Chương 1: Lý luận chung về bảo hiểm con người phi nhân thọ Chương 2: Thực trạng triên khai nghiệp vụ bảo hiểm con người phi nhân thọ tại Tổng Công ty Cổ phan Bảo hiểm Hàng không VNI giai đoạn 2018 — 2022 Chương 3: Giải pháp phát triển bảo hiểm con người phi nhân thọ tại Tổng Công ty Cô phần Bảo hiểm Hàng không VNI trong thời gian tới Sinh viên: Lê Văn Duy Lóp: Bảo hiểm 61A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 11 GVHD: TS Phan Anh Tuấn CHUONG 1: LY LUAN CHUNG VE BAO HIEM CON NGƯỜI PHI NHÂN THO 1. Khái quát chung về Bảo hiểm con người phi nhân thọ 1. Khái niệm và vai trò của Bảo hiểm con người phi nhân thọ 1. Khái niệm Ở trên thế giới, loại hình BHCN phi nhân thọ được triển khai sớm hơn loại hình BHCN nhân thọ.
Ở Việt Nam, hầu hết các loại hình BHCN phi nhân thọ được triển khai vào những năm cuối thập ky 80 đầu thập kỷ 90, mãi tới năm 1996 mới tổ chức triển khai BHCN nhân thọ. BHCN phi nhân thọ là loại bảo hiểm có đối tượng bảo hiểm là tính mạng, sức khoẻ và khả năng lao động của con người. Về phương diện kỹ thuật, BHCN phi nhân thọ là loại bảo hiểm có mục đích thanh toán những khoản trợ cấp hoặc số tiền nhất định cho người được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng bảo hiểm, trong trường hợp xảy ra những sự kiện tác động đên chính bản thân người được bảo hiém. Về phương diện pháp lý, BHCN phi nhân thọ là loại bảo hiểm theo đó dé đôi lay phí bảo hiểm của người tham gia bảo hiểm, người bảo hiểm cam kết sẽ trả cho người được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng bảo hiểm một số tiền nhất định theo thỏa thuận khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.
Như vậy, BHCN phi nhân thọ đảm bảo cho rủi ro tác động trực tiếp đến người được bảo hiểm như tai nạn, 6m đau, bệnh tật,. và chi những ton hại thân thé con người mới là đối tượng của HDBH. Ví dụ một vụ hỏa hoạn có thể vừa gây ra ton hại về người, vừa làm thiệt hại về tài sản,. những tổn hại về người thuộc đối tượng của bảo hiểm này, còn thiệt hại tài sản thuộc đối tượng của loại bảo hiểm khác.
Vai trò Con người là “tài nguyên” vô cùng quý giá của mọi quốc gia, moi dân tộc, việc bảo vệ con người luôn là việc được quan tâm hàng đầu. Trong thời đại khoa học kỹ thuật phát triển như hiện nay, mặc dù sức lao động của con người dang dan được thay thế bởi máy móc, thiết bị song con người vẫn là lực lượng sản xuất chủ yếu, là nhân tố quyết định tới sự phát triển của kinh tế-xã hội. Trong mọi thời kỳ, những hoạt động lao động sản xuất cũng như sinh hoạt hàng ngày luôn tiềm tàng những rủi ro như tai nạn, ôm đau, bệnh tật, mât việc làm, già yêu. Nó vẫn luôn Sinh viên: Lê Văn Duy Lóp: Bảo hiểm 61A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 12 GVHD: TS Phan Anh Tuấn ton tai va tac động nhiều mặt đến cuộc sống cua con người.
Nếu một người nao đó gặp phải rủi ro trong cuộc sống thì không chỉ cuộc sống của người đó bị ảnh hưởng mà còn ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống của gia đình họ và xã hội. Chính vì vậy, van đề mà bat kỳ xã hội nào cũng quan tâm là làm thé nào dé khắc phục được hậu quả của rủi ro nhằm đảm bảo cho cuộc sống con người. Thực tế đã có rất nhiều biện pháp được áp dụng như phòng tránh, cứu trợ, tiết kiệm. nhưng bảo hiểm luôn được đánh giá là một trong những biện pháp hiệu quả và ít tốn kém nhất.
