Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính Theo Luật Cạnh Tranh 2018

Tài liệu nghiên cứu Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính theo luật cạnh tranh 2018, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về luật học.

• Tác giả: Hà Tiến Huy
• Người hướng dẫn: ThS. Đặng Quốc Chương
• Trường học: Trường Đại Học Luật Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Thương Mại
• Đề tài: Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính Theo Luật Cạnh Tranh 2018
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. LÝ LUẬN VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH
• 0.1.1. Tổng quan về cạnh tranh không lành mạnh
• 0.1.2. Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính trong pháp luật cạnh tranh
• 0.1.3. Bối cảnh cạnh tranh không lành mạnh bằng lôi kéo khách hàng bất chính
• 0.1.4. Đặc trưng của hành vi lôi kéo khách hàng bất chính
• 0.1.5. Các dạng lôi kéo khách hàng bất chính
• 0.1.6. Sự cần thiết điều chỉnh lôi kéo khách hàng bất chính trong pháp luật cạnh tranh
• 0.1.7. Bảo vệ doanh nghiệp
• 0.1.8. Bảo vệ khách hàng
• 0.1.9. Bảo vệ thị trường
• KẾT LUẬN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH
• 1.1. Tổng quan về cạnh tranh không lành mạnh
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH
• 2.1. Tổng quan pháp luật điều chỉnh hành vi lôi kéo khách hàng bất chính
• 2.2. Nhận diện hành vi lôi kéo khách hàng bất chính trong Luật Cạnh tranh 2018
• 2.2.1. Chủ thể thực hiện hành vi
• 2.2.2. Mục đích của hành vi
• 2.2.3. Hai dạng hành vi khách quan
• 2.2.4. Hậu quả của hành vi
• 2.2.5. Mối quan hệ điều chỉnh giữa Luật Cạnh tranh 2018 và các luật chuyên ngành về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính
• 2.2.6. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật lôi kéo khách hàng bất chính
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính Tổng Quan Quan Trọng 55 ký tự

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt hiện nay, hành vi lôi kéo khách hàng bất chính đang trở thành một vấn đề nhức nhối. Các doanh nghiệp, vì lợi nhuận, sẵn sàng sử dụng những thủ đoạn tinh vi để chiếm đoạt khách hàng từ đối thủ, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho thị trường và người tiêu dùng. Điều này không chỉ xâm phạm lợi ích người tiêu dùng mà còn gây ra sự bất bình đẳng trong cạnh tranh, làm suy yếu uy tín doanh nghiệp chân chính. Do đó, việc hiểu rõ bản chất và các hình thức của hành vi này là vô cùng quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh Luật Cạnh Tranh 2018 đang được thực thi. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích các khía cạnh của hành vi lôi kéo bất chính, từ đó đưa ra những giải pháp và khuyến nghị giúp doanh nghiệp và cơ quan quản lý đối phó hiệu quả với vấn đề này. Theo Hà Tiến Huy, hành vi lôi kéo khách hàng bất chính ngày càng phổ biến dưới dạng cung cấp thông tin gian dối, cung cấp thông tin gây nhầm lẫn.

1.1. Định Nghĩa Hành Vi Cạnh Tranh Không Lành Mạnh

Để hiểu rõ về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, cần phải nắm vững khái niệm cạnh tranh không lành mạnh. Đây là những hành vi trái với các chuẩn mực đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng. Cạnh tranh không lành mạnh bao gồm nhiều hình thức khác nhau, từ quảng cáo sai sự thật đến bán hàng đa cấp bất chính. Điều quan trọng là những hành vi này đều nhằm mục đích cản trở cạnh tranh và gián đoạn hoạt động kinh doanh của đối thủ. Việc phân biệt rõ giữa cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh không lành mạnh là rất quan trọng để đảm bảo một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch. Theo Luật Cạnh tranh 2018, hành vi này là hành vi của doanh nghiệp trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác.

