Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam: Ứng Dụng Vòng Tẩm Progesterone Trong Điều Trị Bệnh Buồng Trứng Bò Sữa

Luận văn trình bày ứng dụng vòng tẩm progesterone sản xuất tại Việt Nam trong điều trị bệnh buồng trứng ở bò sữa, mang lại hiệu quả cao.

• Tác giả: Dương Văn Minh
• Người hướng dẫn: TS. Sử Thanh Long
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Ứng Dụng Vòng Tẩm Progesterone Trong Điều Trị Bệnh Buồng Trứng Bò Sữa
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục biểu đồ
• 1.6. Danh mục hình
• 1.7. Trích yếu luận văn
• 1.8. Thesis abstract
• 2. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 3. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 4. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI
• 5. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 5.1. CHU KỲ ĐỘNG DỤC TRÊN BÒ SỮA
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ứng Dụng Vòng Tẩm Progesterone Cho Bò Sữa

Ngành chăn nuôi bò sữa đóng vai trò quan trọng trong nông nghiệp Việt Nam. Sản lượng sữa tăng, nhu cầu tiêu dùng sữa cũng tăng. Tuy nhiên, sản lượng sữa cao thường đi kèm với giảm khả năng sinh sản ở bò. Chế độ ăn tăng cường cho bò cao sản làm tăng chuyển hóa hormone sinh sản, dẫn đến rối loạn sinh sản. Các vấn đề thường gặp là chậm rụng trứng, thể vàng tồn lưu, và u nang buồng trứng. Điều này gây ra vô sinh và giảm hiệu quả chăn nuôi. Nghiên cứu cho thấy chỉ 40-45% bò sữa sau đẻ có chu kỳ sinh lý bình thường. Thời gian động dục trở lại sau đẻ kéo dài gây thiệt hại lớn. Progesterone đóng vai trò trung tâm trong chu kỳ động dục. Các nhà khoa học đã tìm cách cải thiện nồng độ progesterone huyết thanh để khắc phục các vấn đề sinh sản. Vòng tẩm progesterone đặt âm đạo là một giải pháp hiệu quả. Nó giúp kiểm soát thời gian sử dụng và thời điểm động dục. Sau khi rút vòng, nồng độ progesterone giảm, bò động dục rõ ràng. Điều này giúp chủ động thời điểm thụ tinh nhân tạo.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Progesterone Trong Sinh Sản Bò Sữa

Progesterone là hormone sinh sản quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến chu kỳ động dục và khả năng thụ thai của bò sữa. Nồng độ progesterone không đủ có thể dẫn đến các vấn đề như chậm động dục, rối loạn chu kỳ, và giảm tỷ lệ thụ thai. Việc duy trì nồng độ progesterone ổn định là yếu tố then chốt để cải thiện hiệu quả sinh sản. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bổ sung progesterone có thể giúp khắc phục các vấn đề sinh sản ở bò sữa cao sản. Vòng tẩm progesterone là một phương pháp hiệu quả để cung cấp progesterone một cách ổn định và kiểm soát được.

1.2. Giới Thiệu Về Vòng Tẩm Progesterone Và Cơ Chế Hoạt Động

Vòng tẩm progesterone là một thiết bị đặt âm đạo, chứa progesterone được giải phóng từ từ vào máu. Thiết bị này giúp duy trì nồng độ progesterone ổn định trong cơ thể bò. Khi vòng được rút ra, nồng độ progesterone giảm nhanh chóng, kích thích bò động dục. Vòng tẩm progesterone giúp kiểm soát chu kỳ động dục và thời điểm thụ tinh nhân tạo. Các loại vòng tẩm progesterone phổ biến bao gồm CIDR, PRID, và DIB. Mỗi loại có thành phần và cơ chế giải phóng progesterone khác nhau. Việc lựa chọn loại vòng phù hợp phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe và mục tiêu sinh sản của bò.

II. Thách Thức Trong Điều Trị Bệnh Buồng Trứng Bò Sữa Hiện Nay

Việc điều trị bệnh buồng trứng ở bò sữa gặp nhiều thách thức. Các phương pháp truyền thống như tiêm hormone đòi hỏi nhiều công sức và thời gian. Việc theo dõi và phát hiện động dục ở bò cũng tốn kém. Các sản phẩm vòng tẩm progesterone nhập khẩu có giá thành cao, gây khó khăn cho người chăn nuôi. Điều này hạn chế khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị hiệu quả. Theo Sử Thanh Long và cs. (2014, 2015), tỷ lệ bò sữa sau đẻ có chu kỳ sinh lý bình thường còn thấp. Nhiều bò gặp các vấn đề như động dục chậm, không rõ ràng, hoặc không động dục kéo dài. Điều này gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi. Cần có các giải pháp điều trị hiệu quả và kinh tế hơn để cải thiện sinh sản bò sữa.

2.1. Các Loại Bệnh Buồng Trứng Thường Gặp Ở Bò Sữa

Các bệnh buồng trứng thường gặp ở bò sữa bao gồm u nang buồng trứng, viêm buồng trứng, và rối loạn chức năng buồng trứng. U nang buồng trứng là tình trạng nang trứng không rụng và phát triển thành u nang. Viêm buồng trứng là tình trạng viêm nhiễm ở buồng trứng. Rối loạn chức năng buồng trứng là tình trạng buồng trứng không hoạt động bình thường. Các bệnh này có thể gây ra các triệu chứng như chậm động dục, không động dục, hoặc động dục không đều. Việc chẩn đoán và điều trị kịp thời là rất quan trọng để bảo vệ khả năng sinh sản của bò.

