Luận văn ứng dụng gis trong đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và định hướng sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã đồng bẩm thành phố thái nguyên

Tài liệu nghiên cứu Luận văn ứng dụng gis trong đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và định hướng sử dụng đất, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Địch Thị Quỳnh
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Văn Hiểu
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Ứng Dụng GIS Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp & Định Hướng Tại Xã Đồng Bẩm, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Mục tiêu tổng quát
• 1.3. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Yêu cầu
• 1.5. Ý nghĩa
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở pháp lý
• 2.2. Cơ sở khoa học
• 2.3. Nội dung liên quan đến đánh giá đất
• 2.4. Đất và vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp
• 2.4.1. Khái niệm về đất
• 2.4.2. Khái niệm về đất nông nghiệp
• 2.4.3. Vai trò và ý nghĩa của đất trong sản xuất nông nghiệp
• 2.5. Sử dụng đất và những quan điểm sử dụng đất
• 2.5.1. Sử dụng đất là gì?
• 2.5.2. Quan điểm sử dụng đất bền vững
• 2.5.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng đất
• 2.5.3.1. Yếu tố điều kiện tự nhiên
• 2.5.3.2. Yếu tố về kinh tế – xã hội
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2.1. Phạm vi không gian
• 3.3. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội có liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã Đồng Bẩm, Thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.4. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất
• 3.5. Đánh giá hiệu quả kinh tế xã hội và môi trường của các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 3.6. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu
• 3.7.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 3.7.2. Phương pháp đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất
• 3.7.3. Phương pháp ứng dụng GIS trong đánh giá hiệu quả đất nông nghiệp
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Thuận lợi, khó khăn của điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội
• 4.2. Hiện trạng sử dụng đất tại xã Đồng Bẩm
• 4.2.1. Hiện trạng sử dụng đất vào các mục đích
• 4.2.2. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp
• 4.2.3. Các loại hình sử dụng đất nông nghiệp
• 4.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất trên địa bàn xã Đồng Bẩm
• 4.3.1. Hiệu quả kinh tế
• 4.3.2. Hiệu quả xã hội
• 4.3.3. Hiệu quả môi trường
• 4.4. Ứng dụng GIS trong đánh giá hiệu quả và định hướng sử dụng đất
• 4.4.1. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 4.4.2. Định hướng sử dụng đất trên địa bàn
• 4.4.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng
• 4.4.3.1. Giải pháp về chính sách
• 4.4.3.2. Giải pháp về khoa học kĩ thuật và thị trường
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu 'Ứng Dụng GIS Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp & Định Hướng Tại Xã Đồng Bẩm, Thái Nguyên' tập trung vào việc sử dụng công nghệ GIS để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Đất đai là tài nguyên quý giá, có vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế. Việc sử dụng đất hiệu quả và bền vững là vấn đề cấp thiết, đặc biệt trong bối cảnh dân số gia tăng và nhu cầu lương thực thực phẩm ngày càng cao. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan về hiện trạng sử dụng đất mà còn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Đồng Bẩm.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xây dựng công cụ đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Đồng Bẩm. Cụ thể, nghiên cứu sẽ đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội có liên quan đến sử dụng đất, thực trạng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp, và đề xuất hướng sử dụng đất hiệu quả. Việc áp dụng công nghệ GIS trong nghiên cứu sẽ giúp tăng cường độ chính xác và hiệu quả trong việc thu thập và phân tích dữ liệu.

II. Cơ sở lý thuyết và thực tiễn

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sử dụng đất và vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp. Đất nông nghiệp không chỉ là nguồn tài nguyên quan trọng mà còn là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất cần dựa trên các tiêu chí như hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Nghiên cứu cũng xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng đất, bao gồm điều kiện tự nhiên và các yếu tố kinh tế xã hội. Những thông tin này sẽ giúp định hướng cho việc sử dụng đất nông nghiệp một cách hợp lý và hiệu quả.

