràng cho chính sách tín dụng trong tương lai, nhằm đảm bảo nguồn vốn được sử dụng hiệu quả và đúng mục đích.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tín dụng nông nghiệp

Hợp tác quốc tế có thể mang lại nhiều cơ hội cho Việt Nam trong việc tiếp cận nguồn vốn và công nghệ mới, từ đó nâng cao hiệu quả của chính sách tín dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông nghiệp và nông thôn giữ vị trí chiến lược đặc biệt trong cấu trúc kinh tế - xã hội của Việt Nam khi đóng góp xấp xỉ 33% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), chiếm trên 40% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng năm, đồng thời là địa bàn sinh sống của hơn 70% dân số và tạo việc làm cho 72% lực lượng lao động cả nước. Dù sở hữu tiềm năng to lớn, nông nghiệp luôn là lĩnh vực sinh lời chậm và chịu rủi ro thiên tai, dịch bệnh cao, khiến việc tiếp cận nguồn vốn ngân hàng gặp nhiều rào cản. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm rõ cơ chế điều hành vĩ mô của cơ quan quản lý tiền tệ quốc gia nhằm khơi thông dòng vốn tín dụng phục vụ phát triển nông thôn bền vững. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm việc hệ thống hóa lý luận về thực thi chính sách công, phân tích và đánh giá thực trạng vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong giai đoạn 1999 - 2010, từ đó hoạch định hệ thống giải pháp hoàn thiện đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ hoạt động điều hành chính sách tiền tệ và tín dụng tại Việt Nam từ khi ban hành Quyết định số 67/1999/QĐ-TTg đến thời điểm thực hiện Nghị định số 41/2010/NĐ-CP. Ý nghĩa của công trình được lượng hóa thông qua việc định hướng dòng vốn thương mại, phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng dư nợ nông nghiệp từ 14% đến 16%/năm, nâng tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn lên mức 40%, đồng thời kiểm soát tỷ lệ nợ xấu toàn ngành ở mức an toàn dưới 3%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa của ba nền tảng lý thuyết kinh tế và quản lý công hiện đại. Thứ nhất là Lý thuyết về quá trình tổ chức thực thi chính sách công của Jeffrey L. Pressman và Aaron Wildavsky, làm sáng tỏ mối quan hệ biện chứng giữa khâu thiết kế chính sách và các mắt xích tổ chức thực hiện trong bộ máy hành chính nhà nước. Thứ hai là Mô hình tín dụng vi mô cho người nghèo (Microcredit) do Giáo sư Muhammad Yunus khởi xướng tại Ngân hàng Grameen - công trình đã được vinh danh Giải Nobel Hòa bình năm 2006, chứng minh tính hiệu quả của phương thức cấp vốn dựa trên tín chấp, nhóm tương trợ và liên kết cộng đồng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản bảo đảm truyền thống. Thứ ba là Lý thuyết tổ chức thực thi chính sách kinh tế - xã hội của trường Đại học Kinh tế Quốc dân, chuẩn hóa quy trình điều hành gồm 3 giai đoạn: chuẩn bị triển khai, chỉ đạo thực thi, kiểm soát và điều chỉnh chính sách. Các khái niệm cốt lõi được định nghĩa và phân tích xuyên suốt bao gồm: chính sách tín dụng nông nghiệp nông thôn, công cụ tái cấp vốn, cơ chế dự trữ bắt buộc phân hóa và năng lực hấp thụ vốn của hộ nông dân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ hơn 50 văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết giai đoạn 1999 - 2010 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, niên giám thống kê và báo cáo tài chính của các tổ chức tín dụng như Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng Chính sách Xã hội. Về dữ liệu sơ cấp, tác giả tiến hành phỏng vấn sâu với cỡ mẫu gồm 45 chuyên gia và nhà quản lý, bao gồm 15 cán bộ công tác tại các Vụ, Cục chuyên môn thuộc Ngân hàng Nhà nước và 30 lãnh đạo chi nhánh cùng cán bộ tín dụng trực tiếp thẩm định món vay nông nghiệp tại các ngân hàng thương mại. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm tiếp cận những cá nhân có chuyên môn sâu và kinh nghiệm thực tiễn tối thiểu 5 năm trong lĩnh vực tín dụng nông thôn. Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian (time-series) và so sánh cơ cấu theo tỷ trọng. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm phản ánh chính xác sự biến động của dòng vốn qua từng chu kỳ kinh tế, kiểm định mối tương quan giữa sự thay đổi công cụ chính sách tiền tệ với mức tăng trưởng dư nợ thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước đã thiết lập mạng lưới cung ứng vốn rộng khắp với sự tham gia của 5 ngân hàng thương mại nhà nước, 37 ngân hàng thương mại cổ phần, 48 chi nhánh ngân hàng nước ngoài và hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân, từng bước xóa bỏ tình trạng độc quyền tín dụng nông thôn. Thứ hai, công cụ dự trữ bắt buộc được điều hành mang tính đột phá theo Thông tư số 20/2010/TT-NHNN: các tổ chức tín dụng có tỷ trọng dư nợ cho vay nông nghiệp từ 70% trở lên chỉ phải duy trì tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng 1/20 so với mức thông thường, trong khi nhóm có tỷ trọng từ 40% đến dưới 70% áp dụng tỷ lệ bằng 1/5, giải phóng nguồn vốn lưu động lớn cho thị trường. Thứ ba, sự định hướng lãi suất đã tạo ra mặt bằng ưu đãi thiết thực, giúp người dân tiếp cận các khoản vay phục vụ trồng trọt, chăn nuôi với lãi suất thấp hơn từ 1% đến 2%/năm so với các ngành sản xuất phi nông nghiệp. Thứ tư, chất lượng tín dụng nông thôn được bảo đảm ở mức cao khi tỷ lệ nợ xấu bình quân toàn hệ thống duy trì ổn định dưới 3%, trong khi tốc độ tăng trưởng tín dụng khu vực nông nghiệp đạt mức bình quân 14% đến 16%/năm trong suốt giai đoạn 2005 - 2010.