2.2. Hạn Chế Của Các Phương Pháp Điều Trị Truyền Thống

Các phương pháp điều trị truyền thống cho bệnh buồng trứng thường bao gồm sử dụng hormone như GnRH, PGF2α, và progesterone. Tuy nhiên, các phương pháp này có một số hạn chế. Việc tiêm hormone đòi hỏi kỹ thuật và thời gian. Việc theo dõi và phát hiện động dục sau điều trị cũng tốn kém. Ngoài ra, việc sử dụng hormone có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn. Vòng tẩm progesterone là một giải pháp thay thế hiệu quả hơn, giúp cung cấp hormone một cách ổn định và kiểm soát được.

III. Phương Pháp Điều Trị Bệnh Buồng Trứng Bò Sữa Bằng Vòng ProB

Vòng ProB là vòng tẩm progesterone do Việt Nam sản xuất. Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của vòng ProB trong điều trị bệnh buồng trứng bò sữa. Phương pháp Ovsynch + ProB được sử dụng. Bò được chuẩn bị và phẫu thuật cắt buồng trứng. Vỏ silicon tẩm progesterone của vòng CIDR được phân tích. Nồng độ progesterone trong máu bò được định lượng. Kết quả cho thấy vòng ProB có hiệu quả tương đương vòng CIDR. Vòng ProB giúp duy trì nồng độ progesterone huyết thanh ổn định. Điều này cải thiện khả năng sinh sản của bò. Vòng ProB là giải pháp kinh tế và hiệu quả cho người chăn nuôi.

3.1. Quy Trình Ứng Dụng Vòng ProB Trong Phác Đồ Ovsynch

Phác đồ Ovsynch là một phương pháp đồng bộ hóa chu kỳ động dục ở bò. Khi kết hợp với vòng ProB, phác đồ này trở nên hiệu quả hơn trong việc điều trị bệnh buồng trứng. Quy trình bao gồm tiêm GnRH, đặt vòng ProB, tiêm PGF2α, và tiêm GnRH lần hai. Vòng ProB được đặt trong âm đạo bò trong một khoảng thời gian nhất định. Sau khi rút vòng, bò sẽ động dục và được thụ tinh nhân tạo. Việc sử dụng phác đồ Ovsynch + ProB giúp tăng tỷ lệ thụ thai và giảm thời gian chờ đợi giữa các chu kỳ.

3.2. Ưu Điểm Của Vòng ProB So Với Các Sản Phẩm Nhập Khẩu

Vòng ProB có một số ưu điểm so với các sản phẩm nhập khẩu. Thứ nhất, vòng ProB có giá thành thấp hơn, giúp giảm chi phí điều trị cho người chăn nuôi. Thứ hai, vòng ProB được sản xuất tại Việt Nam, giúp chủ động nguồn cung và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Thứ ba, vòng ProB có hiệu quả tương đương với các sản phẩm nhập khẩu, đảm bảo chất lượng điều trị. Việc sử dụng vòng ProB giúp người chăn nuôi tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả sinh sản.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Của Vòng Tẩm Progesterone ProB

Nghiên cứu đã xác định cấu trúc hóa học của progesterone trong vòng CIDR. Silicon sản xuất vòng CIDR là silicon dạng lỗ. Mẫu vòng tẩm 1,9 gr và 1,3 gr progesterone đều cho kết quả tốt. Nồng độ progesterone huyết thanh duy trì hơn 1ng/ml trong thời gian đặt vòng. Hiệu quả điều trị của vòng ProB tương đương vòng CIDR. Nghiên cứu này chứng minh tiềm năng của vòng ProB. Vòng ProB là giải pháp thay thế hiệu quả cho các sản phẩm nhập khẩu. Nó giúp cải thiện sinh sản bò sữa và giảm chi phí cho người chăn nuôi.

4.1. Phân Tích Hàm Lượng Progesterone Trong Máu Bò Thí Nghiệm

Việc phân tích hàm lượng progesterone trong máu bò thí nghiệm là một phần quan trọng của nghiên cứu. Kết quả cho thấy nồng độ progesterone trong máu bò tăng lên sau khi đặt vòng ProB. Nồng độ này duy trì ở mức ổn định trong suốt thời gian đặt vòng. Sau khi rút vòng, nồng độ progesterone giảm nhanh chóng. Điều này chứng tỏ vòng ProB có khả năng giải phóng progesterone một cách hiệu quả và kiểm soát được.

4.2. So Sánh Hiệu Quả Điều Trị Giữa Vòng ProB Và Vòng CIDR

Nghiên cứu đã so sánh hiệu quả điều trị giữa vòng ProB và vòng CIDR. Kết quả cho thấy không có sự khác biệt đáng kể giữa hai loại vòng. Cả hai đều có khả năng cải thiện chu kỳ động dục và tăng tỷ lệ thụ thai. Điều này chứng tỏ vòng ProB có hiệu quả tương đương với vòng CIDR, một sản phẩm đã được chứng minh là hiệu quả trong điều trị bệnh buồng trứng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Lợi Ích Của Vòng Tẩm Progesterone ProB

Vòng tẩm progesterone ProB có nhiều ứng dụng thực tiễn. Nó giúp điều trị bệnh buồng trứng và cải thiện sinh sản bò sữa. Vòng ProB giúp đồng bộ hóa chu kỳ động dục và tăng tỷ lệ thụ thai. Nó cũng giúp giảm thời gian chờ đợi giữa các chu kỳ. Vòng ProB mang lại nhiều lợi ích cho người chăn nuôi. Nó giúp tăng sản lượng sữa và giảm chi phí điều trị. Vòng ProB là giải pháp hiệu quả và kinh tế cho chăn nuôi bò sữa.

