Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính Theo Luật Cạnh Tranh 2018

Tài liệu nghiên cứu Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính theo luật cạnh tranh 2018, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về luật học.

• Tác giả: Hà Tiến Huy
• Người hướng dẫn: ThS. Đặng Quốc Chương
• Trường học: Trường Đại Học Luật Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Thương Mại
• Đề tài: Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính Theo Luật Cạnh Tranh 2018
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. LÝ LUẬN VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH
• 0.1.1. Tổng quan về cạnh tranh không lành mạnh
• 0.1.2. Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính trong pháp luật cạnh tranh
• 0.1.3. Bối cảnh cạnh tranh không lành mạnh bằng lôi kéo khách hàng bất chính
• 0.1.4. Đặc trưng của hành vi lôi kéo khách hàng bất chính
• 0.1.5. Các dạng lôi kéo khách hàng bất chính
• 0.1.6. Sự cần thiết điều chỉnh lôi kéo khách hàng bất chính trong pháp luật cạnh tranh
• 0.1.7. Bảo vệ doanh nghiệp
• 0.1.8. Bảo vệ khách hàng
• 0.1.9. Bảo vệ thị trường
• KẾT LUẬN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH
• 1.1. Tổng quan về cạnh tranh không lành mạnh
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH
• 2.1. Tổng quan pháp luật điều chỉnh hành vi lôi kéo khách hàng bất chính
• 2.2. Nhận diện hành vi lôi kéo khách hàng bất chính trong Luật Cạnh tranh 2018
• 2.2.1. Chủ thể thực hiện hành vi
• 2.2.2. Mục đích của hành vi
• 2.2.3. Hai dạng hành vi khách quan
• 2.2.4. Hậu quả của hành vi
• 2.2.5. Mối quan hệ điều chỉnh giữa Luật Cạnh tranh 2018 và các luật chuyên ngành về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính
• 2.2.6. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật lôi kéo khách hàng bất chính
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính Tổng Quan Quan Trọng 55 ký tự

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt hiện nay, hành vi lôi kéo khách hàng bất chính đang trở thành một vấn đề nhức nhối. Các doanh nghiệp, vì lợi nhuận, sẵn sàng sử dụng những thủ đoạn tinh vi để chiếm đoạt khách hàng từ đối thủ, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho thị trường và người tiêu dùng. Điều này không chỉ xâm phạm lợi ích người tiêu dùng mà còn gây ra sự bất bình đẳng trong cạnh tranh, làm suy yếu uy tín doanh nghiệp chân chính. Do đó, việc hiểu rõ bản chất và các hình thức của hành vi này là vô cùng quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh Luật Cạnh Tranh 2018 đang được thực thi. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích các khía cạnh của hành vi lôi kéo bất chính, từ đó đưa ra những giải pháp và khuyến nghị giúp doanh nghiệp và cơ quan quản lý đối phó hiệu quả với vấn đề này. Theo Hà Tiến Huy, hành vi lôi kéo khách hàng bất chính ngày càng phổ biến dưới dạng cung cấp thông tin gian dối, cung cấp thông tin gây nhầm lẫn.

1.1. Định Nghĩa Hành Vi Cạnh Tranh Không Lành Mạnh

Để hiểu rõ về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, cần phải nắm vững khái niệm cạnh tranh không lành mạnh. Đây là những hành vi trái với các chuẩn mực đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng. Cạnh tranh không lành mạnh bao gồm nhiều hình thức khác nhau, từ quảng cáo sai sự thật đến bán hàng đa cấp bất chính. Điều quan trọng là những hành vi này đều nhằm mục đích cản trở cạnh tranh và gián đoạn hoạt động kinh doanh của đối thủ. Việc phân biệt rõ giữa cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh không lành mạnh là rất quan trọng để đảm bảo một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch. Theo Luật Cạnh tranh 2018, hành vi này là hành vi của doanh nghiệp trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác.

1.2. Mối Liên Hệ Giữa CTKLM và Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính

Lôi kéo khách hàng bất chính là một hình thức cụ thể của cạnh tranh không lành mạnh. Nó tập trung vào việc sử dụng các thủ đoạn để chiếm đoạt khách hàng từ đối thủ, thường thông qua lừa dối khách hàng, gây nhầm lẫn hoặc cung cấp thông tin sai lệch. Trong nhiều trường hợp, hành vi lôi kéo bất chính còn vi phạm các quy định về quảng cáo, khuyến mại và bảo vệ người tiêu dùng. Việc xác định rõ mối liên hệ này giúp cho việc áp dụng luật cạnh tranh 2018 và các văn bản pháp luật liên quan một cách hiệu quả hơn. Hơn nữa, nó giúp doanh nghiệp nhận thức rõ hơn về những hành vi bị cấm, từ đó xây dựng một chiến lược kinh doanh bền vững và tuân thủ pháp luật. Hành vi này ngày càng phổ biến, gây ra những hậu quả tiêu cực đối với khách hàng, doanh nghiệp và thị trường.

II. Nhận Diện Rủi Ro Vấn Đề Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính 59 ký tự

Trong thực tế, việc nhận diện hành vi lôi kéo khách hàng bất chính không phải lúc nào cũng dễ dàng. Các doanh nghiệp thường sử dụng những chiêu trò tinh vi, khó phát hiện để lừa dối khách hàng và gây nhầm lẫn. Điều này đòi hỏi các cơ quan quản lý phải có sự am hiểu sâu sắc về thị trường và các hoạt động kinh doanh, cũng như khả năng phân tích và đánh giá thông tin một cách chính xác. Bên cạnh đó, việc xâm phạm lợi ích người tiêu dùng và thiệt hại kinh tế do hành vi này gây ra cũng là một vấn đề đáng lo ngại. Các doanh nghiệp bị chiếm đoạt khách hàng có thể phải đối mặt với nguy cơ phá sản, trong khi người tiêu dùng có thể mua phải sản phẩm kém chất lượng hoặc dịch vụ không đảm bảo. Theo tác giả khóa luận, bản thân các cơ quan nhà nước cũng ý thức được sự gia tăng của các hành vi LKKHBC trong thị trường kinh doanh của Việt Nam, cùng những mâu thuẫn trong LCT 2004.

