FDI Và Ô Nhiễm Môi Trường: Vai Trò Của Chính Sách Công Ở Các Quốc Gia Đang Phát Triển

Luận văn phân tích mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường, nhấn mạnh vai trò của chính sách công tại các quốc gia đang phát triển.

• Tác giả: Huỳnh Văn Mười Một
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Thị Mai Hoài
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Vai Trò Của Chính Sách Công Trong Mối Quan Hệ Giữa FDI Và Ô Nhiễm Môi Trường Ở Các Quốc Gia Đang Phát Triển
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Bối cảnh đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Quy trình nghiên cứu
• 1.6. Mô hình thực nghiệm
• 1.7. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.8. Phương pháp ước lượng
• 1.9. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• 1.10. Kết cấu luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU VÀ LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về các nhân tố tác động đến môi trường
• 2.2. Giả thuyết về đường cong Kuznets môi trường (Environment Kuznets Curve - EKC)
• 2.3. Mô hình STIRPAT
• 2.4. Cơ sở lý thuyết về tác động FDI đến ô nhiễm môi trường
• 2.5. Giả thuyết “cải thiện ô nhiễm”
• 2.6. Giả thuyết về ‘‘thiên đường ô nhiễm’’
• 2.7. Cơ sở lý thuyết về vai trò của của chính phủ đối với mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường
• 2.8. Vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường
• 2.8.1. Thể chế và ô nhiễm môi trường
• 2.8.2. Thể chế, FDI và ô nhiễm môi trường
• 2.9. Vai trò của chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường
• 2.9.1. Chính sách công và ô nhiễm môi trường
• 2.9.2. Chính sách công, FDI và ô nhiễm môi trường
• 2.10. Các nghiên cứu thực nghiệm
• 2.10.1. Các nghiên cứu thực nghiệm về sự đánh đổi giữa thu nhập và môi trường (giả thuyết về đường cong môi trường Kuznets -EKC)
• 2.10.2. Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của FDI lên chất lượng môi trường
• 2.10.3. Các nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của thể chế đối trong mối quan hệ giữa FDI và chất lượng môi trường
• 2.10.3.1. Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của thể chế đến chất lượng môi trường
• 2.10.3.2. Các nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và chất lượng môi trường
• 2.10.4. Các nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của chính sách công đối trong mối quan hệ giữa FDI và chất lượng môi trường
• 2.11. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.12. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình thực nghiệm
• 3.2. Phương pháp ước lượng GMM Arellano-Bond hệ thống hai bước (S-GMM)
• 3.3. Mô tả dữ liệu và lựa chọn các biến
• 3.3.1. Nguồn dữ liệu nghiên cứu
• 3.3.2. Mô tả dữ liệu
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đánh giá tác động của các nhân tố đến mức độ ô nhiễm môi trường
• 4.2. Kiểm định giả thuyết về đường cong môi trường Kuznets-EKC
• 4.3. Kiểm định tác động của FDI đến ô nhiễm môi trường tại các quốc gia đang phát triển
• 4.4. Kiểm định vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường tại các quốc gia đang phát triển
• 4.5. Vai trò của thể chế đối với môi trường
• 4.6. Vai trò của chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường tại các quốc gia đang phát triển
• 4.7. Vai trò của chính sách công đối với môi trường
• 4.8. Kết luận Chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Kết luận và đóng góp của đề tài nghiên cứu
• 5.2. Các đóng góp về lý thuyết
• 5.3. Hàm ý chính sách
• 5.4. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tương lai
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Các khái niệm, tính cấp thiết và cách thức đo lường về ÔNMT
• Phụ lục 2. Các khái niệm, tính cấp thiết và cách thức phân loại về dòng vốn FDI
• Phụ lục 3. Phân loại dòng vốn FDI
• Phụ lục 4. Thực trạng thu hút dòng vốn FDI
• Phụ lục 5. Danh sách 86 quốc gia đang phát triển phân tích
• Phụ lục 6. Danh sách 2 nhóm quốc gia thu nhập trung bình thấp và thu nhập trung bình cao
• Phụ lục 7. Kết quả kiểm định các nhân tố tác động đến mức độ ÔNMT
• Phụ lục 8. Kết quả kiểm định tác động của FDI đến ÔNMT tại các quốc gia đang phát triển
• Phụ lục 9. Kết quả kiểm định vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và ÔNMT tại các quốc gia đang phát triển
• Phụ lục 10. Kết quả kiểm định vai trò của chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và ÔNMT tại các quốc gia đang phát triển

