Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ CỦA NGƯỜI PHÁT HÀNH QUẢNG CÁO THƯƠNG MẠI TRỰC TUYẾN 1. Khái quát lý luận về quảng cáo thương mại trực tuyến và người phát hành quảng cáo thương mại trực tuyến 1. Khái niệm và đặc điểm của quảng cáo thương mại trực tuyến 1. Khái niệm quảng cáo thương mại trực tuyến Dưới góc độ ngôn ngữ học, quảng cáo là thông báo thông tin một cách rộng rãi.
Việc giới thiệu rộng rãi thông tin không chỉ là nhu cầu của hoạt động kinh doanh, mà còn là công việc rất cần thiết để đáp ứng mục tiêu, nhiệm vụ chính trị, văn hóa, xã hội. Theo Luật Quảng cáo, “quảng cáo là việc sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có mục đích sinh lợi; sản phẩm, dịch vụ không có mục đích sinh lợi; tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hang hóa, dịch vụ được giới thiệu, trừ tin thời sự; chính sách xã hội; thông tin cá nhân” [71, Điều 2]. Như vậy, có thể hiểu, đối tượng của hoạt động quảng cáo có thể là hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có khả năng mang lại lợi nhuận cho tổ chức, cá nhân hoặc các dịch vụ, thông tin nhằm thực hiện một mục tiêu chính trị, văn hóa, xã hội nào đó. Tổ chức, cá nhân có nhu cầu quảng cáo có thể là thương nhân hoặc không phải thương nhân và hoạt động quảng cáo có thể được thực hiện bởi nhiều chủ thể khác nhau.
Quảng cáo thương mại là một trong số các loại hình quảng cáo nói chung, tuy nhiên, theo Luật Thương mại, “quảng cáo thương mại còn là hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân để giới thiệu với khách hàng về hoạt động kinh doanh hàng hoá, dịch vụ của mình”[72, Điều 102].Hoạt động quảng cáo của doanh nghiệp là những nỗ lực nhằm tác động đến hành vi, thói quen mua hàng của người tiêu dùng hay khách hàng bằng cách cung cấp những thông điệp bán hàng theo cách thuyết phục về sản phẩm hay dịch vụ của người bán nhằm thu được lợi nhuận một cách hiệu quả nhất. Như vậy, có thể hiểu hoạt động của thương nhân sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có mục 9 đích sinh lợi; hoạt động quảng cáo cho thương nhân khác để thu phí dịch vụ là hoạt động quảng cáo thương mại. Cũng như các loại hình quảng cáo khác, quảng cáo thương mại trực tuyến nhằm cung cấp thông tin, đẩy nhanh tiến độ giao dịch giữa người mua và người bán. Nhưng quảng cáo thương mại trực tuyến khác với các loại hình quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng khác, nó giúp người tiêu dùng có thể tương tác với quảng cáo thông qua các thiết bị có kết nối mạng internet, đồng thời, nó còn là hành vi xúc tiến thương mại.
Quảng cáo thương mại trực tuyến đã tạo cơ hội cho các nhà quảng cáo nhắm chính xác vào khách hàng của mình, giúp họ tiến hành quảng cáo theo đúng với sở thích và thị hiếu của người tiêu dùng. Các phương tiện thông tin đại chúng khác cũng có khả năng nhắm chọn, nhưng chỉ có mạng internet mới có khả năng tốt nhất trong công việc này. Xét về tính hiệu quả và tính phân loại, quảng cáo thương mại trực tuyến đem lại cho doanh nghiệp nhiều cơ hội quảng bá sản phẩm tới khách hàng tiềm năng một cách có chọn lọc hơn và với một mức chi phí hợp lý hơn so với các sản phẩm quảng cáo khác. Tuy nhiên, còn một thuận lợi vô cùng lớn quảng cáo thương mại trực tuyến đem lại cho khách hàng mà ít người biết tới nếu chưa trực tiếp sử dụng dịch vụ, đó là khả năng cung cấp các công cụ trực tuyến nhằm quản lý và đánh giá hiệu quả chiến dịch quảng cáo.