2.1. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất

Hiện trạng sử dụng đất tại xã Đồng Bẩm cho thấy sự phân bổ không đồng đều giữa các loại hình sử dụng đất. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số loại hình sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả kinh tế cao hơn so với các loại hình khác. Việc áp dụng GIS trong đánh giá hiện trạng sử dụng đất giúp xác định rõ ràng các khu vực có tiềm năng phát triển, từ đó đề xuất các giải pháp tối ưu hóa việc sử dụng đất.

III. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu bao gồm việc thu thập dữ liệu thứ cấp và ứng dụng GIS trong đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn tài liệu, báo cáo và khảo sát thực địa. Việc sử dụng GIS cho phép phân tích không gian và đánh giá hiệu quả sử dụng đất một cách trực quan và chính xác. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường sẽ được áp dụng để đưa ra các kết luận và khuyến nghị cho việc sử dụng đất nông nghiệp tại xã Đồng Bẩm.

3.1. Ứng dụng GIS trong nghiên cứu

GIS được sử dụng để phân tích dữ liệu không gian và tạo ra các bản đồ thể hiện hiện trạng sử dụng đất. Công nghệ này giúp xác định các khu vực có hiệu quả sử dụng đất cao và thấp, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện. Việc ứng dụng GIS không chỉ nâng cao độ chính xác trong việc đánh giá mà còn giúp các nhà quản lý có cái nhìn tổng quan về tình hình sử dụng đất tại địa phương.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Đồng Bẩm còn nhiều hạn chế. Một số loại hình sử dụng đất chưa phát huy được tiềm năng, dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp. Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, bao gồm cải thiện kỹ thuật canh tác, tăng cường quản lý và bảo vệ tài nguyên đất. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

4.1. Đề xuất giải pháp

Đề xuất giải pháp bao gồm việc áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại, tăng cường đào tạo cho nông dân về quản lý đất đai và sử dụng công nghệ thông tin trong sản xuất nông nghiệp. Ngoài ra, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc xây dựng các chính sách khuyến khích sử dụng đất hiệu quả và bền vững. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Đồng Bẩm.

V. Kết luận

Nghiên cứu 'Ứng Dụng GIS Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp & Định Hướng Tại Xã Đồng Bẩm, Thái Nguyên' đã chỉ ra tầm quan trọng của việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Việc áp dụng công nghệ GIS không chỉ giúp nâng cao độ chính xác trong đánh giá mà còn tạo ra các giải pháp thiết thực cho việc sử dụng đất hiệu quả. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở cho các chính sách và quyết định trong quản lý đất đai tại địa phương.

5.1. Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương, hướng tới một nền nông nghiệp bền vững và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Đất đai là nền tảng định cư và tổ chức các hoạt động kinh tế xã hội nó không chỉ là đối tượng lao động mà nó còn là tư liệu sản xuất không thể thay thế được, vai trò của đất đai đối với con người và hoạt động sống trên đất là vô cùng quan trọng nhưng lại giới hạn về diện tích và cố định về vị trí. Việc sử dụng đất liên quan chặt chẽ tới mọi hoạt động của từng ngành từng lĩnh vực, quyết định đến hiệu quả sản xuất và sự sống còn của người dân cũng như vận mệnh của cả quốc gia Việc sử dụng đất hiệu quả và bền vững là vô cùng quan trọng và trở thành vấn đề cấp thiết của mỗi quốc gia, nhằm duy trì sức sản xuất của đất đai cho hiện tại và cho tương lai. Xã hội phát triển dân số tăng nhanh kéo theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lương thực thực phẩm, chỗ ở cũng như các nhu cầu về văn hóa xã hội.

Con người đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thỏa mãn những nhu cầu ngày càng tăng đó. Như vậy đất đai có hạn về diện tích và có nguy cơ bị suy thoái dưới tác động của thiên nhiên và sự thiếu ý thức của con người trong quá trình sử dụng. Đó là còn chưa kể đến sự suy giảm về diện tích đất do quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ trong đó khả năng khai hoang đất mới là rất hạn chế Do vậy việc đánh giá hiệu quả để sử dụng đất hợp lý theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững đang trở thành vấn đề mang tính chất toàn cầu và được các nhà khoa học trên thế giới qua tâm. Đối với một nước có nền kinh tế nông nghiệp chủ yếu như việt nam việc nghiên cứu, đánh giá hiệu quả sử dụng đất càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết c 2 Nhu cầu hiện đại hóa và áp dụng các phần mềm chuyên dụng vào phục vụ công tác quản lí đất đai ở nước ta ngày càng cao.