1.2. Mối Liên Hệ Giữa CTKLM và Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính

Lôi kéo khách hàng bất chính là một hình thức cụ thể của cạnh tranh không lành mạnh. Nó tập trung vào việc sử dụng các thủ đoạn để chiếm đoạt khách hàng từ đối thủ, thường thông qua lừa dối khách hàng, gây nhầm lẫn hoặc cung cấp thông tin sai lệch. Trong nhiều trường hợp, hành vi lôi kéo bất chính còn vi phạm các quy định về quảng cáo, khuyến mại và bảo vệ người tiêu dùng. Việc xác định rõ mối liên hệ này giúp cho việc áp dụng luật cạnh tranh 2018 và các văn bản pháp luật liên quan một cách hiệu quả hơn. Hơn nữa, nó giúp doanh nghiệp nhận thức rõ hơn về những hành vi bị cấm, từ đó xây dựng một chiến lược kinh doanh bền vững và tuân thủ pháp luật. Hành vi này ngày càng phổ biến, gây ra những hậu quả tiêu cực đối với khách hàng, doanh nghiệp và thị trường.

II. Nhận Diện Rủi Ro Vấn Đề Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính 59 ký tự

Trong thực tế, việc nhận diện hành vi lôi kéo khách hàng bất chính không phải lúc nào cũng dễ dàng. Các doanh nghiệp thường sử dụng những chiêu trò tinh vi, khó phát hiện để lừa dối khách hàng và gây nhầm lẫn. Điều này đòi hỏi các cơ quan quản lý phải có sự am hiểu sâu sắc về thị trường và các hoạt động kinh doanh, cũng như khả năng phân tích và đánh giá thông tin một cách chính xác. Bên cạnh đó, việc xâm phạm lợi ích người tiêu dùng và thiệt hại kinh tế do hành vi này gây ra cũng là một vấn đề đáng lo ngại. Các doanh nghiệp bị chiếm đoạt khách hàng có thể phải đối mặt với nguy cơ phá sản, trong khi người tiêu dùng có thể mua phải sản phẩm kém chất lượng hoặc dịch vụ không đảm bảo. Theo tác giả khóa luận, bản thân các cơ quan nhà nước cũng ý thức được sự gia tăng của các hành vi LKKHBC trong thị trường kinh doanh của Việt Nam, cùng những mâu thuẫn trong LCT 2004.

2.1. Các Hình Thức Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính Phổ Biến

Các hình thức lôi kéo khách hàng bất chính rất đa dạng và ngày càng biến tướng. Một số hình thức phổ biến bao gồm: Quảng cáo sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng của sản phẩm; So sánh trực tiếp hoặc gián tiếp với sản phẩm của đối thủ một cách không công bằng; Sử dụng thông tin sai lệch để hạ uy tín của đối thủ; Khuyến mại không trung thực, tạo phản hồi tiêu cực; và Bán hàng đa cấp biến tướng, lừa dối khách hàng. Những hình thức này không chỉ gây thiệt hại cho đối thủ cạnh tranh mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng và trật tự thị trường. Vì vậy, cần có sự giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm minh đối với những hành vi này. Các hình thức này gây ra những hậu quả tiêu cực đối với khách hàng, doanh nghiệp và thị trường.

2.2. Hậu Quả Của Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính Đối Với Doanh Nghiệp

Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc bị chiếm đoạt khách hàng có thể dẫn đến giảm doanh thu, lợi nhuận, thậm chí là phá sản. Bên cạnh đó, uy tín doanh nghiệp cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, gây khó khăn cho việc xây dựng và phát triển thương hiệu. Ngoài ra, các doanh nghiệp còn phải tốn kém chi phí để đối phó với những hành vi cạnh tranh không lành mạnh, như chi phí pháp lý, chi phí truyền thông để bảo vệ danh tiếng. Việc ngăn chặn và xử lý hiệu quả những hành vi này là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và duy trì một môi trường cạnh tranh lành mạnh.

