Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Cố Ý Gây Thương Tích Hoặc Gây Tổn Hại Cho Sức Khỏe Của Người Khác

Luận văn thạc sĩ phân tích trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích tại Biên Hòa, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực tiễn pháp lý.

• Tác giả: Nguyễn Viết Dương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trương Quang Vinh
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Cố Ý Gây Thương Tích Tại Biên Hòa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm về trách nhiệm hình sự đối với Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của Luật hình sự Việt Nam về trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác
• 1.3. Trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác được quy định tại Luật hình sự một số nước
• 2. Chương 2: TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI THÀNH PHỐ BIÊN HÒA
• 2.1. Cơ sở pháp lý của trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo BLHS năm 2015
• 2.2. Các hình thức trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác
• 2.3. Thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật hình sự về trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác ở TP Biên Hòa
• 3. Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC
• 3.1. Sự cần thiết và cơ sở nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định về trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 3.2. Nhận định về trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo quy định tại Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)
• 3.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự về trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Cố Ý Gây Thương Tích Tại Biên Hòa

Trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích là một vấn đề pháp lý phức tạp và nhạy cảm. Tại Biên Hòa, tình hình tội phạm này đang diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và đời sống của người dân. Việc hiểu rõ về trách nhiệm hình sự trong trường hợp này là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của nạn nhân và đảm bảo công lý.

1.1. Khái Niệm Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Trách nhiệm hình sự là nghĩa vụ pháp lý của cá nhân hoặc tổ chức khi thực hiện hành vi phạm tội. Đối với tội cố ý gây thương tích, trách nhiệm này được quy định rõ ràng trong Bộ luật hình sự Việt Nam, nhằm bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người khác.

1.2. Đặc Điểm Của Tội Cố Ý Gây Thương Tích Tại Biên Hòa

Tội cố ý gây thương tích tại Biên Hòa có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm tính chất nghiêm trọng của hành vi, mức độ tổn hại đến sức khỏe của nạn nhân và các yếu tố tác động từ môi trường xã hội. Những đặc điểm này cần được xem xét kỹ lưỡng trong quá trình xử lý.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Tình hình tội phạm cố ý gây thương tích tại Biên Hòa đang gia tăng, đặt ra nhiều thách thức cho cơ quan chức năng. Việc áp dụng pháp luật trong các vụ án này gặp nhiều khó khăn, từ việc xác định tội danh đến việc xử lý hình phạt. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo công lý.

2.1. Tình Hình Tội Phạm Cố Ý Gây Thương Tích Tại Biên Hòa

Tình hình tội phạm cố ý gây thương tích tại Biên Hòa đang có xu hướng gia tăng, với nhiều vụ việc nghiêm trọng. Các nguyên nhân chủ yếu bao gồm mâu thuẫn cá nhân, xung đột trong kinh doanh và ảnh hưởng từ các yếu tố xã hội.

2.2. Những Khó Khăn Trong Việc Xử Lý Tội Phạm

Việc xử lý tội phạm cố ý gây thương tích gặp nhiều khó khăn, bao gồm việc thu thập chứng cứ, xác định mức độ thương tích và áp dụng hình phạt phù hợp. Những khó khăn này ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác phòng chống tội phạm.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Để nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm cố ý gây thương tích, cần áp dụng các phương pháp giải quyết hiệu quả. Việc cải thiện quy trình điều tra, tăng cường đào tạo cho cán bộ pháp luật và nâng cao nhận thức cộng đồng là những giải pháp quan trọng.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Điều Tra Tội Phạm

Cải thiện quy trình điều tra tội phạm là cần thiết để thu thập chứng cứ một cách hiệu quả. Điều này bao gồm việc áp dụng công nghệ mới và tăng cường hợp tác giữa các cơ quan chức năng.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Cho Cán Bộ Pháp Luật

Đào tạo cán bộ pháp luật về trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích là rất quan trọng. Việc này giúp nâng cao năng lực xử lý các vụ án phức tạp và đảm bảo công lý cho nạn nhân.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Việc áp dụng các quy định pháp luật về trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích tại Biên Hòa đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong xử lý.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tiễn

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng việc áp dụng pháp luật trong các vụ án cố ý gây thương tích đã đạt được một số kết quả tích cực, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn xử lý tội phạm cố ý gây thương tích có thể giúp cải thiện quy trình pháp lý và nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm trong tương lai.