Công nghệ GIS ngày càng phát triển và nhiều tiện ích phục vụ cho công tác quản lí đất đai và làm tiền đề cho công tác đánh giá hiệu quả sử dụng đất và định hướng sử dụng đất Đồng bẩm là xã nằm ở phía Đông Bắc của khu vực trung tâm thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên. Việc định hướng cho người dân trong xã khai thác và sử dụng đất nông nghiệp hợp lý có hiệu quả sử dụng đất là một trong những vấn đề hết sức cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Để giải quyết vấn đề này thì việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp nhằm đề xuất hướng sử dụng đất và loại hình sử dụng đất là việc hết sức quan trọng Xuất phát từ thực tế đó được sự đồng ý của ban chủ nhiệm khoa Quản Lí Tài nguyên - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, đồng thời dưới sự hướng dẫn của thầy giáo Th.S Nguyễn Văn Hiểu em tiến hành nghiên cứu đề tài “Ứng dụng GIS trong đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp và định hướng sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã Đồng Bẩm, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên”.2 Mục đích của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Xây dựng công cụ đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của xã Đồng Bẩm từ đó đề xuất một số loại hình sử dụng đất hiệu quả và bền vững 1.

Mục tiêu cụ thể - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội có liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã Đồng Bẩm - Nghiên cứu thực trạng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp xã Đồng Bẩm - Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp xã Đồng Bẩm - Đề xuất hướng sử dụng đất nông nghiệp xã Đồng Bẩm c 3 1.3 Yêu cầu - Thu thập chính xác số liệu về các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã - Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã - Đề xuất hướng sử dụng đất hiệu quả - Nắm chắc và thể hiện rõ được ứng dụng của phần mềm trong quản lý đất đai 1.4 Ý nghĩa - Ý nghĩa khoa học + Hệ thống hóa các khái niệm, kiến thức thực tế trong vấn đề đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp + Kết hợp dữ liệu không gian, thuộc tính và công nghệ GIS để tạo ra mô hình đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp nhanh, có độ tin cậy cao - Ý nghĩa thực tiễn Đề tài góp phần quan trọng trong việc khắc phục những bất cập tồn tại trong sử dụng đất nông nghiệp, Nâng cao nhận thức cho nhân dân nhất là nông dân xã Đồng Bẩm về tầm quan trọng của sản xuất nông nghiệp của huyện trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn, nâng cao vai trò quản lý nhà nước về sử dụng đất nông nghiệp và góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. c 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở pháp lý - Luật đất đai ngày 26 tháng 11 năm 2003 và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Đất đai. - Nghị định số181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ hướng dẫn thi hành luật đất đai 2003.

- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/08/2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư(Chính phủ 2009). - Thông tư số 19 /2009/TT- BTNMT ngày 02/11/2009 của BộTài nguyên và Môi trường về việc quy định việc lập, điều chỉnh và thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. - Thông tư số 13/2011/TT-BTNMT ngày 15/04/2011 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về ký hiệu bản đồ hiện trạng sử dụng đất phục vụ quy hoạch sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất. - Quyết định số04/2005/QĐ-BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2005 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường về ban hành quy trình lập và điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.

- Quyết định số22/2007/QĐ-BTNMT ngày 17/02/2007: Ban hành quy định về thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất. - Văn bản số429/TCQLĐĐ-CQHĐĐ ngày 16/4/2012 của Tổng cục Quản lý đất đai về việc hướng dẫn quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Cơ sở khoa học 2. Nội dung liên quan đến đánh giá đất 2.