III. Giải Pháp Chống Lôi Kéo Bất Chính Luật Cạnh Tranh 58 ký tự

Luật Cạnh Tranh 2018 là một công cụ quan trọng để chống lại hành vi lôi kéo khách hàng bất chính. Luật này quy định rõ các hành vi bị cấm, cũng như các biện pháp xử lý đối với những hành vi vi phạm. Việc áp dụng hiệu quả luật cạnh tranh 2018 sẽ giúp tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng và minh bạch, bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Tuy nhiên, để luật cạnh tranh 2018 phát huy tối đa hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Cần có cơ chế giám sát và thực thi hiệu quả, cũng như sự tham gia tích cực của cộng đồng trong việc phát hiện và tố cáo những hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Ngoài ra, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức về luật cạnh tranh 2018 cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. LCT 2018 đã có những thay đổi tích cực đối với quy định về hành vi CTKLM.

3.1. Các Quy Định Của Luật Cạnh Tranh 2018 Về Lôi Kéo Khách Hàng

Luật Cạnh Tranh 2018 quy định rõ các hành vi lôi kéo khách hàng bất chính bị cấm, bao gồm: Cung cấp thông tin sai lệch hoặc gây nhầm lẫn về sản phẩm, dịch vụ; So sánh không công bằng với sản phẩm, dịch vụ của đối thủ; Sử dụng các biện pháp gian lận thương mại để chiếm đoạt khách hàng; Gây rối hoạt động kinh doanh của đối thủ; và Các hành vi khác vi phạm nguyên tắc cạnh tranh lành mạnh. Luật cũng quy định các biện pháp xử lý đối với những hành vi vi phạm, như phạt tiền, thu hồi giấy phép kinh doanh và các biện pháp khắc phục hậu quả khác. Việc tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định của luật cạnh tranh 2018 là rất quan trọng để đảm bảo một môi trường kinh doanh công bằng và bền vững. Vì thế, cần có sự giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm minh đối với những hành vi này.

3.2. Biện Pháp Xử Lý Vi Phạm Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính

Các biện pháp xử lý đối với hành vi lôi kéo khách hàng bất chính bao gồm: Xử phạt hành chính với mức phạt tiền tùy theo mức độ vi phạm; Buộc cải chính thông tin sai lệch hoặc gây nhầm lẫn; Thu hồi giấy phép kinh doanh đối với những trường hợp vi phạm nghiêm trọng; Trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho đối thủ cạnh tranh hoặc người tiêu dùng bị thiệt hại; và Các biện pháp khắc phục hậu quả khác, như gỡ bỏ quảng cáo sai sự thật, thu hồi sản phẩm kém chất lượng. Việc áp dụng các biện pháp xử lý này phải đảm bảo tính nghiêm minh, công bằng và minh bạch, nhằm răn đe các hành vi vi phạm và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Bên cạnh các nguyên tắc mang tính định tính về CTKLM, LCT 2018 cũng đưa ra danh sách các hành vi CTKLM bị cấm tại Điều 45.

IV. Hướng Dẫn Ngăn Chặn Cách Doanh Nghiệp Tránh Lôi Kéo 59 ký tự

Để ngăn chặn hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, doanh nghiệp cần xây dựng một chiến lược kinh doanh dựa trên sự trung thực, minh bạch và tuân thủ pháp luật. Cần chú trọng đến chất lượng sản phẩm, dịch vụ và xây dựng uy tín doanh nghiệp thông qua những hành động thiết thực. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần chủ động giám sát và phát hiện những hành vi cạnh tranh không lành mạnh từ đối thủ, cũng như phối hợp với các cơ quan quản lý để xử lý những hành vi này. Việc xây dựng một văn hóa kinh doanh lành mạnh, dựa trên sự tôn trọng đối thủ và quyền lợi người tiêu dùng, là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Việc chủ động giám sát và phát hiện những hành vi cạnh tranh không lành mạnh từ đối thủ giúp tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng.

4.1. Xây Dựng Văn Hóa Kinh Doanh Trung Thực Minh Bạch

Văn hóa kinh doanh trung thực, minh bạch là nền tảng để ngăn chặn hành vi lôi kéo khách hàng bất chính. Doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống giá trị cốt lõi dựa trên sự trung thực, minh bạch và trách nhiệm xã hội. Điều này đòi hỏi sự cam kết từ lãnh đạo cao nhất, cũng như sự tham gia của tất cả các thành viên trong tổ chức. Cần có quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ để đảm bảo rằng mọi hoạt động kinh doanh đều tuân thủ các quy định pháp luật và đạo đức kinh doanh. Hơn nữa, doanh nghiệp cần khuyến khích nhân viên báo cáo những hành vi vi phạm, cũng như tạo ra một môi trường làm việc mà sự trung thực được đánh giá cao.

