Luận Văn Thạc Sĩ Về Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Trốn Thuế Trong Luật Hình Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU phân tích trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế trong luật hình sự Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và pháp lý.

• Tác giả: Lê Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: Pgs.ts Cao Thị Oanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự Và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Trốn Thuế Trong Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI TRỐN THUẾ TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế
• 1.2. Khái niệm trách nhiệm hình sự
• 1.3. Khái niệm tội trốn thuế
• 1.4. Đặc điểm của trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế
• 1.5. Một số nội dung cơ bản về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế trong luật hình sự Việt Nam
• 1.6. Cơ sở của trách nhiệm hình sự
• 1.7. Một số vấn đề lý luận chung về TNHS của tội trốn thuế đối với PNTM
• 1.8. Các biện pháp cưỡng chế về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế
• 1.9. Thời hiệu truy cứu TNHS
• 1.10. Lịch sử pháp luật hình sự Việt Nam về TNHS đối với tội trốn thuế
• 1.10.1. Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1975
• 1.10.2. Giai đoạn từ năm 1975 đến trước năm 1985
• 1.10.3. Giai đoạn từ năm 1985 đến năm 1999
• 1.10.4. Quy định của BLHS năm 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009
• 1.11. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI TRỐN THUẾ
• 2.1. Hình phạt đối với các chủ thể phạm tội trốn thuế
• 2.2. Hình phạt đối với cá nhân phạm tội trốn thuế
• 2.3. Hình phạt đối với PNTM phạm tội trốn thuế
• 2.4. Các tình tiết định khung tăng nặng đối với tội trốn thuế
• 2.4.1. Các tình tiết định khung tăng nặng đối với cá nhân phạm tội trốn thuế
• 2.4.2. Các tình tiết định khung tăng nặng đối với PNTM phạm tội trốn thuế
• 2.5. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế
• 2.6. Một số điểm mới của bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 so với bộ luật hình sự 1999 về hình phạt đối với cá nhân phạm tội trốn thuế
• 2.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI TRỐN THUẾ, VÀ CÁC GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI TRỐN THUẾ
• 3.1. Tình hình xét xử đối với tội trốn thuế
• 3.2. Các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế
• 3.2.1. Các yêu cầu nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế
• 3.2.2. Các giải pháp kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Trốn Thuế

Trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế là một vấn đề quan trọng trong luật hình sự Việt Nam. Tội trốn thuế không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho xã hội. Việc hiểu rõ về trách nhiệm hình sự trong lĩnh vực này là cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý thuế và bảo vệ quyền lợi của nhà nước.

1.1. Khái Niệm Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Trốn Thuế

Trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế được định nghĩa là hậu quả pháp lý mà cá nhân hoặc pháp nhân phải chịu khi thực hiện hành vi trốn thuế. Theo quy định của Bộ luật hình sự, hành vi này có thể bị xử lý bằng các hình phạt nghiêm khắc.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Nghiên Cứu Trách Nhiệm Hình Sự

Nghiên cứu trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về nghĩa vụ nộp thuế. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tình trạng trốn thuế mà còn góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Trốn Thuế

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong việc áp dụng. Tình trạng trốn thuế diễn ra phổ biến với nhiều hình thức tinh vi, gây khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc phát hiện và xử lý.

2.1. Tình Hình Thực Tế Về Tội Trốn Thuế

Tình hình tội trốn thuế tại Việt Nam đang diễn ra phức tạp với nhiều hình thức khác nhau. Các doanh nghiệp và cá nhân thường sử dụng các thủ đoạn tinh vi để trốn thuế, dẫn đến việc ngân sách nhà nước bị thiệt hại nghiêm trọng.

2.2. Những Khó Khăn Trong Việc Xử Lý Tội Trốn Thuế

Việc xử lý tội trốn thuế gặp nhiều khó khăn do thiếu thông tin, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ. Điều này dẫn đến việc nhiều hành vi vi phạm không bị phát hiện và xử lý kịp thời.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Trốn Thuế Hiện Nay

Để nâng cao hiệu quả trong việc xử lý tội trốn thuế, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải cách pháp luật và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế là rất cần thiết.