Để thực hiện và quản lý tốt môt chiến dịch quảng cáo thương mại trực tuyến, cần xây dựng kế hoạch theo các bước sau: (i) Xác định mục tiêu: Doanh nghiệp tiến hành quảng cáo nhằm mục đích gì? Quảng bá hình ảnh? Giới thiệu sản phẩm mới? Tăng doanh thu?… Khi đã xác định được mục tiêu, mọi hoạt động trong chiến dịch sẽ nhằm hướng tới đạt được mục tiêu đó, hãy xác định mục tiêu trong cả ngắn hạn và dài hạn để dễ dàng quản lý và đánh giá hiệu quả hơn. (ii) Lập kế hoạch quảng cáo: Đây là bước tối quan trọng cho một chiến dịch quảng cáo thành công. Kế hoạch càng chi tiết, quản lý càng hiệu quả. Các tiêu chí cần được xác định rõ trong bản kế hoạch gồm có thông điệp và đối tượng tiếp nhận 10 quảng cáo, ngân sách, thời gian chạy chiến dịch và hiệu quả mong muốn thu được sau chiến dịch.
Mỗi hình thức quảng cáo có những ưu, nhược điểm khác nhau, hãy lựa chọn hình thức quảng cáo dựa trên mục đích đã đặt ra cho chiến dịch. Về cách tính chi phí quảng cáo trực tuyến, đa số các nhà cung cấp dịch vụ đều tính theo một trong số các cách sau: Chi phí quảng cáo tính theo thời gian đăng quảng cáo (theo tuần hoặc theo tháng); chi phí dựa trên số lần quảng cáo xuất hiện (là cách tính chi phí hiệu quả hơn nhiều so với cách tính chi phí cố định do nó tính trên số lần người đọc chủ động mở thông điệp quảng cáo); CPC (cost per click) là hình thức đang khá được ưa chuộng do nó dung hòa giữa quyền lợi của bên bán và bên mua quảng cáo. Người mua quảng cáo có lợi do chỉ phải trả tiền khi người xem click vào thông điệp quảng cáo, tuy nhiên, chi phí cho một lần click thường khá cao và hiện tượng click giả để kiếm tiền chưa được giải quyết triệt để… (iv) Ký kết hợp đồng quảng cáo: Xu hướng hiện tại của thị trường quảng cáo trực tuyến tại Việt Nam là sự hình thành các nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo trung gian thay cho việc các chủ website phải tự khai thác quảng cáo trên site của mình. Lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ quảng cáo trực tuyến chuyên nghiệp cho chiến dịch của mình đồng nghĩa với việc bạn sẽ được tư vấn tốt và chăm sóc tốt hơn.
(v) Theo dõi và đánh giá hiệu quả của quảng cáo: Tính linh hoạt là ưu điểm nổi trội của quảng cáo trực tuyến. Việc thay đổi nội dung thông điệp và ngày giờ chạy quảng cáo luôn được tiến hành rất nhanh chóng và thuận tiện. Nhiều hình thức quảng cáo mới xuất hiện còn cho phép bên mua quảng cáo theo dõi và quản lý chiến dịch trực tiếp trên các tài khoản cá nhân. Đối với đa số các hình thức khác, bên mua quảng cáo sẽ được cung cấp các thông số cơ bản liên quan đến lượng hiển thị, click và IP.