5.1. Hướng Dẫn Sử Dụng Vòng ProB Trong Chăn Nuôi Bò Sữa

Để sử dụng vòng ProB hiệu quả, cần tuân thủ các hướng dẫn sau. Chọn vòng ProB phù hợp với kích thước và tình trạng sức khỏe của bò. Đặt vòng ProB vào âm đạo bò một cách cẩn thận. Theo dõi bò sau khi đặt vòng để phát hiện các dấu hiệu bất thường. Rút vòng ProB theo đúng thời gian quy định. Thụ tinh nhân tạo cho bò sau khi rút vòng. Tuân thủ các hướng dẫn này giúp đảm bảo hiệu quả điều trị và tránh các tác dụng phụ không mong muốn.

5.2. Tiềm Năng Phát Triển Của Vòng ProB Tại Thị Trường Việt Nam

Vòng ProB có tiềm năng phát triển lớn tại thị trường Việt Nam. Nhu cầu về các sản phẩm cải thiện sinh sản bò sữa ngày càng tăng. Vòng ProB có giá thành cạnh tranh và hiệu quả tương đương với các sản phẩm nhập khẩu. Việc sản xuất vòng ProB trong nước giúp chủ động nguồn cung và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Vòng ProB có thể trở thành một sản phẩm chủ lực trong ngành chăn nuôi bò sữa Việt Nam.

VI. Kết Luận Và Triển Vọng Về Ứng Dụng Progesterone Cho Bò Sữa

Vòng tẩm progesterone ProB là giải pháp hiệu quả cho bệnh buồng trứng bò sữa. Nó giúp cải thiện sinh sản bò sữa và giảm chi phí cho người chăn nuôi. Nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của vòng ProB. Vòng ProB có tiềm năng phát triển lớn tại thị trường Việt Nam. Cần có thêm nghiên cứu và phát triển để tối ưu hóa hiệu quả của vòng ProB. Vòng ProB góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi bò sữa.

6.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Nghiên Cứu Chính Về Vòng ProB

Các kết quả nghiên cứu chính về vòng ProB bao gồm: Vòng ProB có hiệu quả tương đương vòng CIDR trong điều trị bệnh buồng trứng. Vòng ProB giúp duy trì nồng độ progesterone huyết thanh ổn định. Vòng ProB có giá thành thấp hơn các sản phẩm nhập khẩu. Vòng ProB có tiềm năng phát triển lớn tại thị trường Việt Nam. Các kết quả này chứng minh giá trị của vòng ProB trong chăn nuôi bò sữa.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Ứng Dụng Progesterone Trong Thú Y

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về ứng dụng progesterone trong thú y bao gồm: Nghiên cứu về tác dụng của progesterone đối với các bệnh khác ở bò sữa. Nghiên cứu về tối ưu hóa liều lượng và thời gian sử dụng vòng ProB. Nghiên cứu về phát triển các loại vòng tẩm progesterone mới với hiệu quả cao hơn. Nghiên cứu về ứng dụng progesterone trong thụ tinh nhân tạo và cấy phôi. Các nghiên cứu này sẽ giúp mở rộng ứng dụng của progesterone trong chăn nuôi gia súc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo định hướng phát triển của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, ngành chăn nuôi đặt mục tiêu đạt quy mô khoảng 500.000 con bò sữa nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu thụ sữa tươi ngày càng tăng tại Việt Nam. Tuy nhiên, năng suất sữa cao thường đi kèm với nguy cơ suy giảm khả năng sinh sản nghiêm trọng. Các khảo sát thực tế tại các vùng chăn nuôi trọng điểm như Ba Vì và Vĩnh Phúc ghi nhận chỉ có khoảng 40% đến 45% bò sữa sau khi sinh con duy trì được chu kỳ sinh lý bình thường, trong khi có tới 55% đến 60% đàn bò gặp các hội chứng chậm động dục, động dục ngầm hoặc ngừng động dục kéo dài. Hiện tượng không động dục trở lại vượt quá 90 ngày sau sinh làm gia tăng khoảng cách lứa đẻ, gây tổn thất kinh tế ước tính hàng chục triệu đồng trên mỗi đầu bò cho người chăn nuôi.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự thiếu hụt nồng độ progesterone huyết thanh và các bệnh lý buồng trứng phổ biến như thể vàng tồn lưu, u nang buồng trứng và buồng trứng kém hoạt động. Để giải quyết triệt để vấn đề này, việc sử dụng vòng tẩm hormone đặt âm đạo được xem là giải pháp tối ưu. Tuy nhiên, các trang trại trong nước đang hoàn toàn phụ thuộc vào các sản phẩm nhập khẩu như vòng CIDR từ New Zealand hoặc vòng PRID từ Canada với mức chi phí đắt đỏ, dao động từ 250.000 đồng/vòng.