Thảo luận kết quả

Các kết quả đạt được chứng minh rằng sự kết hợp giữa các công cụ kinh tế gián tiếp và cơ chế liên kết ban ngành đã phát huy tác dụng tích cực. Đặc biệt, việc Ngân hàng Nhà nước cấp vốn ngắn hạn thông qua nghiệp vụ chiết khấu giấy tờ có giá thời hạn tối đa 91 ngày đã hỗ trợ thanh khoản kịp thời cho các ngân hàng thương mại trong các vụ thu mua nông sản cao điểm. Dữ liệu thực nghiệm của nghiên cứu có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng nông nghiệp qua các năm 2005 - 2010 và bảng ma trận so sánh tỷ lệ dự trữ bắt buộc giữa các nhóm tổ chức tín dụng. So với các công trình nghiên cứu trước đây vốn chỉ nhìn nhận tín dụng nông nghiệp như hoạt động thương mại đơn lẻ của một tổ chức tín dụng cụ thể, nghiên cứu này khẳng định vai trò điều phối vĩ mô của Ngân hàng Nhà nước là điều kiện tiên quyết để định hướng dòng vốn toàn ngành. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại một số hạn chế: quy trình xin tái cấp vốn còn mang tính hành chính với thời gian xử lý hồ sơ kéo dài trên 10 ngày, sự phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước với Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trong việc lập quy hoạch vùng sản xuất chưa thực sự chặt chẽ, và các sản phẩm bảo hiểm tiền vay nông nghiệp chưa được áp dụng trên diện rộng khiến các ngân hàng thương mại cổ phần vẫn còn tâm lý e ngại rủi ro khi giải ngân các gói vay trung - dài hạn vượt mốc 40% tổng dư nợ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu lực điều hành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đến năm 2020:

• Tối ưu hóa và linh hoạt hóa các công cụ chính sách tiền tệ: Ngân hàng Nhà nước cần đơn giản hóa thủ tục thẩm định hồ sơ tái cấp vốn và tái chiết khấu giấy tờ có giá, rút ngắn thời gian phê duyệt xuống dưới 5 ngày làm việc; tiếp tục duy trì chính sách giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng 1/20 đối với các ngân hàng cam kết duy trì tỷ trọng cho vay nông nghiệp trên 70%, đồng thời mở rộng danh mục tài sản bảo đảm đủ điều kiện cầm cố trong giai đoạn 2011 - 2020.
• Phát triển thể chế tài chính vi mô và mở rộng tín dụng chuỗi giá trị: Xây dựng hành lang pháp lý hoàn chỉnh để công nhận và thúc đẩy các tổ chức tài chính vi mô hoạt động hợp pháp, phấn đấu nâng tỷ lệ tiếp cận dịch vụ tài chính chính thức của hộ nông dân lên 60% vào năm 2015, áp dụng rộng rãi cơ chế cho vay tín chấp theo dự án sản xuất khả thi có liên kết bao tiêu sản phẩm.
• Chuẩn hóa quy trình và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thực thi: Tổ chức đào tạo nghiệp vụ định kỳ hàng quý cho 100% cán bộ thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước tại 63 chi nhánh tỉnh, thành phố và chuyên viên tín dụng cơ sở, tập trung nâng cao kỹ năng thẩm định chu kỳ sinh trưởng cây trồng, vật nuôi và kỹ năng đánh giá rủi ro thiên tai.
• Tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành và triển khai bảo hiểm nông nghiệp: Ngân hàng Nhà nước chủ trì phối hợp cùng Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn hoàn thiện Đề án thí điểm bảo hiểm nông nghiệp cho các mặt hàng xuất khẩu trọng điểm (lúa gạo, cà phê, thủy sản), thiết lập cơ chế bù đắp rủi ro liên bộ hoàn thành trước năm 2016 nhằm bảo toàn vốn cho các ngân hàng thương mại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Lãnh đạo và chuyên viên tại Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn có thể sử dụng khung đánh giá 3 giai đoạn để rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật và tối ưu hóa quy trình phân bổ nguồn lực công.
• Ban điều hành và khối nghiệp vụ tại các tổ chức tín dụng: Hội đồng quản trị, ban giám đốc và phòng quản lý rủi ro tại Agribank, VietinBank, Techcombank cùng các ngân hàng thương mại cổ phần có cơ sở thực tiễn để xây dựng đề án cho vay chuyên biệt, tận dụng tối đa hạn mức tái cấp vốn ưu đãi và cân đối tỷ trọng nguồn vốn trung - dài hạn đạt chỉ tiêu 40%.
• Các tổ chức tài chính vi mô và hệ thống Quỹ Tín dụng Nhân dân: Đơn vị tài chính cơ sở có thể học hỏi mô hình tín dụng vi mô không cần thế chấp tài sản, áp dụng kỹ thuật quản lý nợ theo nhóm tương trợ nhằm giữ tỷ lệ nợ quá hạn dưới mức 3%.
• Giảng viên, học viên sau đại học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế, Quản lý công, Tài chính - Ngân hàng: Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu chính sách tiền tệ, kỹ năng xử lý bộ dữ liệu hỗn hợp kết hợp giữa định tính và định lượng trong phân tích kinh tế vĩ mô.

Câu hỏi thường gặp

Vai trò quan trọng nhất của Ngân hàng Nhà nước trong việc điều tiết vốn nông nghiệp là gì?

Vai trò then chốt nhất là tạo nguồn vốn ưu đãi và khuyến khích các tổ chức tín dụng thông qua các công cụ tiền tệ đặc thù. Ngân hàng Nhà nước áp dụng chính sách giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc xuống mức 1/20 đối với ngân hàng có dư nợ nông nghiệp từ 70% trở lên, đồng thời duy trì kênh tái cấp vốn với kỳ hạn chiết khấu giấy tờ có giá tối đa 91 ngày nhằm cung ứng thanh khoản dồi dào cho hệ thống.

Tại sao cần áp dụng chính sách tín dụng đặc thù cho khu vực nông nghiệp, nông thôn?

Khu vực nông nghiệp đóng góp xấp xỉ 33% GDP và trên 40% kim ngạch xuất khẩu nhưng luôn đối mặt với rủi ro thiên tai cao và lợi nhuận thấp. Nếu hoạt động hoàn toàn theo cơ chế thị trường, các ngân hàng sẽ tập trung vốn vào thành thị. Chính sách ưu đãi lãi suất thấp hơn từ 1% đến 2%/năm giúp định hướng dòng tiền, bảo đảm an sinh xã hội cho hơn 70% dân số nông thôn.

Cơ chế bảo đảm tiền vay đối với hộ nông dân được đổi mới như thế nào trong chính sách?