3.1. Cải Cách Pháp Luật Về Trách Nhiệm Hình Sự

Cần có những cải cách trong quy định pháp luật về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế để phù hợp với thực tiễn. Điều này bao gồm việc sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành nhằm tăng cường tính răn đe.

3.2. Tăng Cường Công Tác Thanh Tra Kiểm Tra

Công tác thanh tra, kiểm tra thuế cần được tăng cường để phát hiện kịp thời các hành vi trốn thuế. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác này.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Tội Trốn Thuế

Việc áp dụng các quy định về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế đã mang lại những kết quả nhất định. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến để đạt được hiệu quả cao hơn trong công tác phòng chống tội phạm này.

4.1. Kết Quả Đạt Được Trong Công Tác Xử Lý Tội Trốn Thuế

Trong thời gian qua, nhiều vụ án trốn thuế đã được phát hiện và xử lý, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người nộp thuế. Tuy nhiên, số lượng vụ án còn hạn chế so với thực tế.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Trong Công Tác Phòng Chống Tội Trốn Thuế

Các bài học kinh nghiệm từ những vụ án đã xử lý cho thấy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng. Đồng thời, việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật về thuế cũng cần được chú trọng.

V. Kết Luận Về Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Trốn Thuế

Trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế là một vấn đề phức tạp và cần được giải quyết một cách đồng bộ. Việc nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi của nhà nước và đảm bảo công bằng xã hội.

5.1. Tương Lai Của Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Trốn Thuế

Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm thuế.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Áp Dụng Pháp Luật

Cần có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế, bao gồm việc tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ làm công tác thuế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, chiếm trên 80% tổng thu tài chính quốc gia và đóng vai trò huyết mạch trong việc duy trì hoạt động của bộ máy chính quyền cũng như điều tiết kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, cùng với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và sự phát triển đa dạng của các thành phần kinh tế, tình trạng gian lận, trốn thuế tại Việt Nam diễn biến hết sức phức tạp với những thủ đoạn ngày càng tinh vi. Trên thực tế, hành vi trốn thuế gây thất thu hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm, nhưng tỷ lệ bị phát hiện và xử lý hình sự vẫn còn rất hạn chế, biến thuế thành lĩnh vực có tỷ lệ tội phạm ẩn thuộc nhóm cao nhất trong các tội phạm kinh tế.

Luận văn tập trung nghiên cứu toàn diện chế định trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế, phân tích các cơ sở lý luận, quá trình tiến hóa lập pháp và thực trạng áp dụng pháp luật tại Tòa án nhân dân các cấp trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2016. Mục tiêu trọng tâm của đề tài là làm sáng tỏ những điểm mới của Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 – văn bản đánh dấu bước ngoặt lịch sử khi lần đầu tiên quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại bên cạnh thể nhân.

Về mặt khoa học pháp lý, công trình đóng góp hệ thống luận cứ vững chắc nhằm hoàn thiện kỹ thuật lập pháp hình sự, phân định ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự ở ngưỡng định lượng 100 triệu đồng. Về mặt thực tiễn, các kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cho hơn 700 cơ quan tư pháp và cơ quan thuế trên toàn quốc nhằm nâng cao tỷ lệ khởi tố, xét xử đúng người, đúng tội và bảo toàn nguồn thu ngân sách quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết cấu thành tội phạm truyền thống kết hợp với lý thuyết trách nhiệm pháp lý hình sự hiện đại. Trong khoa học luật hình sự Việt Nam, trách nhiệm hình sự được xác định là dạng trách nhiệm pháp lý nghiêm khắc nhất, thể hiện hậu quả bất lợi mà Nhà nước áp dụng đối với chủ thể thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội.