V. Kết Luận Về Trách Nhiệm Hình Sự Đối Với Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích là một vấn đề quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người dân. Cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả xử lý và phòng ngừa tội phạm này.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Trách Nhiệm Hình Sự

Trách nhiệm hình sự đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của nạn nhân và đảm bảo an ninh trật tự xã hội. Việc thực hiện nghiêm túc các quy định pháp luật là cần thiết.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Trong Xử Lý Tội Phạm

Hướng đi tương lai trong xử lý tội phạm cố ý gây thương tích cần tập trung vào việc cải thiện quy trình pháp lý, nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường hợp tác giữa các cơ quan chức năng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là một trong những loại tội phạm xâm phạm quyền nhân thân có tính chất nguy hiểm cao, diễn biến phức tạp và có chiều hướng gia tăng tại các đô thị phát triển. Thành phố Biên Hòa là đô thị loại I thuộc tỉnh Đồng Nai với quy mô dân số gần 1,2 triệu người, mật độ cư trú lên đến 4.100 người/km2 và bao gồm 30 đơn vị hành chính cấp xã (23 phường và 7 xã). Tình hình an ninh trật tự tại địa bàn này luôn chịu áp lực lớn với trung bình khoảng 1.200 vụ phạm pháp hình sự mỗi năm, trong đó tội cố ý gây thương tích chiếm hơn 100 vụ (riêng năm 2016 ghi nhận 101 vụ).

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ bản chất pháp lý của trách nhiệm hình sự đối với tội danh này, nhận diện những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử tại Tòa án nhân dân thành phố Biên Hòa trong giai đoạn 2013 - 2017. Mục tiêu cụ thể của đề tài hướng tới việc đánh giá toàn diện cơ chế truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự năm 1999 và Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), phân tích nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ án bị sửa hoặc hủy tại cấp phúc thẩm, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả xét xử, phấn đấu kéo giảm tỷ lệ sai sót nghiệp vụ xuống dưới 1,5%. Nghiên cứu mang ý nghĩa sâu sắc trong việc hoàn thiện lý luận tư pháp hình sự và cung cấp cơ sở thực tiễn vững chắc cho công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm bạo lực tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết cấu thành tội phạm và lý thuyết về trách nhiệm hình sự trong khoa học luật hình sự Việt Nam nhằm xác lập nền tảng phân tích. Hệ thống lý luận tập trung vào 4 yếu tố cấu thành bắt buộc: khách thể (quyền bất khả xâm phạm về thân thể và sức khỏe con người), mặt khách quan (hành vi dùng vũ lực, hung khí gây thương tích và hậu quả tổn thương cơ thể), chủ thể (người có năng lực trách nhiệm hình sự đạt độ tuổi luật định từ đủ 14 tuổi hoặc đủ 16 tuổi trở lên), và mặt chủ quan (lỗi cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp).

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ các khái niệm pháp lý then chốt bao gồm: trách nhiệm hình sự theo Điều 2 Bộ luật Hình sự năm 2015, khái niệm tỷ lệ tổn thương cơ thể (từ dưới 11% có tình tiết tăng nặng định khung đến trên 61%), và khái niệm các tình tiết định tội như dùng hung khí nguy hiểm, a-xít nguy hiểm, có tính chất côn đồ hoặc phạm tội có tổ chức. Luận văn cũng phân tích 6 khoản định khung hình phạt tại Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 nhằm so sánh mức độ phân hóa trách nhiệm hình sự so với Điều 104 Bộ luật Hình sự năm 1999 và pháp luật của 3 quốc gia điển hình là Liên bang Nga, Trung Quốc và Nhật Bản.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ báo cáo thống kê, bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân thành phố Biên Hòa và bản án phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai trong timeline 5 năm liên tục từ năm 2013 đến năm 2017. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ hơn 500 vụ án hình sự sơ thẩm về tội cố ý gây thương tích được xét xử trên địa bàn 30 phường, xã của thành phố. Phương pháp chọn mẫu là khảo sát toàn diện kết hợp chọn mẫu điển hình đối với các vụ án phức tạp có đồng phạm, băng nhóm xã hội đen hoặc có kháng cáo, kháng nghị.

