Báo Cáo Tốt Nghiệp: Ứng Dụng Phần Mềm Macromedia Flash Trong Thiết Kế Thí Nghiệm Hóa Học

Luận văn tốt nghiệp hóa học nghiên cứu tốt nghiệp hóa học ứng dụng phần mềm macromedia flash vào việc thiết kế một số thí nghiệm hóa học, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Trần Thị Kim Trang
• Người hướng dẫn: Th.S. Nguyễn Thị Minh Huệ
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Ứng Dụng Phần Mềm Macromedia Flash Trong Thiết Kế Thí Nghiệm Hóa Học
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2. ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
• 1.2.1. Lý luận về dạy học
• 1.2.2. Một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học
• 1.3. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
• 1.3.1. Khái niệm
• 1.3.2. Các phương tiện dạy học cơ bản phổ biến rộng rãi trong trường phổ thông
• 1.3.3. Vai trò các giác quan trong quá trình truyền thông dạy học
• 1.3.4. Tác dụng của phương tiện nghe - nhìn
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HÓA HỌC
• 1.4.1. Đặc trưng của phương pháp dạy học hóa học
• 1.4.2. Vai trò của thí nghiệm trong dạy học hóa học
• 2. CHƯƠNG II: ỨNG DỤNG PHẦN MỀM MACROMEDIA FLASH VÀO VIỆC THIẾT KẾ MỘT SỐ THÍ NGHIỆM HÓA HỌC
• 2.1. CÁC BƯỚC THIẾT KẾ MỘT THÍ NGHIỆM ẢO SỬ DỤNG PHẦN MỀM MACROMEDIA FLASH
• 2.2. ỨNG DỤNG PHẦN MỀM MACROMEDIA FLASH THIẾT KẾ MỘT SỐ THÍ NGHIỆM
• 3. CHƯƠNG III: MỘT SỐ TRANG WEB VÀ MÔ HÌNH THÍ NGHIỆM SƯU TẦM
• 3.1. Một số thí nghiệm hóa học thiết kế bằng Flash sưu tầm
• 4. CHƯƠNG IV: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 4.1. Mục đích thực nghiệm
• 4.2. Bài học kinh nghiệm rút ra sau khi thực nghiệm
• 4.3. Hướng phát triển của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng phần mềm Macromedia Flash trong thiết kế thí nghiệm hóa học

Phần mềm Macromedia Flash đã trở thành một công cụ hữu ích trong việc thiết kế thí nghiệm hóa học. Với khả năng mô phỏng các hiện tượng hóa học phức tạp, phần mềm này giúp giáo viên và học sinh dễ dàng hình dung và hiểu rõ hơn về các phản ứng hóa học. Việc sử dụng phần mềm thiết kế này không chỉ nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo ra môi trường học tập sinh động và hấp dẫn hơn.

1.1. Lịch sử phát triển của phần mềm Macromedia Flash trong giáo dục

Phần mềm Macromedia Flash đã được phát triển từ những năm 1996 và nhanh chóng trở thành một công cụ phổ biến trong giáo dục. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng Flash trong giảng dạy hóa học giúp tăng cường khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh.

1.2. Tại sao nên sử dụng Macromedia Flash trong thiết kế thí nghiệm hóa học

Việc sử dụng Macromedia Flash trong thiết kế thí nghiệm hóa học giúp giáo viên dễ dàng tạo ra các mô hình động, giúp học sinh hình dung rõ hơn về các phản ứng hóa học. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều trường học thiếu điều kiện thực hiện thí nghiệm thực tế.

II. Những thách thức trong việc ứng dụng phần mềm Macromedia Flash

Mặc dù Macromedia Flash mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc ứng dụng phần mềm này cũng gặp phải một số thách thức. Các giáo viên cần phải có kiến thức vững về công nghệ thông tin và khả năng thiết kế để có thể sử dụng phần mềm một cách hiệu quả.

2.1. Thiếu hụt kỹ năng công nghệ của giáo viên

Nhiều giáo viên vẫn chưa quen với việc sử dụng công nghệ trong giảng dạy. Điều này dẫn đến việc không thể khai thác hết tiềm năng của phần mềm thiết kế trong việc tạo ra các thí nghiệm mô phỏng.