4.2. Tăng Cường Giám Sát Và Phát Hiện Vi Phạm

Doanh nghiệp cần tăng cường giám sát và phát hiện những hành vi cạnh tranh không lành mạnh từ đối thủ, cũng như từ chính nội bộ doanh nghiệp. Có thể sử dụng các công cụ giám sát thị trường, phân tích dữ liệu và thu thập thông tin từ khách hàng để phát hiện những dấu hiệu bất thường. Khi phát hiện vi phạm, cần báo cáo kịp thời cho các cơ quan quản lý và phối hợp để xử lý theo quy định của pháp luật. Việc chủ động giám sát và phát hiện vi phạm không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi của mình mà còn góp phần xây dựng một môi trường cạnh tranh lành mạnh.

V. Nghiên Cứu Điển Hình Phân Tích Vụ Vi Phạm Lôi Kéo 58 ký tự

Việc phân tích các vụ vi phạm lôi kéo khách hàng bất chính điển hình là rất quan trọng để rút ra những bài học kinh nghiệm và nâng cao hiệu quả phòng ngừa. Các vụ việc này thường liên quan đến các hành vi quảng cáo sai sự thật, so sánh không công bằng, hoặc sử dụng các chiêu trò gian lận thương mại. Việc nghiên cứu kỹ các vụ việc này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các thủ đoạn mà doanh nghiệp thường sử dụng, cũng như những lỗ hổng trong quy định pháp luật. Từ đó, có thể đưa ra những giải pháp và khuyến nghị phù hợp để ngăn chặn và xử lý hiệu quả những hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Cần có cơ chế giám sát và thực thi hiệu quả, cũng như sự tham gia tích cực của cộng đồng trong việc phát hiện và tố cáo những hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

5.1. Phân Tích Chi Tiết Vụ Vi Phạm Cụ Thể

Phân tích chi tiết một vụ vi phạm cụ thể giúp làm rõ các yếu tố cấu thành hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, như chủ thể vi phạm, hành vi vi phạm, hậu quả gây ra và cơ sở pháp lý để xử lý. Cần xem xét kỹ các bằng chứng, chứng cứ và lời khai của các bên liên quan để xác định rõ bản chất của vụ việc. Việc phân tích này cũng giúp chúng ta nhận diện những khó khăn và thách thức trong quá trình điều tra, xử lý, từ đó đề xuất những giải pháp để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Các hình thức này không chỉ gây thiệt hại cho đối thủ cạnh tranh mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng và trật tự thị trường.

5.2. Bài Học Kinh Nghiệm Rút Ra

Từ việc phân tích các vụ vi phạm điển hình, có thể rút ra những bài học kinh nghiệm quý giá để phòng ngừa và xử lý hiệu quả hành vi lôi kéo khách hàng bất chính. Các bài học này có thể liên quan đến việc tăng cường giám sát, hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và người tiêu dùng, hoặc tăng cường hợp tác giữa các cơ quan quản lý. Việc áp dụng những bài học này vào thực tiễn sẽ giúp tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh và bền vững. Cần có sự giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm minh đối với những hành vi này.