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Công Và Ô Nhiễm Môi Trường Ở QGĐPT

Ô nhiễm môi trường đang trở thành một vấn đề toàn cầu, đặc biệt ở các quốc gia đang phát triển. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người và chất lượng cuộc sống, mà còn đe dọa sự phát triển bền vững của các quốc gia này. Nhiều quốc gia đang phát triển theo đuổi tăng trưởng kinh tế nhanh chóng bằng cách thu hút FDI, nhưng lại bỏ qua các vấn đề về môi trường. Việc này dẫn đến tình trạng ô nhiễm ngày càng trầm trọng. Chính sách công đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường, đảm bảo sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Các chính sách phù hợp có thể khuyến khích đầu tư xanh và hạn chế các hoạt động gây ô nhiễm.

1.1. Thực trạng ô nhiễm môi trường tại các quốc gia đang phát triển

Tình trạng ô nhiễm môi trường tại các quốc gia đang phát triển đang ở mức báo động. Các nguồn ô nhiễm chính bao gồm khí thải từ các nhà máy công nghiệp, giao thông vận tải, và chất thải sinh hoạt. Theo nghiên cứu của Đại học Kinh tế TP.HCM, đô thị lớn nhất Việt Nam là Thành phố Hồ Chí Minh có nồng độ chất ô nhiễm trong không khí khu vực ven đường giao thông (chủ yếu là khí CO2) theo thống kê gấp 1,44 lần so với mức khuyến cáo Tổ chức Y tế Thế giới. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người dân và gây ra nhiều vấn đề xã hội. Việc kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm công nghiệp là một thách thức lớn đối với các chính phủ.

1.2. Tầm quan trọng của chính sách công trong kiểm soát ô nhiễm

Chính sách công đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát ô nhiễm môi trường. Các chính sách hiệu quả có thể khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch, giảm thiểu chất thải, và tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường. Theo các nghiên cứu, các chính sách môi trường nghiêm ngặt có thể giảm thiểu tác động tiêu cực của FDI đến môi trường. Đồng thời, chính sách công cần tạo ra một môi trường pháp lý minh bạch và công bằng, đảm bảo rằng các doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về các hoạt động gây ô nhiễm.

II. Thách Thức Chính Sách FDI Và Ô Nhiễm Môi Trường ở QGĐPT

Mặc dù FDI có thể mang lại lợi ích kinh tế cho các quốc gia đang phát triển, nó cũng có thể gây ra các vấn đề về môi trường. Nhiều doanh nghiệp FDI có thể sử dụng công nghệ lạc hậu hoặc không tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường, gây ra ô nhiễm. Hơn nữa, các quốc gia đang phát triển có thể nới lỏng các quy định về môi trường để thu hút FDI, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường gia tăng. Điều này tạo ra một thách thức lớn cho chính sách công, đó là làm thế nào để thu hút FDI mà vẫn bảo vệ được môi trường.

2.1. Giả thuyết thiên đường ô nhiễm và tác động của FDI

Giả thuyết "thiên đường ô nhiễm" cho rằng các quốc gia đang phát triển có thể trở thành nơi tập trung các ngành công nghiệp gây ô nhiễm do các quy định môi trường lỏng lẻo. Điều này có thể dẫn đến việc các doanh nghiệp FDI chuyển các hoạt động sản xuất gây ô nhiễm sang các quốc gia này. Theo nghiên cứu, các quốc gia có thể chế yếu kém và hệ thống luật môi trường không hiệu quả thường thu hút nhiều FDI hơn từ các ngành công nghiệp gây ô nhiễm.

2.2. Cân bằng giữa thu hút FDI và bảo vệ môi trường

Việc cân bằng giữa thu hút FDI và bảo vệ môi trường là một thách thức lớn đối với các quốc gia đang phát triển. Các chính phủ cần phải tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn, nhưng đồng thời cũng phải đảm bảo rằng các doanh nghiệp FDI tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp, và cộng đồng. Việc sử dụng các công cụ chính sách hiệu quả, như thuế môi trường và tiêu chuẩn khí thải, có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của FDI đến môi trường.