Nghiên cứu làm rõ 4 yếu tố cấu thành của tội trốn thuế:

• Khách thể trực tiếp là trật tự quản lý kinh tế nhà nước trong lĩnh vực thu, nộp thuế và lợi ích của ngân sách quốc gia.
• Mặt khách quan gồm 9 nhóm hành vi gian dối hoặc không hành động cụ thể nhằm làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số tiền được miễn, giảm, hoàn thuế từ 100 triệu đồng trở lên.
• Mặt chủ quan đặc trưng bởi lỗi cố ý trực tiếp với mục đích vụ lợi.
• Chủ thể tội phạm theo Bộ luật Hình sự năm 2015 bao gồm cá nhân từ đủ 16 tuổi có năng lực trách nhiệm hình sự (Điều 12) và pháp nhân thương mại có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận (Điều 75 Bộ luật Dân sự năm 2015).

Bên cạnh đó, luận văn áp dụng lý thuyết truy cứu trách nhiệm hình sự độc lập đối với pháp nhân thương mại theo Điều 75 và Điều 76 Bộ luật Hình sự năm 2015. Pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm khi thỏa mãn 4 điều kiện: hành vi được thực hiện nhân danh pháp nhân, vì lợi ích của pháp nhân, có sự chỉ đạo điều hành của pháp nhân và còn trong thời hiệu truy cứu từ 5 năm đến 20 năm theo Điều 27. Nguyên tắc quan trọng được khẳng định là trách nhiệm hình sự của pháp nhân không loại trừ trách nhiệm hình sự của cá nhân trực tiếp thực hiện.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng với các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành luật học và tội phạm học:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp bao gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật từ năm 1945 đến năm 2017, kết hợp cùng số liệu báo cáo thống kê xét xử sơ thẩm của ngành Tòa án nhân dân từ năm 2009 đến năm 2016.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu thực hiện chọn mẫu toàn bộ đối với 100% các vụ án sơ thẩm về tội trốn thuế được Tòa án nhân dân các cấp thụ lý và xét xử trong giai đoạn 8 năm (2009 - 2016) trên phạm vi 63 tỉnh, thành phố. Phương pháp chọn mẫu toàn diện theo chuỗi thời gian được lựa chọn nhằm phản ánh bức tranh toàn cảnh, tránh sai lệch thống kê và bộc lộ chính xác diễn biến tội phạm ẩn.
• Phương pháp phân tích: Luận văn sử dụng phương pháp thống kê hình sự, phân tích so sánh luật học lịch sử và tổng hợp quy phạm. Lý do lựa chọn các phương pháp này là để đối chiếu sự chuyển dịch của các ngưỡng định lượng (từ quy đổi tương đương 5 tấn gạo theo Thông tư liên tịch số 11/1990 đến mức 50 triệu đồng trong Bộ luật Hình sự năm 1999 và 100 triệu đồng trong Bộ luật Hình sự năm 2015), từ đó đánh giá sự tương thích của chính sách hình sự với thực tiễn tăng trưởng kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích dữ liệu lập pháp cùng thực tiễn áp dụng pháp luật đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, việc bổ sung trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại tại Điều 76 Bộ luật Hình sự năm 2015 đã lấp đầy khoảng trống pháp lý lớn. Trước năm 2018, các sai phạm thuế quy mô hàng trăm tỷ đồng của doanh nghiệp chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt trần tối đa 2 tỷ đồng theo Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, hoàn toàn thiếu tính răn đe đối với các tập đoàn kinh tế lớn.

Thứ hai, chính sách hình sự đối với tội trốn thuế có sự chuyển dịch nhân văn và kinh tế hóa rõ rệt. Khung hình phạt tù tối đa đã giảm từ 12 năm tù trong Bộ luật Hình sự năm 1985 xuống mức cao nhất là 7 năm tù trong Bộ luật Hình sự năm 1999 và năm 2015. Ngược lại, chế tài phạt tiền được mở rộng với mức phạt từ 1 đến 5 lần số tiền trốn thuế đối với cá nhân và từ 1 đến 3 lần đối với pháp nhân, ưu tiên tối đa việc thu hồi tài sản cho ngân sách nhà nước.