VI. Tương Lai Của Cạnh Tranh Chống Lôi Kéo Bất Chính 59 ký tự

Trong tương lai, việc chống lại hành vi lôi kéo khách hàng bất chính sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn, khi thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt và các thủ đoạn cạnh tranh không lành mạnh ngày càng tinh vi hơn. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng từ các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Cần có sự đổi mới trong tư duy và phương pháp tiếp cận, cũng như sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể xây dựng một môi trường cạnh tranh lành mạnh và bền vững, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Việc phân tích này cũng giúp chúng ta nhận diện những khó khăn và thách thức trong quá trình điều tra, xử lý, từ đó đề xuất những giải pháp để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

6.1. Hoàn Thiện Pháp Luật Về Cạnh Tranh

Việc hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh là một yếu tố then chốt để chống lại hành vi lôi kéo khách hàng bất chính. Cần rà soát và sửa đổi các quy định hiện hành để đảm bảo tính rõ ràng, minh bạch và khả thi. Đồng thời, cần bổ sung những quy định mới để đối phó với những hình thức cạnh tranh không lành mạnh mới xuất hiện. Việc hoàn thiện pháp luật cần dựa trên cơ sở nghiên cứu khoa học, kinh nghiệm thực tiễn và tham khảo pháp luật quốc tế. Quan trọng hơn, việc áp dụng luật cạnh tranh 2018 và các văn bản pháp luật liên quan một cách hiệu quả hơn.

6.2. Nâng Cao Nhận Thức Về Cạnh Tranh Lành Mạnh

Nâng cao nhận thức về cạnh tranh lành mạnh là một nhiệm vụ quan trọng để xây dựng một môi trường kinh doanh văn minh. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục cho doanh nghiệp và người tiêu dùng về các quy định của pháp luật cạnh tranh, cũng như những lợi ích của cạnh tranh lành mạnh. Đồng thời, cần khuyến khích doanh nghiệp xây dựng văn hóa kinh doanh dựa trên sự trung thực, minh bạch và trách nhiệm xã hội. Việc nâng cao nhận thức sẽ giúp tạo ra một sự đồng thuận trong xã hội về tầm quan trọng của cạnh tranh lành mạnh và sự phản đối đối với những hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Văn hóa kinh doanh trung thực, minh bạch là nền tảng để ngăn chặn hành vi lôi kéo khách hàng bất chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH 1. Tổng quan về cạnh tranh không lành mạnh Cạnh tranh là một trong ba quy luật phổ biến của nền kinh tế thị trường, đóng vai trò quan trọng và là động lực thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế, góp phần nâng cao đời sống của con người.2 Bản chất của cạnh tranh là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh doanh nhằm giành lấy một lợi thế nhất định để đạt được những mục tiêu trong kinh doanh cũng như đảm bảo sự tồn tại của các chủ thể đó trong thị trường. Từ đây, trong quá trình cạnh tranh, với nền kinh tế thị trường đa dạng thành phần cùng quyền tự do kinh doanh, các chủ thể kinh doanh luôn tìm mọi phương thức để thu hút khách hàng, mở rộng thị phần, do đó, bên cạnh việc sử dụng các biện pháp cạnh tranh chính đáng như chất lượng sản phẩm, giá cả sản phẩm, chế độ chăm sóc khách hàng, nguồn lực, khả năng kinh doanh,… thì một số chủ thể kinh doanh còn sử dụng các biện pháp cạnh tranh không chính đáng nhằm làm giảm khả năng cạnh tranh và gây thiệt hại cho đối thủ, đó là những hành vi CTKLM. Như vậy, CTKLM luôn có bản chất là không đẹp, bất chính nhằm vào đối thủ cạnh tranh cụ thể nào đó, nó là những hành vi cạnh tranh gây cản trở hoạt động hoặc gây thiệt hại trực tiếp hoặc gián tiếp đến chủ thể kinh doanh khác.3 Các hành vi CTKLM xuất hiện từ rất sớm, cùng với sự xuất hiện của việc thừa nhận và bảo hộ quyền kinh doanh, vì thế, pháp luật chống CTKLM là lĩnh vực pháp luật hình thành và phát triển sớm hơn so với pháp luật chống hạn chế cạnh tranh và kiểm soát độc quyền.4 Pháp luật chống CTKLM được ra đời nhằm đảm bảo các hoạt động kinh doanh được diễn ra một cách công bằng và không bị ảnh hưởng bởi các tác động tiêu cực từ những hành vi CTKLM.