Đề tài luận văn được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả giải phóng dược chất và khả năng điều trị các bệnh lý buồng trứng trên đàn bò sữa thông qua phác đồ phối hợp vòng tẩm progesterone nội địa mang tên ProB do Việt Nam nghiên cứu chế tạo. Toàn bộ nghiên cứu được triển khai từ tháng 7 năm 2016 đến tháng 6 năm 2017 tại Hà Nội, bao gồm các phòng thí nghiệm chuyên sâu của Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Viện Kỹ thuật Nhiệt đới và các trại chăn nuôi thực địa tại Phù Đổng và Chương Mỹ. Kết quả của công trình mang ý nghĩa thực tiễn lớn lao khi giúp ngành thú y trong nước chủ động nguồn vật tư kỹ thuật cao, tiết kiệm chi phí điều trị từ 30% đến 40% và nâng cao tỷ lệ hồi phục sinh sản đàn bò sữa lên trên 85%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết nội tiết sinh sản động vật nhai lại, tập trung vào trục điều khiển thần kinh - thể dịch Tuyến dưới đồi - Tuyến yên - Buồng trứng và cơ chế điều hòa ngược âm tính lẫn dương tính của hormone steroid. Về mặt sinh lý học, progesterone là hormone có 4 vòng hydrocarbon với cấu trúc steroid ketone kỵ nước, do thể vàng tiết ra nhằm duy trì pha nghỉ của tử cung và ức chế các đợt giải phóng gonadotropin trước khi rụng trứng. Mô hình can thiệp Ovsynch kết hợp bổ sung progestin ngoại sinh qua đường âm đạo hoạt động theo cơ chế mô phỏng pha thể vàng nhân tạo, duy trì ổn định nồng độ progesterone huyết thanh để tái thiết lập độ nhạy cảm của các thụ thể trên buồng trứng.

Ba khái niệm bệnh lý chính được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm:

1. Thể vàng tồn lưu: Trạng thái thể vàng không thoái hóa sau ngày thứ 17 của chu kỳ sinh lý do thiếu hụt prostaglandin F2-alpha từ tử cung, duy trì nồng độ progesterone cao liên tục ức chế sóng nang mới.
2. U nang buồng trứng: Sự tồn tại của một hoặc nhiều nang trứng không rụng có đường kính vượt quá 2,5 cm trong ít nhất 10 ngày mà không hình thành thể vàng, thường liên quan đến sự gián đoạn đỉnh tiết hormone LH.
3. Buồng trứng kém hoạt động: Tình trạng mô buồng trứng dẹt, nhỏ, bề mặt nhẵn nhụi, không xuất hiện nang trứng hay thể vàng do suy giảm dinh dưỡng hoặc thiếu hụt năng lượng trao đổi sau sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thực nghiệm thu thập từ 5 bò cái khỏe mạnh được phẫu thuật cắt bỏ 2 buồng trứng để đánh giá động học thải trừ hormone và 89 bò sữa mắc các bệnh buồng trứng được điều trị thực địa tại xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm và trang trại Edufarm, huyện Chương Mỹ. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích dựa trên tiền sử sinh sản và quy trình khám lâm sàng qua trực tràng 2 lần liên tiếp cách nhau 7 đến 10 ngày để khẳng định bệnh lý.

Vật liệu silicon tẩm progesterone của vòng đối chứng CIDR và mẫu thử nghiệm ProB được phân tích cấu trúc vi mô bằng phương pháp chiết Soxhlet, ngâm trích ly trong cồn 90 độ, quang phổ hồng ngoại biến đổi Fourier và chụp ảnh kính hiển vi điện tử quét. Nồng độ progesterone trong huyết thanh bò được định lượng định kỳ bằng kỹ thuật miễn dịch gắn enzyme ELISA tại Bệnh viện MEDLATEC. Mẫu máu tĩnh mạch đuôi được thu thập vào các thời điểm 0 giờ, 30 phút, 3 giờ, hàng ngày trong 7 đến 9 ngày đặt vòng và kéo dài đến 4 ngày sau khi rút vòng.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích quang phổ và xét nghiệm ELISA là nhằm xác định chính xác dạng đồng phân P4 của progesterone, đánh giá tuyệt đối độ tinh khiết hóa học và kiểm soát biến thiên nồng độ hormone ở ngưỡng dưới 0,1 ng/ml theo đúng tiến trình nghiên cứu từ tháng 7/2016 đến tháng 6/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích hóa lý và thử nghiệm lâm sàng đã mang lại những kết quả quan trọng:

Thứ nhất, kết quả chạy quang phổ hồng ngoại xác nhận hoạt chất progesterone tẩm trong sản phẩm ProB của Việt Nam hoàn toàn tương đồng về cấu trúc phân tử P4 so với progesterone trong vòng CIDR của New Zealand. Dưới kính hiển vi điện tử quét, khung silicon sản xuất trong nước đã hình thành được hệ thống vi lỗ mao dẫn hai chiều đồng đều, tạo điều kiện cho các phân tử hormone khuếch tán từ từ qua bề mặt tiếp xúc.

Thứ hai, trên mô hình 5 bò thí nghiệm đã cắt bỏ buồng trứng, cả hai mức tẩm 1,9 gam và 1,3 gam progesterone của vòng ProB đều cho khả năng thải trừ chậm rất tốt. Nồng độ progesterone huyết thanh tăng vọt lên mức trên 1,0 ng/ml chỉ sau 3 giờ đặt vòng và duy trì ổn định ở ngưỡng sinh lý từ 1,5 ng/ml đến 2,8 ng/ml liên tục trong suốt 7 đến 9 ngày. Ngay sau khi tháo vòng 24 giờ, hàm lượng progesterone trong máu giảm mạnh xuống dưới 0,5 ng/ml, tạo xung tín hiệu giải phóng gonadotropin mạnh mẽ.

Thứ ba, thử nghiệm điều trị trên đàn 89 bò sữa mắc bệnh buồng trứng cho thấy phác đồ Ovsynch kết hợp vòng ProB đạt tỷ lệ gây động dục trở lại đạt trên 87,5%, tương đương hoàn toàn với nhóm đối chứng sử dụng vòng ngoại nhập CIDR với tỷ lệ 88,9%. Tỷ lệ thụ thai ở lần phối giống đầu tiên của nhóm dùng vòng nội địa đạt trên 62,5%, khẳng định tiềm năng ứng dụng thực tế vượt trội.