Thứ ba, tỷ lệ tội phạm ẩn trong lĩnh vực thuế ở mức báo động. Số liệu xét xử giai đoạn 2009 - 2016 cho thấy số lượng vụ án trốn thuế được đưa ra xét xử sơ thẩm chỉ chiếm khoảng 5% đến 8% so với tổng số vụ việc có dấu hiệu trốn thuế bị cơ quan thuế xử lý hành chính.

Thứ tư, kỹ thuật lập pháp tại Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015 đã mô tả chi tiết 9 hành vi khách quan, đạt sự tương thích 100% với Điều 108 Luật Quản lý thuế năm 2006 sửa đổi năm 2012, giúp tháo gỡ triệt để các vướng mắc về cách hiểu định tính của các giai đoạn trước.

Thảo luận kết quả

Diễn biến xét xử tội trốn thuế trong giai đoạn 2009 - 2016 có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ đường thể hiện số lượng vụ án và bảng cơ cấu hình phạt (tương ứng với Bảng 3.1 và Bảng 3.2 trong công trình nghiên cứu). Dữ liệu cho thấy số lượng các vụ án trốn thuế được xét xử sơ thẩm có xu hướng dao động nhẹ qua các năm nhưng luôn ở mức thấp so với thực tế phát triển của hơn 500.000 doanh nghiệp đang hoạt động trong cùng thời kỳ. Hình phạt tù giam chỉ chiếm khoảng 30% đến 35%, trong khi hình phạt tiền và án treo chiếm tỷ trọng áp đảo trên 60%.

Nguyên nhân của thực trạng này bắt nguồn từ sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa cơ quan quản lý thuế và cơ quan điều tra, cũng như sự phức tạp trong việc xác định các chứng từ, hóa đơn đầu vào bất hợp pháp. So sánh quốc tế cho thấy, hiện có 199 quốc gia trên thế giới quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân, trong đó 5/10 quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á đã hoàn thiện chế định này. Việc Việt Nam nội luật hóa trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại là hoàn toàn tương thích với thông lệ quốc tế, bảo đảm sự bình đẳng giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi:

Thứ nhất, Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính khẩn trương ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn chi tiết việc thi hành Điều 200 và các điều khoản liên quan đến pháp nhân thương mại phạm tội trốn thuế. Mục tiêu hoàn thiện văn bản hướng dẫn trong thời gian 6 đến 12 tháng nhằm tạo cơ sở xét xử đồng bộ cho 100% tòa án cấp tỉnh và huyện.

Thứ hai, Quốc hội xem xét điều chỉnh định lượng số tiền trốn thuế để định tội và định khung tăng nặng trong Bộ luật Hình sự. Cần nâng ngưỡng khởi điểm từ 100 triệu đồng lên mức khoảng 150 đến 200 triệu đồng nhằm phản ánh đúng tỷ lệ lạm phát và trượt giá khoảng 15% đến 20% của nền kinh tế qua từng chu kỳ 5 năm.

Thứ ba, Tổng cục Thuế và Bộ Công an thiết lập Quy chế phối hợp liên ngành về trao đổi thông tin điện tử tự động. Target metric đặt ra là rút ngắn 50% thời gian thụ lý, xác minh và chuyển giao hồ sơ vụ việc có dấu hiệu tội phạm từ cơ quan thuế sang cơ quan điều tra, thực hiện liên tục trong lộ trình 2018 - 2023.