2.3. Vai trò của chuyển giao công nghệ sạch từ FDI

Chuyển giao công nghệ sạch từ các dự án FDI có thể đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chất lượng môi trường. Các doanh nghiệp FDI có thể mang đến các công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường, giúp giảm thiểu ô nhiễm công nghiệp. Tuy nhiên, để đảm bảo rằng chuyển giao công nghệ diễn ra hiệu quả, các chính phủ cần phải tạo ra các chính sách khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp áp dụng các công nghệ mới.

III. Giải Pháp Chính Sách Công Hiệu Quả Quản Lý FDI Và Ô Nhiễm

Để giải quyết các thách thức về ô nhiễm môi trường do FDI gây ra, các quốc gia đang phát triển cần phải xây dựng và thực thi các chính sách công hiệu quả. Các chính sách này cần phải bao gồm các biện pháp kiểm soát ô nhiễm, khuyến khích đầu tư xanh, và tăng cường năng lực quản lý môi trường. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc thiết lập các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt và đảm bảo rằng các doanh nghiệp FDI tuân thủ các tiêu chuẩn này.

3.1. Xây dựng và thực thi luật môi trường nghiêm ngặt

Việc xây dựng và thực thi luật môi trường nghiêm ngặt là rất quan trọng để kiểm soát ô nhiễm môi trường. Các luật này cần phải quy định rõ các tiêu chuẩn môi trường, các biện pháp xử phạt đối với các hành vi vi phạm, và các cơ chế giám sát và kiểm tra. Theo các nghiên cứu, các quốc gia có hệ thống luật môi trường mạnh mẽ thường có mức độ ô nhiễm thấp hơn.

3.2. Ưu đãi đầu tư cho các dự án FDI xanh và công nghệ sạch

Để khuyến khích đầu tư xanh, các chính phủ có thể cung cấp các ưu đãi về thuế, tín dụng, và đất đai cho các dự án FDI sử dụng công nghệ sạch và thân thiện với môi trường. Điều này có thể giúp thu hút các doanh nghiệp FDI có cam kết bảo vệ môi trường và giảm thiểu khí thải. Các ưu đãi này cần được thiết kế một cách cẩn thận để đảm bảo rằng chúng thực sự mang lại lợi ích cho môi trường.

3.3. Tăng cường năng lực quản lý môi trường cho cán bộ

Việc tăng cường năng lực quản lý môi trường cho cán bộ nhà nước là rất quan trọng để đảm bảo rằng các chính sách công được thực thi một cách hiệu quả. Các cán bộ cần được đào tạo về các kỹ năng giám sát, kiểm tra, và xử lý các vi phạm về môi trường. Họ cũng cần được trang bị các kiến thức về các công nghệ sạch và các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm.

IV. Nghiên Cứu Vai Trò Thể Chế Và Chính Sách Trong Quan Hệ FDI

Nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của thể chế và chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường ở các quốc gia đang phát triển cho thấy rằng cả hai yếu tố này đều có tác động đáng kể. Các thể chế mạnh mẽ và các chính sách công hiệu quả có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của FDI đến môi trường. Cụ thể, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng các quốc gia có mức độ tham nhũng thấp, hệ thống pháp luật minh bạch, và các chính sách môi trường nghiêm ngặt thường có mức độ ô nhiễm thấp hơn.

4.1. Tác động của thể chế đến chất lượng môi trường

Một thể chế vững mạnh có thể đảm bảo rằng các quy định về môi trường được thực thi một cách nghiêm túc và công bằng. Các quốc gia có thể chế yếu kém thường gặp khó khăn trong việc kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ môi trường. Theo các nghiên cứu, thể chế có thể tác động đến chất lượng môi trường thông qua nhiều kênh khác nhau, bao gồm giảm thiểu tham nhũng, tăng cường trách nhiệm giải trình, và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng.