Ở góc độ pháp luật quốc tế, Điều 10 bis Công ước Paris 1883 về bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp (được bổ sung vào Công ước năm 1900 và được sửa đổi lần cuối theo Văn bản Stockholm năm 1967) quy định hành vi CTKLM rằng: “Bất kỳ hành vi cạnh tranh nào đi ngược lại các thông lệ trung thực, thiện chí trong công nghiệp hoặc trong thương mại đều là hành vi cạnh tranh không lành mạnh”. Quy định này được xem là một trong những định nghĩa pháp lý phổ biến và lâu đời nhất5, tuy nhiên tiêu chí đánh giá về tính lành mạnh và không lành mạnh của hành 2 Trường Đại học Luật Tp. Hồ Chí Minh (2012), Giáo trình pháp luật về cạnh tranh và giải quyết tranh chấp thương mại, Nhà xuất bản Hồng Đức, tr.1 3 Tăng Văn Nghĩa (2009), Giáo trình Luật Cạnh tranh, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, tr. 133 4 Trường Đại học Luật Tp.

Hồ Chí Minh, tlđd (2), tr. 35, 36 5 Đoàn Tử Tích Phước, “Chế định cạnh tranh không lành mạnh trong pháp luật cạnh tranh”, http://www.vn/Modules/CMS/Upload/31/2009_8_11/Bai%20viet%20Toa%20dam%20ve%20CTKL M%20-%20Mr%20Phuoc.doc, truy cập ngày 20/3/2019 5 vi cạnh tranh là “các thông lệ trung thực và thiện chí” vẫn chưa rõ ràng và ổn định, thể hiện ý bỏ ngỏ cho pháp luật quốc gia của các nước thành viên tự định đoạt, phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội và lịch sử của quốc gia đó. Ở Việt Nam, trên tinh thần của Công ước Paris, LCT 2004 đã quy định về hành vi CTKLM như sau: “Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh trái với các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng”6. Tuy nhiên, trong quá trình thực thi, khái niệm này còn bộc lộ một số điểm hạn chế bởi tiêu chí đánh giá tính lành mạnh và không lành mạnh còn chưa rõ ràng, chỉ mang tính chung chung, trừu tượng và khó xác định mà không có căn cứ lý giải cụ thể.

Xét thấy, nếu như Công ước Paris sử dụng hai tiêu chí để đánh giá tính lành mạnh, không lành mạnh của hành vi cạnh tranh là “tính trung thực” và “tính thiện chí” thì LCT 2004 không những không bổ sung thêm tiêu chí nào mà còn giản lược hơn với khái niệm đạo đức kinh doanh dẫn đến khó khăn khi xem xét các hành vi CTKLM trên thực tế. Ngoài ra, phạm vi đối tượng chịu tác động của hành vi là khá rộng bao gồm cả lợi ích nhà nước, cả phương diện lý luận cũng như thực tiễn pháp lý khó có thể nhận ra hậu quả “lợi ích của Nhà nước” bị xâm hại bởi hành vi CTKLM, “lợi ích nhà nước” bị xâm hại bởi hành vi CTKLM cũng không mang tính tiêu biểu, không phổ biến trong quy định pháp luật về CTKLM của nhiều quốc gia7, vì thế đây được xem là điểm mở rộng không cần thiết, không phù hợp với bản chất của loại vi phạm vốn đặc trưng ở việc gây thiệt hại cho đối thủ cạnh tranh8. Xuất phát từ những hạn chế, thiếu xót trong quy định về hành vi CTKLM của LCT 2004, LCT 2018 được Quốc hội thông qua ngày 12/6/2018 và có hiệu lực từ 01/7/2019 đã có những thay đổi tích cực đối với quy định về hành vi CTKLM, theo đó, “Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi của doanh nghiệp trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác”9. Xuất phát từ khái niệm này, có thể xác định các đặc điểm pháp lý của hành vi CTKLM như sau: - Chủ thể thực hiện hành vi CTKLM là doanh nghiệp, doanh nghiệp ở đây được hiểu theo LCT 2018 là khái niệm quy ước để chỉ tổ chức, cá nhân kinh doanh 6 Khoản 3 Điều 4 Luật Cạnh tranh 2004 7 Hoàng Minh Chiến (2016), Quy định về hành vi cạnh tranh không lành mạnh theo luật cạnh tranh và một số bất cập, Tạp chí Luật học, số 8 (195)/2016, tr.