Lý do lựa chọn phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp thống kê xã hội học pháp lý giúp định lượng chính xác cơ cấu tội phạm, tỷ lệ áp dụng hình phạt tù giam so với cải tạo không giam giữ.
• Phương pháp phân tích, so sánh quy phạm pháp luật giúp đối chiếu sự thay đổi giữa các văn bản lập pháp qua từng thời kỳ từ năm 1985 đến năm 2015.
• Phương pháp nghiên cứu án điển hình cho phép chỉ ra các sai lầm cụ thể trong việc định tội danh, đánh giá chứng cứ giám định tỷ lệ thương tật và xác định tình tiết định khung tăng nặng trong thực tiễn xét xử.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tiễn giai đoạn 2013 - 2017 tại thành phố Biên Hòa đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, tội cố ý gây thương tích chiếm tỷ trọng lớn trong nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm, dao động từ 8,5% đến 10% tổng số các vụ án hình sự thụ lý hàng năm (trung bình hơn 100 vụ trên tổng số 1.200 vụ phạm pháp hình sự).
• Thứ hai, phương thức và công cụ thực hiện tội phạm mang tính sát thương cao, trong đó hung khí nguy hiểm như dao găm, mã tấu tự chế, tuýp sắt chiếm trên 75% tổng số vụ án; hành vi phạm tội có tổ chức hoặc có tính chất băng nhóm thanh toán lẫn nhau chiếm khoảng 32% tổng số vụ việc.
• Thứ ba, đặc điểm nhân thân người phạm tội cho thấy nhóm đối tượng thanh thiếu niên trong độ tuổi từ 16 đến dưới 30 tuổi chiếm tỷ lệ áp đảo trên 68%, đa phần là lao động tự do, dân nhập cư tạm trú hoặc thanh niên tụ tập có tiền án, tiền sự.
• Thứ tư, trong cơ cấu hình phạt sơ thẩm, hình phạt tù có thời hạn chiếm tỷ lệ chủ đạo trên 80%, trong khi hình phạt cải tạo không giam giữ và cho hưởng án treo chiếm khoảng 15%. Tuy nhiên, tỷ lệ các vụ án bị Tòa án cấp phúc thẩm tuyên sửa án hoặc hủy án vẫn duy trì ở mức từ 4,2% đến 6,5% do vướng mắc trong việc đánh giá chứng cứ và định khung hình phạt.

Thảo luận kết quả

Các kết quả thực chứng trên phản ánh tính chất gay gắt của tội phạm bạo lực tại một địa bàn kinh tế trọng điểm tiếp giáp Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Dương. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ quá trình đô thị hóa nhanh, biến động dân số cơ học lớn, sự suy thoái đạo đức của một bộ phận thanh thiếu niên do ảnh hưởng từ mạng xã hội, phim ảnh bạo lực, cùng mâu thuẫn bộc phát trong kinh tế và đời sống chưa được hòa giải kịp thời.

Về mặt tư pháp, việc tỷ lệ án bị kháng cáo, kháng nghị còn cao xuất phát từ sự thiếu thống nhất trong nhận thức các tình tiết định khung như "dùng hung khí nguy hiểm", "gây cố tật nhẹ" hay "có tính chất côn đồ". Ngoài ra, thời gian chờ kết luận giám định tỷ lệ thương tật thường bị kéo dài, dẫn đến việc giải quyết vụ án bị chậm trễ. Để trực quan hóa các phát hiện này trong nghiên cứu khoa học, dữ liệu thực tiễn được hệ thống qua Bảng thống kê số liệu xét xử sơ thẩm và Biểu đồ cơ cấu công cụ gây án, giúp cơ quan quản lý dễ dàng nhận diện điểm nóng tội phạm theo từng khu vực địa lý.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng áp dụng pháp luật và cá thể hóa trách nhiệm hình sự, luận văn đưa ra 4 giải pháp trọng tâm:

• Hoàn thiện văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật: Kiến nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao khẩn trương ban hành Nghị quyết hướng dẫn chi tiết Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, giải thích rõ các tiêu chí xác định "dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm" và quy chuẩn xác định tội danh trong trường hợp "chuẩn bị phạm tội" nhằm tạo sự đồng thuận pháp lý đạt 100% giữa các cấp xét xử.
• Tối ưu hóa quy trình giám định thương tật: Đề nghị Sở Y tế và Trung tâm Pháp y tỉnh Đồng Nai rút ngắn thời gian ban hành kết luận giám định pháp y xuống dưới 15 ngày làm việc (giảm 40% thời gian chờ đợi), nâng cao độ chính xác của bảng tỷ lệ tổn thương cơ thể để phục vụ kịp thời công tác điều tra.
• Nâng cao kỹ năng nghiệp vụ tư pháp: Tòa án nhân dân thành phố Biên Hòa phối hợp Viện kiểm sát cùng cấp tổ chức tối thiểu 4 phiên tòa rút kinh nghiệm hàng năm, chú trọng tranh tụng tại tòa và phân hóa vai trò đồng phạm, đặt mục tiêu kéo giảm tỷ lệ án sơ thẩm bị hủy, sửa xuống dưới 1,0% trong giai đoạn tiếp theo.
• Tăng cường phòng ngừa tội phạm cơ sở: Lực lượng Công an thành phố Biên Hòa chủ trì mở các đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm bạo lực tại 30 xã, phường trọng điểm, phấn đấu kéo giảm từ 10% đến 15% số vụ phạm pháp hình sự liên quan đến thanh thiếu niên tụ tập mang hung khí trong vòng 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Thẩm phán, Thư ký Tòa án và Kiểm sát viên: Vận dụng làm tài liệu tham khảo nghiệp vụ để định khung hình phạt chính xác theo 6 khoản của Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, xử lý thấu đáo hơn 100 vụ án phát sinh hàng năm trên địa bàn.
• Điều tra viên và Cán bộ công an cơ sở: Khai thác các phân tích về phương thức gây án, đặc điểm công cụ phạm tội nguy hiểm và quy trình thu thập chứng cứ nhằm hoàn thiện 100% hồ sơ vụ án đúng trình tự tố tụng.
• Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên cao học ngành Luật: Sử dụng nguồn tư liệu phong phú với 13 bảng biểu số liệu thực tế cùng các so sánh lập pháp quốc tế (Nga, Trung Quốc, Nhật Bản) phục vụ nghiên cứu và giảng dạy chuyên sâu về các tội xâm phạm sức khỏe.
• Luật sư và Chuyên viên trợ giúp pháp lý: Nắm bắt các lỗ hổng thực tiễn trong xác định tỷ lệ tổn thương dưới 11% và lỗi cố ý để xây dựng phương án bào chữa, bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp cho đương sự.

Câu hỏi thường gặp

Khung hình phạt cao nhất đối với tội cố ý gây thương tích theo Bộ luật Hình sự năm 2015 là gì?
Theo khoản 5 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, mức hình phạt cao nhất là phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân. Khung này áp dụng cho trường hợp làm chết 2 người trở lên hoặc gây tổn hại sức khỏe từ 61% trở lên cho 2 người trở lên có kèm các tình tiết định khung tăng nặng.

Hành vi gây thương tích dưới 11% có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
Có. Căn cứ khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, người gây thương tích dưới 11% vẫn bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm nếu dùng vũ khí, hung khí nguy hiểm, a-xít, có tính chất côn đồ hoặc phạm tội đối với người dưới 16 tuổi.

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này khi nào?
Theo Điều 12 và Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, đối tượng từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng quy định tại khoản 3, khoản 4 và khoản 5 của Điều luật.

