Luận văn thạc sĩ vnu ls vai trò của công đoàn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động tại các doanh nghiệp ở việt nam luận văn ths luật kinh tế 60 38 50

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls vai trò của công đoàn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động tại các doanh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Hà
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Thị Hoài Thu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Vai trò của công đoàn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động tại các doanh nghiệp ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG ĐOÀN VÀ VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG
• 1.1. Khái quát chung về Công đoàn
• 1.2. Vị trí của Công đoàn
• 1.3. Chức năng của Công đoàn
• 1.4. Cơ cấu của tổ chức công đoàn
• 1.5. Vai trò của Công đoàn
• 1.5.1. Khái niệm vai trò của Công đoàn
• 1.5.2. Nội dung về vai trò của Công đoàn
• 1.5.3. Những đảm bảo thực hiện vai trò của Công đoàn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động tại các doanh nghiệp ở Việt Nam
• 1.5.4. Vai trò của Công đoàn trong pháp luật một số nước trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Trong việc kiểm tra, giám sát thi hành các quy định của pháp luật lao động
• 2.2. Trong việc thương lượng ký kết thỏa ước lao động tập thể
• 2.3. Trong việc tham gia vào hoạt động quản lý, sử dụng lao động
• 2.4. Công đoàn bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm và tiền lương
• 2.5. Công đoàn vận động người lao động thực hiện tốt công tác an toàn lao động - vệ sinh lao động tại nơi làm việc
• 2.6. Công đoàn với vấn đề kỷ luật lao động và xử lý kỷ luật lao động
• 2.7. Trong việc tổ chức và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động
• 2.8. Vai trò của Công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công
• 2.9. Vai trò của Công đoàn trong tổ chức và lãnh đạo đình công
• 2.10. Vai trò của Công đoàn trong thực hiện cơ chế ba bên
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Những yêu cầu đặt ra nhằm tăng cường vai trò của Công đoàn trong việc bảo đảm quyền và lợi ích của người lao động tại các doanh nghiệp ở Việt Nam
• 3.2. Thể chế hóa đường lối của Đảng về vai trò của Công đoàn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động
• 3.3. Hoàn thiện, đồng bộ các quy định của pháp luật về công đoàn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động trong quan hệ lao động
• 3.4. Bảo đảm vai trò, tăng cường trách nhiệm của Công đoàn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động trong quan hệ lao động
• 3.5. Một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò của Công đoàn trong doanh nghiệp
• 3.6. Một số kiến nghị nhằm phát huy vai trò của Công đoàn trong doanh nghiệp
• 3.6.1. Về các quy định của pháp luật
• 3.6.2. Về quá trình thực hiện
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của công đoàn trong bảo vệ quyền lợi người lao động

Công đoàn là tổ chức chính trị - xã hội quan trọng, đóng vai trò chủ chốt trong việc bảo vệ quyền lợi của người lao động tại các doanh nghiệp ở Việt Nam. Với chức năng đại diện, công đoàn không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà còn tham gia vào việc xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa. Sự phát triển của công đoàn gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế và xã hội, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

1.1. Khái niệm và chức năng của công đoàn

Công đoàn được định nghĩa là tổ chức đại diện cho người lao động, có chức năng bảo vệ quyền lợi hợp pháp và chính đáng của họ. Công đoàn tham gia vào quản lý nhà nước và giám sát các hoạt động liên quan đến quyền lợi của người lao động.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của công đoàn tại Việt Nam

Công đoàn Việt Nam ra đời trong bối cảnh lịch sử đặc biệt, từ những năm đầu thế kỷ 20. Qua các giai đoạn, công đoàn đã khẳng định vai trò của mình trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động và tham gia vào các hoạt động chính trị - xã hội.

II. Những thách thức đối với công đoàn trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động

Trong bối cảnh kinh tế thị trường, công đoàn phải đối mặt với nhiều thách thức như sự gia tăng của các doanh nghiệp tư nhân, sự cạnh tranh khốc liệt và những vi phạm pháp luật lao động. Những thách thức này đòi hỏi công đoàn phải đổi mới phương thức hoạt động để bảo vệ quyền lợi người lao động hiệu quả hơn.

