đặt vấn đề tôn giáo trong vấn đề dân tộc, tuy nhiên do có sự hạn chế về mặt lịch sử và những quan điểm chính trị chưa đúng đường lối. Cho nên, tư tưởng đoàn kết tôn giáo của Phan Bội Châu còn có những LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 24 điểm bất cập ở chỗ: không nhận thức đúng về người Công giáo yêu nước chân chính với kẻ đội lốt Thiên Chúa cam tâm bán nước, cầu vinh. Hồ Chí Minh lớn lên chứng kiến cảnh "nước mất, nhà tan", thực dân Pháp đến xâm lược tàn phá gia đình, quê hương, dân tộc; ngoài ra còn dùng nhiều chính sách và thủ đoạn chính trị phản động ở Việt Nam; trong đó đặc biệt là chính sách "chia để trị" nhằm chia rẽ tôn giáo, giai cấp, dân tộc để thống trị lâu dài ở Việt Nam. Từ hoàn cảnh thực tiễn nêu trên, kết hợp với óc quan sát và năng lực nhận thức đã giúp cho Hồ Chí Minh nhanh chóng nhận thức rõ âm mưu và thủ đoạn chính trị của thực dân Pháp xâm lược.
Do đó, Người đã chủ động nêu cao tinh thần yêu nước, đoàn kết dân tộc và đoàn kết tôn giáo không phân biệt giàu nghèo, dòng giống, tôn giáo, giai cấp, dân tộc. tất cả đều phải phấn đấu cho nền độc lập dân tộc, tự do hạnh phúc của nhân dân. Cho nên, Người nói: “Toàn thể đồng bào ta, không chia lương giáo, đoàn kết chặt chẽ, quyết lòng kháng chiến, để giữ gìn non sông Tổ quốc, mà cũng để giữ gìn quyền tôn giáo tự do”[39,tr. Trong khi tình hình thực tiễn ở Việt Nam có nhiều diễn biến không thuận lợi thì tình hình thế giới cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX cũng diễn ra hết sức phức tạp và có nhiều mâu thuẫn.
Chủ nghĩa tư bản từ tự do cạnh tranh đã chuyển sang chủ nghĩa đế quốc tăng cường đi xâm lược các nước thuộc địa nhằm tìm kiếm nguồn nhân công rẻ mạt, tài nguyên thiên nhiên và thị trường tiêu thụ sản phẩm.Việt Nam trở thành một trong những miếng mồi béo bở của chủ nghĩa thực dân, chủ nghĩa đế quốc. Chính tình hình thực tiễn trên, đã làm xuất hiện nhiều mâu thuẫn lớn đó là: mâu thuẫn giữa chủ nghĩa đế với các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc; mâu thuẫn giữa các nước tư bản với nhau; mâu thuẫn giữa các nước đi theo con đường chủ nghĩa tư bản với các nước đi theo con đường chủ nghĩa xã hội; mâu thuẫn giữa thế giới quan duy vật và duy tâm, giữa tôn giáo và khoa học, giữa vô thần và hữu thần.tất cả các mâu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 25 thuẫn trên đã làm xuất hiện nhiều phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người diễn ra rộng khắp ở nhiều nước Á, Phi, Mỹ latinh. Chủ tịch Hồ Chí Minh lớn lên trước hoàn cảnh nước nhà bị chia cắt, bị biến thành nô lệ, đời sống nhân dân vô cùng cực khổ. Người đã quyết tâm đi ra nước ngoài tìm con đường cứu nước giải phóng cho dân tộc Việt Nam.
Sau nhiều năm, Người đã tìm ra con đường cứu nước giải phóng cho dân tộc Việt Nam đó là làm cách mạng vô sản, nhưng muốn làm cách mạng theo Người cần phải tổ chức, xây dựng và lôi kéo được đông đảo lực lượng yêu nước trong nhân dân tham gia làm cách mạng; tức phải xây dựng thành công khối đại đoàn kết toàn dân, đoàn kết tôn giáo ở Việt Nam. Vì vậy, Hồ Chí Minh xác định công tác xây dựng đoàn kết toàn dân, đoàn kết tôn giáo là nhiệm vụ quan trọng và là nhiệm vụ chiến lược hàng đầu quyết định đến thắng lợi của các phong trào cách mạng Việt Nam. Tóm lại: Hồ Chí Minh đã nhận diện, đánh giá đúng đắn về tình hình chính trị trong nước và trên thế giới; đặc biệt là những vấn đề liên quan đến tôn giáo - một hình thái ý thức xã hội nhưng có sự ảnh hưởng rất lớn đến đời sống tinh thần, đạo đức, văn hoá và thực hành xã hội trong nhân dân. Vì vậy, Người đã có thái độ rất tôn trọng, chân thành, cởi mở đối với các tôn giáo và đồng bào tín đồ các tôn giáo trên tinh thần "đoàn kết tôn giáo, hoà hợp dân tộc" nhằm thực hiện xây dựng thành công chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc trên tinh thần không phân biệt giàu - nghèo, dòng giống, tôn giáo, giai cấp, dân tộc.
đó chính là cách nhìn nhận rất khách quan, toàn diện, sâu sắc vượt qua những hạn chế về mặt lịch sử của chủ tịch Hồ Chí Minh. Quan điểm về đoàn kết tôn giáo trong tƣ tƣởng Hồ Chí Minh Xuất phát từ nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam là giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc. Hồ Chí Minh chủ trương xây dựng khối đoàn kết dân tộc, đoàn kết tôn giáo trên tinh thần chân thành, tích cực, cởi mở, đoàn kết hữu ái, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 26 lâu dài; đặc biệt không phân biệt đối xử đối với các đồng bào có đạo, chức sắc, nhà tu hành cũng như các tôn giáo đang tồn tại và hoạt động trong phạm vi lãnh thổ quốc gia dân tộc Việt Nam. Vì vậy, nội dung đoàn kết tôn giáo trong tư tưởng Hồ Chí Minh vừa mang tính dân tộc, vừa mang bản chất nhân văn và tinh thần nhân đạo chủ nghĩa sâu sắc ở chỗ hướng vào việc giải quyết những tồn tại, bất công trong xã hội Việt Nam như: sự áp bức dân tộc, áp bức giai cấp, áp bức con người.