2.1. Các Hình Thức Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính Phổ Biến

Các hình thức lôi kéo khách hàng bất chính rất đa dạng và ngày càng biến tướng. Một số hình thức phổ biến bao gồm: Quảng cáo sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng của sản phẩm; So sánh trực tiếp hoặc gián tiếp với sản phẩm của đối thủ một cách không công bằng; Sử dụng thông tin sai lệch để hạ uy tín của đối thủ; Khuyến mại không trung thực, tạo phản hồi tiêu cực; và Bán hàng đa cấp biến tướng, lừa dối khách hàng. Những hình thức này không chỉ gây thiệt hại cho đối thủ cạnh tranh mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng và trật tự thị trường. Vì vậy, cần có sự giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm minh đối với những hành vi này. Các hình thức này gây ra những hậu quả tiêu cực đối với khách hàng, doanh nghiệp và thị trường.

2.2. Hậu Quả Của Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính Đối Với Doanh Nghiệp

Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc bị chiếm đoạt khách hàng có thể dẫn đến giảm doanh thu, lợi nhuận, thậm chí là phá sản. Bên cạnh đó, uy tín doanh nghiệp cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, gây khó khăn cho việc xây dựng và phát triển thương hiệu. Ngoài ra, các doanh nghiệp còn phải tốn kém chi phí để đối phó với những hành vi cạnh tranh không lành mạnh, như chi phí pháp lý, chi phí truyền thông để bảo vệ danh tiếng. Việc ngăn chặn và xử lý hiệu quả những hành vi này là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và duy trì một môi trường cạnh tranh lành mạnh.

III. Giải Pháp Chống Lôi Kéo Bất Chính Luật Cạnh Tranh 58 ký tự

Luật Cạnh Tranh 2018 là một công cụ quan trọng để chống lại hành vi lôi kéo khách hàng bất chính. Luật này quy định rõ các hành vi bị cấm, cũng như các biện pháp xử lý đối với những hành vi vi phạm. Việc áp dụng hiệu quả luật cạnh tranh 2018 sẽ giúp tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng và minh bạch, bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Tuy nhiên, để luật cạnh tranh 2018 phát huy tối đa hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Cần có cơ chế giám sát và thực thi hiệu quả, cũng như sự tham gia tích cực của cộng đồng trong việc phát hiện và tố cáo những hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Ngoài ra, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức về luật cạnh tranh 2018 cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. LCT 2018 đã có những thay đổi tích cực đối với quy định về hành vi CTKLM.

3.1. Các Quy Định Của Luật Cạnh Tranh 2018 Về Lôi Kéo Khách Hàng

Luật Cạnh Tranh 2018 quy định rõ các hành vi lôi kéo khách hàng bất chính bị cấm, bao gồm: Cung cấp thông tin sai lệch hoặc gây nhầm lẫn về sản phẩm, dịch vụ; So sánh không công bằng với sản phẩm, dịch vụ của đối thủ; Sử dụng các biện pháp gian lận thương mại để chiếm đoạt khách hàng; Gây rối hoạt động kinh doanh của đối thủ; và Các hành vi khác vi phạm nguyên tắc cạnh tranh lành mạnh. Luật cũng quy định các biện pháp xử lý đối với những hành vi vi phạm, như phạt tiền, thu hồi giấy phép kinh doanh và các biện pháp khắc phục hậu quả khác. Việc tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định của luật cạnh tranh 2018 là rất quan trọng để đảm bảo một môi trường kinh doanh công bằng và bền vững. Vì thế, cần có sự giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm minh đối với những hành vi này.

3.2. Biện Pháp Xử Lý Vi Phạm Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính

Các biện pháp xử lý đối với hành vi lôi kéo khách hàng bất chính bao gồm: Xử phạt hành chính với mức phạt tiền tùy theo mức độ vi phạm; Buộc cải chính thông tin sai lệch hoặc gây nhầm lẫn; Thu hồi giấy phép kinh doanh đối với những trường hợp vi phạm nghiêm trọng; Trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho đối thủ cạnh tranh hoặc người tiêu dùng bị thiệt hại; và Các biện pháp khắc phục hậu quả khác, như gỡ bỏ quảng cáo sai sự thật, thu hồi sản phẩm kém chất lượng. Việc áp dụng các biện pháp xử lý này phải đảm bảo tính nghiêm minh, công bằng và minh bạch, nhằm răn đe các hành vi vi phạm và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Bên cạnh các nguyên tắc mang tính định tính về CTKLM, LCT 2018 cũng đưa ra danh sách các hành vi CTKLM bị cấm tại Điều 45.

IV. Hướng Dẫn Ngăn Chặn Cách Doanh Nghiệp Tránh Lôi Kéo 59 ký tự

Để ngăn chặn hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, doanh nghiệp cần xây dựng một chiến lược kinh doanh dựa trên sự trung thực, minh bạch và tuân thủ pháp luật. Cần chú trọng đến chất lượng sản phẩm, dịch vụ và xây dựng uy tín doanh nghiệp thông qua những hành động thiết thực. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần chủ động giám sát và phát hiện những hành vi cạnh tranh không lành mạnh từ đối thủ, cũng như phối hợp với các cơ quan quản lý để xử lý những hành vi này. Việc xây dựng một văn hóa kinh doanh lành mạnh, dựa trên sự tôn trọng đối thủ và quyền lợi người tiêu dùng, là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Việc chủ động giám sát và phát hiện những hành vi cạnh tranh không lành mạnh từ đối thủ giúp tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng.

4.1. Xây Dựng Văn Hóa Kinh Doanh Trung Thực Minh Bạch

Văn hóa kinh doanh trung thực, minh bạch là nền tảng để ngăn chặn hành vi lôi kéo khách hàng bất chính. Doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống giá trị cốt lõi dựa trên sự trung thực, minh bạch và trách nhiệm xã hội. Điều này đòi hỏi sự cam kết từ lãnh đạo cao nhất, cũng như sự tham gia của tất cả các thành viên trong tổ chức. Cần có quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ để đảm bảo rằng mọi hoạt động kinh doanh đều tuân thủ các quy định pháp luật và đạo đức kinh doanh. Hơn nữa, doanh nghiệp cần khuyến khích nhân viên báo cáo những hành vi vi phạm, cũng như tạo ra một môi trường làm việc mà sự trung thực được đánh giá cao.