2.1. Tình trạng vi phạm quyền lợi người lao động tại doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân, không tuân thủ các quy định về lao động, dẫn đến việc người lao động bị xâm phạm quyền lợi. Công đoàn cần có những biện pháp mạnh mẽ để bảo vệ quyền lợi của họ.

2.2. Sự thay đổi trong cơ cấu lao động và ảnh hưởng đến công đoàn

Sự chuyển dịch cơ cấu lao động từ khu vực nhà nước sang khu vực tư nhân đã tạo ra nhiều thách thức cho công đoàn trong việc tập hợp và bảo vệ quyền lợi của người lao động.

III. Phương pháp bảo vệ quyền lợi người lao động của công đoàn

Công đoàn sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để bảo vệ quyền lợi người lao động, bao gồm thương lượng tập thể, giám sát việc thực hiện pháp luật lao động và tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục. Những phương pháp này giúp nâng cao nhận thức của người lao động về quyền lợi của họ.

3.1. Thương lượng tập thể và ký kết thỏa ước lao động

Thương lượng tập thể là một trong những phương pháp quan trọng mà công đoàn sử dụng để bảo vệ quyền lợi người lao động. Công đoàn đại diện cho người lao động trong việc thương lượng các điều khoản trong thỏa ước lao động.

3.2. Giám sát và kiểm tra việc thực hiện pháp luật lao động

Công đoàn có trách nhiệm giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật lao động tại doanh nghiệp, đảm bảo quyền lợi của người lao động được bảo vệ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vai trò của công đoàn

Nghiên cứu cho thấy công đoàn đã có những đóng góp quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động tại các doanh nghiệp. Các hoạt động của công đoàn không chỉ giúp nâng cao đời sống vật chất mà còn cải thiện tinh thần làm việc của người lao động.

4.1. Các mô hình công đoàn hiệu quả tại doanh nghiệp

Một số mô hình công đoàn tại doanh nghiệp đã chứng minh được hiệu quả trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động, từ đó tạo ra môi trường làm việc tích cực hơn.

4.2. Kết quả từ các hoạt động bảo vệ quyền lợi người lao động

Các hoạt động của công đoàn đã giúp giảm thiểu tranh chấp lao động và nâng cao sự hài lòng của người lao động, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của công đoàn trong bảo vệ quyền lợi người lao động

Công đoàn sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động tại các doanh nghiệp ở Việt Nam. Để làm được điều này, công đoàn cần phải đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực và tăng cường sự phối hợp với các cơ quan chức năng.

5.1. Định hướng phát triển của công đoàn trong tương lai

Công đoàn cần xác định rõ định hướng phát triển trong bối cảnh mới, nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi người lao động.

5.2. Những giải pháp cần thiết để nâng cao vai trò của công đoàn

Cần có những giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn để nâng cao vai trò của công đoàn trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động, đảm bảo sự phát triển bền vững cho cả doanh nghiệp và người lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, kinh tế doanh nghiệp tại Việt Nam đã có bước phát triển vượt bậc, đóng góp quyết định vào tăng trưởng GDP và tạo việc làm cho khoảng 1,5 triệu lao động mỗi năm. Tuy nhiên, mặt trái của nền kinh tế thị trường cũng làm phát sinh nhiều xung đột gay gắt trong quan hệ lao động. Thực tế ghi nhận tình trạng vi phạm pháp luật lao động diễn ra tràn lan: nợ đọng bảo hiểm xã hội của các doanh nghiệp vượt con số 2.000 tỷ đồng, số giờ làm thêm bị ép vượt trần 200 giờ/năm, điều kiện bảo hộ lao động yếu kém khiến tai nạn lao động tăng trung bình 17,38% mỗi năm.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ vai trò thực chất của tổ chức Công đoàn cơ sở trong việc đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động tại các loại hình doanh nghiệp, đặc biệt là khối ngoài nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Mục tiêu cụ thể là phân tích toàn diện cơ sở pháp lý, đánh giá trung thực thực trạng hoạt động công đoàn trên các lĩnh vực kiểm tra giám sát, thương lượng tập thể, an toàn lao động và giải quyết đình công; từ đó kiến nghị các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cấp vị thế và hiệu quả hoạt động công đoàn.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống doanh nghiệp trên lãnh thổ Việt Nam trong giai đoạn chuyển giao và thi hành các đạo luật nền tảng như Bộ luật Lao động 2012, Luật Công đoàn 2012 và Hiến pháp 2013, kết hợp chuỗi dữ liệu thực chứng từ năm 1998 đến năm 2014. Đề tài mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế quan hệ lao động, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ thỏa ước lao động tập thể có chất lượng thực chất vượt mức 80% và giảm thiểu các cuộc đình công tự phát.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý luận khoa học vững chắc bắt nguồn từ chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Mác - Lênin về mối quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất. Đi cùng với đó là lý thuyết thể chế và mô hình quan hệ lao động ba bên gồm Nhà nước, Người sử dụng lao động và Tổ chức đại diện người lao động. Theo mô hình này, Công đoàn giữ vị trí đối tác độc lập, đóng vai trò cầu nối thương lượng và cân bằng quyền lực kinh tế nhằm duy trì quan hệ lao động hài hòa, ổn định.

