MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Đất đai là nguồn tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt không gì thay thế được, là thành phần quan trọng của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các công trình văn hóa, kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng, là yếu tố cấu thành lãnh thổ của mỗi quốc gia và quý giá bởi tính có hạn của nó. Ngày nay sự phát triển của kinh tế xã hội, cùng với sự gia tăng dân số đặc biệt là sự phát triển của ngành công nghiệp và quá trình đô thị hóa. Đi theo đó là sự ô nhiễm môi trường đã và đang làm cho đất dần bị suy thoái.
Với vai trò đặc biệt quan trọng của đất như vậy, cùng với những vấn đề sử dụng đất hiện nay đã đặt ra nhu cầu cấp thiết hiện nay đó là: Sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả và bền vững. Để đạt được yêu cầu đó thì cần phải tiến hành quy hoạch sử dụng đất. Tại điều 19, chương II Hiến pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1980 quy định: “Đất đai, rừng núi, sông hồ, nguồn nước đều thuộc về sở hữa của nhân dân”. Hiến pháp năm 1992, tại điều 18, chương II cũng nêu rõ: “Nhà nước thống nhất quản lý toàn bộ đất đai theo Quy hoạch và Pháp luật, đảm bảo sử dụng đúng mục đích và hiệu quả”.
Hiến pháp năm 2013, tại điều 53, chương III cũng nêu rõ: “Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản do Nhà nước đầu tư, quản lý là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý.” Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là 1 trong 15 nội dung quản lý nhà nước về đất đai ở Việt Nam được quy định tại điều 22 trong Luật Đất đai 2013 là công cụ quan trọng của ngành Tài Nguyên và Môi Trường, giúp Nhà nước thống nhất quản lý đất đai theo quy hoạch, kế hoạch. Dựa vào quy hoạch sử dụng đất, Nhà nước phân bổ hợp lý đất đai cho nhu cầu kinh tế - xã hội, hình thành cơ cấu sử dụng đất đai phù hợp với cơ cấu kinh tế, khai thác tiềm năng đất đai và sử dụng đúng mục đích. Trên thế giới, hệ thống thông tin địa lý GIS ra đời vào đầu thập kỷ 70 và ngày càng phát triển mạnh mẽ trên nền tảng của tiến bộ công nghệ máy tính, đồ họa máy tính, phân tích dữ liệu không gian và quản lý dữ liệu. Hệ GIS đầu tiên 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com được ứng dụng trong công tác quản lý tài nguyên ở Canada với tên gọi là “Canada Geographic Information System” bao gồm các thông tin về nông nghiệp, lâm nghiệp, sử dụng đất và động vật hoang dã.
Từ những năm 80 trở lại đây, công nghệ GIS đã có sự phát triển nhảy vọt về chất, trở thành một công cụ hữu hiệu trong công tác quản lý và trợ giúp quyết định. Phần mềm GIS đang hướng tới đưa công nghệ GIS thành hệ tự động thành lập bản đồ và xử lý dữ liệu phương tiện cao cấp. Với công tác quy hoạch đô thị ngày càng phát triển, trước đây người ta quan tâm ứng dụng công cụ tin học để vẽ các biểu đồ, đồ thị. Nhưng những năm gần đây với việc ra đời của hệ thống thông tin địa lý đã được ứng dụng nhiều cho quy hoạch trong công tác phân tích, xử lý, cập nhật và quản lý dữ liệu.
Giúp cho công tác quy hoạch được đơn giản hơn, chính xác hơn và hiệu quả hơn. Giúp quản lý lãnh thổ, xử lý và tổng hợp thông tin nhanh, đưa ra quyết sách toàn diện, đúng đắn, kịp thời về các vấn đề có liên quan đến quy hoạch sử dụng đất. Ở huyện Lương Tài hiện nay đã xây dựng quy hoạch, kế hoạch sử dụng theo từng giai đoạn, nhưng mọi dữ liệu không gian đều ở dạng Microstation, chưa đạt chuẩn hệ thống thông tin địa lý nên gây khó khăn cho công việc phân tích không gian. Để góp phần vào nghiên cứu vai trò của GIS như một công cụ trợ giúp con người trong việc quản lý thông tin tài nguyên đất đai, được sự phân công và hướng dẫn của thầy giáo TS.
Nguyễn Duy Bình, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch sử dụng đất huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh”. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch sử dụng đất phù hợp với các yêu cầu về quy hoạch sử dụng đất theo pháp luật của Nhà nước và tình hình thực tiễn của địa phương. Thử nghiệm cơ sở dữ liệu đất đai trực tuyến cho phép truy cập bằng trình duyệt web. PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.