4.2. Tăng Cường Giám Sát Và Phát Hiện Vi Phạm

Doanh nghiệp cần tăng cường giám sát và phát hiện những hành vi cạnh tranh không lành mạnh từ đối thủ, cũng như từ chính nội bộ doanh nghiệp. Có thể sử dụng các công cụ giám sát thị trường, phân tích dữ liệu và thu thập thông tin từ khách hàng để phát hiện những dấu hiệu bất thường. Khi phát hiện vi phạm, cần báo cáo kịp thời cho các cơ quan quản lý và phối hợp để xử lý theo quy định của pháp luật. Việc chủ động giám sát và phát hiện vi phạm không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi của mình mà còn góp phần xây dựng một môi trường cạnh tranh lành mạnh.

V. Nghiên Cứu Điển Hình Phân Tích Vụ Vi Phạm Lôi Kéo 58 ký tự

Việc phân tích các vụ vi phạm lôi kéo khách hàng bất chính điển hình là rất quan trọng để rút ra những bài học kinh nghiệm và nâng cao hiệu quả phòng ngừa. Các vụ việc này thường liên quan đến các hành vi quảng cáo sai sự thật, so sánh không công bằng, hoặc sử dụng các chiêu trò gian lận thương mại. Việc nghiên cứu kỹ các vụ việc này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các thủ đoạn mà doanh nghiệp thường sử dụng, cũng như những lỗ hổng trong quy định pháp luật. Từ đó, có thể đưa ra những giải pháp và khuyến nghị phù hợp để ngăn chặn và xử lý hiệu quả những hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Cần có cơ chế giám sát và thực thi hiệu quả, cũng như sự tham gia tích cực của cộng đồng trong việc phát hiện và tố cáo những hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

5.1. Phân Tích Chi Tiết Vụ Vi Phạm Cụ Thể

Phân tích chi tiết một vụ vi phạm cụ thể giúp làm rõ các yếu tố cấu thành hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, như chủ thể vi phạm, hành vi vi phạm, hậu quả gây ra và cơ sở pháp lý để xử lý. Cần xem xét kỹ các bằng chứng, chứng cứ và lời khai của các bên liên quan để xác định rõ bản chất của vụ việc. Việc phân tích này cũng giúp chúng ta nhận diện những khó khăn và thách thức trong quá trình điều tra, xử lý, từ đó đề xuất những giải pháp để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Các hình thức này không chỉ gây thiệt hại cho đối thủ cạnh tranh mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng và trật tự thị trường.

5.2. Bài Học Kinh Nghiệm Rút Ra

Từ việc phân tích các vụ vi phạm điển hình, có thể rút ra những bài học kinh nghiệm quý giá để phòng ngừa và xử lý hiệu quả hành vi lôi kéo khách hàng bất chính. Các bài học này có thể liên quan đến việc tăng cường giám sát, hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và người tiêu dùng, hoặc tăng cường hợp tác giữa các cơ quan quản lý. Việc áp dụng những bài học này vào thực tiễn sẽ giúp tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh và bền vững. Cần có sự giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm minh đối với những hành vi này.

VI. Tương Lai Của Cạnh Tranh Chống Lôi Kéo Bất Chính 59 ký tự

Trong tương lai, việc chống lại hành vi lôi kéo khách hàng bất chính sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn, khi thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt và các thủ đoạn cạnh tranh không lành mạnh ngày càng tinh vi hơn. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng từ các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Cần có sự đổi mới trong tư duy và phương pháp tiếp cận, cũng như sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể xây dựng một môi trường cạnh tranh lành mạnh và bền vững, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Việc phân tích này cũng giúp chúng ta nhận diện những khó khăn và thách thức trong quá trình điều tra, xử lý, từ đó đề xuất những giải pháp để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

6.1. Hoàn Thiện Pháp Luật Về Cạnh Tranh

Việc hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh là một yếu tố then chốt để chống lại hành vi lôi kéo khách hàng bất chính. Cần rà soát và sửa đổi các quy định hiện hành để đảm bảo tính rõ ràng, minh bạch và khả thi. Đồng thời, cần bổ sung những quy định mới để đối phó với những hình thức cạnh tranh không lành mạnh mới xuất hiện. Việc hoàn thiện pháp luật cần dựa trên cơ sở nghiên cứu khoa học, kinh nghiệm thực tiễn và tham khảo pháp luật quốc tế. Quan trọng hơn, việc áp dụng luật cạnh tranh 2018 và các văn bản pháp luật liên quan một cách hiệu quả hơn.

6.2. Nâng Cao Nhận Thức Về Cạnh Tranh Lành Mạnh

Nâng cao nhận thức về cạnh tranh lành mạnh là một nhiệm vụ quan trọng để xây dựng một môi trường kinh doanh văn minh. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục cho doanh nghiệp và người tiêu dùng về các quy định của pháp luật cạnh tranh, cũng như những lợi ích của cạnh tranh lành mạnh. Đồng thời, cần khuyến khích doanh nghiệp xây dựng văn hóa kinh doanh dựa trên sự trung thực, minh bạch và trách nhiệm xã hội. Việc nâng cao nhận thức sẽ giúp tạo ra một sự đồng thuận trong xã hội về tầm quan trọng của cạnh tranh lành mạnh và sự phản đối đối với những hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Văn hóa kinh doanh trung thực, minh bạch là nền tảng để ngăn chặn hành vi lôi kéo khách hàng bất chính.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong kỷ nguyên kinh tế số và sự bùng nổ của thương mại điện tử, hoạt động truyền thông - tiếp thị đã trở thành công cụ sống còn để doanh nghiệp chiếm lĩnh thị phần. Theo thống kê của Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), thế giới có hơn 3,9 tỷ người dùng Internet (chiếm 51,2% dân số toàn cầu). Tại Việt Nam, tỷ lệ người sử dụng Internet vượt mốc 60% dân số với thời lượng truy cập trung bình gần 7 giờ/ngày; trong đó mạng xã hội chiếm 47% và công cụ tìm kiếm chiếm 41% kênh tiếp thị trực tuyến. Bối cảnh này dẫn tới sự gia tăng đột biến của các hành vi cạnh tranh không lành mạnh (CTKLM), đặc biệt là hành vi lôi kéo khách hàng bất chính (LKKHBC) thông qua không gian mạng với mức độ tinh vi và độ phủ sóng diện rộng.