Khung phân tích tập trung vào các khái niệm pháp lý cốt lõi:

• Vị thế pháp lý của Công đoàn: Là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân, được ghi nhận tại Điều 10 Hiến pháp 2013 và Điều 1 Luật Công đoàn 2012 với 3 chức năng thống nhất: đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tham gia quản lý kinh tế - xã hội, và tuyên truyền giáo dục người lao động.
• Thỏa ước lao động tập thể: Văn bản thỏa thuận giữa tập thể lao động và người sử dụng lao động về điều kiện lao động, tiền lương, thời giờ làm việc và phúc lợi cao hơn luật định.
• Cơ chế bảo đảm hoạt động công đoàn: Quy định pháp lý bắt buộc doanh nghiệp dành thời gian làm việc có hưởng lương cho cán bộ công đoàn không chuyên trách, cụ thể là 24 giờ/tháng đối với Chủ tịch, Phó Chủ tịch công đoàn cơ sở và 12 giờ/tháng đối với Ủy viên Ban Chấp hành, Tổ trưởng tổ công đoàn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hai kênh chính: dữ liệu thứ cấp từ các đợt thanh tra liên ngành của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tại gần 400 doanh nghiệp thuộc 54 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; cùng dữ liệu sơ cấp từ các cuộc khảo sát chọn mẫu xã hội học tại 4 trung tâm công nghiệp trọng điểm gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng và Đà Nẵng với cỡ mẫu 500 công nhân và cán bộ công đoàn. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp ngẫu nhiên phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện theo từng loại hình doanh nghiệp nhà nước, dân doanh và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm phương pháp phân tích quy phạm luật học, so sánh luật (đối chiếu quy định pháp luật Việt Nam với kinh nghiệm của Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Trung Quốc), phương pháp thống kê mô tả, quy nạp và tổng hợp dữ liệu thực chứng. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm bảo đảm tính khách quan khoa học, lượng hóa được mức độ tương thích giữa quy định trong văn bản luật với thực tế áp dụng tại cơ sở, đồng thời làm rõ những lỗ hổng thể chế trong giai đoạn nghiên cứu từ năm 1998 đến năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng đã chỉ ra bốn phát hiện cốt lõi về vai trò của Công đoàn tại các doanh nghiệp Việt Nam:

Thứ nhất, việc thương lượng và ký kết thỏa ước lao động tập thể có bước tăng trưởng về số lượng nhưng còn nặng tính hình thức. Tỷ lệ doanh nghiệp có công đoàn ký thỏa ước đã tăng từ 61,59% năm 2010 lên 66,99% năm 2011; trước đó năm 2008 đạt khoảng 40% - 50% ở khối FDI và 55% - 60% ở khối dân doanh. Mặc dù vậy, có tới 42,6% người lao động phản ánh công đoàn không lấy ý kiến tập thể trước khi soạn thảo, và 26,3% công nhân tại các doanh nghiệp FDI ở 4 trung tâm công nghiệp lớn không hề được tham gia thảo luận nội dung thỏa ước.