2.2. Khó khăn trong việc thiết kế nội dung thí nghiệm

Việc thiết kế nội dung thí nghiệm bằng Macromedia Flash đòi hỏi sự sáng tạo và kỹ năng lập trình. Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tạo ra các mô hình thí nghiệm sinh động và chính xác.

III. Phương pháp thiết kế thí nghiệm hóa học bằng Macromedia Flash

Để thiết kế thí nghiệm hóa học hiệu quả bằng Macromedia Flash, giáo viên cần tuân thủ một số phương pháp nhất định. Việc xác định mục tiêu thí nghiệm và lựa chọn các mô phỏng phù hợp là rất quan trọng.

3.1. Xác định mục tiêu thí nghiệm

Mỗi thí nghiệm cần có mục tiêu rõ ràng, giúp học sinh hiểu được nội dung và ý nghĩa của thí nghiệm. Điều này giúp tăng cường khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh.

3.2. Lựa chọn mô phỏng phù hợp

Việc lựa chọn mô phỏng phù hợp với nội dung bài học là rất quan trọng. Các mô phỏng cần phải sinh động và dễ hiểu để học sinh có thể tiếp cận một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Macromedia Flash trong giáo dục hóa học

Việc ứng dụng Macromedia Flash trong giáo dục hóa học đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều trường học đã áp dụng phần mềm này để thiết kế các thí nghiệm mô phỏng, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận kiến thức hóa học.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ việc sử dụng Flash

Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng Macromedia Flash trong giảng dạy hóa học đã giúp học sinh tăng cường khả năng tư duy và hiểu biết về các phản ứng hóa học.

4.2. Các mô hình thí nghiệm thành công

Nhiều mô hình thí nghiệm thành công đã được thiết kế bằng Macromedia Flash, giúp học sinh hình dung rõ hơn về các hiện tượng hóa học phức tạp.

V. Kết luận và tương lai của ứng dụng Macromedia Flash trong giáo dục

Việc ứng dụng Macromedia Flash trong giáo dục hóa học không chỉ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo ra môi trường học tập sinh động. Tương lai của phần mềm này trong giáo dục hứa hẹn sẽ còn phát triển mạnh mẽ hơn nữa.

5.1. Triển vọng phát triển của phần mềm

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, Macromedia Flash sẽ tiếp tục được cải tiến và mở rộng ứng dụng trong giáo dục, đặc biệt là trong lĩnh vực hóa học.

5.2. Khuyến khích giáo viên sử dụng công nghệ

Cần khuyến khích giáo viên tham gia các khóa đào tạo về công nghệ thông tin để có thể sử dụng Macromedia Flash một cách hiệu quả trong giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng giảng dạy môn Hóa học tại các trường trung học phổ thông hiện nay đang đối mặt với nhiều rào cản về cơ sở vật chất và thời lượng phân bổ chương trình. Với thời lượng chuẩn chỉ 45 phút cho mỗi tiết học, giáo viên rất khó tổ chức đầy đủ các thí nghiệm thực hành trực quan do sự thiếu thốn về trang thiết bị và hóa chất chuyên dụng. Theo ước tính từ các khảo sát giáo dục, có tới hơn 70% các trường trung học phổ thông tại các khu vực gặp khó khăn trong việc chuẩn bị hóa chất tươi và xử lý chất thải độc hại. Nhiều phản ứng quan trọng trong chương trình lớp 10 và lớp 11 chứa đựng nguy cơ cháy nổ cao hoặc giải phóng các chất khí độc hại như lưu huỳnh đioxit ($SO_2$), dẫn đến tình trạng dạy chay và học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ động.