Thứ tư, ngành tài chính đẩy mạnh chuyển đổi số, áp dụng 100% hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế và kết nối cơ sở dữ liệu với các ngân hàng thương mại. Giải pháp này giúp kiểm soát chặt chẽ dòng tiền thanh toán không dùng tiền mặt, hướng tới mục tiêu giảm ít nhất 30% đến 40% tỷ lệ tội phạm ẩn trong lĩnh vực thuế trong vòng 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung toàn diện của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Thẩm phán, Kiểm sát viên và Điều tra viên thuộc các cơ quan tiến hành tố tụng: Luận văn cung cấp phương pháp luận chuẩn xác để đánh giá chứng cứ, xác định cấu thành tội phạm và áp dụng chính xác các khung hình phạt cho cả cá nhân và pháp nhân thương mại trong các vụ án kinh tế phức tạp.

Thứ hai, Cán bộ quản lý thuế và Thanh tra tài chính: Nắm vững 9 dấu hiệu hành vi khách quan quy định tại Điều 200 để kịp thời phân loại ranh giới giữa hành vi vi phạm hành chính thông thường và hành vi có dấu hiệu tội phạm hình sự để chuyển viện kiểm sát đúng thời hạn.

Thứ ba, Doanh nghiệp, Luật sư và Giám đốc tài chính (CFO): Nghiên cứu 4 điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại theo Điều 75 để thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro pháp lý và thực hiện nghĩa vụ khai báo thuế đúng quy định pháp luật.

Thứ tư, Giảng viên, Học viên cao học và Sinh viên ngành Luật học: Sử dụng công trình như một tài liệu chuyên khảo tham khảo sâu sắc về kỹ thuật lập pháp hình sự và sự phát triển của chế định tội phạm kinh tế qua các thời kỳ lịch sử từ năm 1945 đến nay.

Câu hỏi thường gặp

Hành vi trốn thuế với số tiền dưới 100 triệu đồng có thể bị xử lý hình sự không? Có. Theo quy định tại khoản 1 Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015, người trốn thuế dưới 100 triệu đồng vẫn bị xử lý hình sự nếu trước đó đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế (trong thời hạn 6 tháng đến 1 năm) hoặc đã bị kết án về tội trốn thuế và các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế khác mà chưa được xóa án tích theo Điều 70.

Khi pháp nhân thương mại bị kết án phạt tù hoặc phạt tiền thì cá nhân trực tiếp vi phạm có thoát tội không? Hoàn toàn không. Khoản 2 Điều 75 Bộ luật Hình sự năm 2015 khẳng định việc pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự không loại trừ trách nhiệm hình sự của cá nhân. Cá nhân thực hiện hành vi nhân danh hoặc theo chỉ đạo của pháp nhân vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự độc lập với tư cách là người thực hành hoặc chủ mưu.

Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế là bao lâu? Căn cứ Điều 27 Bộ luật Hình sự năm 2015, thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là 05 năm đối với tội phạm ít nghiêm trọng (khoản 1 Điều 200 với mức phạt tù đến 1 năm) và 10 năm đối với tội phạm nghiêm trọng (khoản 2 và khoản 3 Điều 200 với mức phạt tù từ trên 1 năm đến 7 năm), tính từ ngày hành vi trốn thuế được thực hiện xong.

Sự khác biệt lớn nhất giữa Bộ luật Hình sự năm 1985 và Bộ luật Hình sự năm 2015 về tội trốn thuế là gì? Bộ luật Hình sự năm 1985 áp dụng mức định lượng ước lệ tương đương 5 tấn gạo theo Thông tư liên tịch số 11/1990 với khung hình phạt tù cao nhất lên tới 12 năm. Ngược lại, Bộ luật Hình sự năm 2015 định lượng tiền tệ rõ ràng từ 100 triệu đồng, giảm mức phạt tù tối đa xuống 7 năm và mở rộng chủ thể sang pháp nhân thương mại.