Thứ hai, công tác kiểm tra, giám sát đã bộc lộ nhiều sai phạm nghiêm trọng của giới chủ sử dụng lao động. Tình trạng nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm xã hội tính đến giữa năm 2009 đã lên tới con số kỷ lục 2.000 tỷ đồng. Tình trạng người lao động bị ép làm thêm vượt quá 200 giờ/năm, làm việc kiệt sức từ 10 đến 12 giờ/ngày diễn ra tại nhiều doanh nghiệp ngoài quốc doanh nhưng công đoàn cơ sở chưa thể ngăn chặn triệt để.

Thứ ba, công tác bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động diễn biến đáng lo ngại. Báo cáo quản lý nhà nước cho thấy số vụ tai nạn lao động tăng bình quân 17,38%/năm, số ca tử vong tăng 7,5%/năm, và số lượng người mắc bệnh nghề nghiệp giai đoạn 1990 - 2008 tăng gấp 3 lần so với giai đoạn 1976 - 1990.

Thứ tư, hệ thống hỗ trợ việc làm của tổ chức Công đoàn khẳng định hiệu quả tích cực. Mạng lưới 52 cơ sở đào tạo nghề và dịch vụ việc làm của Công đoàn (gồm 1 trường cao đẳng, 13 trường trung cấp, 2 trung tâm dạy nghề và 36 trung tâm giới thiệu việc làm) mỗi năm đã đào tạo nghề cho trên 15.000 lao động và tư vấn, giới thiệu việc làm thành công cho gần 70.000 lượt người.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản khiến vai trò đại diện của Công đoàn cơ sở còn mờ nhạt xuất phát từ sự phụ thuộc kinh tế. Cán bộ công đoàn cơ sở vẫn là người hưởng lương từ chủ doanh nghiệp, dẫn đến tâm lý e ngại va chạm khi đấu tranh quyền lợi. Hầu hết các bản thỏa ước lao động tập thể chỉ sao chép lại quy định sẵn có trong Bộ luật Lao động mà không đem lại điều khoản tài chính hay thời giờ nghỉ ngơi nào vượt trội cho công nhân.

So sánh với pháp luật Hoa Kỳ và Hàn Quốc, cơ chế đại diện công đoàn của các nước này gắn liền với quyền bỏ phiếu tín nhiệm độc lập và thủ tục trọng tài tư ràng buộc, giúp thỏa ước sau khi ký kết có giá trị thực thi tuyệt đối. Ngược lại, tại Việt Nam, sự thiếu vắng chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi cản trở hoạt động công đoàn đã làm suy giảm sức mạnh răn đe.

Để minh họa trực quan, dữ liệu nghiên cứu có thể được thiết lập thành biểu đồ cột so sánh tương quan giữa tốc độ tăng trưởng tỷ lệ ký kết thỏa ước lao động (tăng từ 61,59% lên 66,99%) đối lập hoàn toàn với tỷ lệ 42,6% lao động không được hỏi ý kiến; đi kèm bảng thống kê mô tả mức tăng 17,38% tai nạn lao động và khoản nợ 2.000 tỷ đồng bảo hiểm xã hội. Cách trình bày này phản ánh rõ nét khoảng cách giữa số lượng thỏa ước trên giấy tờ và chất lượng bảo vệ quyền lợi công nhân trong thực tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để các rào cản và phát huy vai trò bảo vệ quyền lợi người lao động của tổ chức Công đoàn, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

• Hoàn thiện thể chế và tăng tính độc lập cho cán bộ công đoàn: Quốc hội và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cần sớm sửa đổi, bổ sung các nghị định hướng dẫn thi hành Bộ luật Lao động và Luật Công đoàn. Cần luật hóa cơ chế trả phụ cấp và bảo vệ việc làm đặc biệt cho cán bộ công đoàn cơ sở, hình sự hóa hành vi cố tình trốn đóng bảo hiểm xã hội để thu hồi triệt để hơn 2.000 tỷ đồng tiền nợ bảo hiểm trong giai đoạn từ 2015 đến 2018.