Nghiên cứu được triển khai nhằm mục tiêu xây dựng hệ thống thí nghiệm ảo và mô phỏng cơ chế phản ứng hóa học thông qua phần mềm Macromedia Flash 8.0, từ đó tích hợp vào giáo án điện tử để nâng cao chất lượng dạy và học. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chương trình Hóa học lớp 10 và lớp 11, với địa bàn khảo sát và thực nghiệm sư phạm tại Trường Trung học phổ thông Gia Định, Thành phố Hồ Chí Minh. Việc ứng dụng công nghệ đồ họa vector và kịch bản tương tác không chỉ giải quyết triệt để 100% rủi ro mất an toàn phòng thí nghiệm mà còn đáp ứng nguyên lý tiếp nhận thông tin đa giác quan, khi thị giác đóng góp tới 81.0% khả năng thu nhận tri thức của học sinh. Đề tài mở ra hướng tiếp cận hiện đại trong chuyển đổi phương pháp dạy học, giúp cụ thể hóa thế giới vi mô của các phản ứng hóa học thành các hình ảnh trực quan, sinh động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết học tập trực quan và mô hình truyền thông đa chiều trong giáo dục của Robert J. Marzano. Theo mô hình này, học sinh chỉ ghi nhớ khoảng 20% những gì nghe được, 30% những gì nhìn thấy, nhưng có thể nâng tỷ lệ ghi nhớ lên 50% khi kết hợp đồng thời nghe và nhìn, và đạt tới 90% khi được trực tiếp thao tác, thực hành. Bên cạnh đó, nghiên cứu áp dụng quan điểm đổi mới phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm, chuyển dịch từ hình thức truyền thụ thụ động sang kích thích tư duy khám phá và tự lực chiếm lĩnh tri thức.

Khung lý thuyết của đề tài bao quát 4 khái niệm cốt lõi:

• Thí nghiệm ảo (Virtual Experiment): Hệ thống mô phỏng số tái hiện chính xác các thao tác, hiện tượng và diễn biến hóa học trên nền tảng máy tính.
• Hoạt hình chuyển động và biến đổi hình dạng (Motion & Shape Tweening): Kỹ thuật diễn hoạt trong Flash cho phép biểu diễn sự chuyển dịch hạt, thay đổi màu sắc dung dịch và chuyển pha vật chất.
• Ngôn ngữ kịch bản ActionScript: Công cụ lập trình điều khiển tương tác logic, cho phép người dùng tùy biến thao tác thí nghiệm qua chuột và bàn phím.
• Mô hình hóa cấu trúc vi mô (Microscopic Modeling): Biểu diễn trực quan cấu trúc nguyên tử, sự lai hóa obitan và cơ chế bẻ gãy, hình thành liên kết phân tử.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận, thiết kế kỹ thuật số và thực nghiệm sư phạm đối chứng. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 164 học sinh thuộc 4 lớp (10A6, 10A7, 11A4 và 11A6) tại Trường Trung học phổ thông Gia Định. Phương pháp chọn mẫu được thực hiện theo kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng tương đương về trình độ học lực đầu vào để chia thành nhóm thực nghiệm (học với giáo án có tích hợp thí nghiệm Flash) và nhóm đối chứng (học theo phương pháp truyền thống).

Phương pháp phân tích dữ liệu định lượng được lựa chọn nhằm bảo đảm tính khách quan thông qua các công cụ thống kê toán học trong giáo dục, bao gồm phân tích bảng phân phối tần suất, tính điểm trung bình ($\bar{X}$), phương sai ($S^2$), độ lệch chuẩn ($S$) và kiểm định mức độ phân hóa học lực. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu được triển khai liên tục trong thời gian 9 tháng, từ khâu khảo sát thực trạng, xây dựng kịch bản sư phạm, lập trình đồ họa Flash đến giai đoạn giảng dạy thực nghiệm và đánh giá kết quả kiểm tra định kỳ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình thực nghiệm và xử lý dữ liệu sư phạm đã ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

• Thiết kế hoàn chỉnh hệ thống 12 bài thí nghiệm và cơ chế phản ứng phức tạp: Đề tài đã xây dựng thành công các mô phỏng hoàn chỉnh cho phản ứng vô cơ nguy hiểm như đồng tác dụng với axit sunfuric đặc ($Cu + H_2SO_4$), phản ứng nhận biết ion sunfat ($SO_4^{2-}$), cùng các chuỗi cơ chế hữu cơ trừu tượng như phản ứng cộng brom vào etilen, cộng axit bromhiđric vào propilen theo quy tắc Markovnikov, và phản ứng cộng đóng vòng 1,4 của butađien-1,3.
• Cải thiện rõ rệt điểm số trung bình học tập: Kết quả kiểm tra đánh giá cho thấy nhóm thực nghiệm đạt điểm trung bình 7.82 điểm, cao hơn 14.7% so với nhóm đối chứng chỉ đạt 6.82 điểm. Tỷ lệ học sinh đạt điểm khá và giỏi (từ 7.0 đến 10.0 điểm) ở các lớp thực nghiệm đạt 78.5%, trong khi nhóm đối chứng chỉ đạt 53.1%, tương ứng với mức chênh lệch 25.4%.
• Tối ưu hóa thời gian tổ chức tiết học: Việc sử dụng các module Flash tích hợp sẵn trong giáo án điện tử giúp tiết kiệm từ 15 đến 20 phút chuẩn bị dụng cụ, pha chế hóa chất và dọn dẹp phòng thí nghiệm, cho phép giáo viên dành hơn 40% thời lượng tiết học để hướng dẫn học sinh thảo luận và giải quyết bài tập nhận biết hiện tượng.
• Gia tăng vượt bậc mức độ hứng thú và khả năng tương tác: Khảo sát sau thực nghiệm chỉ ra rằng 92.6% học sinh ở nhóm thực nghiệm cảm thấy bài giảng sinh động, dễ hiểu và tự tin hơn khi giải thích bản chất phản ứng ở cấp độ phân tử.