35 8 Đặng Quốc Chương (2019), Một số luận giải về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính trong Luật cạnh tranh 2018, Tài liệu hội thảo Những điểm mới của Luật cạnh tranh 2018 và Góp ý cho dự thảo nghị định hướng dẫn Luật cạnh tranh 2018, Khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật Tp. Hồ Chí Minh tr. 23 9 Khoản 6 Điều 3 Luật Cạnh tranh 2018 6 bao gồm cả doanh nghiệp sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích, doanh nghiệp hoạt động trong các ngành, lĩnh vực thuộc độc quyền nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.10 - Mục đích của hành vi CTKLM là nhằm cạnh tranh trong kinh doanh. Điều đó trước hết có nghĩa là doanh nghiệp nhằm đạt được lợi thế cạnh tranh nhất định so với đối thủ cạnh tranh thông qua hành vi.11 Tuy nhiên điều này không có nghĩa là khi vi phạm, doanh nghiệp luôn tác động trực tiếp lên đối thủ cạnh tranh mà nhiều trường hợp khách hàng là đối tượng tác động trực tiếp từ hành vi vi phạm.12 - Tính chất của hành vi CTKLM là trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh.

Có thể thấy đây là sự thay đổi tiến bộ, khắc phục được nhược điểm không rõ ràng, trừu tượng, chung chung của LCT 2004, bởi các nguyên tắc thiện chí, trung thực hay tập quán thương mại đã được ghi nhận rõ ràng trong các văn bản pháp luật về dân sự, thương mại. - Hậu quả của hành vi CTKLM là gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác. Như vậy, LCT 2018 đã loại bỏ hậu quả gây thiệt hại cho quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng và gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước. Quy định về hậu quả gây thiệt hại cho đối thủ cạnh tranh cho thấy sự tiếp cận khá phù hợp của LCT 2018, theo đó, hành vi vi phạm luôn được soi xét trong mối tương quan với đối thủ cạnh tranh.13 Bên cạnh các nguyên tắc mang tính định tính về CTKLM, LCT 2018 cũng đưa ra danh sách các hành vi CTKLM bị cấm tại Điều 45, tuy nhiên danh mục hành vi CTKLM này lại không có “điều khoản quét” như LCT 2004.

Khi không đưa ra “điều khoản quét” thì việc quy định về các hành vi CTKLM khác theo tiêu chí xác định tại Khoản 6 Điều 3 của LCT 2018 có thể sẽ gây khó khăn trong quá trình thực thi vì không có cơ sở để xử lý hành vi có dấu hiệu CTKLM nhưng chưa được quy định tại Điều 45 LCT 2018. Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính trong pháp luật cạnh tranh 1. Bối cảnh cạnh tranh không lành mạnh bằng lôi kéo khách hàng bất chính Hành vi LKKHBC bắt đầu nhen nhóm hình thành từ khi thông tin về hàng hóa, dịch vụ được truyền tải đến khách hàng thông qua hình thức truyền miệng, theo đó, ở thời kì cổ đại và trung đại, các thương nhân trả tiền cho những người rao hàng 10 Khoản 1 Điều 2 Luật Cạnh tranh 2018 11 Trường Đại học Luật Tp. Hồ Chí Minh (2012), tlđd (2), tr.

72 12 Đặng Quốc Chương, tlđd (8), tr. 24 13 Đặng Quốc Chương, tlđd (8), tr. 25 14 Phạm Trí Hùng (2019), Những điểm mới trong quy định của Luật cạnh tranh năm 2018 về hành vi cạnh tranh không lành mạnh, Tài liệu hội thảo Những điểm mới của Luật cạnh tranh 2018 và Góp ý cho dự thảo nghị định hướng dẫn Luật cạnh tranh 2018, Khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật Tp. Hồ Chí Minh, tr.

18 7 công cộng tại thị trấn để họ rao các thông tin hàng hóa, dịch vụ cho mình.