• Nâng cao năng lực thương lượng và ký kết thỏa ước tập thể: Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam chủ trì tổ chức các khóa đào tạo chuẩn hóa kỹ năng đàm phán, kỹ thuật xây dựng thang bảng lương và lấy ý kiến tập thể cho 100% chủ tịch công đoàn cơ sở tại các khu chế xuất, khu công nghiệp. Mục tiêu đến năm 2020 đạt trên 75% bản thỏa ước có các điều khoản tiền lương, bữa ăn ca cao hơn luật định.

• Thiết lập cơ chế thanh tra liên ngành đột xuất: Liên đoàn Lao động cấp tỉnh, thành phố chủ động phối hợp với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cùng cơ quan Bảo hiểm xã hội tổ chức kiểm tra định kỳ tối thiểu 500 doanh nghiệp mỗi năm tại các địa bàn trọng điểm. Biện pháp này nhằm kiểm soát vi phạm thời giờ làm việc và phấn đấu kéo giảm tỷ lệ gia tăng tai nạn lao động từ mức 17,38%/năm xuống dưới 5%/năm.

• Hiện đại hóa mạng lưới đào tạo nghề và an toàn lao động: Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tăng cường đầu tư trang thiết bị cho 52 cơ sở dạy nghề và trung tâm giới thiệu việc làm trực thuộc, nâng quy mô đào tạo lên 25.000 học viên/năm, đồng thời xây dựng phong trào văn hóa an toàn lao động tại tất cả doanh nghiệp có từ 100 lao động trở lên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo thực tiễn và chuyên môn sâu rộng cho 4 nhóm đối tượng:

• Cán bộ Công đoàn các cấp: Nắm vững phương pháp luận và cẩm nang kỹ năng thực tế về tổ chức đối thoại tại nơi làm việc, kỹ thuật đàm phán thỏa ước lao động tập thể và quy trình giám sát an toàn vệ sinh lao động tại nhà máy.

• Giám đốc nhân sự và Lãnh đạo doanh nghiệp: Tham khảo để xây dựng nội quy lao động, thang bảng lương và quy chế thưởng phù hợp với khuôn khổ Bộ luật Lao động 2012, phòng ngừa tranh chấp tập thể và thiết lập quan hệ lao động ổn định, nâng cao năng suất sản xuất.

• Cơ quan quản lý nhà nước và thanh tra lao động: Khai thác kho số liệu thanh tra thực chứng từ 54 tỉnh, thành phố để hoạch định chính sách, hoàn thiện các quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hộ lao động và cơ chế giải quyết đình công.

• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Luật: Nguồn tài liệu học thuật giá trị cao về chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Lao động với các phân tích so sánh quốc tế giữa Việt Nam, Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Câu hỏi thường gặp

Chức năng quan trọng nhất của tổ chức Công đoàn tại doanh nghiệp hiện nay là gì?

Theo quy định tại Điều 10 Hiến pháp 2013 và Điều 1 Luật Công đoàn 2012, chức năng trung tâm hàng đầu của Công đoàn là đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động. Chức năng này giữ vai trò định hướng cho các hoạt động tham gia quản lý và giáo dục đoàn viên.

Pháp luật quy định thời gian làm việc có hưởng lương cho cán bộ công đoàn cơ sở như thế nào?

Căn cứ Điều 24 Luật Công đoàn 2012, cán bộ công đoàn không chuyên trách được người sử dụng lao động trả lương khi hoạt động công đoàn. Cụ thể, Chủ tịch và Phó Chủ tịch công đoàn cơ sở được sử dụng 24 giờ làm việc trong 01 tháng; Ủy viên Ban Chấp hành và Tổ trưởng tổ công đoàn được sử dụng 12 giờ làm việc trong 01 tháng.

Tại sao tỷ lệ ký thỏa ước lao động tập thể đạt gần 67% nhưng vẫn bị đánh giá là hình thức?