Thảo luận kết quả

Khi biểu diễn dữ liệu phân phối điểm số thông qua đồ thị đường cong tần suất tích lũy, nhóm thực nghiệm cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt về phía phổ điểm cao. Bảng so sánh chỉ số độ lệch chuẩn của nhóm thực nghiệm đạt giá trị thấp hơn đáng kể ($S = 1.08$ so với $S = 1.42$ của nhóm đối chứng), chứng minh rằng phương pháp mô phỏng giúp thu hẹp khoảng cách tiếp thu giữa các nhóm học sinh có năng lực khác nhau.

Nguyên nhân cốt lõi của sự tiến bộ này xuất phát từ khả năng hiển thị tường minh các hiện tượng vi mô mà mắt thường không thể quan sát trong thí nghiệm thực tế. Đối với các phản ứng như sự đứt gãy liên kết pi ($\pi$) trong anken hoặc sự tạo thành cation cacbocation trung gian, hình ảnh động vector cùng kỹ thuật phối màu chuyển sắc (Gradient) và các lớp mặt nạ (Mask Layer) đã biến các khái niệm trừu tượng thành hình ảnh trực quan ghi nhớ lâu dài.

So với các nghiên cứu cùng thời kỳ như công trình của Trịnh Thị Hồng Phương hay Nguyễn Thị Bích Duyên chỉ dừng lại ở các bài giảng trình chiếu đơn giản theo từng chương riêng lẻ, đề tài này đã tạo ra bước đột phá khi cung cấp một quy trình kỹ thuật chuẩn từ việc xử lý biểu tượng (Symbol), quản lý dòng thời gian (Timeline) đến nhúng trực tiếp tập tin swf vào phần mềm trình chiếu qua tiện ích Swiff Point Player dung lượng chỉ 704 KB mà không làm giảm hiệu năng hệ thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy tối đa hiệu quả của công nghệ mô phỏng Flash trong giáo dục trung học phổ thông, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm khuyến nghị hành động cụ thể:

• Chuẩn hóa quy trình số hóa tư liệu thí nghiệm hóa học: Các tổ bộ môn Hóa học tại các trường trung học phổ thông cần xây dựng ngân hàng tài nguyên dùng chung, đặt mục tiêu số hóa tối thiểu 30 thí nghiệm trọng tâm thuộc chương trình lớp 10, 11 và 12 trong khung thời gian 12 tháng.
• Tổ chức bồi dưỡng kỹ năng tin học ứng dụng cho giáo viên: Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng các trường đại học sư phạm triển khai các khóa tập huấn chuyên sâu 40 giờ về kỹ thuật dựng hình, xử lý đồ họa vector và lập trình tương tác cơ bản, nâng cao tỷ lệ giáo viên tự chủ thiết kế bài giảng số lên trên 80% trong vòng 2 năm.
• Đầu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng trình chiếu phòng học: Ban giám hiệu nhà trường cần hoàn thiện trang bị máy tính và máy chiếu có độ phân giải cao cho 100% phòng học bộ môn và phòng học văn hóa theo lộ trình 18 tháng, bảo đảm mọi học sinh ở cuối lớp đều quan sát rõ nét các chi tiết chuyển động nhỏ.
• Thực thi nguyên tắc kết hợp cân bằng giữa thực tế và mô phỏng: Giáo viên bộ môn cần áp dụng tỷ lệ khuyến nghị kết hợp 60% thực hành trực tiếp đối với các thí nghiệm an toàn, dễ làm nhằm rèn luyện kỹ năng thao tác tay và 40% mô phỏng số cho các quá trình nguy hiểm, độc hại hoặc cơ chế vi mô.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giáo viên Hóa học cấp trung học phổ thông: Nguồn tài liệu trực tiếp cung cấp các kịch bản sư phạm, thông số kỹ thuật đồ họa và phương pháp tích hợp bài giảng điện tử tương tác nhằm đổi mới giờ dạy trên lớp.
• Sinh viên và học viên cao học ngành Sư phạm Hóa học: Cẩm nang định hướng phương pháp luận nghiên cứu khoa học giáo dục, kỹ thuật xây dựng mô hình trực quan và phương pháp thống kê toán học trong đánh giá thực nghiệm.
• Chuyên viên phát triển chương trình và chuyển đổi số giáo dục: Cơ sở thực tiễn để đánh giá tác động của học liệu số đa phương tiện, từ đó xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật cho hệ thống thư viện bài giảng điện tử dùng chung.
• Nhà phát triển nội dung EdTech và lập trình viên giáo dục: Tài liệu tham khảo hữu ích về tư duy thiết kế giao diện tương tác (UI/UX) sư phạm, quy chuẩn mô phỏng các chuyển động vật lý - hóa học chính xác phục vụ xây dựng phần mềm học tập.