Ngày nay, xã hội càng phát triển thì loại hình BHCN này càng được triển khai một cách rộng rãi, xứng với tầm quan trọng và sự đóng góp to lớn của nó đối với xã hội. Ngoài Bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm xã hội (BHXH), các dịch vụ BHCN phi nhân thọ trong bảo hiểm thương mại (BHTM) ra đời là hết sức cần thiết nhăm đáp ứng mọi nhu cầu của các tầng lớp dân cư trong xã hội. BHYT và BHXH đã xuất hiện từ lâu và tất cả thực ra đều là một phần của BHCN. Và do những tính chất riêng mà nó không thể giải quyết mọi vấn đề nảy sinh trong cuộc sống vốn rất đa dạng và phức tạp này.
BHCN phi nhân thọ trong BHTM có thể áp dụng một cách linh hoạt ở những khu vực kinh tế mà chưa có sự hiện diện của BHXH, nó có thé bù đắp thêm những tôn thất mà BHXH không đáp ứng được hoặc mới khắc phục được một phan, và có thé đáp ứng được nhiều nhu cầu khác nhau của con người. So với BHXH, BHCN phi nhân thọ trong BHTM có đối tượng tham gia rộng hơn; quỹ bảo hiểm được hình thành chủ yếu từ phí bảo hiểm mà người tham gia đóng góp; số tiền chi tra căn cứ vào sự thuận và cam kết trong hợp đồng. Hình thức bảo hiểm chủ yếu ở đây là tự nguyện. Điểm khác nhau rõ nhất là phí BHXH được xác định căn cứ vào tiền lương của người lao động do Nhà nước quy định, còn trong BHTM phi bảo hiểm phụ thuộc vào nhiều yếu tố và việc tính toán mức phí rất phức tạp.
Ngoài ra, sự khác nhau còn được thê hiện ở cơ sở pháp lý của sự cam kết, cơ quan tô chức thực hiện. Như vậy, nghiệp vụ BHCN phi nhân thọ có vai trò hết sức quan trọng giúp mọi người chống lại những bap bênh của cuộc sống trong sự đa dạng và phức tạp của rủi ro. Đối với người tham gia BHCN phi nhân thọ: Khi tham gia bảo hiểm họ có quyền yên tâm hơn về mặt tinh thần trong cuộc sống, yên tâm lao động và sản xuất. BHCN phi nhân thọ có thể đảm bảo cho họ và gia đình họ có một nguồn tài chính cần thiết dé trang trải cuộc sống khi không may xảy ra rủi ro ảnh hưởng đến thu nhập của họ.
Hơn nữa khi khách hàng tham gia mua bảo hiểm cho người thân còn thê hiện sự quan tâm tới gia đình của mình, tạo động lực cho cuộc sông. Sinh viên: Lê Văn Duy Lóp: Bảo hiểm 61A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 13 GVHD: TS Phan Anh Tuấn Đối với các tổ chức, doanh nghiệp tham gia BHCN phi nhân thọ cho nhân viên: Điều này thé hiện sự quan tâm tới người lao động, khiến họ yên tâm làm việc, như vậy sẽ giúp nâng cao năng suất, lợi nhuận của công ty, uy tín và thương hiệu của doanh nghiệp trên thị trường. Mặt khác, khi có rủi ro xảy ra thì công ty, doanh nghiệp có thé giảm được những khoản bồi thường vì có bảo hiểm chỉ trả. Đối với xã hội: BHCN phi nhân thọ góp phần chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng và cho toàn xã hội, thé hiện sự tương thân tương 4i, 14 lành dum lá rách.