Đối tượng nghiên cứu - Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Lương Tài – tỉnh Bắc Ninh; - Các số liệu, tài liệu về tình hình sử dụng đất; 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Các loại bản đồ như bản đồ hiện trạng, bản đồ chuyên đề của huyện; - Các dữ liệu không gian, dữ liệu thuộc tính về đất đai của huyện. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi không gian: Huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh; - Phạm vi thời gian: Hiện trạng sử dụng đất năm 2015 và quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020. ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN - Góp phần, bổ sung cơ sở lý luận về cơ sở dữ liệu đất đai nói chung, cơ sở dữ liệu về quy hoạch sử dụng đất nói riêng. - Kết quả nghiên cứu xây dựng sơ sở dữ liệu quy hoạch sử dụng đất phục vụ công tác quản lý, theo dõi, truy cập, khai thác và chia sẻ dữ liệu thông tin về quy hoạch sử dụng đất cùng với các ngành và người sử dụng đất góp phần nâng cao hiệu quả của công tác quản lý đất đai.
Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các địa phương có điều kiện tương tự. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN II. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. TỔNG QUAN VỀ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT 2.
Khái niệm về quy hoạch sử dụng đất “Quy hoạch sử dụng đất là một hệ thống các biện pháp kinh tế, kỹ thuật và pháp chế của nhà nước về tổ chức và sử dụng đất đầy đủ, hợp lý, khoa học và có hiệu quả cao nhất thông qua việc phân phối và tái phân phối quỹ đất cả nước, tổ chức sử dụng đất như một tư liệu sản xuất cùng với các tư liệu sản xuất khác gắn liền với đất nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất xã hội, tạo điều kiện bảo vệ đất và bảo vệ môi trường”. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO, 1993) định nghĩa: “Quy hoạch sử dụng đất đai là sự đánh giá tiềm năng đất nước có hệ thống, tính thay đổi trong sử dụng đất đai và những điều kiện kinh tế xã hội để chọn lọc và thực hiện các sự chọn lựa sử dụng đất đai tốt nhất. Đồng thời quy hoạch sử dụng đất đai cũng là chọn lọc và đưa vào thực hành những sử dụng đất đai đó mà nó phải phù hợp với yêu cầu cần thiết của con người về bảo vệ nguồn tài nguyên trong tương lai”. Ở đây, chức năng của quy hoạch đất đai được hiểu là hướng dẫn sự quyểt định sử dụng đất đai nhưng cũng đồng thời bảo vệ cho tương lai.
Căn cứ vào quy định hiện hành về nội dung quy hoạch sử dụng đất có thể hiểu quy hoạch sử dụng đất là sự tính toán khoa học về số lượng, chất lượng, vị trí, không gian.nhằm phục vụ cho các mục tiêu kinh tế xã hội. Nó là sự bảo đảm cho các mục tiêu kinh tế xã hội có cơ sở khoa học và thực tế, bảo đảm cho việc sử dụng đất phù hợp với các điều kiện tự nhiên và xã hội đối với từng loại mục đích sử dụng. Đây là căn cứ khoa học đề sử dụng đất đai và các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác một cách tiết kiệm, có hiệu quả. Việc điều tiết các quan hệ đất đai như: giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất đều phải căn cứ vào quy hoạch.
Quy hoạch còn là công cụ để phân bổ nguồn lực (kể cả nguồn vốn, lao động và công nghệ) đồng đều các vùng miền trong cả nước. Quy hoạch sử dụng đất bao giờ cũng gắn liền với kế hoạch sử dụng đất. Bởi kế hoạch sử dụng đất là các biện pháp, thời gian để sử dụng đất theo quy hoạch. Nếu quy hoạch thiếu tính toán, không xác định được thời hạn thực hiện, không có kế hoạch cụ thể sẽ gây ra tình trạng “quy hoạch treo”.
Kết quả này trái với chức năng, nhiệm vụ của quy 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hoạch là thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội, gây lãng phí không bảo vệ tương lai phát triển (Chu Văn Thỉnh, 2007). Cơ sở lý luận của quy hoạch sử dụng đất Về thực chất quy hoạch sử dụng đất đai là quá trình hình thành các quyết định nhằm tạo điều kiện đưa đất đai vào sử dụng bền vững để mang lại lợi ích cao nhất, thực hiện đồng thời 2 chức năng: điều chỉnh các mối quan hệ đất đai và tổ chức sử dụng đất như tư liệu sản xuất đặc biệt với mục đích nâng cao hiệu quả sản xuất của xã hội kết hợp bảo vệ đất và môi trường. Việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai có ý nghĩa đặc biệt quan trọng không chỉ cho trước mắt mà cả lâu dài. Căn cứ vào đặc điểm điều kiện tự nhiên, phương hướng, nhiệm vụ và mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của mỗi vùng lãnh thổ, quy hoạch sử dụng đất đai được tiến hành nhằm định hướng cho các cấp, các ngành trên địa bàn lập quy hoạch sử dụng đất đai được tiến hành nhằm định hướng cho các cấp, các ngành trên địa bàn lập quy hoạch sử dụng đất đai chi tiết cho mình; xác lập sự ổn định về mặt pháp lý cho công tác quản lý nhà nước về đất đai; làm cơ sở để tiến hành giao cấp đất và đầu tư để phát triển sản xuất, đảm bảo an ninh lương thực, phục vụ các nhu cầu dân sinh, văn hóa – xã hội.