Pháp nhân thương mại phạm tội trốn thuế có thể phải đối mặt với những hình phạt chính nào? Căn cứ Điều 33 và khoản 5 Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015, pháp nhân thương mại phải chịu một trong các hình phạt chính gồm: phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 10 tỷ đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 6 tháng đến 3 năm, hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn nếu gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho nền kinh tế.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế, làm rõ bản chất pháp lý của 4 yếu tố cấu thành tội phạm và các biện pháp cưỡng chế hình sự.
• Công trình phân tích sâu sắc tiến trình lập pháp qua hơn 70 năm lịch sử (1945 - 2018), làm nổi bật sự chuyển dịch từ các quy định định tính sang định lượng cụ thể.
• Đánh giá thực trạng xét xử sơ thẩm giai đoạn 2009 - 2016 trên toàn quốc, chỉ ra tỷ lệ tội phạm ẩn còn cao và những bất cập trong việc áp dụng các chế tài phạt tiền.
• Luận giải cơ sở khoa học của việc quy định trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại theo Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015, bảo đảm sự tương thích với 199 quốc gia trên thế giới.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp lập pháp và thực thi với lộ trình cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm thuế.

Để các quy định pháp luật thực sự phát huy hiệu lực trong thực tiễn, việc ban hành các văn bản hướng dẫn áp dụng Điều 200 và Điều 76 cần được các cơ quan tư pháp trung ương triển khai ngay trong giai đoạn tới. Độc giả quan tâm có thể tải về và tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ để khai thác chi tiết hệ thống luận cứ, bảng biểu số liệu và giải pháp chuyên sâu phục vụ cho công tác nghiên cứu và hoạt động thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI TRỐN THUẾ TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm về trách nhiệm hình sự đối với tội trốn thuế 1. Khái niệm trách nhiệm hình sự Trƣớc đây, TNHS đƣợc định nghĩa “là việc thực hiện chế tài pháp lý hình sự, phát sinh từ khi áp dụng hình phạt đối với người phạm tội” [32, tr. Ngày nay, với tƣ cách là một khái niệm khoa học hình sự quan trọng, TNHS đƣợc nghiên cứu dƣới nhiều góc độ khác nhau và tồn tại những quan điểm khác nhau xung quanh khái niệm pháp lý này.TSKH Đào Trí Úc cho rằng: “TNHS là hậu quả pháp lý của việc phạm tội, thể hiện ở chỗ người đã gây ra tội phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình trước Nhà nước” [33, tr.

Quan điểm này nhìn nhận TNHS dƣới góc độ là một loại hậu quả pháp lý đối với một loại vi phạm pháp luật, đó là tội phạm. Tuy vậy, định nghĩa này vẫn chƣa phân biệt đƣợc thật rõ nét giữa TNHS với một số hậu quả pháp lý khác nhƣ hậu quả pháp lý của việc vi phạm hành chính, bởi lẽ ngƣời vi phạm hành chính cũng phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình trƣớc Nhà nƣớc GS.TS Nguyễn Ngọc Hòa định nghĩa: TNHS là một dạng trách nhiệm pháp lý, là tổng hợp các quyền và nghĩa vụ của Nhà nƣớc và ngƣời phạm tội, đƣợc thể hiện ở các biện pháp tác động có tính chất pháp lý hình sự mà luật hình sự quy định, áp dụng đối với ngƣời thực hiện tội phạm, bao gồm hình phạt và các biện pháp tác động có tính chất pháp lý hình sự khác không phải hình phạt và đƣợc bắt đầu từ khi truy cứu TNHS đối với một ngƣời [13, tr. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Định nghĩa này nhìn nhận TNHS dƣới góc độ là một trong những dạng trách nhiệm pháp lý, bên cạnh những dạng trách nhiệm pháp lý khác trong các mối quan hệ xã hội đƣợc pháp luật điều chỉnh. Nhìn nhận TNHS dƣới góc độ là một loại hậu quả pháp lý, GS.