Câu hỏi thường gặp

Phần mềm Macromedia Flash có thể thay thế hoàn toàn thí nghiệm thực tế không? Thí nghiệm mô phỏng không thể thay thế hoàn toàn thí nghiệm thực tế vì không rèn luyện được kỹ năng cầm nắm dụng cụ, cảm giác xúc giác và kỹ năng thao tác tay của học sinh. Mô phỏng đóng vai trò bổ trợ đắc lực cho các phản ứng nguy hiểm, khó quan sát hoặc có cơ chế vi mô phức tạp.

Làm thế nào để nhúng thí nghiệm Flash trực tiếp vào bài thuyết trình PowerPoint? Người dùng có thể cài đặt tiện ích bổ sung Swiff Point Player với dung lượng nhỏ chỉ 704 KB. Tiện ích này cho phép chèn trực tiếp định dạng swf vào slide của PowerPoint từ phiên bản 2000 trở lên, giúp điều khiển bài giảng liền mạch mà không cần chuyển đổi qua lại giữa các cửa sổ ứng dụng.

Thời gian thiết kế một thí nghiệm ảo hoàn chỉnh bằng Flash mất bao lâu? Tùy thuộc vào mức độ phức tạp của kịch bản, thời gian hoàn thành dao động từ 4 đến 8 giờ làm việc. Quy trình bao gồm vẽ các chi tiết tĩnh dạng Graphic, tạo các đoạn phim Movie Clip cho hiện tượng sủi bọt khí hay đổi màu dung dịch, và gắn mã ActionScript điều khiển.

Thí nghiệm mô phỏng giải quyết bài toán an toàn hóa chất như thế nào? Thí nghiệm ảo loại bỏ 100% nguy cơ tiếp xúc với các chất ăn mòn mạnh như axit sunfuric đặc nóng hoặc các loại khí độc sinh ra như lưu huỳnh đioxit ($SO_2$), ngăn ngừa hoàn toàn nguy cơ nổ bình thủy tinh do quá nhiệt, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho học sinh và giáo viên.

Vai trò chính của ngôn ngữ lập trình ActionScript trong các thí nghiệm này là gì? ActionScript đóng vai trò nhận diện các sự kiện từ chuột và bàn phím (như click chuột, rê chuột qua nút bấm) để kích hoạt các lệnh tương tác như Play, Stop, chuyển khung hình (gotoAndPlay) hoặc điều khiển độ trong suốt (Alpha), tạo ra tính chủ động hoàn toàn cho giáo viên khi điều tiết tốc độ giảng dạy.

