CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN KHO BẠC NHÀ NƯỚC VÀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TIN HỌC TRONG QUẢN LÝ CỦA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1.1 KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1.1 Khái niệm về Kho bạc Nhà nước Kho bạc Nhà nước là cơ quan tài chính thực hiện việc quản lý ngân quỹ nhà nước. Trong điều kiện của nền kinh tế thị trường , ngân sách nhà nước không chỉ đóng vai trò là nguồn vốn tài chính đảm bảo các nhu cầu chi tiêu cho bộ máy nhà nước , an ninh quốc phòng và các mục đích khác để củng cố chính quyền nhà nước , mà còn có vai trò to lớn trong điều tiết vĩ mô nền kinh tế - xã hội. Do đó KBNN ngày nay được hiểu là một hệ thống tổ chức có nhiệm vụ chấp hành , đôn đốc việc chấp hành các hoạt động tài chính của nhà nước , giúp chính quyền quản lý quỹ tiền tệ , tài sản của nhà nước ; chịu trách nhiệm giải quyết các khoản chi tiêu công , tập trung các khoản thu thuế và thu khác về quỹ NSNN ; huy động vốn dưới hình thức phát hành công trái , trái phiếu chính phủ nhằm bù đắp các khoản bội chi NSNN và cho đầu tư phát triển. KBNN có vị trí, vai trò quan trọng trong quản lý và điều hành NSNN.
KBNN là một công cụ quản lý tài chính nhà nước sắc bén trong các khâu huy động tập trung và phân phối tiết kiệm , có hiệu quả các nguồn lực tài chính của Nhà nước. KBNN là một công cụ đắc lực của Nhà nước góp phần làm lành mạnh nền tài chính quốc gia.2 Chức năng và nhiệm vụ của KBNN 1.1 Chức năng của Kho bạc Nhà nước KBNN có các chức năng chủ yếu sau đây ← Chức năng quản lý và điều hành quỹ NSNN và các quỹ tài chính khác của nhà nước 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quản lý quỹ NSNN và các quỹ tài chính khác của nhà nước là chức năng cơ bản của KBNN. KBNN quản lý và điều hành quỹ NSNN bằng Luật NSNN, chính sách, chế độ chi tiêu tài chính và các công cụ nghiệp vụ KBNN. Quản lý quỹ NSNN có liên quan mật thiết đến việc điều hành ngân sách.
Thực hiện nhiệm vụ này KBNN có trách nhiệm tham gia với cơ quan tài chính, Thuế trong việc xây dựng kế hoạch NSNN hàng năm, trình các cấp có thẩm quyền phê chuẩn. Mọi nguồn thu, mọi khoản chi của nhà nước đều phải phản ánh đầy đủ vào NSNN và được xử lý chung theo cân đối NSNN. Đảm bảo thu đúng, thu đủ các khoản phải thu theo luật định; các khoản chi theo đúng chế độ, định mức đã được duyệt và do nhà nước ban hành thống nhất. Thông qua việc cấp phát vốn và kinh phí NSNN, KBNN thực hiện việc kiểm tra, kiểm soát các lệnh chi, thông báo dự toán của các cơ quan tài chính theo đúng chế độ cấp phát ngân sách qui định, phân định rõ nguồn thu chi từng cấp ngân sách, theo niên độ ngân sách, giúp cơ quan tài chính có điều kiện làm tốt công tác quyết toán ngân sách.
KBNN có vai trò độc lập nhất định thông qua việc tổ chức thực hiện các khoản thu, chi của NSNN. Với chức năng quản lý và điều hành các quỹ tài chính nhà nước, KBNN được nhìn nhận như là công cụ quan trọng hàng đầu để quản lý và điều hành NSNN. KBNN có nhiệm vụ phối hợp chặt chẽ với cơ quan tài chính, Thuế, Hải quan và các bộ, ngành tập trung nhanh nhất và kịp thời mọi khoản thu (trong nước, thu từ bên ngoài, thu bằng tiền Việt Nam hay ngoại tệ) vào KBNN cho NSNN để đáp ứng các nhu cầu cấp phát, chi trả của NSNN; Kiểm tra, kiểm soát việc chấp hành kỷ luật thu nộp và thực hiện phân bổ các khoản thu theo tỉ lệ phần trăm giữa các cấp NSNN theo luật định. Cơ quan tài chính và KBNN chịu trách nhiệm vừa phục vụ cho việc chi tiêu của đơn vị thụ hưởng NSNN vừa là người kiểm tra, kiểm soát nhằm làm cho mọi khoản chi đều có mục tiêu, có địa chỉ, theo chế độ nhà nước và tiết kiệm nhất.