4.2. Chính sách công và hiệu quả giảm thiểu ô nhiễm từ FDI

Các chính sách công có thể giúp giảm thiểu ô nhiễm từ FDI bằng cách khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các công nghệ sạch, giảm thiểu chất thải, và tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường. Các chính sách này cần được thiết kế một cách cẩn thận để đảm bảo rằng chúng thực sự mang lại lợi ích cho môi trường. Việc sử dụng các công cụ chính sách hiệu quả, như thuế môi trường và tiêu chuẩn khí thải, có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của FDI đến môi trường.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Cải Thiện Chính Sách FDI Môi Trường

Kết quả nghiên cứu có nhiều hàm ý chính sách quan trọng cho các quốc gia đang phát triển. Để cải thiện mối quan hệ giữa FDI và môi trường, các chính phủ cần phải tăng cường năng lực thể chế, xây dựng các chính sách công hiệu quả, và khuyến khích các doanh nghiệp FDI áp dụng các công nghệ sạch. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong việc giám sát và bảo vệ môi trường.

5.1. Tăng cường năng lực thể chế và quản trị công

Việc tăng cường năng lực thể chế và quản trị công là rất quan trọng để đảm bảo rằng các chính sách công được thực thi một cách hiệu quả. Các chính phủ cần phải giảm thiểu tham nhũng, tăng cường trách nhiệm giải trình, và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong việc giám sát và bảo vệ môi trường. Điều này có thể giúp tạo ra một môi trường pháp lý minh bạch và công bằng, khuyến khích các doanh nghiệp tuân thủ các quy định về môi trường.

5.2. Khuyến khích doanh nghiệp FDI áp dụng công nghệ sạch

Để khuyến khích các doanh nghiệp FDI áp dụng công nghệ sạch, các chính phủ có thể cung cấp các ưu đãi về thuế, tín dụng, và đất đai cho các dự án sử dụng công nghệ thân thiện với môi trường. Điều này có thể giúp thu hút các doanh nghiệp có cam kết bảo vệ môi trường và giảm thiểu khí thải. Các ưu đãi này cần được thiết kế một cách cẩn thận để đảm bảo rằng chúng thực sự mang lại lợi ích cho môi trường.

VI. Kết Luận Chính Sách Công Và Phát Triển Bền Vững Ở QGĐPT

Trong bối cảnh FDI ngày càng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của các quốc gia đang phát triển, vai trò của chính sách công trong việc điều hòa mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường trở nên càng quan trọng hơn. Các chính sách công hiệu quả có thể giúp các quốc gia này đạt được sự phát triển bền vững, đảm bảo rằng tăng trưởng kinh tế không gây ra các tác động tiêu cực đến môi trường.

6.1. Hướng nghiên cứu tương lai về chính sách công và môi trường

Nghiên cứu tương lai cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các chính sách công khác nhau trong việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ FDI. Các nghiên cứu cũng cần xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa FDI và môi trường, chẳng hạn như biến đổi khí hậu và hiệp định thương mại. Hướng nghiên cứu khác có thể tập trung vào xây dựng các mô hình chính sách tối ưu để đạt được sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.