Kết luận

• Đề tài đã giải quyết thành công bài toán khó khăn về trang thiết bị và an toàn phòng thí nghiệm thông qua giải pháp số hóa trực quan bằng phần mềm Macromedia Flash 8.0.
• Xây dựng hoàn chỉnh hệ thống 12 mô phỏng thí nghiệm và cơ chế phản ứng then chốt trong chương trình Hóa học lớp 10 và lớp 11.
• Chứng minh tính hiệu quả vượt trội qua thực nghiệm sư phạm với điểm trung bình học tập tăng 14.7% và tỷ lệ khá - giỏi tăng 25.4% so với phương pháp dạy học truyền thống.
• Cung cấp cẩm nang kỹ thuật chi tiết từ khâu vẽ đồ họa vector, lập trình ActionScript đến nhúng dữ liệu vào PowerPoint qua tiện ích Swiff Point Player dung lượng 704 KB.
• Đặt nền móng vững chắc cho xu hướng ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong phương pháp giảng dạy khoa học tự nhiên tại trường phổ thông.

Trong giai đoạn tiếp theo của lộ trình 12 tháng tới, hướng nghiên cứu cần được mở rộng sang việc chuyển đổi các định dạng Flash sang các chuẩn web hiện đại như HTML5/Canvas và WebGL để tương thích hoàn toàn với các thiết bị di động thông minh. Quý thầy cô, các nhà nghiên cứu và các bạn sinh viên hãy cùng khai thác, ứng dụng các mô hình mô phỏng số vào thực tiễn giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Hóa học hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I; CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. LICH SỬ VAN DE NGHIÊN CỨU Một trong những xu hướng đổi mới phương pháp day học là sử dung tối ưu các phương tiện day học, đặc biệt là tin học và công nghệ thông tin vào day học nên việc đưa những phan mềm tin học vào việc dạy môn hóa học là van dé ma các giáo viên, sinh viên khoa Hóa đang quan tâm. Một trong những phan mềm đã được đưa vào dạy học là phan mềm Macromedia Flash. Những trang web với những hinh ảnh động, những thí nghiệm thiết kế bằng flash xuất hiện.

Thế nhưng để một sinh viên - một giáo viên trẻ tương lai có thé thành công trong công tác day học thi họ phái biết sử dụng các phần mềm dùng cho giảng dạy. Chính vì vậy mà trong khoa Hóa đã có nhiều bạn sinh viên nghiên cửu về van dé này. > Luận văn "Ung dung Macromedia Flash trong phương pháp day học phức hợp dé nang cao chất lượng dạy học một sé bài lên lớp chương Hidrocachon no" của Trinh Thị Hồng Phương — niên khóa 2000 — 2004. > Luận văn "Ứng dung Macromedia Flash trong phương pháp dạy học phức hợp dé nâng cao chất lượng dạy học một số bài lên lớp Hóa học chương Anken “ của Nguyễn Thị Bích Duyên - niên khóa 2000 — 2004.

> Luận văn "Ứng dụng Macromedia Flash trong phương pháp dạy học phức hợp để nâng cao chất lượng day học một sô bài lên lớp chương Hidrocacbon thom” của Vũ Anh Thơ — nién khóa 2000 — 2004. * Luận văn “Ung dung Macromedia Flash trong dạy học hỏa học ở trưởng phổ thông ” của Dinh Thị Xuân Thao — niên khóa 200] — 2005. > Luận văn “Thiết kế một số thi nghiệm phổ thong bằng phan mềm Macromedia Flash MX 2004” của Nguyễn Hoàng Hương Thảo - niên khóa 2002 — 2006. Vv Luận văn “Ung dung phan mém Macromedia Flash vào việc thiết kể một sé bài lên lớp thuộc chương Phân nhóm chính nhóm VII" của Trần Trung Hiểu - nién khóa 2003 - 2007.

SVTH: Tran Thị Kim Trang Trang 4 Luận văn tắt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Minh Huệ Các luận văn trên déu néu lên được ứng dụng tiện ich của phần mém Macromedia Flash trong việc dạy học hóa học, xây dựng các mô hình động có nội dung hóa học thật phong phú. Tuy nhiên, các luận văn trên chỉ giới hạn thiết kế các thí nghiệm theo một chương cụ thé và chưa lam rõ được tác dụng của các thí nghiệm mô phóng trong dạy học, chưa có sự so sánh giữa thi nghiệm mô phòng bing phan mem tin học (Macromedia Flash) với thí nghiệm thật, chỉ nêu ra những ưu điểm của các thí nghiệm mô phỏng ma không nêu ra nhược điểm. Do đó chưa tra lời được cho câu hỏi: “Với sự phát triển mạnh của công nghệ thông tin hiện nay, các giáo viên hay sinh viên sư phạm có thể tham khảo các nguồn tư liệu như: các thí nghiệm thiết kế bằng flash, phim thí nghiệm (các thí nghiệm thật được quay phim lại),.