Đất và vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp c 5 * Khái niệm về đất Đất là một phần của vỏ trái đất, nó là lớp phủ lục địa mà bên dưới nó là đá và khoáng sinh ra nó, bên trên là thảm thực bì và khí quyển. Đất là lớp mặt tươi xốp của lục địa có khả năng sản sinh ra sản phẩm của cây trồng [7]. Theo nguồn gốc phát sinh, tác giả Đôkutraiep coi đất là một vật thể tự nhiên được hình thành do sự tác động tổng hợp của năm yếu tố là: Khí hậu, đá mẹ, địa hình, sinh vật và thời gian. Đất xem như một thể sống nó luôn vận động và phát triển [16].Mac: “Đất là tư liệu sản xuất cơ bản và phổ biến quý báu nhất của sản xuất nông nghiệp, là điều kiện không thể thiếu được của sự tồn tại và tái sinh của hàng loạt thế hệ loài người kế tiếp nhau” [2].

Theo các nhà kinh tế, thổ nhưỡng và quy hoạch Việt Nam cho rằng: “ Đất đai là phần trên mặt của vỏ trái đất mà ở đó cây cối có thể mọc được”. Như vậy đã có rất nhiều khái niệm và định nghĩa khác nhau về đất nhưng khái niệm chung nhất có thể hiểu: Đất đai là khoảng không gian có giới hạn, theo chiều thẳng đứng bao gồm: Khí hậu của bầu khí quyển, lớp phủ thổ nhưỡng, thảm thực vật, động vật, diện tích mặt nước, tài nguyên nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất. Theo chiều ngang, trên mặt đất là sự kết hợp giữa thổ nhưỡng, địa hình, thủy văn, thảm thực vật với các thành phần khác, nó tác động giữ vai trò quan trọng và có ý nghĩa to lớn đối với hoạt động sản xuất cũng như cuộc sống xã hội của loài người. * Khái niệm về đất nông nghiệp Đất nông nghiệp là đất được xác định chủ yếu để sử dụng vào sản xuất nông nghiệp như đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm, đất nuôi trồng thủy sản đất làm muối, đất dùng để nghiên cứu thí nghiệm về nông nghiệp, nghiên cứu giống cây trồng, bảo vện guồn gen quý, nơi chứa các sản phẩm nông sản…Đất nông nghiệp đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự c 6 phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.

Đất nông nghiệp tham gia vào quá trình sản xuất và làm ra sản phẩm cần thiết nuôi sống xã hội [7]. *Vai trò và ý nghĩa của đất trong sản xuất nông nghiệp - Đất là khoảng không gian lãnh thổ cần thiết đối với mọi quá trình sản xuất trong các ngành kinh tế quốc dân và hoạt động của con người. Nói về tầm quan trọng của đất C.Mac viết: “Đất là một phòng thí nghiệm vĩ đại, kho tàng cung cấp các tư liệu lao động, vật chất, là vị trí để định cư, là nền tảng của tập thể” [2]. Đối với nông nghiệp: Đất đai là yếu tố tích cực của quá trình sản xuất là điều kiện vật chất đồng thời là đối tượng lao động (luôn chịu tác động trong quá trình sản xuất như: cày, bừa, xới, xáo,…) và công cụ lao động hay phương tiện lao động (Sử dụng để trồng trọt, chăn nuôi,…).

Quá trình sản xuất luôn có mối quan hệ chặt chẽ với độ phì nhiêu và quá trình sinh học tự nhiên của đất. Thực tế cho thấy, trong quá trình phát triển xã hội loài người, sự hình thành và phát triển của mọi nền văn minh, các thành tựu khoa học công nghệ đều được xây dựng trên nền tảng cơ bản – Sử dụng đất. Trong nông nghiệp ngoài vai trò là cơ sở không gian đất còn có hai chức năng đặc biệt quan trọng: + Là đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của con người trong quá trình sản xuất. + Đất tham gia tích cực vào quá trình sản xuất, cung cấp cho cây trồng nước, muối khoáng và các chất dinh dưỡng khác cần thiết cho sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng.

Như vậy, đất trở thành công cụ sản xuất. Năng suất và chất lượng sản phẩm phụ thuộc vào độ phì nhiêu của đất. Trong tất cảcác loại tư liệu sản xuất dùng trong nông nghiệp chỉ có đất mới có chức năng này.