Thảo luận kết quả

Khả năng giải phóng hormone ổn định của vòng ProB được giải thích bởi cơ chế khuếch tán thẩm thấu qua các lỗ xốp vi mô của màng polymer silicon khi tiếp xúc với niêm mạc ẩm ướt của âm đạo bò. Việc hạ hàm lượng tẩm từ 1,9 gam xuống 1,3 gam progesterone mà vẫn duy trì nồng độ huyết thanh vượt ngưỡng sinh lý 1,0 ng/ml là bước tiến kỹ thuật quan trọng. Phát hiện này đặc biệt thích hợp với thể trạng bò sữa nuôi tại Việt Nam có khối lượng trung bình từ 350 kg đến 520 kg, giúp tiết kiệm đáng kể lượng nguyên liệu đắt tiền mà không làm giảm hoạt lực sinh học.

Kết quả điều trị tương đương giữa vòng ProB và CIDR phù hợp với các công bố quốc tế về hiệu quả của liệu pháp progestin phối hợp GnRH và PGF2-alpha. Khi rút vòng, nồng độ progesterone tụt dốc kích thích tuyến yên tiết đột biến hormone LH, thúc đẩy các nang trội chín và rụng trứng đồng pha. Các dữ liệu biến thiên nồng độ hormone theo thời gian và tỷ lệ hồi phục sinh sản giữa các nhóm bò được trình bày rõ ràng thông qua hệ thống biểu đồ đường động học phân rã và bảng tổng hợp so sánh chỉ số điều trị trong luận văn, cung cấp bằng chứng trực quan vững chắc cho giới học thuật.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy giá trị của công trình nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi sản phẩm vào thực tiễn sản xuất, các khuyến nghị trọng tâm bao gồm:

1. Chuẩn hóa quy trình chế tạo công nghiệp vòng tẩm ProB với hàm lượng tối ưu 1,3 gam progesterone: Giao Bộ môn Ngoại - Sản, Học viện Nông nghiệp Việt Nam phối hợp cùng các viện vật liệu polyme hoàn thiện dây chuyền ép đúc khuôn silicon hàng loạt, hướng tới mục tiêu hạ giá thành sản phẩm xuống dưới 150.000 đồng/vòng trong vòng 12 tháng tới.
2. Ban hành và chuyển giao phác đồ can thiệp sinh sản Ovsynch phối hợp vòng ProB: Cục Thú y và Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cần tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật cho 100% cán bộ thú y cơ sở và dẫn tinh viên tại các tỉnh có đàn bò sữa lớn như Hà Nội, Vĩnh Phúc, Lâm Đồng trong năm 2018, phấn đấu nâng tỷ lệ điều trị thành công bệnh buồng trứng trên toàn quốc đạt trên 85%.
3. Ứng dụng phương pháp tầm soát sớm bệnh buồng trứng định kỳ: Các trang trại chăn nuôi quy mô từ 20 con trở lên cần thiết lập quy trình khám trực tràng phối hợp xét nghiệm định lượng progesterone bằng ELISA vào các ngày thứ 45 đến 60 sau khi sinh để phát hiện sớm thể vàng tồn lưu và u nang, đảm bảo khống chế số ngày mở chu kỳ dưới 85 ngày.
4. Đẩy mạnh chính sách bảo hộ và thương mại hóa sản phẩm thú y nội địa: Đề xuất Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đưa vòng tẩm ProB vào danh mục vật tư thú y được hỗ trợ vốn chuyển giao công nghệ, tiến tới thay thế hoàn toàn 100% sản phẩm vòng nhập ngoại trong vòng 2 đến 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật đa dạng cho nhiều nhóm đối tượng:

1. Bác sĩ thú y và kỹ thuật viên thụ tinh nhân tạo tại các trang trại: Nắm vững kỹ thuật khám phân biệt chính xác 3 dạng bệnh buồng trứng qua trực tràng, làm chủ thao tác đặt vòng âm đạo và áp dụng thành thạo lịch tiêm hormone đồng pha nhằm gia tăng tỷ lệ thụ thai đàn bò lên trên 65%.
2. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Chăn nuôi - Thú y: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm chặt chẽ trên gia súc lớn, quy trình phẫu thuật cắt buồng trứng ngoại khoa an toàn và phương pháp phân tích động học hormone bằng ELISA.
3. Các nhà nghiên cứu công nghệ vật liệu và bào chế dược phẩm thú y: Tham khảo quy trình chiết tách Soxhlet, phổ hồng ngoại FTIR và kỹ thuật tạo khung polymer silicon xốp giải phóng chậm hoạt chất steroid để phát triển các thiết bị phân phối thuốc tiên tiến.
4. Chủ trang trại và nhà quản lý chăn nuôi bò sữa: Xây dựng chiến lược quản lý sinh sản khoa học, chủ động rút ngắn khoảng cách giữa hai lứa đẻ xuống dưới 380 ngày và tối ưu hóa bài toán chi phí thú y hàng năm cho trang trại.

Câu hỏi thường gặp

Vòng tẩm ProB do Việt Nam sản xuất có điểm gì tương đồng và khác biệt so với vòng nhập ngoại CIDR? Vòng ProB sử dụng hoạt chất progesterone dạng P4 tẩm trên khung silicon có hệ thống vi lỗ mao dẫn tương tự như vòng CIDR của New Zealand. Kết quả chạy phổ quang phổ hồng ngoại xác nhận độ trùng khớp hóa học hoàn toàn, mang lại hiệu quả giải phóng hormone duy trì nồng độ huyết thanh trên 1,0 ng/ml tương đương vòng ngoại nhưng giá thành dự kiến thấp hơn từ 30% đến 40%.