Theo quy định tại Nghị định số 41/2010/NĐ-CP và bài học từ mô hình tín dụng vi mô, các tổ chức tín dụng được phép cấp các khoản vay không có tài sản bảo đảm dựa trên tính khả thi của phương án sản xuất. Điển hình như thỏa thuận hợp tác liên ngành giữa Agribank và Hội Nông dân Việt Nam giúp xác lập cơ chế giám sát cộng đồng thay thế cho việc thế chấp bất động sản.

Hạn chế lớn nhất trong quá trình tổ chức thực thi chính sách giai đoạn 1999 - 2010 là gì?

Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở việc các công cụ chính sách tiền tệ còn nặng tính hành chính, hồ sơ xin tái cấp vốn phải trải qua nhiều cấp xét duyệt với thời gian chờ đợi kéo dài trên 10 ngày. Thêm vào đó, việc thiếu hụt sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp khiến các ngân hàng thương mại e ngại giải ngân vốn trung và dài hạn vượt ngưỡng 40% tổng dư nợ.

Những chỉ tiêu định lượng trọng tâm của chính sách tín dụng nông nghiệp đến năm 2020 là gì?

Các mục tiêu cốt lõi bao gồm: duy trì tốc độ tăng trưởng dư nợ nông nghiệp từ 14% đến 16%/năm, nâng tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn lên mức 40% tổng dư nợ, kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ nợ xấu toàn ngành dưới 3%, góp phần thúc đẩy giá trị gia tăng ngành nông - lâm - thủy sản tăng trưởng đều đặn từ 3% đến 3,2%/năm.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý luận về vai trò của Ngân hàng Trung ương trong cấu trúc 3 giai đoạn thực thi chính sách tín dụng nông nghiệp, nông thôn.
• Làm rõ tính hiệu quả của các công cụ chính sách tiền tệ phân hóa, đặc biệt là cơ chế giảm dự trữ bắt buộc xuống 1/20 và 1/5 cho các tổ chức tín dụng ưu tiên lĩnh vực nông nghiệp.
• Khẳng định đóng góp quyết định của chính sách trong việc hỗ trợ khu vực tạo ra 33% GDP, chiếm 40% xuất khẩu quốc gia và kiểm soát nợ xấu an toàn dưới ngưỡng 3%.
• Đề xuất 4 giải pháp đồng bộ về công cụ tiền tệ, tài chính vi mô, nhân lực và bảo hiểm liên ngành với lộ trình cụ thể đến năm 2020.
• Mở ra hướng tiếp cận thực tiễn sâu sắc cho các cơ quan quản lý, các nhà nghiên cứu và hệ thống ngân hàng thương mại trong việc đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam thời kỳ mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN 1. Chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn 1. Khái niệm chính sách Chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn là tổng thể các hình thức, nguyên tắc, công cụ và giải pháp mà Nhà nước sử dụng để khuyến khích các tổ chức tín dụng cho vay, đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp, nông thôn, xây dựng cơ sở hạ tầng, xóa đói giảm nghèo và từng bước nâng cao đời sống của nhân dân. Nội dung của chính sách Nội dung của chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn bao gồm: 1.

Mục tiêu của chính sách - Đáp ứng đầy đủ, kịp thời, có hiệu quả nguồn vốn cho nhu cầu phát triển toàn diện lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao mức sống của người nông dân. - Khuyến khích đầu tư của các hộ gia đình và doanh nghiệp tư nhân nông thôn. - Tăng cường khả năng tiếp cận của người nghèo khu vực nông thôn đến các dịch vụ tài chính. Nguyên tắc chính sách Chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn là một hợp phần chính sách của Nhà nước đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn do vậy chính sách tuân thủ quy trình chính sách, nguyên tắc chung và một số nguyên tắc riêng để thực hiện được mục tiêu đề ra.

Bảo đảm tính hiệu quả Chính sách phải đạt hiệu quả với mức chi phí hợp lý nhất trong phạm vi có thể. Trong bối cảnh nhu cầu trợ giúp lớn, đối tượng đông và nguồn ngân sách có 9 hạn đòi hỏi cần xác định được nhóm ưu tiên và mức hỗ trợ hợp lý, vừa hướng tới mục tiêu mở rộng về số lượng và nâng chất lượng. Bảo đảm tính hiệu lực Việc xem xét thiết lập mục tiêu chính sách phù hợp. Xác định phạm vi ảnh hưởng của chính sách, tính toán cân đối dự báo nguồn lực, điều kiện để thực hiện mục tiêu.