6.2. Tầm quan trọng của hợp tác quốc tế về môi trường

Hợp tác quốc tế đóng vai trò then chốt trong giải quyết các vấn đề ô nhiễm môi trường mang tính toàn cầu. Việc chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ, và nguồn lực giữa các quốc gia có thể giúp các quốc gia đang phát triển cải thiện chất lượng môi trường. Các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới và UNEP có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các quốc gia đang phát triển xây dựng và thực thi các chính sách môi trường hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH --------------------------------------------- HUỲNH VĂN MƯỜI MỘT FDI VÀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG: VAI TRÒ CỦA CHÍNH SÁCH CÔNG Ở CÁC QUỐC GIA ĐANG PHÁT TRIỂN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH --------------------------------------------- HUỲNH VĂN MƯỜI MỘT FDI VÀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG: VAI TRÒ CỦA CHÍNH SÁCH CÔNG Ở CÁC QUỐC GIA ĐANG PHÁT TRIỂN Chuyên ngành: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Mã số ngành: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. BÙI THỊ MAI HOÀI PGS. TRẦN TIẾN KHAI Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: đề tài “FDI và ô nhiễm môi trường: Vai trò của chính sách công ở các quốc gia đang phát triển” là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của Người hướng dẫn khoa học: 1) PGS.TS Bùi Thị Mai Hoài và 2) PGS.TS Trần Tiến Khai. “Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận án là trung thực và chưa có ai công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác, ngoại trừ một số kết quả được công bố trong các công trình khoa học của chính Tác giả. Tất cả những nội dung được kế thừa, tham khảo từ nguồn tài liệu khác đều được Tác giả trích dẫn đầy đủ và ghi nguồn cụ thể trong Danh mục các tài liệu tham khảo.” TÁC GIẢ LUẬN ÁN Huỳnh Văn Mười Một ii LỜI CẢM ƠN Sau thời gian học tập, nghiên cứu để thực hiện các chuyên đề và luận án tại Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh. Tôi xin trân trọng cảm ơn: Quý Thầy, Cô của Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh, đặc biệt là các Thầy, Cô trong Khoa Tài chính Công đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn, truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu. Tôi xin gửi lời trân trọng cảm ơn đến: PGS.TS Bùi Thị Mai Hoài và PGS.TS Trần Tiến Khai, người đã luôn quan tâm, hướng dẫn tôi từ quá trình thực hiện các chuyên đề đến việc hoàn thành luận án nghiên cứu sinh. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, các đồng nghiệp tại Trường Đại học Trà Vinh, đã tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ tôi trong thời gian học tập và thực hiện luận án, Xin kính chúc quý Thầy, Cô luôn dồi dào sức khỏe, hạnh phúc và thành công trong sự nghiệp giảng dạy cao quý của mình. Chúc quý đồng nghiệp luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và luôn thành công trong công việc và cuộc sống. Xin chân thành cảm ơn. Huỳnh Văn Mười Một iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT.vii DANH MỤC CÁC BẢNG . viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ . 1 CHƯƠNG 1 – TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU . Bối cảnh đề tài nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Quy trình nghiên cứu .2 Mô hình thực nghiệm . Dữ liệu nghiên cứu .4 Phương pháp ước lượng . Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu . Kết cấu luận án . 12 CHƯƠNG 2 – CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU VÀ LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC . Cơ sở lý thuyết về các nhân tố tác động đến môi trường . Cơ sở lý thuyết về các nhân tố tác động đến môi trường . Giả thuyết về đường cong Kuznets môi trường (Environment Kuznets Curve - EKC) .Mô hình STIRPAT . Cơ sở lý thuyết về tác động FDI đến ô nhiễm môi trường . Giả thuyết “cải thiện ô nhiễm” . Giả thuyết về ‘‘thiên đường ô nhiễm’’ . Cơ sở lý thuyết về vai trò của của chính phủ đối với mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường . Vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường 27 2.1 Thể chế và ô nhiễm môi trường .2 Thể chế, FDI và ô nhiễm môi trường . Vai trò của chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường .1 Chính sách công và ô nhiễm môi trường .2 Chính sách công, FDI và ô nhiễm môi trường . Các nghiên cứu thực nghiệm . Các nghiên cứu thực nghiệm về sự đánh đổi giữa thu nhập và môi trường (giả thuyết về đường cong môi trường Kuznets -EKC) . Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của FDI lên chất lượng môi trường . Các nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của thể chế đối trong mối quan hệ giữa FDI và chất lượng môi trường .1 Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của thể chế đến chất lượng môi trường .2 Các nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và chất lượng môi trường . Các nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của chính sách công đối trong mối quan hệ giữa FDI và chất lượng môi trường . Khoảng trống nghiên cứu . 