Cho nên, tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết tôn giáo có những nội dung cơ bản sau: 1. Đoàn kết đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo Đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo khác nhau về hệ tư tưởng, thế giới quan, đức tin, nhu cầu tín ngưỡng, thực hành đạo đức xã hội.duy có một cái chung: Dưới ách thống trị của thực dân Pháp và sau này là đế quốc Mỹ xâm lược thì đều bị nô dịch, chà đạp, bóc lột thậm tệ và chịu ảnh hưởng các chính sách phản động của chủ nghĩa thực dân Pháp và sau này là đế quốc Mỹ đó là: “ngu dân, nô dịch”,“chia để trị” nhằm chia rẽ đồng bào theo tín ngưỡng, tôn giáo và đồng bào không theo tín ngưỡng, tôn giáo điều này đã gây ra những tổn thất rất nghiêm trọng đến sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Trước tình hình thực tiễn trên, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ý thức rất sâu sắc về công tác xây dựng khối đoàn kết dân tộc, đoàn kết đồng bào theo và không theo tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam. Người coi đồng bào tôn giáo là một bộ phận trong chiến lược đại đoàn kết của toàn dân tộc Việt Nam, quyết định đến thắng lợi hay thất bại của đường lối cách mạng Việt Nam.
Cho nên, đối với Hồ Chí Minh việc xây dựng tốt khối đoàn kết tôn giáo vừa có cơ sở, vừa có điều kiện thực tế nhằm hiện thực hoá việc xây dựng thành công khối đoàn kết toàn dân tộc. Vì vậy theo Người, dù theo tôn giáo này hay theo tôn giáo khác hoặc không theo tôn giáo chẳng qua chỉ là sản phẩm có tính lịch sử, là sự thay đổi về đức tin và tâm linh tôn giáo, nhưng cũng đều có cội nguồn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 27 sâu xa từ dòng giống “Con Lạc”, “cháu Hồng”. Cho nên, mỗi người dân Việt Nam dù theo theo hoặc không theo tôn giáo, tất cả đều phải có trách nhiệm với cộng đồng, với vận mệnh của Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kết hợp, vận dụng rất linh hoạt giữa những yếu tố truyền thống, lịch sử của dân tộc với bối cảnh hiện thực tôn giáo ở Việt Nam.
Người đã khái quát thành hai chữ rất gần gũi, thân thương “đồng bào”; ở đây “đồng” với nghĩa là cùng, “bào” với nghĩa là bọc; tức đều trong bọc trứng của Mẹ Âu Cơ mà sinh ra. Vì vậy, hễ là người Việt Nam hay có dòng giống người Việt Nam thì bất kỳ ai cũng luôn nhớ về cội nguồn của dân tộc, nhớ về ngày giỗ tổ 10/3 âm lịch hàng năm đã được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác: “Dù ai đi ngược về xuôi, nhớ ngày giỗ tổ mồng mười tháng ba”. Vì vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh khi đến thăm di tích lịch sử đền Hùng, Người đã khơi dậy truyền thống lịch sử và lòng tự hào của dân tộc của người Việt Nam qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước thông qua câu nói: “Các vua Hùng đã có công dựng nước Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Câu nói trên có ý nghĩa giá trị rất lớn, mang tính giáo dục nhân văn rất cao cho những thế hệ đi sau cần phải có trách nhiệm đối với thế hệ đi trước trong việc tiếp tục thực thi nghĩa vụ đối với dân tộc, đối với vận mệnh của đất nước.
Qua câu nói, Người như muốn nhắc nhở toàn thể chiến sĩ, đồng bào cả nước về những giá trị truyền thống lịch sử và lòng tự hào của dân tộc Việt Nam cần phải được bảo vệ và phát huy mạnh mẽ; đồng thời ngăn chặn không cho bất kỳ kẻ thù nào xâm hại đến những giá trị to lớn đó. Đây không chỉ là biểu tượng có sức mạnh quy tụ mọi tâm hồn Việt Nam dù theo hoặc không theo tín ngưỡng, tôn giáo mà còn là lương tâm, tình cảm và trách nhiệm của từng cá nhân người Việt Nam đối với vận mệnh của Tổ quốc. Bên cạnh đó, trong suốt quá trình lãnh đạo, chỉ đạo cách mạng Việt Nam, Người xác định và đặt nhiệm vụ đoàn kết dân tộc, đoàn kết tôn giáo lên hàng đầu và luôn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 28 giành nhiều thời gian và mối quan tâm đặc biệt cho công tác xây dựng cho khối đoàn kết tôn giáo, đoàn kết dân tộc. Thực tế cho thấy, ngay trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ cách mạng Việt Nam lâm thời năm 1946 khi đề cập đến những nhiệm vụ cấp bách của Nhà nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà.
Hồ Chí Minh đã khẳng định rõ lập trường của Người và Chính phủ về vấn đề tôn giáo: “Thực dân phong kiến thi hành chính sách chia rẽ đồng bào giáo và đồng bào lương để dễ bề cai trị. Tôi đề nghị Chính phủ tuyên bố: TÍN NGƯỠNG TỰ DO và lương – giáo đoàn kết”[39,tr.