Với chức năng quản lý quỹ NSNN và tiền gửi của các đơn vị dự toán, tập trung các nguồn thu NSNN; chi vốn NSNN cho các bộ, các ngành, 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các địa phương, các đơn vị theo kế hoạch ngân sách đã được duyệt, KBNN đã tham gia vào quá trình quản lý và điều hành NSNN của các cấp chính quyền. Bên cạnh nhiệm vụ trọng tâm là quản lý nhà nước về quỹ NSNN, KBNN được giao nhiệm vụ tổ chức quản lý quỹ ngoại tệ tập trung và các quỹ dự trữ tài chính nhà nước. Ngoài ra KBNN còn quản lý tiền gởi , tài sản của các đơn vị, cơ quan nhà nước, các tổ chức kinh tế, cá nhân trong nước có tài khoản giao dịch tại Kho bạc, tiền, tài sản thế chấp, ký cược của các đơn vị, tổ chức kinh tế và cá nhân trong nước. ↑ Chức năng huy động vốn để cân đối NSNN và phục vụ cho đầu tư phát triển KBNN có nhiệm vụ tổ chức phát hành các loại tín phiếu, trái phiếu, công trái,.
nhằm huy động vốn để bù đắp thiếu hụt ngân sách và hỗ trợ vốn cho đầu tư phát triển, thông qua các hình thức đấu thầu qua Ngân hàng Nhà nước, đấu thầu qua Trung tâm giao dịch chứng khoán, bảo lãnh phát hành và bán lẻ qua hệ thống KBNN; phát hành trái phiếu chính phủ trong nước và quốc tế. Ngoài ra, KBNN tham gia điều hành cân đối ngân sách ở những thời điểm cần thiết bằng cách thực hiện tạm ứng vốn nhàn rỗi (tồn ngân) của KBNN cho NSNN khi nguồn thu ngân sách chưa có hoặc chưa tập trung kịp. → Chức năng tổng kế toán quốc gia KBNN có chức năng tổ chức thu thập, xử lý, tổng hợp và cung cấp các thông tin tài chính Nhà nước, trong đó thông tin quan trọng nhất là thông tin về NSNN và quỹ NSNN ở mọi thời điểm và theo định kỳ phục vụ cho các quyết định quản lý của Quốc hội, của Chính phủ, của các cấp chính quyền, của cơ quan tài chính và các chủ tài khoản. KBNN kiểm tra các hoạt động thu, chi NSNN; đánh giá tình hình tài chính quốc gia qua số liệu hạch toán tại KBNN.
Công tác kế toán, thống kê chiếm vị trí quan trọng trong hoạt động KBNN. Bằng công tác hạch toán, kế toán, KBNN phải kiểm soát mọi chứng từ, mọi khoản thu, chi NSNN; thực hiện việc cấp phát và kiểm soát trực tiếp từng khoản chi cho từng đối tượng thụ hưởng, từng mục đích chi dùng, đúng dự toán được duyệt. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thông qua kết quả kiểm tra, kiểm soát mọi khoản thu, chi NSNN; KBNN tổng hợp, phân tích và đánh giá số liệu thu, chi, tồn quỹ NSNN và các quỹ tài chính trên thực tế ở những thời điểm nhất định để giúp Chính phủ, Bộ Tài chính và các cơ quan chức năng có cái nhìn khái quát về tình hình tài chính quốc gia để đưa ra các quyết sách kịp thời, để điều hành hoạt động thu chi ngân sách tốt hơn. Đồng thời giúp cho cơ quan tài chính và Chính quyền các cấp quản lý ngân sách ở cấp mình một cách tốt nhất.