Tại sao nghiên cứu lại giảm hàm lượng progesterone từ 1,9 gam xuống 1,3 gam trong mẫu vòng nội địa? Đàn bò sữa tại Việt Nam chủ yếu là bò lai có khối lượng trung bình từ 350 kg đến 520 kg, nhỏ hơn so với bò sữa thuần chủng tại các nước ôn đới. Thử nghiệm ELISA chứng minh hàm lượng 1,3 gam progesterone vẫn duy trì nồng độ hormone huyết thanh từ 1,5 ng/ml đến 2,8 ng/ml suốt 7 ngày đặt vòng, vừa đảm bảo hiệu quả sinh lý vừa tiết kiệm nguyên liệu sản xuất.

Phác đồ Ovsynch kết hợp vòng ProB có thể điều trị những dạng bệnh lý buồng trứng nào? Phác đồ này điều trị hiệu quả cả 3 dạng bệnh lý buồng trứng phổ biến gồm thể vàng tồn lưu, u nang buồng trứng và buồng trứng kém hoạt động. Kết quả thực nghiệm ghi nhận tỷ lệ xuất hiện động dục trở lại sau can thiệp đạt trên 87,5% và tỷ lệ thụ thai ở chu kỳ phối giống đầu tiên đạt trên 62,5%, giúp bò khôi phục hoàn toàn chu kỳ sinh lý bình thường.

Làm thế nào để chẩn đoán chính xác bệnh lý buồng trứng trên bò sữa trước khi đặt vòng? Bác sĩ thú y cần tiến hành khám sờ qua trực tràng 2 lần liên tiếp cách nhau 7 đến 10 ngày để phát hiện thể vàng bất thường hoặc nang trứng đường kính trên 2,5 cm. Kết hợp xét nghiệm ELISA định lượng progesterone trong máu với ngưỡng trên 1,4 ng/ml đối với u thể vàng, dưới 0,6 ng/ml đối với u nang và dưới 0,2 ng/ml đối với buồng trứng bất hoạt.

Việc tháo vòng ProB tác động như thế nào đến quá trình động dục và rụng trứng của bò? Sau khi rút vòng ProB khỏi âm đạo, nồng độ progesterone huyết thanh tụt dốc nhanh chóng từ trên 1,5 ng/ml xuống dưới 0,5 ng/ml chỉ trong vòng 24 giờ. Sự suy giảm đột ngột này giải phóng hoàn toàn sự ức chế lên tuyến yên, kích hoạt đỉnh sóng LH mạnh mẽ thúc đẩy nang trứng chín giải phóng noãn sau 24 đến 32 giờ để phối giống thành công.

Kết luận

• Luận văn đã chế tạo thành công mẫu vòng tẩm progesterone ProB nội địa đạt cấu trúc vi mao quản đồng đều và độ tương đồng hóa học tuyệt đối so với vòng CIDR ngoại nhập.
• Xác lập liều lượng 1,3 gam progesterone là hàm lượng tối ưu cho thể trạng bò sữa Việt Nam, duy trì ổn định nồng độ hormone huyết thanh trên 1,0 ng/ml trong suốt thời gian can thiệp.
• Chứng minh hiệu quả điều trị bệnh buồng trứng của vòng ProB đạt tỷ lệ động dục trên 87,5% và tỷ lệ thụ thai trên 62,5%, tương đương hoàn toàn với sản phẩm quốc tế.
• Hoàn thiện phác đồ Ovsynch phối hợp vòng ProB giúp kiểm soát chính xác thời điểm rụng trứng và rút ngắn thời gian bò trống chuồng xuống dưới 90 ngày sau sinh.
• Đặt nền móng vững chắc cho việc tự chủ công nghệ sản xuất vật tư sinh sản thú y kỹ thuật cao, tiết kiệm ngoại tệ nhập khẩu cho ngành chăn nuôi nước nhà.

Bước tiếp theo của đề tài là hoàn thiện thủ tục đăng ký lưu hành sản phẩm và mở rộng quy mô thử nghiệm tại các trang trại lớn trên toàn quốc. Hãy chủ động liên hệ và áp dụng ngay phác đồ điều trị buồng trứng bằng vòng tẩm ProB để tối ưu hóa năng suất sinh sản và gia tăng lợi nhuận cho trang trại của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Ngành chăn nuôi hiện nay đóng góp vai trò quan trọng trong sự phát triển của ngành Nông nghiệp Việt Nam. Đặc biệt ngành chăn nuôi bò sữa đang phát triển mạnh về cả số lượng và chất lượng đàn bò, dần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng sữa ngày càng tăng của người dân. Theo chủ trương và định hướng phát triển của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn dự kiến đến năm 2020 đạt khoảng 500 nghìn con bò sữa, trong đó chủ yếu là bò sữa cao sản. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chứng minh mối quan hệ đối nghịch giữa sản lượng sữa và khả năng sinh sản (Dematawewa and Berger, 1998; Hansen, 2000).

Để đáp ứng sản lượng sữa cao, bò cao sản sau đẻ được áp dụng chế độ ăn dinh dưỡng tăng cường, dẫn tới tăng quá trình tuần hoàn và chuyển hoá thải trừ các hormone sinh sản (như estradiol, progesterone) qua sữa tăng nguy cơ mắc các rối loạn sinh sản sau đẻ (Roche, 1976; Sangsritavong et al., 2002; Sartori et al., 2004), như chậm rụng trứng và thể vàng tổn lưu (Darwash and Lamming, 1998; Opsomer et al. Opsomer et al. Nồng độ progesterone huyết thanh không đủ là một nguyên nhân quan trọng ảnh hưởng tới khả năng sinh sản của bò sữa cao sản (Bisinotto et al., 2010; Wiltbank et al. Nghiên cứu của Heuer et al.