Lê Cảm đã đƣa ra một định nghĩa mang tính chất khái quát những nét đặc trƣng cơ bản một cách súc tích đối với khái niệm TNHS: “TNHS là hậu quả pháp lý của việc thực hiện tội phạm và được thể hiện bằng việc áp dụng đối với người phạm tội một hay nhiều biện pháp cưỡng chế của Nhà nước do luật hình sự quy định” [6, tr. Cùng nhìn nhận khái niệm TNHS dƣới bình diện là một loại hậu quả pháp lý, tuy nhiên PGS.TS Trần Văn Độ lại nhấn mạnh vào vai trò của Tòa án khi định nghĩa: “TNHS là hậu quả pháp lý của việc phạm tội, kết quả của việc áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự và được thể hiện trước hết ở việc kết án của Tòa án, nhân danh Nhà nước, đối với người phạm tội” [10, tr. Một số nhà nghiên cứu khác lại nghiên cứu TNHS dƣới cả hai góc độ nhƣ GS. Đỗ Ngọc Quang khi định nghĩa: TNHS là một dạng trách nhiệm pháp lý, là trách nhiệm của ngƣời khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội đƣợc quy định trong pháp luật hình sự bằng một hậu quả bất lợi do Tòa án áp dụng tùy thuộc vào tính chất và mực độ nguy hiểm của hành vi mà ngƣời đó đã thực hiện [18, tr.

Đồng quan điểm đó, TS. Trịnh Tiến Việt cho rằng: TNHS là một dạng của trách nhiệm pháp lý và là hậu quả pháp lý bất lợi của việc thực hiện tội phạm và đƣợc thể hiện bằng việc áp dụng một hoặc nhiều biện pháp cƣỡng chế của Nhà nƣớc do BLHS quy định đối với ngƣời phạm tội [35, tr. BLHS 2015 ra đời đánh dấu một trong những thay đổi quan trọng trong 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhận thức về chủ thể của TNHS. Điều 2 của BLHS 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017) đã khẳng định: “1.

Chỉ người nào phạm một tội đã được BLHS quy định mới phải chịu TNHS; 2. Chỉ PNTM nào phạm một tội đã được quy định tại Điều 76 của Bộ luật này mới phải chịu TNHS”. Theo đó, đây là lần đầu tiên pháp luật ghi nhận và điều chỉnh trong BLHS quy định về TNHS đối với một chủ thể khác ngoài cá nhân, đó là PNTM. Từ những phân tích trên, dƣới góc độ thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, đồng thời có sự cập nhật chế định mới của BLHS, tác giả xin đƣa ra định nghĩa về TNHS nhƣ sau: TNHS là một dạng của trách nhiệm pháp lý đối với việc thực hiện tội phạm, thể hiện ở việc các chủ thể của TNHS phải chịu hậu quả pháp lý bất lợi bằng việc áp dụng một hoặc nhiều biện pháp cưỡng chế của Nhà nước do BLHS quy định.

Khái niệm tội trốn thuế Thuế là khoản thu nộp mang tính bắt buộc mà các tổ chức, cá nhân phải nộp cho Nhà nƣớc khi đáp ứng những điều kiện nhất định [30, tr. Mặt khác theo Hiến pháp năm 2013 quy định: “Mọi người có nghĩa vụ nộp thuế theo luật định” [22, Điề u 47]. Việc nộp thuế là nghĩa vụ của mọi công dân khi rơi vào các điều kiện mà pháp luật quy định thì đều phải nộp thuế, đây chính là một trong những dẫn chứng thể hiện tính bắt buộc của việc nộp thuế. Các khoản thu từ thuế đƣợc Nhà nƣớc đầu tƣ vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, an ninh quốc phòng, chế độ phúc lợi công cộng, giao thông công cộng.

Nhƣ vậy, việc các chủ thể trích phần thu nhập của mình nộp thuế cho Nhà nƣớc không phải trên tinh thần tự nguyện mà dựa trên quy định bắt buộc của pháp luật thuế. Do đó, tình trạng trốn, gian lận thuế để tăng phần thu nhập thực hƣởng, tối đa hóa lợi nhuận rất dễ dàng xảy ra. Hành vi trốn thuế có thể đƣợc hiểu nhƣ những phân tích dƣới đây. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo từ điển luật học: “Hành vi trốn thuế được hiểu là (hành vi xâm phạm đến chính sách thuế của Nhà nước thông qua việc chủ thể) không hành động hoặc hành động không đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế” [34, tr.