Dù tỷ lệ ký kết năm 2011 đạt 66,99%, khảo sát thực tế cho thấy 42,6% lao động không được hỏi ý kiến và 26,3% công nhân FDI không được thảo luận dự thảo. Nội dung thỏa ước phần lớn chỉ sao chép nguyên văn điều khoản tối thiểu trong Bộ luật Lao động mà không có các cam kết phúc lợi vượt trội.

Công đoàn có quyền xử lý thế nào khi phát hiện nơi làm việc đe dọa tính mạng người lao động?

Theo Điểm c Khoản 2 Điều 14 Luật Công đoàn 2012, khi phát hiện môi trường làm việc có yếu tố nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe người lao động, Công đoàn có quyền yêu cầu doanh nghiệp thực hiện ngay biện pháp khắc phục bảo đảm an toàn, bao gồm cả quyền yêu cầu tạm ngừng hoạt động sản xuất.

Kinh nghiệm quốc tế nào giúp tăng cường tính độc lập của tổ chức Công đoàn cơ sở?

Kinh nghiệm từ Hoa Kỳ và Hàn Quốc cho thấy tính độc lập của công đoàn đạt được nhờ cơ chế tài chính riêng biệt, công đoàn viên trực tiếp bỏ phiếu kín bầu đại diện thương lượng độc quyền và áp dụng quy chế phân xử bằng trọng tài lao động chuyên nghiệp có giá trị cưỡng chế thi hành pháp lý cao.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và nền tảng pháp lý về vị thế, chức năng của tổ chức Công đoàn cơ sở theo Hiến pháp 2013 và Luật Công đoàn 2012.
• Phản ánh trung thực bức tranh thực trạng qua nguồn dữ liệu kiểm tra liên ngành tại gần 400 doanh nghiệp thuộc 54 tỉnh, thành phố và các số liệu điển hình về 2.000 tỷ đồng nợ bảo hiểm xã hội.
• Chỉ rõ nghịch lý giữa số lượng thỏa ước tập thể tăng lên 66,99% với việc 42,6% người lao động bị bỏ qua trong khâu lấy ý kiến đóng góp.
• Khẳng định vai trò đóng góp thiết thực của mạng lưới 52 cơ sở đào tạo nghề công đoàn với năng lực đào tạo 15.000 học viên và tư vấn việc làm cho 70.000 lượt lao động mỗi năm.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi nhằm tăng tính độc lập tài chính, nâng cao kỹ năng đàm phán của cán bộ công đoàn và siết chặt kỷ cương kiểm tra an toàn lao động.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp luận cứ khoa học thực chứng giúp nhận diện rõ điểm nghẽn của tổ chức công đoàn trong kinh tế thị trường. Bước tiếp theo đòi hỏi các cơ quan lập pháp và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nhanh chóng cụ thể hóa các khuyến nghị này thành các quy chuẩn hướng dẫn thi hành. Độc giả quan tâm và các nhà nghiên cứu quan hệ lao động hãy khai thác chi tiết công trình để áp dụng hiệu quả vào thực tiễn quản trị nhân sự và bảo vệ người lao động tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG ĐOÀN VÀ VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH CỦA NGƢỜI LAO ĐỘNG 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG ĐOÀN 1. Vị trí của Công đoàn Nhìn lại lịch sử, công đoàn đã ra đời từ những thập niên cuối thế kỷ XVIII, khi mà nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa, cơ chế tự do cạnh tranh đang bộc lộ rất nhiều khuyết tật. Công đoàn ra đời vì yêu cầu lợi ích của công nhân, lao động và để thống nhất lực lượng giai cấp công nhân, đấu tranh cho sự phát triển xã hội.