Bảo đảm tính khoa học Cơ sở khoa học là các chính sách ban hành và thực hiện phải được nghiên cứu một cách khách quan, tuân thủ cơ sở lý luận và thực tiễn, chính sách đưa ra phải khả thi. Bảo đảm tính công bằng Chính sách hướng tới nhiều đối tượng. Vì vậy, phải đảm bảo sự công bằng giữa các nhóm đối tượng hưởng lợi. Tránh sự cao bằng chính sách đối với các chính sách xã hội khác.

Nguyên tắc cụ thể - Các tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính quy mô nhỏ đầu tư tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn và nâng cao đời sống của nhân dân trên nguyên tắc tự chủ, tự chịu trách nhiệm về hiệu quả đầu tư. - Các tổ chức tín dụng thực hiện cơ chế bảo đảm tiền vay theo quy định hiện hành và xác định mức cho vay không có bảo đảm đối với từng đối tượng cụ thể, phù hợp với đặc điểm kinh doanh của khách hàng và khả năng quản lý rủi ro của tổ chức tín dụng. Các tổ chức tín dụng thông báo công khai mức cho vay không có bảo đảm bằng tài sản, điều kiện, thủ tục cho vay cụ thể trên cơ sở tuân thủ các quy định hiện hành về cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng. - Các ngân hàng, tổ chức tài chính thực hiện cho vay các đối tượng chính sách và các chương trình kinh tế theo chỉ định của Chính phủ, được Chính phủ bảo đảm các điều kiện để thực hiện thông qua các chính sách đối với nông nghiệp, nông thôn, nông dân trong từng thời kỳ.

- Các tổ chức tài chính quy mô nhỏ cho vay các đối tượng trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn thực hiện theo quy định của pháp luật. Đối tượng, chủ thể của chính sách - Chủ thể của chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn bao gồm các chủ thể sau đây: 10 + Chủ thể định hướng chính sách là chủ thể đưa ra định hướng về việc phát triển khu vực nông nghiệp, nông thôn trên cơ sở đó các chủ thể tham gia vào quá trình hoạch định chính sách sẽ xây dựng chính sách phù hợp với định hường đề ra. + Chủ thể chịu trách nhiệm chính đối với quá trình hoạch định và thực thi chính sách là người chịu trách nhiệm đối với toàn bộ quá trình hoạch định và thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Tùy từng trường hợp, Chính phủ sẽ quyết định giao cho chủ thể nào là chủ thể chịu trách nhiệm chính đối với quá trình hoạch định và thực thi chính sách.

+ Chủ thể quyết định chính sách là người quyết định việc chính sách có được thông qua hay không, có được ban hành triển khai vào thực tế hay không. Thông thường đối với chích sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn thì Chính phủ là người quyết định chính sách. + Chủ thể chịu trách nhiệm tổ chức thực thi chính sách: Để triển khai chính sách vào thực tê thì Chính phủ sẽ phải xác định các cơ quan chịu trách nhiệm tổ chức thực thi chính sách. Căn cứ, chức năng nhiệm vụ của từng bộ, ban ngành thì thường các Bộ, ngành sẽ chịu trách nhiệm đối với việc tổ chức thực thi chính sách là Bộ Tài Chính, Bộ Công thương, Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ Kế hoạch và đầu tư, Bộ Tư pháp và Bộ Tài nguyên môi trường, Chủ tịch Ủy ban nhân dân câc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Ngân hàng Nhà nước.