52 Kết luận chương 2 . 55 CHƯƠNG 3 – QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Mô hình thực nghiệm.2 Phương pháp ước lượng GMM Arellano-Bond hệ thống hai bước (S-GMM)66 3. Mô tả dữ liệu và lựa chọn các biến .1 Nguồn dữ liệu nghiên cứu .2 Mô tả dữ liệu . 68 Kết luận chương 3 . 79 CHƯƠNG 4 - KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN . Đánh giá tác động của các nhân tố đến mức độ ô nhiễm môi trường . Đánh giá tác động của các nhân tố đến mức độ ô nhiễm môi trường . Kiểm định giả thuyết về đường cong môi trường Kuznets-EKC . Kiểm định tác động của FDI đến ô nhiễm môi trường tại các quốc gia đang phát triển . Kiểm định vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường tại các quốc gia đang phát triển. Vai trò của thể chế đối với môi trường . Vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường90 4. Kiểm định vai trò của chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường tại các quốc gia đang phát triển . Vai trò của chính sách công đối với môi trường . Vai trò của chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường . 94 Kết luận Chương 4 . 97 CHƯƠNG 5 - KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH . Kết luận và đóng góp của đề tài nghiên cứu .2 Các đóng góp về lý thuyết .2 Hàm ý chính sách .3 Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tương lai . 106 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC Phụ lục 1: Các khái niệm, tính cấp thiết và cách thức đo lường về ÔNMT vi Phụ lục 2: Các khái niệm, tính cấp thiết và cách thức phân loại về dòng vốn FDI Phụ lục 3: Phân loại dòng vốn FDI Phụ lục 4: Thực trạng thu hút dòng vốn FDI Phụ lục 5: Danh sách 86 quốc gia đang phát triển phân tích Phụ lục 6: Danh sách 2 nhóm quốc gia thu nhập trung bình thấp và thu nhập trung bình cao Phụ lục 7: Kết quả kiểm định các nhân tố tác động đến mức độ ÔNMT Phụ lục 8: Kết quả kiểm định tác động của FDI đến ÔNMT tại các quốc gia đang phát triển Phụ lục 9: Kết quả kiểm định vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và ÔNMT tại các quốc gia đang phát triển Phụ lục 10: Kết quả kiểm định vai trò của chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và ÔNMT tại các quốc gia đang phát triển vii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu Tiếng Anh Tiếng Việt CO2 Carbon dioxide FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GMM General Method of Moments GEI General Environmental Institutions Thể chế môi trường chung IPCC Intergovernmental Panel on Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Climate Change khí hậu MENA Middle East and North Africa Trung Đông và Bắc Phi MIP Minority Investor Protection Thể chế bảo vệ nhà đầu tư thiểu số NIE New Institutional Economics Kinh tế học thể chế mới ÔNMT Environmental Pollution Ô nhiễm môi trường PPP Public-Private Partnerships Hợp tác công tư WB World Bank Ngân hàng Thế giới WDI World Development Indicators Chỉ báo phát triển thế giới WGI Worldwide Governance Indicators Chỉ báo quản trị toàn cầu viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1 Kết quả lược khảo tác động FDI lên môi trường .2 Kết quả lược khảo tác động của thể chế lên môi trường .3 Kết quả lược khảo mối quan hệ giữa thể chế, FDI và môi trường .4 Bảng tổng hợp các giả thuyết nghiên cứu của luận án .5 Bảng tổng hợp các giả thuyết nghiên cứu của luận án . 1 Thống kê mô tả các biến . 2 Thống kê mô tả các biến thể chế (quản trị công). 3 Các biến và đo lường .1 Tác động của các nhân tố đến lượng khí thải CO2 tại các nước đang phát triển.2 Tác động của thu nhập đến lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển (kiểm định giả thuyết EKC).3 Kết quả ước lượng ngưỡng tác động của thu nhập đến mức độ ÔNMT tại các quốc gia đang phát triển .4 Tác động của FDI đến lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển .5 Tác động của các khía cạnh thể chế đến lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển.6 Vai trò của thể chế, FDI đến lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển.7 Vai trò của chính sách công đối với lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển.8 Vai trò của chính sách công, FDI đến lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển. 94 ix DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Sơ đồ 1.1 Các bước của quy trình nghiên cứu . Phát thải CO2 tại các nước đang phát triển giai đoạn 2002-2014 . FDI tại các nước đang phát triển (chia theo nhóm thu nhập) giai đoạn 2002-2014. Thể chế (6 chỉ tiêu) các quốc gia đang phát triển giai đoạn 2002-2014 72 Đồ thị 3. Thể chế trung binh theo từng nhóm nước giai đoạn 2002-2014 . Số thu thuế tại các nước đang phát triển giai đoạn 2002-2014 . Mức chi tiêu công tại các nước đang phát triển giai đoạn 2002-2014 . 75 1 TÓM TẮT FDI VÀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG: VAI TRÒ CỦA CHÍNH SÁCH CÔNG Ở CÁC QUỐC GIA ĐANG PHÁT TRIỂN Động cơ nghiên cứu của luận án xuất phát từ tình hình thực tiễn và khoảng trống nghiên cứu. Số liệu thực tế cho thấy, nhiều quốc gia đang phát triển theo đuổi chính sách thu hút FDI vì mục tiêu tăng trưởng mà bỏ qua các hiểm họa về môi trường.