Và ngày nay, ở hầu hết các quốc gia có nền kinh tế thị trường phát triển, có rất nhiều tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức từ thiện hoạt động nhưng chỉ có tổ chức công đoàn mới trực tiếp tham gia giải quyết quan hệ lao động. Ở Việt Nam, trong quá trình phát triển của lịch sử và cách mạng, vị trí của Công đoàn trong mỗi giai đoạn có khác nhau. Trong chủ nghĩa tư bản, dưới sự lãnh đạo của Đảng, công đoàn đại diện cho người lao động đấu tranh với giai cấp bóc lột đòi quyền lợi kinh tế cho người lao động, tiến tới đánh đổ chế độ thực dân phong kiến, thành lập chính quyền nhân dân. Trong thời kỳ xã hội chủ nghĩa, người lao động đang từ vị trí bị bóc lột, làm thuê nay trở thành người làm chủ xã hội, tổ chức công đoàn là đại diện cho người lao động và là thành viên trong hệ thống chính trị - xã hội, do đó vị trí công đoàn trong chủ nghĩa xã hội khác với thời kỳ chủ nghĩa tư bản, đó là trung tâm tập hợp, đoàn kết, giáo dục, rèn luyện, xây dựng đội ngũ giai cấp công nhân, lao động.

Công đoàn Việt Nam là chỗ dựa vững chắc của Đảng, là sợi dây nối liền giữa Đảng với quần chúng. Công đoàn Việt Nam là người cộng tác đắc lực của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Điều 10 Hiến pháp năm 2013 ghi nhận: Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp công nhân và của người lao động được thành lập trên cơ sở tự nguyện, đại diện cho người lao động, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động; tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội; tham gia kiể m tra, thanh tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp về những vấn đề liên quan đến quyền, nghĩa vụ của người lao động; tuyên truyền, vận động người lao động học tập, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, chấp hành pháp luật, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [39]. Điều 1 Luật Công đoàn năm 2012 cũng khẳng định: Công đoàn là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và của người lao động, được hình thành trên cơ sở tự nguyện, là thành viên trong hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Như vậy, Hiến pháp và Luật Công đoàn khẳng định tính chất của tổ chức công đoàn là "tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và của người lao động" không phải là tổ chức xã hội nghề nghiệp như Công đoàn ở nhiều nước khác. Công đoàn trước hết là một tổ chức chính trị - xã hội mang tính tự nguyện, hình thành trên cơ sở sự đồng lòng của người lao động. Quyết định có hay không tham gia vào tổ chức công đoàn là phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người lao động. Là tổ chức xã hội, công đoàn bình đẳng với các tổ chức xã hội khác, nhưng đồng thời là tổ chức chính trị nên công đoàn có vị thể đặc biệt hơn so với các tổ chức xã hội khác.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, công đoàn phát huy vai trò trường học của mình, tham gia quản lý kinh tế, quản lý nhà nước, quản lý xã hội, thuyết phục quần chúng phát huy tính chủ động, sáng tạo trong công cuộc xây dựng xã hội mới, thực hiện mục tiêu chính trị của Đảng. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Công đoàn vận động công nhân, viên chức, lao động thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước, ủng hộ Nhà nước triển khai các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Không có sự ủng hộ của Công đoàn - cơ sở xã hội của Nhà nước thì chính quyền nhà nước sẽ bị lung lay. Nhà nước tôn trọng và giải quyết những kiến nghị của Công đoàn một cách hữu hiệu; tạo điều kiện pháp lý cho Công đoàn hoạt động.

Công đoàn phát huy vai trò tham gia, kiểm tra, giám sát hoạt động của Nhà nước. Công đoàn là thành viên của Mặt trận Tổ quốc, cùng các thành viên khác của Mặt trận Tổ quốc tạo nên cơ sở chính trị - xã hội vững chắc bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng, xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh. Công đoàn tham gia vào Mặt trận Tổ quốc với tư cách là một tổ chức độc lập, có đối tượng vận động cụ thể là công nhân, viên chức, lao động, có chức năng, nhiệm vụ, phương pháp hoạt động riêng của mình. Với các đoàn thể chính trị - xã hội khác (Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh), Công đoàn có quan hệ bình đẳng, phối hợp, nhằm hoàn thành mục tiêu chính trị của Đảng, của Nhà nước và của các tổ chức chính trị - xã hội.