- Đối tượng của chính sách của chính sách bao gồm: + Đối tượng cấp tín dụng: Các tổ chức được thực hiện cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn gồm các tổ chức tín dụng được tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng; các tổ chức tài chính quy mô nhỏ; các ngân hàng, tổ chức tài chính được Chính phủ thành lập để thực hiện cho vay theo chính sách của Nhà nước. + Đối tượng được cấp tín dụng: Tổ chức, cá nhân được vay vốn để phục vụ sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn gồm hộ gia đình, hộ kinh doanh trên địa bàn nông thôn; cá nhân; chủ trang trại; các hợp tác xã, tổ hợp tác trên địa bàn nông thôn; các tổ chức và cá nhân cung ứng dịch vụ phục vụ trồng trọt, chăn nuôi, dịch vụ tiêu thụ và xuất khẩu sản phẩm nông, lâm, diêm nghiệp và thủy sản và doanh nghiệp chế biến các sản phẩm từ nông nghiệp hoặc kinh doanh trong các lĩnh vực công nghiệp, thương mại, cung ứng dịch vụ phi nông nghiệp, có cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn nông thôn. Công cụ của chính sách Chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn được thực hiện thông qua 4 nhóm công cụ cơ bản: a. Công cụ hành chính và tổ chức: là hệ thống văn bản pháp luật, kế hoạch chính sách, quy hoạch của Nhà nước và hệ thống bộ máy tổ chức mà cơ quan thực thi chính sách sử dụng để việc thực thi chính sách trở nên hiệu quả hơn.

Cụ thể: + Hệ thống văn bản pháp luật: Chính phủ ban hành Nghị định, Quyết định để đưa chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn vào thực tiễn. Trên cơ sở Nghị định, Quyết định của Chính phủ các Bộ, ban, ngành có liên quan như Bộ Tài Chính, Ngân hàng Nhà nước ban hành các văn bản hướng dẫn (Quyết định, Thông tư, Công văn). Để triển khai chính sách thì các tổ chức tín dụng tự ban hành quy chế tín dụng cho nông nghiệp, nông thôn phù hợp với tổ chức của mình trên cơ sở tham khảo các văn bản pháp luật liên quan. + Kế hoạch chính sách: Trên cơ sở mục tiêu của chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn; các cơ quan thực thi xây dựng các mục tiêu và biện pháp cụ thể để đảm bảo cân đối nguồn lực nhằm mục đích đạt được các mục tiêu đề ra.

+ Quy hoạch của Nhà nước: Chính phủ ban hành quy hoạch phát triển ngành, vùng nông nghiệp, nông thôn để định hướng việc đầu tư tín dụng vào khu vực nông nghiệp, nông thôn. + Tổ chức bộ máy và cán bộ: Tổ chức thực hiện chính sách có vai trò đặc biệt quan trọng và quyết định đến kết quả và tính hiệu quả của chính sách. Chính phủ phải xác định được bộ máy tham gia vào việc thực thi chính sách. Đồng thời, các cơ quan tham gia vào việc thực thi chính sách phải xác định được các bộ phận, phòng ban đơn vị của mình tham gia vào việc thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.

Công cụ kinh tế là các ngân sách, các quỹ, hệ thống đòn bẩy và khuyến khích kinh tế. Đối với chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn công cụ kinh tế là công cụ rất quan trọng vì để việc thực thi chính sách thành công thì phải có nguồn vốn để thực hiện chính sách và phải đảm bảo các tổ chức tín dụng đạt được lợi nhuận từ việc thực thi chính sách. Nguồn vốn để thực hiện chính sách này bao gồm nguồn từ ngân sách Nhà nước theo hình thức Nhà nước cấp trực tiếp hoặc 12 cấp gián tiếp qua Ngân hàng Nhà nước để cho các tổ chức tín dụng vay, nguồn vốn của các tổ chức tín dụng, nguồn vốn hỗ trợ của các tổ chức tài chính quốc tế. Để thực hiện chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn; Nhà nước sử dụng các công cụ của chính sách tiền tệ để khuyến khích hỗ trợ việc cho vay đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn.

Ngân hàng Nhà nước chịu trách nhiệm khiển khai các công cụ chính sách tiền tệ để hỗ trợ cho các tổ chức tín dụng cho vay đối với nông nghiệp, nông thôn. Các công cụ Ngân hàng Nhà nước thường sử dụng là công cụ tái cấp vôn, dự trữ bắt buộc, công cụ lãi suất, nghiệp vụ thị trường mở. Ngoài ra tùy vào đặc điểm về tình hình phát triển nông nghiệp, nông thôn trong từng giai đoạn Nhà nước sẽ quyết định việc sử dụng các công cụ kinh tế khác như công cụ lãi suất, công cụ thuế, bảo hiểm, giá cả.để khuyến khích các tổ chức tín dụng đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn. Công cụ giáo dục, tâm lý: Thông qua hệ thống thông tin đại chúng (báo chí, truyền hình.