Thực trạng áp dụng hình phạt đối với tội danh này tại thành phố Biên Hòa giai đoạn 2013 - 2017 có điểm gì nổi bật?
Tòa án cấp sơ thẩm áp dụng hình phạt tù có thời hạn chiếm tỷ lệ áp đảo hơn 80% trong tổng số hơn 100 vụ án xét xử mỗi năm. Tội phạm sử dụng hung khí nguy hiểm chiếm trên 75%, phản ánh tính chất quyết liệt của cơ quan tư pháp địa phương trong việc xử lý tội phạm bạo lực.

Quy định mới về hành vi chuẩn bị phạm tội cố ý gây thương tích được xử lý như thế nào?
Khoản 6 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định người chuẩn bị vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm, a-xít hoặc thành lập nhóm để gây thương tích sẽ bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm, giúp ngăn chặn tội phạm từ giai đoạn sớm.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và nền tảng pháp lý về trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích theo Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Công trình phác họa bức tranh thực tiễn sinh động qua việc khảo sát hơn 500 vụ án tại địa bàn 1,2 triệu dân của thành phố Biên Hòa trong giai đoạn 2013 - 2017.
• Chỉ rõ những khó khăn cốt lõi trong công tác giám định y khoa, xác định ranh giới hung khí nguy hiểm và phân hóa tội phạm đồng phạm.
• Đề xuất lộ trình thực thi đồng bộ 4 nhóm giải pháp nhằm kéo giảm tỷ lệ án bị sửa, hủy xuống dưới 1,0% trong công tác xét xử phúc thẩm.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật giá trị cao cho 30 xã, phường tại Biên Hòa và toàn bộ hệ thống cơ quan tư pháp tỉnh Đồng Nai.

Luận văn thạc sĩ là một công trình nghiên cứu công phu, kết hợp chặt chẽ giữa lý luận lập pháp và thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự. Quý độc giả, chuyên gia pháp lý và học viên hãy tham khảo chi tiết toàn văn đề tài để nâng cao hiệu quả nghiên cứu, giảng dạy và thực thi công lý trong thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về trách nhiệm hình sự đối với Tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác. Chương 2: Trách nhiệm hình sự đối với Tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác theo Bộ luật Hình sự và thực tiễn áp dụng tại TP Biên Hòa. Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định pháp luật hình sự đối với Tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác. 7 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI KHÁC 1.

Khái niệm, đặc điểm về trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác 1. Khái niệm về trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác TNHS là một thuật ngữ khoa học luật hình sự. Trong khoa học luật hình sự Việt Nam hiện nay vẫn tồn tại nhiều nhóm quan điểm khác nhau về TNHS, chƣa có một khái niệm thống nhất về TNHS, có thể xét một số quan điểm nhƣ sau: Nhóm quan điểm thứ nhất: TNHS là việc thực hiện biện pháp chế tài pháp lý hình sự, nó phát sinh từ khi áp dụng hình phạt nhất định đối với ngƣời, pháp nhân phạm tội. Nhóm quan điểm này chỉ đánh giá TNHS trên cơ sở hình phạt áp dụng đối với ngƣời, pháp nhân phạm tội (có sự đồng nhất giữa TNHS với hình phạt) và vô tình đã làm hẹp nội dung của TNHS.

Nhóm quan điểm thứ hai: TNHS là một dạng trách nhiệm pháp lý, tổng hợp các quyền và nghĩa vụ của Nhà nƣớc và ngƣời, pháp nhân phạm tội, điều này đƣợc thể hiện thông qua các biện pháp tác động có tính chất pháp lý hình sự đƣợc quy định trong luật hình sự và áp dụng đối với ngƣời, pháp nhân thực hiện tội phạm, bao gồm hình phạt và các biện pháp tác động có tính chất pháp lý hình sự khác không phải hình phạt, đƣợc bắt đầu từ khi truy cứu TNHS đối với một ngƣời, pháp nhân thực hiện tội phạm. Vấn đề đặt ra ở quan điểm này là còn nhiều mâu thuẫn trong xác định thời điểm phát sinh TNHS và thời điểm bắt đầu thực hiện TNHS (ngƣời phạm tội chính thức phải chịu trách nhiệm hình sự trƣớc Nhà nƣớc). Nhóm quan điểm thứ ba: TNHS là một loại quan hệ pháp luật giữa Nhà nƣớc và ngƣời, pháp nhân phạm tội. TNHS là nghĩa vụ phải chịu các biện pháp cƣỡng chế nhà nƣớc của ngƣời, pháp nhân phạm tội do việc ngƣời, pháp nhân đó thực hiện 8 tội phạm.