Mat khác, BHCN phi nhân thọ cũng góp phần đảm bảo an sinh xã hội, phát triển kinh tế xã hội, là công cụ để huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong công chúng, tạo việc làm, giải quyết các vẫn đề xã hội. Đặc điểm của Bảo hiểm Con người phi nhân thọ BHCN phi nhân thọ thuộc loại hình BHCN, một trong 3 loại hình của BHTM và vì có đối tượng đặc biệt liên quan đến hoạt động sống của con người, nên BHCN phi nhân thọ có nhiều tính chất đặc trưng của BHCN: - Do tính mạng, sức khỏe của con người là vô giá nên trong BHCN không có khái niệm “giá trị bảo hiểm” và không sử dụng thuật ngữ “số tiền bồi thường” mà thay bang “số tiền chỉ tra” hay “chi trả bảo hiểm”. - Trong BHCN, số tiền bảo hiểm (STBH) là giới hạn trách nhiệm của nhà bảo hiểm, tuy nhiên khác với bảo hiểm tài sản, STBH ở đây không bị giới hạn bởi giá trị bảo hiểm. Số tiền bảo hiểm được lựa chọn dựa trên sự thỏa thuận giữa bên mua bảo hiểm và DNBH, nhưng đó không phải là sự biểu hiện bằng tiền của đối tượng bảo hiểm.
STBH của hợp đồng thường chia thành nhiều mức khác nhau dựa trên các yếu tổ như mức thu nhập bình quân của dân cư; mức chi phí y tế trung bình; tình hình cạnh tranh trên thị trường của các sản phẩm bảo hiểm cùng loại nghiệp vụ. - BHCN không áp dụng “nguyên tắc thế quyền” và “nguyên tắc đóng góp” mà áp dụng “nguyên tắc khoán”, theo đó việc xác định STBH dựa trên cơ sở thỏa thuận tự nguyện giữa người tham gia bảo hiểm và công ty bảo hiểm. Thông thường người tham gia bảo hiểm sẽ lựa chọn STBH phụ thuộc vào khả năng và nhu cầu tài chính trong tương lai, với công ty bảo hiểm việc chấp nhận STBH là bao nhiêu phụ thuộc vào khả năng tài chính của công ty và số lượng người tham gia bảo hiểm. Đồng thời theo nguyên tắc này việc xác định số tiền chi trả bảo hiểm cũng được tính toán dựa trên thỏa thuận của hai bên do không xác định được giá trị thiệt hại thực tế.
Sinh viên: Lê Văn Duy Lóp: Bảo hiểm 61A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 14 GVHD: TS Phan Anh Tuấn Khác với BHCN nhân tho là quá trình bảo hiểm các rủi ro liên quan đến sinh mạng, cuộc sống và tuổi thọ của con người, BHCN phi nhân thọ mang thêm những đặc điêm sau đây: - Hậu quả của rủi ro mang tính chât thiệt hại vì rủi ro ở đây là tai nạn, bệnh tật, ôm đau, thai sản. liên quan đên thân thê và sức khỏe của con người. Tính chât rủi ro được bộc lộ khá rõ còn tính chất tiết kiệm không được thẻ hiện. - Người được bảo hiểm thường được quy định trong một khoảng tuổi nào đó, các công ty bảo hiém không chấp nhận bảo hiểm cho những người có độ tuổi quá thấp hay quá cao.
Ví dụ ở Việt Nam các công ty bảo hiểm thường không chấp nhận bảo hiểm cho trẻ em dưới 12 tháng tuổi và những người trên 65 tudi, ở nước Anh thì trẻ em đưới 3 tuôi và người trên 65 tuổi không được các công ty bảo hiểm chấp nhận. - Thời hạn BHCN phi nhân thọ ngắn hon BHCN nhân thọ, thường là 1 năm ví dụ như : bảo hiểm tai nạn 24/24, bảo hiểm trợ cấp năm viện. bên cạnh đó còn có những sản phẩm bảo hiểm mà thời hạn chỉ có vài ngày, vài giờ như Bảo hiểm tai nạn hành khách - Các nghiệp vụ BHCN phi nhân thọ thường được triển khai kết hợp với các nghiệp vụ khác trong cùng một hợp đồng bảo hiểm.