                    MÔ HÌNH CẤU THÀNH HÀNH VI LKKHBC

• Problem Statement: Luật Cạnh tranh 2004 (LCT 2004) bộc lộ nhiều lỗ hổng nghiêm trọng khi điều chỉnh các hành vi thông tin thương mại sai lệch: căn cứ xác định dựa vào khái niệm trừu tượng "chuẩn mực đạo đức kinh doanh", mở rộng đối tượng bị thiệt hại sang "lợi ích của Nhà nước" một cách không cần thiết, và áp đặt lệnh cấm tuyệt đối đối với quảng cáo so sánh trực tiếp (Khoản 6 Điều 109 Luật Thương mại 2005 - LTM 2005 và Khoản 10 Điều 8 Luật Quảng cáo 2012 - LQC 2012). Điều này triệt tiêu động lực cung cấp thông tin minh bạch, gây chồng chéo thẩm quyền giữa Cục Quản lý cạnh tranh và Thanh tra Bộ Thông tin & Truyền thông / Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
• Mục tiêu nghiên cứu (Project Objectives):
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận, đặc trưng pháp lý và các dạng thức biểu hiện của hành vi LKKHBC trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
  2. Phân tích, mổ xẻ cấu thành pháp lý của hành vi LKKHBC theo Luật Cạnh tranh 2018 (Luật số 23/2018/QH14) và giải quyết xung đột pháp luật với các luật chuyên ngành (LTM 2005, LQC 2012, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010).
  3. Đánh giá tính tương thích của pháp luật Việt Nam với chuẩn mực quốc tế (Công ước Paris 1883 - Điều 10bis, Đạo luật FTC 1914 của Hoa Kỳ, Chỉ thị 2006/114/EC của Liên minh Châu Âu).
  4. Đề xuất khung giải pháp lập pháp, kiến nghị sửa đổi quy chuẩn kỹ thuật pháp lý nhằm hoàn thiện chế định LKKHBC tại Việt Nam.
• Phương pháp tiếp cận giải pháp: Kết hợp phương pháp phân tích quy phạm (Normative Legal Analysis), luật so sánh (Comparative Jurisprudence), đối chiếu thực tiễn xét xử/xử lý vi phạm hành chính (Case-Law Analysis), và giải thuật kiểm định điều kiện cấu thành hành vi vi phạm.
• Kết quả kỳ vọng: Xác lập mô hình chuẩn hóa quy trình nhận diện hành vi LKKHBC; đề xuất sửa đổi thuật ngữ lập pháp tại Điều 45 Khoản 5 LCT 2018; đồng bộ hóa các điều khoản cấm quảng cáo so sánh trong LTM 2005 và LQC 2012 theo hướng chuyển từ "cấm hình thức" sang "kiểm soát tính xác thực của nội dung".
• Phạm vi và giới hạn: Tập trung vào các hành vi khai thác công cụ thông tin để can thiệp ý chí khách hàng theo LCT 2018, đối chiếu trực tiếp với các vụ việc điển hình trong ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG), điện tử gia dụng và dược phẩm chức năng tại Việt Nam giai đoạn 2010 - 2019.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Số liệu từ Báo cáo thường niên của Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (VCCA) cho thấy: Trong giai đoạn 2010 - 2017, nhóm hành vi quảng cáo nhằm CTKLM luôn chiếm tỷ lệ cao nhất trong tổng số các vụ việc cạnh tranh không lành mạnh được thụ lý (năm 2010 chiếm 20/26 vụ ~ 76,9%; năm 2012 chiếm 37/41 vụ ~ 90,2%). Mặc dù số vụ xử phạt giảm từ năm 2015 - 2018 (năm 2018 dưới 4 vụ), nhưng thực chất các vi phạm chuyển dịch sang nền tảng số với cấu trúc ẩn danh và thuật toán phân phối phức tạp hơn.

Tiêu chí phân tích	Khung pháp lý LCT 2004	Khung pháp lý LCT 2018	Hệ thống Luật chuyên ngành (LTM 2005 / LQC 2012)
Tiêu chí định tính	Chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh (Trừu tượng, khó lượng hóa)	Nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và chuẩn mực khác	Vi phạm điều cấm cụ thể trong hoạt động xúc tiến / xuất bản
Hậu quả pháp lý	Thiệt hại cho Nhà nước, người tiêu dùng, doanh nghiệp khác	Gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại cho doanh nghiệp khác	Xâm phạm trật tự quản lý hành chính chuyên ngành
Quảng cáo so sánh	Cấm so sánh trực tiếp với hàng hóa/dịch vụ của đối thủ	Cho phép so sánh nếu chứng minh được nội dung (Điểm b K5 Đ45)	Cấm tuyệt đối quảng cáo so sánh trực tiếp (Khoản 6 Đ109 LTM, Khoản 10 Đ8 LQC)
Phạm vi chủ thể	Doanh nghiệp sản xuất, cung ứng	Mở rộng định nghĩa doanh nghiệp (Điều 2)	Thương nhân, người quảng cáo, người phát hành quảng cáo

                       MA TRẬN YÊU CẦU LẬP PHÁP (MoSCoW)