Chức năng của Công đoàn Trong từng điều kiện lịch sử xã hội khác nhau, chức năng của tổ chức công đoàn cũng có những khác biệt. Bởi chức năng của Công đoàn gắn chặt với môi trường xã hội, sản xuất, kinh doanh, quản lý kinh tế, chính trị tư tưởng, văn hóa xã hội, đời sống vật chất và tinh thần của người lao động. Hiến pháp năm 2013 đã xác định, Công đoàn có chức năng: Chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động; tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội; tham gia kiể m tra , thanh tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp về những vấn đề liên quan đến quyền, nghĩa vụ của người lao động; tuyên truyền, vận động người 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lao động học tập, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, chấp hành pháp luật, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [39]. Luật Công đoàn năm 2012 cơ bản vẫn giữ nguyên ba chức năng như luật Công đoàn năm 1990.

Nhưng, trước tình hình các doanh nghiệp ngày càng mở rộng và phát triển, mối quan hệ lao động giữa chủ và thợ ngày càng trở nên gay gắt và phức tạp. Trước trách nhiệm với người lao động, nhiệm vụ của tổ chức công đoàn không còn dàn trải như giai đoạn đầu của thời kỳ kinh tế thị trường nữa mà phải tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nhất nhằm xây dựng mối quan hệ lao động hài hoà trong các doanh nghiệp, các cơ quan, đơn vị. Vì vậy, lúc này chức năng đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng cho người lao động phải được đặt lên hàng đầu và được coi là chức năng trung tâm, chức năng quan trọng nhất trong ba chức năng của tổ chức công đoàn. Để làm nổi bật nội dung trên, Luật Công đoàn năm 2012 đã thiết kế: đưa Khoản 1, Điều 2 (Luật Công đoàn 1990) nhập với Khoản 1, Điều 1 (Luật Công đoàn 1990) thành Điều 1 của Luật Công đoàn 2012.

Các chức năng cơ bản của Công đoàn, là một chỉnh thể thống nhất, đan xen, tác động qua lại với nhau, chức năng này làm tiền đề cho chức năng kia, đó là: * Chức năng đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động. Để bảo vệ lợi ích của người lao động, Công đoàn cùng với chính quyền tìm việc làm và tạo điều kiện làm việc cho người lao động. Cụ thể như tham gia vào lĩnh vực tiền lương, tiền thưởng, phân phối sử dụng quỹ phúc lợi tập thể; hướng dẫn, giúp đỡ người lao động ký kết hợp đồng lao động, đại diện cho người lao động thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể, thương lượng giải quyết tranh chấp lao động; kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chính sách đối với người lao động; tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo của người lao động, phát huy dân chủ, bình đẳng và công bằng xã hội; tổ 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, du lịch, tham quan nghỉ mát. Trong cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế, vấn đề quan trọng hàng đầu là các cấp Công đoàn và mỗi cán bộ Công đoàn cần nhận thức đúng đắn về chức năng đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích của Công đoàn, công đoàn viên, từ đó lan tỏa nhận thức ra toàn xã hội về chức năng và mục tiêu hoạt động của tổ chức công đoàn.

Thực tế đã chứng minh, ở đâu Công đoàn cơ sở hoạt động mạnh, làm tốt vai trò đại diện của mình thì được người lao động tin tưởng, đồng thời thuyết phục được người sử dụng lao động, giúp người sử dụng lao động và người lao động hiểu và chia sẻ với nhau hơn, từ đó tìm được tiếng nói chung, giải quyết kịp thời những mâu thuẫn phát sinh, hạn chế và không để xảy ra tranh chấp lao động. Xây dựng được mối quan hệ lành mạnh, hài hòa giữa người lao động - Công đoàn - người sử dụng lao động sẽ là nguồn nội lực quan trọng để xây dựng và phát triển doanh nghiệp, là biểu hiện sinh động của văn hóa doanh nghiệp. Công đoàn cơ sở phải dựa vào đoàn viên, sâu sát đoàn viên, nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người lao động, trên cơ sở đó chủ động đàm phán, thương lượng với người sử dụng lao động đáp ứng những nguyện vọng chính đáng của người lao động. Công đoàn cơ sở phải xác định được những nguy cơ tiềm ẩn làm phát sinh mâu thuẫn trong quan hệ lao động để chủ động cùng với người sử dụng lao động, cơ quan hữu quan và Công đoàn cấp trên giải quyết kịp thời, thỏa đáng.