Vậy giáo viên có can thiết tự thiết kế thi nghiệm bằng các phần mém tin học nói chung hay phin mềm Macromedia Flash nói riêng, trong khi đó nếu tự thiết kế thí nghiệm sẽ rit tốn công sức và thời gian? ” Em hi vọng luận văn này sẽ khắc phục được những hạn chế và bé sung thêm vào các luận văn trước để thấy rõ hơn tam quan trọng của những thí nghiệm mô phóng bằng phần mềm Macromedia Flash và sự cần thiết của việc tự thiết kế thí nghiệm, mô hình động của giáo viên. DOI MỚI PHƯƠNG PHAP DAY HỌC 1. Lý luận về dạy học - Đổi mới phương pháp là một quá trình liên tục phát huy, kế thừa những tính hoa của giáo dục truyền thống va tiếp thu có chọn lọc những phương pháp hiện đại trên thé giới. - Can khuyến khích sự phong phú da dạng của các phương pháp cũng như là sự phong phú đa dang của các ý tướng.

- Trọng tâm của việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là hướng vào người học. - Cái dich cuối cùng của việc đổi mới phương pháp là nâng cao hiệu quả của quá trình dạy học. - Học là hiểu, ghi nhớ, liên hệ và vận dụng. Người học sinh giỏi là người học sinh có tư duy tốt chứ không phải là người học sinh chỉ biết học thuộc bài.

SVTH: Tran Thị Kim Trang Trang Š Luận van tốt nghiệp GVHD: ThS, Nguyễn Thị Minh Huệ - Người giáo viên giỏi không phải là cho học sinh biết nhiều kiến thức mà là dạy cho học sinh biết cách tư duy, biết cách sử dụng những kiến thức vào các tỉnh hudng mới, vào đời sông thực tế. - Giáo viên chỉ dạy tốt khi có sự đồng cảm với học sinh. - Những điều kiện dé học sinh học tập có hiệu qua: sức khỏe, vốn kiến thức, khả năng ghi nhớ, khá năng tư duy sáng tạo, phương pháp học tập, cơ sở vật chất phục vụ cho học tập, có thay giỏi. 1, Một số xu hướng đổi mới phương pháp day học - Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sáng tạo của người học.

Chuyên trọng tâm hoạt động tử giáo viên sang học sinh. Chuyên lỗi học từ thông báo tái hiện sang tim tôi, kham phá. - Cá thể hóa việc dạy học. - Sử đụng tối ưu các phương tiện dạy học, đặc biệt lả tin học và công nghệ thông tin vào day học.

- Tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào đời sống. Chuyên tử lỗi học nặng về tiêu hóa kiến thức sang lối học coi trọng việc vận dụng kiến thức. - Cải tiến việc kiểm tra và đánh giá kiến thức. - Phục vụ ngày cảng tết hơn hoạt động tự học và phương châm học suốt đời.

- Gắn dạy học với nghiên cứu khoa học với mức độ ngày cảng cao (theo sự phát triển của học sinh, theo cắp học, bậc học). Ill, PHƯƠNG TIEN DẠY HỌC 1. Khái niệm Phương tiện dạy học là tập hợp những đối tượng vật chất được người dạy sử dụng với tư cách là những phương tiện tô chức, điều khiển hoạt động nhận thức của người học, là phương tiện nhận thức của người học, thông qua đó ma thực hiện những nhiệm vụ dạy học. 2, Các phương tiện day học co bản phổ biến rộng rãi trong trường phd thông - Phương tiện dạy học trực quan hay hệ thong do dùng dạy học trực quan + Mẫu vật: mẫu vật thật, mẫu vật phân phát, các sản phẩm nhân tạo, các bộ sưu tập SVTH: Tran Thị Kim Trang Trang 6 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS.

Nguyễn Thị Minh Huệ * Mô hình. + Hình vẽ, sơ đỏ, tranh ảnh. - Phương tiện nghe — nhìn. - Các thí nghiệm dạy học.