Thiết kế hệ thống

Hệ thống nhận diện và xử lý hành vi LKKHBC được thiết kế dựa trên mô hình logic phân định quy chuẩn (Algorithmic Legal Framework) nhằm tự động hóa việc sàng lọc các yếu tố cấu thành vi phạm:

class UnfairCustomerSolicitationValidator:
    """
    Module kiểm tra và phân loại hành vi Lôi kéo khách hàng bất chính
    Căn cứ: Khoản 6 Điều 3, Khoản 5 Điều 45 Luật Cạnh tranh 2018 (v23/2018/QH14)
    """
    def __init__(self, actor_type: str, action_form: str, evidence_substantiated: bool, potential_damage: bool):
        self.actor_type = actor_type                    # Chủ thể thực hiện (Doanh nghiệp)
        self.action_form = action_form                  # "FALSE_INFO", "MISLEADING_INFO", "COMPARATIVE"
        self.evidence_substantiated = evidence_substantiated  # Khả năng chứng minh tính xác thực
        self.potential_damage = potential_damage        # Khả năng gây thiệt hại cho đối thủ

    def evaluate_violation(self) -> dict:
        # Bước 1: Kiểm tra tư cách chủ thể
        if self.actor_type not in ["ENTERPRISE", "BUSINESS_ENTITY"]:
            return {"violation": False, "reason": "Chủ thể không thuộc phạm vi điều chỉnh Điều 2 LCT 2018"}

        # Bước 2: Phân tích dạng hành vi khách quan
        if self.action_form in ["FALSE_INFO", "MISLEADING_INFO"]:
            # Vi phạm Điểm a Khoản 5 Điều 45: Cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn
            return {
                "violation": True,
                "clause": "Điểm a Khoản 5 Điều 45 LCT 2018",
                "sanction_basis": "Hành vi cung cấp thông tin sai lệch làm biến dạng ý chí khách hàng"
            }
        
        elif self.action_form == "COMPARATIVE":
            # Vi phạm Điểm b Khoản 5 Điều 45: So sánh không chứng minh được nội dung
            if not self.evidence_substantiated:
                return {
                    "violation": True,
                    "clause": "Điểm b Khoản 5 Điều 45 LCT 2018",
                    "sanction_basis": "So sánh hàng hóa/dịch vụ cùng loại nhưng không xuất trình được chứng cứ khoa học/hợp pháp"
                }
            else:
                return {"violation": False, "reason": "Hành vi so sánh hợp pháp (nội dung có căn cứ xác thực)"}
                
        return {"violation": False, "reason": "Hành vi nằm ngoài diện điều chỉnh"}

• Technology Stack / Normative Stack:
  • Luật Cạnh tranh số 23/2018/QH14 (Hiệu lực: 01/07/2019).
  • Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 (Tiêu chuẩn "Vật cùng loại" - Điều 113).
  • Luật Doanh nghiệp số 68/2014/QH13 (Khái niệm "Kinh doanh" - Khoản 16 Điều 4).
  • Chỉ thị 2006/114/EC ngày 12/12/2006 của Nghị viện Châu Âu về Quảng cáo so sánh và gây nhầm lẫn.
  • Title 16 CFR (Code of Federal Regulations) - Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (FTC Act 1914).

Methodology

Nghiên cứu áp dụng quy trình đánh giá rủi ro pháp lý và giải thích luật học qua 4 giai đoạn logic:

1. Sprint 1 (Thu thập dữ liệu): Tổng hợp 100% các quyết định xử phạt vi phạm cạnh tranh từ Cục Quản lý cạnh tranh (2010 - 2018) và các báo cáo ngành viễn thông/thương mại điện tử.
2. Sprint 2 (Phân tích cấu thành pháp lý): Mổ xẻ 4 yếu tố cấu thành: Chủ thể, Khách thể, Mặt chủ quan (áp dụng nguyên tắc suy đoán mặc nhiên mục tiêu thu hút khách hàng), Mặt khách quan (hành vi thông tin và tính kiểm chứng).
3. Sprint 3 (Đối chiếu thực tế & Đánh giá rủi ro): Chạy thử nghiệm khung pháp lý LCT 2018 trên các vụ việc tranh chấp phức tạp trong quá khứ.

---

Implementation và kết quả

Development process & Key techniques

Khóa luận triển khai phân tích chi tiết 2 nhánh hành vi khách quan cốt lõi theo Khoản 5 Điều 45 LCT 2018:

                                 PHÂN NHÁNH CẤU THÀNH ĐIỀU 45.5
     [Điểm a: Đưa thông tin sai lệch]                              [Điểm b: So sánh không căn cứ]
         (Lập lờ, thiếu dữ kiện bản chất)                              được tính xác thực khoa học

Testing và validation

Hiệu lực của mô hình lý luận và quy phạm LCT 2018 được kiểm chứng thông qua 5 vụ việc điển hình:

• Phân tích chuyên sâu vụ việc Masan - Acecook dưới góc nhìn LCT 2018: Masan tuyên bố phẩm màu E102 (Tartrazine) gây hại để hạ bệ sản phẩm đối thủ. Tuy nhiên, theo Quyết định số 3742/2001/QĐ-BYT của Bộ Y tế và tiêu chuẩn của Ủy ban Tiêu chuẩn Thực phẩm Quốc tế (Codex Alimentarius - JECFA FAO/WHO), E102 được phép sử dụng với chỉ số thu nạp hàng ngày an toàn ($ADI = 0 - 7.5\text{ mg/kg}$ thể trọng/ngày). Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu (EFSA) cũng tái khẳng định E102 an toàn.

  Do đó, việc Masan đưa thông điệp so sánh mà không xuất trình được chứng cứ khoa học đã trực tiếp thỏa mãn cấu thành vi phạm Điểm b Khoản 5 Điều 45 LCT 2018, giúp giải quyết triệt để sự bế tắc mà LCT 2004 và Nghị định 75/2010/NĐ-CP từng gặp phải.

Kết quả đạt được

• Giải quyết triệt để xung đột giữa quy định chung của Luật Cạnh tranh và luật chuyên ngành.
• Xác lập cơ chế phân bổ nghĩa vụ chứng minh (Burden of Proof): Doanh nghiệp đưa thông tin so sánh phải chịu trách nhiệm cung cấp tài liệu thử nghiệm độc lập, đạt chuẩn ISO/IEC 17025 hoặc chứng nhận từ cơ quan có thẩm quyền.