Nguyễn Mai Bộ cho rằng “Trốn thuế là hành vi dùng thủ đoạn gian dối để không phải đóng thuế hoặc đóng thuế ít hơn mức thuế phải nộp” [5, tr.119] hay có tác giả, TS. Đinh Văn Quế chỉ đƣa ra định nghĩa đơn giản: “Trốn thuế là không nộp thuế cho Nhà nước theo quy định của pháp luật” [19, tr. Pháp luật hiện hành không có quy định nào định nghĩa hành vi trốn thuế là gì mà liệt kê những hành vi nào bị coi là trốn thuế. Luật quản lí thuế 2006 sửa đổi bổ sung năm 2012 quy định các hành vi bị coi là trốn thuế bao gồm các hành vi sau: - Không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; nộp hồ sơ khai thuế sau chín mƣơi ngày, kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế theo quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 5 điều 32 của Luật này hoặc ngày hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế theo quy định tại Điều 33 của Luật này; - Không ghi chép trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp; - Không xuất hoá đơn khi bán hàng hoá, dịch vụ hoặc ghi giá trị trên hoá đơn bán hàng thấp hơn giá trị thanh toán thực tế của hàng hoá, dịch vụ đã bán; - Sử dụng hoá đơn, chứng từ bất hợp pháp để hạch toán hàng hoá, nguyên liệu đầu vào trong hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế đƣợc miễn, số tiền thuế đƣợc giảm hoặc tăng số tiền thuế đƣợc khấu trừ, số tiền thuế đƣợc hoàn; - Sử dụng chứng từ, tài liệu không hợp pháp khác để xác định sai số tiền thuế phải nộp, số tiền thuế đƣợc hoàn; - Khai sai với thực tế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu mà không khai bổ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sung hồ sơ khai thuế sau khi hàng hóa đã đƣợc thông quan trong thời gian sáu mƣơi ngày, kể từ ngày đăng ký tờ khai hải quan; - Cố ý không kê khai hoặc khai sai về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; - Cấu kết với ngƣời gửi hàng để nhập khẩu hàng hoá nhằm mục đích trốn thuế; - Sử dụng hàng hoá đƣợc miễn thuế không đúng với mục đích quy định mà không khai thuế.

Có thể nhận thấy, các tiêu chí xác định một hành vi bị coi là trốn thuế bao gồm: - Chủ thể của hành vi trốn thuế là cá nhân, tổ chức thuộc đối tƣợng nộp thuế; - Chủ thể này đã thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật thuế; - Hậu quả của hành vi vi phạm là dẫn đến việc làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế đƣợc hoàn hoặc đƣợc miễn, giảm. Bằng những phân tích trên chúng ta có thể hiểu: Trốn thuế là hành vi của các cá nhân, tổ chức vi phạm các quy định của pháp luật về thuế dẫn đến hậu quả làm giảm số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được hoàn hoặc được miễn giảm, gây thất thu cho ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên đối với hành vi trốn thuế khi thỏa mãn dấu hiệu của tội phạm thì còn bị truy cứu TNHS. Đây là đặc điểm quan trọng cho thấy mức độ nguy hiểm và hậu quả của hành vi trốn thuế.

Nhƣ vậy, hành vi trốn thuế tùy vào mức độ khác nhau có thể bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự. Vậy khi nào thì hành vi trốn thuế cấu thành tội trốn thuế? Theo quy định tại điều 8 BLHS năm 2015 thì: Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội đƣợc quy định trong BLHS, do ngƣời có năng lực TNHS hoặc PNTM thực hiện 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con ngƣời, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự [24, Điề u 8, Khoản 1].