(1999), cũng cho nhận định gia tăng sản lượng sữa kéo theo gia tăng nguy cơ u nang buồng trứng, dẫn tới vô sinh trên bò sữa cao sản. Theo Sử Thanh Long và cs. (2014, 2015), điều tra tại Ba Vì (2014) và Vĩnh Phúc (2015) thì chỉ 40 - 45% bò sữa sau đẻ có chu kỳ sinh lý bình thường, còn lại 55 - 60% thường động dục chậm, động dục không rõ ràng hoặc không động dục kéo dài dẫn đến bỏ lỡ nhiều chu kỳ và gia tăng khoảng cách giữa hai lứa đẻ gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam. Thời gian động dục trở lại sau đẻ kéo dài (quá 90 ngày) gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi, không chỉ bởi giảm sản lượng sữa mà còn bởi chi phí thụ tinh nhân tạo hay chi phí thay thế bò (Werth et al.

Từ những năm 70 của thế kỷ trước, progesterone được chứng minh là hormone sinh sản có vai trò trọng tâm trong chu kỳ động dục ở động vật nói 1 chung và ở bò sữa nói riêng. Dựa vào đó, để khắc phục hiện tượng chậm động dục, rối loạn động dục, nhiều nhà khoa học trên thế giới đã nghiên cứu một số biện pháp cải thiện nồng độ progesterone huyết thanh trên bò sữa. Trước đây, người ta thường bổ sung bằng cách cho ăn progesterone, tuy nhiên lượng thức ăn bò thu nhận hàng ngày biến đổi nên không giám sát được hàm lượng progesterone đưa vào cơ thể. Sau đó họ đưa progesterone theo con đường tiêm, nhưng ở quy mô chăn nuôi công nghiệp, bác sỹ thú y hết sức vất vả, vì phải đi xuống trại bò hàng ngày để tiêm từng bò.

Sau đó các nhà khoa học đã nghiên cứu viên progesterone cấy dưới da. Nhưng thời điểm progesterone tan hết vào máu và xuất hiện động dục không cố định nên luôn phải theo dõi biểu hiện động dục trên bò. Sau này, người ta thiết kế ra vòng tẩm progesterone đặt âm đạo, kiểm soát thời gian sử dụng và thời điểm bò động dục. Thông thường, 24h sau khi rút vòng, hàm lượng progesterone huyết thanh giảm đột ngột khiến bò có biểu hiện động dục rõ ràng, chủ động thời điểm thụ tinh nhân tạo hoặc cấy phôi.

Năm 1981, vòng tẩm progesterone nâng cao khả năng sinh sản bò sữa đầu tiên ra đời. Năm 1986 xuất hiện vòng tẩm progesterone nâng cao khả năng sinh sản trên cừu và năm 1988 xuất hiện vòng tẩm trên dê. Và từ đó đến nay, chưa có một hình thức thay thế nào tốt hơn vòng tẩm progesterone đặt âm đạo góp phần nâng cao khả năng sinh sản cho gia súc nói chung và bò sữa nói riêng. Hiện tại trên thế giới xuất hiện nhiều loại vòng tẩm gồm vòng CIDR (Controlled Internal Drug Release) được làm bởi nhựa dẻo AHI tại Hamilton, New Zealand.

Vòng PRID (Progesterone Releasing Intravaginal Device) tẩm 1,55gr progesterone và một viên nén có chứa Estradiol tại Pháp. Vòng DIB (Bovine Intravaginal Device) thiết bị silicon trơ tẩm progesterone tại Argentina… Đàn bò sữa Việt Nam đang sử dụng các sản phẩm vòng nhập khẩu này. Giá thành mỗi vòng tẩm khá cao, giao động từ 250.000 VNĐ, đồng thời không chủ động vòng tẩm do phải nhập khẩu từ nước ngoài. Do đó, việc ứng dụng vòng tẩm progesterone vào điều trị bệnh buồng trứng trên bò sữa còn hạn chế, khiến cho hiệu quả điều trị không cao, gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi.

Vì vậy, chúng tôi và TS. Sử Thanh Long trưởng bộ môn Ngoại - Sản, khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã thực hiện đề tài: “Ứng dụng vòng tẩm progesterone do Việt Nam sản xuất trong điều trị bệnh buồng trứng ở bò sữa” dựa vào nguồn ngân sách của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trong 3 năm từ 2015-2017. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI Đánh giá hiệu quả sử dụng vòng tẩm Progesterone do Việt Nam sản xuất trong điều trị bệnh chậm động dục do rối loạn chức năng buồng trứng bằng phương pháp Ovsynch+ ProB. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI Giúp chúng ta chủ động được nguồn vòng tẩm progesterone để nâng cao khả năng sinh sản bò nói chung và bò sữa nói riêng ở Việt Nam.

Đồng thời, giảm chi phí quản lý sinh sản cho các trang trại trong nước. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. CHU KỲ ĐỘNG DỤC TRÊN BÒ SỮA Các sóng nang bắt đầu phát triển và nang trứng dần xuất hiện trên bề mặt của buồng trứng ngay sau khi bò ra đời. Khi chưa có đủ các yếu tố cần thiết cho sự tăng trưởng và sự rụng trứng, các nang trứng dừng phát triển và bắt dầu thoái hoá, quá trình này được gọi là atresia.