---

Đổi mới và đóng góp

• Đổi mới tư duy lập pháp (Conceptual Shift): Thay đổi phương thức điều chỉnh hành vi so sánh từ "Cấm theo hình thức biểu đạt" (Form-based approach cấm so sánh trực tiếp) sang "Đánh giá bản chất nội dung" (Substance-based approach cho phép so sánh trung thực, minh bạch).
• Thiết lập Nguyên tắc suy đoán mặc nhiên về mục đích: Loại bỏ gánh nặng chứng minh ý chí chủ quan "nhằm lôi kéo khách hàng". Khi hành vi khách quan (đưa thông tin sai/gây nhầm lẫn hoặc so sánh không căn cứ) đã hoàn thành trên thị trường liên quan có dung lượng hữu hạn, mục đích lôi kéo khách hàng đương nhiên được xác lập.
• Bảo vệ toàn diện 3 tầng lợi ích:
  1. Doanh nghiệp đối thủ: Chống lại sự bào mòn thương hiệu và triệt tiêu hành vi chiếm đoạt thị phần bất chính.
  2. Người tiêu dùng: Bảo vệ quyền tự do lựa chọn dựa trên thông tin trung thực, giảm thiểu rủi ro sức khỏe từ thông tin gian dối (đặc biệt trong ngành dược - thực phẩm).
  3. Môi trường kinh doanh: Thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh về giá thành, chất lượng và năng lực sáng tạo công nghệ thay vì chạy đua chiêu trò truyền thông.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

                     LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI COMPLIANCE CHO DOANH NGHIỆP

• Phân tích Chi phí - Lợi ích (ROI của Tuân thủ Cạnh tranh):
  • Chi phí vi phạm tiềm ẩn: Mức phạt vi phạm hành vi CTKLM có thể lên tới 5% tổng doanh thu của doanh nghiệp trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề trước đó (Điều 111 LCT 2018), đi kèm nguy cơ bị tước giấy phép và tổn hại hàng chục triệu USD giá trị thương hiệu.
  • Hiệu quả đầu tư (ROI): Thiết lập hệ thống kiểm duyệt thông tin quảng cáo nội bộ giúp cắt giảm 100% rủi ro bị điều tra bởi Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, đồng thời củng cố uy tín bền vững đối với thị trường và nhà đầu tư quốc tế.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế kỹ thuật lập pháp hiện hành:
  • Thuật ngữ "doanh nghiệp cung cấp" tại Điểm a Khoản 5 Điều 45 LCT 2018 giới hạn phạm vi ở chiều bán ra, bỏ sót các hành vi lôi kéo khách hàng trong khâu thu mua nguyên liệu đầu vào.
  • Chưa có văn bản dưới luật định lượng cụ thể tiêu chí "Hàng hóa, dịch vụ cùng loại" trong môi trường kinh tế nền tảng số (Digital Platform Ecosystem).
• Hướng hoàn thiện và nghiên cứu tiếp theo:
  • Sửa đổi cụm từ "doanh nghiệp cung cấp" thành "doanh nghiệp kinh doanh" để bao quát toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất, cung ứng, phân phối đến thu mua.
  • Xây dựng công cụ AI giám sát thời gian thực (Real-time Ad Monitoring AI) quét dữ liệu quảng cáo trực tuyến nhằm phát hiện sớm các thông tin gây nhầm lẫn trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Giảng viên ngành Luật: Hệ thống hóa toàn bộ phương pháp luận phân tích luật cạnh tranh hiện đại, cung cấp bộ án lệ thực tế có tính trực quan cao.
• Luật sư & Chuyên viên Pháp chế Doanh nghiệp (In-house Counsel): Cung cấp khung kiểm tra tuân thủ (Compliance Matrix) để thẩm định các chiến dịch marketing, quảng cáo so sánh mà không vi phạm pháp luật.
• Doanh nghiệp kinh doanh: Nắm bắt giới hạn tự do cạnh tranh, tự tin triển khai các chiến lược tiếp thị so sánh minh bạch nhằm làm nổi bật ưu thế sản phẩm mà không sợ rủi ro pháp lý.
• Cơ quan quản lý Nhà nước (Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Quản lý thị trường): Quy chuẩn hóa căn cứ xác lập hành vi vi phạm, giảm thiểu thời gian và chi phí xác minh động cơ vi phạm.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp cần đáp ứng điều kiện kỹ thuật pháp lý nào để được thực hiện quảng cáo so sánh hợp pháp?

Doanh nghiệp phải đảm bảo: (1) Sản phẩm so sánh là hàng hóa, dịch vụ cùng loại (tương đồng về công dụng, tính năng, đặc tính kỹ thuật); (2) Nội dung so sánh phải khách quan, trung thực và có khả năng kiểm chứng; (3) Sở hữu đầy đủ tài liệu, chứng cứ khoa học hợp pháp (kết quả thử nghiệm từ tổ chức giám định độc lập được công nhận) trước khi công bố thông tin.

2. Sự khác biệt căn bản giữa hành vi "gây nhầm lẫn" và "cung cấp thông tin gian dối" là gì?

"Cung cấp thông tin gian dối" là việc đưa thông tin hoàn toàn sai lệch ($0%$ đúng sự thật, ví dụ: TPCN không phải là thuốc nhưng khẳng định là thuốc đặc trị). Trong khi đó, "gây nhầm lẫn" sử dụng thông tin đúng một phần ($100%$ đúng sự thật trong phạm vi hẹp) nhưng diễn đạt lập lờ, thiếu dữ kiện bản chất khiến người tiêu dùng suy diễn sai lầm trên diện rộng (ví dụ: Panasonic thử nghiệm tăng vitamin trên rau quả nhưng quảng cáo chung cho mọi loại thực phẩm).

3. Khi có xung đột giữa LCT 2018 (cho phép so sánh có căn cứ) và LTM 2005 / LQC 2012 (cấm so sánh trực tiếp), cơ quan xử lý sẽ áp dụng luật nào?

Căn cứ Khoản 2 Điều 4 LCT 2018: "Trường hợp luật khác có quy định về hành vi CTKLM... khác với quy định của Luật này thì áp dụng quy định của luật đó". Do đó, nếu hành vi được xác định thuần túy là vi phạm điều cấm trong hoạt động quảng cáo/xúc tiến thương mại chuyên ngành, cơ quan chức năng có thể áp dụng LQC 2012 hoặc LTM 2005. Đây chính là điểm xung đột cần sớm được sửa đổi đồng bộ tại LTM và LQC để đảm bảo tính thống nhất với LCT 2018.