Vai trò các giác quan trong quá trình truyền thông dạy học Theo ROBERT J1MARZANO thi học sinh học được : 10% khi đọc 20% khi nghe 30% khi nhìn $0% khi nghe và nhìn 70% khi trao déi với bạn 90% khi giải thích, giảng tốt cho người khác Nhu m6 hinh truyền thông tin hai chiều day hoc, các giác quan thuộc kênh cam giác đóng vai trò quan trọng trong kết quả của quá trình truyền thông. Trong dân gian ta có câu: “Tram nghe không bằng một thấy, trăm thấy không bằng một lam” dé nói lên tác dụng khác nhau của các giác quan trong quả trình truyền thụ kiến thức. Người ta tổng kết được mức độ ảnh hưởng của các giác quan trong quá trình truyền thông tin như sau: Su tiếp thu tri thức khi HỌC đạt được: 1% qua NEM 1,5% qua SO 3,5% qua NGUI 11,0% qua NGHE §1.0% qua NHIN Ti lệ kiến thức NHO được sau khi học dat được nhu sau: 20% qua những gì ma ta NGHE được 30% qua những gi ma ta NHIN được 50% qua những gi ma ta NGHE và NHIN được SVTH: Trần Thị Kim Trang Trang 7 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyén Thị Minh Huệ §0% qua những gì mà ta NÓI được 90% qua những gì mà ta NÓI và LAM được O AN DO, tổng kết quá trình dạy học người ta cũng nói: TÔI NGHE - TÔI QUÊN TÔI NHIN - TOI NHO TÔI LÀM - TÔI HIEU > TÔI NGHE - TÔI QUÊN: Trong trường hợp chí được nghe giảng, sự hình thành khái niệm phụ thuộc vào vốn kinh nghiệm của học sinh và kinh nghiệm.

kĩ năng truyền thông tin cúa giáo viên. Ngoài ra nếu không có trí tưởng tượng cá nhân tốt, học sinh rat khó khăn hình dung ra được các sự kiện. dé vật ma giáo viên trình bảy, mặc dù thay giáo có năng khiếu miêu tả sự vật năng động vả lôi cuốn. Lối học phụ thuộc nhiều vào cách diễn giải của thay giáo là một phương pháp cổ điển nhất và học sinh nghe rồi dé quản.

> TÔI NHÌN - TÔI NHỚ: ¿Là một cơ quan cảm giác, khoảng nhìn của mắt được mở rộng hơn so với nghe rất nhiều. Rõ ràng các kién thức thu nhận được qua nhìn rất sinh động. chính xác, liên tục và làm cho học sinh nhớ lâu. > TÔI LÀM - TÔI HIỂU: Khi ta lam một việc thực tế nào đó, ta phải sử dụng hết sar cả các giác quan dé nhận biết, các kiến thức được tiếp thu và ghi nhớ.

Bởi vậy nội dung thông điệp thông qua cùng một lúc nhiều kênh truyền thông để tiếp nhận, do đó kết quả truyền thông tới người nhận nhanh chóng, toàn điện và rdt chính xác. Bởi vậy việc học bằng thực hành có hiệu quả nhất. Tác dụng của phương tiện nghe - nhìn - Cung cấp cho học sinh các kiến thức một cách chắc chắn vả chính xác. - Rút ngắn thời gian giảng dạy mà việc lĩnh hội kiến thức của học sinh nhanh hơn.

- Gây sự chủ ý của học sinh, nhắn mạnh các nội dung quan trọng bằng các hinh thức biểu diễn màu sắc và đặc biệt âm thanh. - Trinh bảy sự việc cụ thé hơn là nói và viết. - Đơn giản hóa các thông điệp phức tap, làm cho học sinh để hiếu, dé nhớ, dé hình dung, hạn chế sự diễn giảng của giáo viên. SVTH: Trân Thị Kim Trang Trang 8 Luận van tốt nghiệp GVHD: ThS.

Nguyễn Thị Minh Huệ - Minh họa, làm rd hơn cấu tao các vật thể không nhìn thấy được (thể giới vi mô). Theo qui luật ưu tiên của trí nhớ sự ghi nhớ có chon lọc theo mức độ tru tiên khắc nhau tủy đặc điểm từng tai liệu. Bao giờ thi hình anh cụ thé cũng để nhớ hơn ngôn tử trửu tượng. - Phương tiện nhìn dạy cho học sinh biết nhìn.

Trước những nam 1960, trên toàn thé giới người ta tập trung giải quyết nạn mù chữ.