Nếu không được bên cung cấp dịch vụ hỗ trợ thống kê về những số liệu này, bạn hoàn toàn có thể sử dụng dịch vụ miễn phí Google Analytics theo cập nhật các bảng thống kê chi tiết về số lượng khách đã viếng thăm website. 11 (vi) Báo cáo hiệu quả quảng cáo: Dựa trên những số liệu đã có, việc tổng kết và lập báo cáo về hiệu quả của chiến dịch trở nên khá đơn giản. Các số liệu cho phép đánh giá bước đầu về mức độ hoàn thành mục tiêu đã đề ra trước chiến dịch, từ đó duy trì hoặc điều chỉnh các tiêu chí để chiến dịch tiếp theo sẽ đạt được hiệu quả cao hơn. Với công nghệ hiện nay, các doanh nghiệp không chỉ xây dựng được website cung cấp các thông tin của mình tới công chúng, mà thông qua các công nghệ mới, doanh nghiệp còn có thể thu thập ý kiến của khách hàng, lắng nghe và trả lời phản hồi của khách hàng ngay trên website.
Hơn thế, các trang mạng xã hội cũng được doanh nghiệp sử dụng triệt để, trở thành một kênh giao tiếp chính thống giữa doanh nghiệp và khách hàng. Nhờ đó, những quảng cáo của doanh nghiệp trên internet cũng dễ dàng đón nhận những ý kiến của người xem và đưa ra những cải tiến và điều chỉnh phù hợp. Quảng cáo truyền hình, phát thanh hay các hình thức khác không dễ gì làm được điều này, hoặc có thì sẽ phải gánh một mức chi phí khổng lồ. Tuy nhiên hiện nay, chưa có một văn bản pháp luật nào định nghĩa chính thức về quảng cáo thương mại trực tuyến, nhưng bằng những nghiên cứu và phân tích ở trên, chúng ta có thể đưa ra khái niệm: “Quảng cáo thương mại trực tuyến là một loại hình dịch vụ nhằm tác động đến hành vi, thói quen mua hàng của người tiêu dùng hay khách hàng bằng việc cung cấp những thông điệp bán hàng theo cách thuyết phục về sản phẩm hay dịch vụ của người bán nhằm thu được lợi nhuận một cách hiệu quả nhất thông qua các phương tiện điện tử có kết nối mạng internet”.
Đặc điểm của quảng cáo thương mại trực tuyến Mục đích của quảng cáo thương mại là giới thiệu về hàng hoá dịch vụ để xúc tiến thương mại, đáp ứng nhu cầu cạnh tranh và mục tiêu lợi nhuận của thương nhân. Thông qua các hình thức truyền đạt thông tin, thương nhân giới thiệu về một loại hàng hóa, dịch vụ mới, tính ưu việt về chất lượng giá cả, khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng. Như vậy, thương nhân có thể tạo sự nhận biết và kiến thức về hàng hóa dịch vụ; có thể thu hút khách hàng đang sử dụng hàng hóa, dịch vụ của công ty 12 khác thông qua việc nhấn mạnh đặc điểm và những lợi ích của một nhãn hiệu cụ thể hoặc thông qua việc so sánh tính ưu việt của sản phẩm với các sản phẩm cùng loại. Đây thực sự là những lợi thế mà thương nhân có thể khai thác vì nó có ý nghĩa rất lớn trong việc định hướng nhu cầu tiêu dùng xã hội, bao gồm cả tiêu dùng cho cá nhân và tiêu dùng cho sản xuất.
Trong thế giới rộng lớn của internet với hàng tỷ người đang sử dụng hàng ngày, phần lớn trong số họ thường đọc quảng cáo trực tuyến khi lướt web và đó là cơ hội lớn để quảng cáo tiếp thị doanh nghiệp - sản phẩm - dịch vụ trực tuyến trên internet. Khi internet bắt đầu bùng nổ tại Việt Nam, cũng là lúc các doanh nghiệp nhìn thấy tiềm năng và hiệu quả của thị trường quảng cáo thương mại trực tuyến bên cạnh các kênh quảng cáo truyền thống như truyền hình, radio hay báo in… Và internet marketing gần như đã trở thành lựa chọn số 1 cho các hoạt động marketing. Số lượng doanh nghiệp sử dụng các công cụ tiếp thị online ngày càng tăng, ngân sách dành cho internet marketing cũng ngày càng cao.