4. Doanh nghiệp phân phối có bị xử lý về hành vi so sánh hàng hóa của mình với doanh nghiệp khác không?

Có. Cụm từ "hàng hóa, dịch vụ của mình" tại Điểm b Khoản 5 Điều 45 LCT 2018 phải được giải thích theo nghĩa rộng, bao hàm cả quyền chiếm hữu, quyền kinh doanh phân phối của đại lý/nhà thương mại, không giới hạn riêng đối với nhà sản xuất gốc.

5. Khách hàng cá nhân có quyền khiếu nại hành vi LKKHBC theo Luật Cạnh tranh 2018 không?

Người tiêu dùng khi bị xâm phạm quyền lợi trực tiếp bởi thông tin gian dối có thể yêu cầu bảo vệ theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc khởi kiện dân sự. Đối với tố tụng cạnh tranh theo LCT 2018, cơ quan cạnh tranh chỉ tập trung xem xét thiệt hại đối với môi trường cạnh tranh và doanh nghiệp đối thủ; tuy nhiên thông tin phản ánh từ người tiêu dùng là nguồn tin quan trọng để Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tiến hành điều tra.

---

Kết luận

Chế định về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính tại Điểm a và Điểm b Khoản 5 Điều 45 Luật Cạnh tranh 2018 thể hiện bước tiến vượt bậc trong tư duy lập pháp kinh tế của Việt Nam: chuyển dịch từ quản lý hình thức sang kiểm soát thực chất nội dung và hiệu ứng thị trường. Nghiên cứu đã làm sáng tỏ cấu thành pháp lý, chỉ ra các xung đột lập pháp tồn đọng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện chuẩn xác. Việc thực thi nghiêm minh và đồng bộ hóa chế định này không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cộng đồng doanh nghiệp chân chính mà còn tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ tối đa lợi ích của người tiêu dùng và thúc đẩy năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH 1. Tổng quan về cạnh tranh không lành mạnh Cạnh tranh là một trong ba quy luật phổ biến của nền kinh tế thị trường, đóng vai trò quan trọng và là động lực thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế, góp phần nâng cao đời sống của con người.2 Bản chất của cạnh tranh là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh doanh nhằm giành lấy một lợi thế nhất định để đạt được những mục tiêu trong kinh doanh cũng như đảm bảo sự tồn tại của các chủ thể đó trong thị trường. Từ đây, trong quá trình cạnh tranh, với nền kinh tế thị trường đa dạng thành phần cùng quyền tự do kinh doanh, các chủ thể kinh doanh luôn tìm mọi phương thức để thu hút khách hàng, mở rộng thị phần, do đó, bên cạnh việc sử dụng các biện pháp cạnh tranh chính đáng như chất lượng sản phẩm, giá cả sản phẩm, chế độ chăm sóc khách hàng, nguồn lực, khả năng kinh doanh,… thì một số chủ thể kinh doanh còn sử dụng các biện pháp cạnh tranh không chính đáng nhằm làm giảm khả năng cạnh tranh và gây thiệt hại cho đối thủ, đó là những hành vi CTKLM. Như vậy, CTKLM luôn có bản chất là không đẹp, bất chính nhằm vào đối thủ cạnh tranh cụ thể nào đó, nó là những hành vi cạnh tranh gây cản trở hoạt động hoặc gây thiệt hại trực tiếp hoặc gián tiếp đến chủ thể kinh doanh khác.3 Các hành vi CTKLM xuất hiện từ rất sớm, cùng với sự xuất hiện của việc thừa nhận và bảo hộ quyền kinh doanh, vì thế, pháp luật chống CTKLM là lĩnh vực pháp luật hình thành và phát triển sớm hơn so với pháp luật chống hạn chế cạnh tranh và kiểm soát độc quyền.4 Pháp luật chống CTKLM được ra đời nhằm đảm bảo các hoạt động kinh doanh được diễn ra một cách công bằng và không bị ảnh hưởng bởi các tác động tiêu cực từ những hành vi CTKLM.

Ở góc độ pháp luật quốc tế, Điều 10 bis Công ước Paris 1883 về bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp (được bổ sung vào Công ước năm 1900 và được sửa đổi lần cuối theo Văn bản Stockholm năm 1967) quy định hành vi CTKLM rằng: “Bất kỳ hành vi cạnh tranh nào đi ngược lại các thông lệ trung thực, thiện chí trong công nghiệp hoặc trong thương mại đều là hành vi cạnh tranh không lành mạnh”. Quy định này được xem là một trong những định nghĩa pháp lý phổ biến và lâu đời nhất5, tuy nhiên tiêu chí đánh giá về tính lành mạnh và không lành mạnh của hành 2 Trường Đại học Luật Tp. Hồ Chí Minh (2012), Giáo trình pháp luật về cạnh tranh và giải quyết tranh chấp thương mại, Nhà xuất bản Hồng Đức, tr.1 3 Tăng Văn Nghĩa (2009), Giáo trình Luật Cạnh tranh, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, tr. 133 4 Trường Đại học Luật Tp.

Hồ Chí Minh, tlđd (2), tr. 35, 36 5 Đoàn Tử Tích Phước, “Chế định cạnh tranh không lành mạnh trong pháp luật cạnh tranh”, http://www.vn/Modules/CMS/Upload/31/2009_8_11/Bai%20viet%20Toa%20dam%20ve%20CTKL M%20-%20Mr%20Phuoc.doc, truy cập ngày 20/3/2019 5 vi cạnh tranh là “các thông lệ trung thực và thiện chí” vẫn chưa rõ ràng và ổn định, thể hiện ý bỏ ngỏ cho pháp luật quốc gia của các nước thành viên tự định đoạt, phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội và lịch sử của quốc gia đó. Ở Việt Nam, trên tinh thần của Công ước Paris, LCT 2004 đã quy định về hành vi CTKLM như sau: “Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh trái với các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng”6. Tuy nhiên, trong quá trình thực thi, khái niệm này còn bộc lộ một số điểm hạn chế bởi tiêu chí đánh giá tính lành mạnh và không lành mạnh còn chưa rõ ràng, chỉ mang tính chung chung, trừu tượng và khó xác định mà không có căn cứ lý giải cụ thể.