Ngoài ra, KBNN còn tổ chức hạch toán tình hình biến động của các quỹ tài chính nhà nước tại KBNN. Thực hiện chức năng quản lý quỹ NSNN và các quỹ tài chính, tài sản khác của Nhà nước. Do đó KBNN phải thực hiện chức năng tổng kế toán nhà nước. Nhiệm vụ tổng kế toán nhà nước bao gồm: hạch toán quỹ NSNN: phản ánh tổng hợp và kiểm tra từng khoản thu và chi NSNN bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản; hạch toán kế toán tài sản quốc gia và các quỹ tài chính của nhà nước: phản ánh sự tăng, giảm và các nguồn hình thành quỹ tài chính nhà nước trong các tài khoản tương ứng; hạch toán công nợ của Nhà nước: KBNN có nhiệm vụ hạch toán đầy đủ các khoản nợ của nhà nước, bao gồm nợ trong nước dưới các hình thức vay bằng công trái, tín phiếu, trái phiếu và nợ nước ngoài.
Thông qua kế toán nhà nước, KBNN đã phản ánh đầy đủ, trung thực tình hình thu, chi, biến động các nguồn vốn tài chính; thu thập, xử lý và cung cấp các thông tin cần thiết về tình hình tài chính quốc gia.2 Nhiệm vụ của KBNN Việt Nam Chính phủ đã ban hành Nghị định số 25/CP ngày 05/4/1995 có quy định nhiệm vụ KBNN, trong đó quản lý quỹ NSNN là nhiệm vụ trọng tâm của hệ thống KBNN. Nhiệm vụ của KBNN bao gồm: ← Về cơ chế quản lý: Soạn thảo các dự án, văn bản pháp quy về quản lý NSNN, quỹ dự trữ tài chính Nhà nước, tiền và tài sản tạm thu, tạm giữ để Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành theo thẩm quyền hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định; Ban hành các văn bản hướng dẫn về nghiệp vụ hoạt động của KBNN. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ↑ Về quản lý quỹ NSNN: Tập trung và phản ánh các khoản thu NSNN (bao gồm cả thu viện trợ, vay nợ trong nước và nước ngoài), thực hiện điều tiết số thu NSNN cho các cấp ngân sách theo quy định của cấp có thẩm quyền; Thực hiện chi trả và kiểm soát chi NSNN theo từng đối tượng thụ hưởng theo dự toán NSNN được duyệt; Kiểm soát và thực hiện việc xuất, nhập các quỹ dự trữ tài chính nhà nước, tiền, tài sản tạm thu, tạm giữ và các khoản tịch thu đưa vào tài sản Nhà nước theo quyết định của cấp có thẩm quyền. → Về kế toán, thanh toán và tin học: Tổ chức kế toán, thống kê và báo cáo quyết toán quỹ NSNN, quỹ dự trữ tài chính Nhà nước, tiền và tài sản tạm thu, tạm giữ; Mở tài khoản (có thời hạn, không thời hạn) tại Ngân hàng Nhà nước hoặc Ngân hàng thương mại quốc doanh để giao dịch thanh toán giữa KBNN với Ngân hàng.Thực hiện một số nghiệp vụ ngân hàng theo sự ủy nhiệm của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước; Mở tài khoản, kiểm soát tài khoản tiền gởi và thực hiện thanh toán, giao dịch bằng tiền mặt, chuyển khoản với các cơ quan, đơn vị, cá nhân có quan hệ giao dịch với KBNN; Tổ chức quản lý hệ thống thông tin, tin học trong toàn hệ thống KBNN.
↓ Thực hiện kiểm soát chi ngân sách: Khi phát hiện đơn vị, tổ chức thụ hưởng NSNN vi phạm chế độ quản lý tài chính Nhà nước, KBNN được tạm thời đình chỉ việc chi trả, thanh toán và báo cáo với cấp có thẩm quyền để xử lý.