Tại thời điểm dậy thì, các điều kiện về giải phẫu và nội tiết cần thiết cho quá trình rụng trứng được hoàn thiện. IGF-I và IGF-II thúc đẩy quả trình phân chia tế bào trong các nang trứng kích cỡ nhỏ, Insulin kích thích các nang trứng có khả năng xảy ra quá trình rụng trứng tiết oestradiol. Trong khi đó, trục tuyến dưới đồi – tuyến yên (hypothalamus – pituiatry axis) đã hoàn thiện chức năng tiết hormone LH theo từng đợt ngắn và cơ chế này đảm bảo quá trình phát triển, trưởng thành của nang trứng, cũng như quá trình rụng trứng. Bò là động vật đa dục (polyoestrous), chu kỳ động dục sẽ hình thành liên tiếp bắt đầu từ thời điểm dậy thì và chỉ bị gián đoạn khi bò mang thai.

Điều này tương phản khi so sánh với cừu cái, loài động vật đa dục theo mùa, có nghĩa là chu kỳ động dục của cừu cái tiếp diễn liên tục chỉ trong một quãng thời gian nhất định trong năm. Đối với bò cái tơ, chu kỳ động dục kéo dài khoảng 21 ngày. Thời gian ngắn trước khi rụng trứng, bò cái thường cho thấy các biểu hiện dục tính để thu hút con đực tới giao phối. Sự phối hợp chặt chẽ giữa sinh lý buồng trứng và các biểu hiện dục tính, tăng khả năng thu hút con đực vào thời điểm sinh lý thích hợp để phối giống.

Chu kỳ động dục thường được chia thành 4 pha: Động dục (Oestrus), giai đoạn xuất hiện các biểu hiện dục tính và xảy ra sự rụng trứng (ngày 0). Sau động dục (Metoestrus), giai đoạn sau rụng trứng (ngày 1 – ngày 4). Dioestrus (ngày 5 – ngày 18), giai đoạn thể vàng hoạt động. Tiền động dục (Proestrus) (ngày 18 – ngày 20) gian đoạn chuẩn bị động dục trở lại.

Tuy nhiên, cách phân loại trên không thể áp dụng trên tất cả các bò, do thời gian các giai đoạn trong chu kỳ động dục mang tính cá thể. Do đó, hoạt động của buồng trứng có 2 pha là pha nang trứng và pha thể vàng. 4 Chu kỳ động dục bắt đầu bằng sự giải phóng hormone GnRH của tuyến dưới đồi, tác động tới thùy trước tuyến yên gây gỉải phóng FSH, kích thích nang trứng phát triển. Nhiều nang trứng sẽ cùng phát triển đến giai đoạn antral, tuy nhiên chỉ những nang trội đáp ứng với sự gia tăng nồng độ FSH trong máu mới bị phá vỡ, giải phóng tế bào trứng.

Cơ chế điều khiển sự phát triển nang trứng và sự chọn lựa nang trứng trội được khái quát bởi Webb et al. Cơ chế này giúp đảm bảo chỉ rụng một trứng ở mỗi chu kỳ động dục. Tuy nhiên, có khoảng 1% bò mang thai đôi tự nhiên, là kết quả của hai trứng cùng rụng trong một chu kỳ hay sự phân chia trong quá trình phát triển của phôi nang. Sự gia tăng nồng độ LH trước rụng trứng là tổng hợp hợp của nhiều nhịp tiết LH, kích thích quá trình rụng trứng, thông qua hoạt hoá phản ứng miễn dịch giúp phá vỡ thành nang trứng (Espey, 1980) và khởi đầu lutein hoá lớp tế bào hạt và tế bào vỏ nang trứng.

Sự gia tăng LH kéo dài 7 - 8 giờ, trứng thường rụng sau 24 – 32 giờ. Sau khi rụng trứng, những tế bào nang còn lại của các nang trứng vỡ phân chia hình thành thể vàng. Một trong những chức năng của LH là biệt hoá tế bào nang thành trứng, bao gồm cả quá trình chuyển đổi từ tiết oestradiol sang tiết progesterone (Juengel and Niswender,1998). Nồng độ progesterone huyết thanh tăng cao từ ngày thứ 4 của chu kỳ, đạt đỉnh vào ngày thứ 8 và duy trì ở ngưỡng cao tới ngày 17.

Vai trò quan trọng nhất của progesterone trong pha thể vàng là giúp tử cung chuẩn bị tiếp nhận phôi làm tổ, thông qua cơ chế điều hoà ngược ức chế sự giải phóng GnRH và LH, không cho trứng phát triển thành thục. Tuy nhiên, sóng nang vẫn tiếp tục và thoái hoá, dẫn tới sự tăng nhất thời nồng độ oestrogen (Webb et al. Trong mỗi chu kỳ, hầu hết các bò trải qua hai sóng nang mỗi sóng kéo dài khoảng 10 ngày hoặc 3 sóng nang mỗi sóng kéo dài 7 ngày. Trên bò không mang thai, thể vàng bắt đầu thoái hoá ở ngày thứ 17, quá trình thoái hoá thể vàng gọi là luteolysis.

Do tác động của PGF2 tiết ra từ tử cung, được kích thích sản sinh bởi oxytocin tiết ra từ chính thể vàng. Oxytocin sản sinh bởi thể vàng ở trên bò và cừu (Wathes and Swann, 1982) và nồng độ oxytocin huyết thanh luôn ở ngưỡng ngang bằng progesterone trong chu kỳ động dục trên cừu. Các receptor đặc hiệu đối với oxytocin xuất hiện nhiều ở lớp tế bào niêm mạc tử cung, khi gắn với oxytocin sẽ chuyển hoá arachidonic acid thành PGF2.