Xét thấy, nếu như Công ước Paris sử dụng hai tiêu chí để đánh giá tính lành mạnh, không lành mạnh của hành vi cạnh tranh là “tính trung thực” và “tính thiện chí” thì LCT 2004 không những không bổ sung thêm tiêu chí nào mà còn giản lược hơn với khái niệm đạo đức kinh doanh dẫn đến khó khăn khi xem xét các hành vi CTKLM trên thực tế. Ngoài ra, phạm vi đối tượng chịu tác động của hành vi là khá rộng bao gồm cả lợi ích nhà nước, cả phương diện lý luận cũng như thực tiễn pháp lý khó có thể nhận ra hậu quả “lợi ích của Nhà nước” bị xâm hại bởi hành vi CTKLM, “lợi ích nhà nước” bị xâm hại bởi hành vi CTKLM cũng không mang tính tiêu biểu, không phổ biến trong quy định pháp luật về CTKLM của nhiều quốc gia7, vì thế đây được xem là điểm mở rộng không cần thiết, không phù hợp với bản chất của loại vi phạm vốn đặc trưng ở việc gây thiệt hại cho đối thủ cạnh tranh8. Xuất phát từ những hạn chế, thiếu xót trong quy định về hành vi CTKLM của LCT 2004, LCT 2018 được Quốc hội thông qua ngày 12/6/2018 và có hiệu lực từ 01/7/2019 đã có những thay đổi tích cực đối với quy định về hành vi CTKLM, theo đó, “Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi của doanh nghiệp trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác”9. Xuất phát từ khái niệm này, có thể xác định các đặc điểm pháp lý của hành vi CTKLM như sau: - Chủ thể thực hiện hành vi CTKLM là doanh nghiệp, doanh nghiệp ở đây được hiểu theo LCT 2018 là khái niệm quy ước để chỉ tổ chức, cá nhân kinh doanh 6 Khoản 3 Điều 4 Luật Cạnh tranh 2004 7 Hoàng Minh Chiến (2016), Quy định về hành vi cạnh tranh không lành mạnh theo luật cạnh tranh và một số bất cập, Tạp chí Luật học, số 8 (195)/2016, tr.

35 8 Đặng Quốc Chương (2019), Một số luận giải về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính trong Luật cạnh tranh 2018, Tài liệu hội thảo Những điểm mới của Luật cạnh tranh 2018 và Góp ý cho dự thảo nghị định hướng dẫn Luật cạnh tranh 2018, Khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật Tp. Hồ Chí Minh tr. 23 9 Khoản 6 Điều 3 Luật Cạnh tranh 2018 6 bao gồm cả doanh nghiệp sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích, doanh nghiệp hoạt động trong các ngành, lĩnh vực thuộc độc quyền nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.10 - Mục đích của hành vi CTKLM là nhằm cạnh tranh trong kinh doanh. Điều đó trước hết có nghĩa là doanh nghiệp nhằm đạt được lợi thế cạnh tranh nhất định so với đối thủ cạnh tranh thông qua hành vi.11 Tuy nhiên điều này không có nghĩa là khi vi phạm, doanh nghiệp luôn tác động trực tiếp lên đối thủ cạnh tranh mà nhiều trường hợp khách hàng là đối tượng tác động trực tiếp từ hành vi vi phạm.12 - Tính chất của hành vi CTKLM là trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh.

Có thể thấy đây là sự thay đổi tiến bộ, khắc phục được nhược điểm không rõ ràng, trừu tượng, chung chung của LCT 2004, bởi các nguyên tắc thiện chí, trung thực hay tập quán thương mại đã được ghi nhận rõ ràng trong các văn bản pháp luật về dân sự, thương mại. - Hậu quả của hành vi CTKLM là gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác. Như vậy, LCT 2018 đã loại bỏ hậu quả gây thiệt hại cho quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng và gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước. Quy định về hậu quả gây thiệt hại cho đối thủ cạnh tranh cho thấy sự tiếp cận khá phù hợp của LCT 2018, theo đó, hành vi vi phạm luôn được soi xét trong mối tương quan với đối thủ cạnh tranh.13 Bên cạnh các nguyên tắc mang tính định tính về CTKLM, LCT 2018 cũng đưa ra danh sách các hành vi CTKLM bị cấm tại Điều 45, tuy nhiên danh mục hành vi CTKLM này lại không có “điều khoản quét” như LCT 2004.

Khi không đưa ra “điều khoản quét” thì việc quy định về các hành vi CTKLM khác theo tiêu chí xác định tại Khoản 6 Điều 3 của LCT 2018 có thể sẽ gây khó khăn trong quá trình thực thi vì không có cơ sở để xử lý hành vi có dấu hiệu CTKLM nhưng chưa được quy định tại Điều 45 LCT 2018. Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính trong pháp luật cạnh tranh 1. Bối cảnh cạnh tranh không lành mạnh bằng lôi kéo khách hàng bất chính Hành vi LKKHBC bắt đầu nhen nhóm hình thành từ khi thông tin về hàng hóa, dịch vụ được truyền tải đến khách hàng thông qua hình thức truyền miệng, theo đó, ở thời kì cổ đại và trung đại, các thương nhân trả tiền cho những người rao hàng 10 Khoản 1 Điều 2 Luật Cạnh tranh 2018 11 Trường Đại học Luật Tp. Hồ Chí Minh (2012), tlđd (2), tr.

72 12 Đặng Quốc Chương, tlđd (8), tr. 24 13 Đặng Quốc Chương, tlđd (8), tr. 25 14 Phạm Trí Hùng (2019), Những điểm mới trong quy định của Luật cạnh tranh năm 2018 về hành vi cạnh tranh không lành mạnh, Tài liệu hội thảo Những điểm mới của Luật cạnh tranh 2018 và Góp ý cho dự thảo nghị định hướng dẫn Luật cạnh tranh 2018, Khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật Tp. Hồ Chí Minh, tr.

18 7 công cộng tại thị trấn để họ rao các thông tin hàng hóa, dịch vụ cho mình.