Thời điểm ngƣời phạm tội thực hiện tội phạm là thời điểm bắt đầu TNHS. Quan điểm này đã đồng nhất giữa nghĩa vụ phải chịu TNHS cũng nhƣ quá trình truy cứu TNHS do các cơ quan điều tra, viện kiểm sát… với TNHS mà một ngƣời, pháp nhân phải chịu trên thực tế do việc thực hiện tội phạm. Nhóm quan điểm thứ tư: TNHS là hậu quả pháp lý của việc phạm tội, kết quả của việc áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự và đƣợc thể hiện trƣớc hết ở việc kết án của Tòa án, nhân danh Nhà nƣớc, đối với ngƣời, pháp nhân phạm tội. Theo đó, quan điểm này không thể hiện đƣợc vấn đề án tích là TNHS, trong khi đó, án tích cũng là một phần TNHS mà ngƣời, pháp nhân phạm tội phải chịu trong một khoảng thời gian nhất định do hành vi phạm tội của mình gây ra.

Trong các quan điểm trên không có quan điểm nào mang tính toàn diện, đầy đủ mà chỉ mang tính tƣơng đối chƣa thể hiện hết bản chất, cũng nhƣ nội hàm vốn có của thuật ngữ TNHS. Vậy để đánh giá và đƣa ra một nhận thức đầy đủ về TNHS chúng ta cần dựa vào cơ sở của TNHS. Theo quy định tại Điều 2, BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017): “1. Chỉ người nào phạm một tội đã được Bộ luật hình sự quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự.

Chỉ pháp nhân thương mại nào phạm một tội đã được quy định tại Điều 76 của Bộ luật này mới phải chịu trách nhiệm hình sự.” Về cơ bản có một khái niệm nhƣ sau: “TNHS là trách nhiệm của người phạm tội phải chịu những hậu quả pháp lý bất lợi về hành vi phạm tội của mình” [27, tr. Khái niệm này có thể nói là tƣơng đối giải thích đầy đủ nội hàm của TNHS. Đây là căn cứ bắt buộc chung mà dựa vào đó Nhà nƣớc, thông qua các cơ quan đại diện có thể truy cứu, áp dụng TNHS đối với ngƣời, pháp nhân nào đó thực hiện tội phạm. Đến đây có thể rút ra khái niệm cơ bản về TNHS nhƣ sau: TNHS là một dạng của trách nhiệm pháp lý, là hậu quả pháp lý mà người, pháp nhân phạm tội phải gánh chịu trước Nhà nước do việc người, pháp nhân đó thực hiện tội phạm.

TNHS là kết quả của việc áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự theo đúng trình tự tố tụng hình sự, điều đó được thể hiện ở bản án kết tội của Tòa án áp dụng đối 9 với người, pháp nhân phạm tội có hiệu lực pháp luật và án tích đối với người, pháp nhân đó. Để xác định TNHS đối với tội phạm nói chung và Tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác nói riêng, có hai vấn đề cần phải làm rõ đó chính là cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn: Thứ nhất, cơ sở pháp lý quan trọng để xác định TNHS đối với ngƣời, pháp nhân thực hiện hành vi phạm tội đó chính là cấu thành tội phạm, nó bao gồm: dấu hiệu hành vi thuộc mặt khách quan, dấu hiệu lỗi thuộc mặt chủ quan, dấu hiệu năng lực TNHS thuộc yếu tố chủ thể tội phạm. Đây là cơ sở quan trọng để xác định hành vi của một ngƣời, pháp nhân có phải là tội phạm hay không và phải chịu TNHS về tội nào trong BLHS. Nhƣng chỉ dựa vào cấu thành tội phạm để truy cứu TNHS thì chƣa đủ, ý kiến của PGS.TS Trần Văn Độ cho rằng: “Quan điểm cho rằng cấu thành tội phạm là cơ sở của TNHS duy nhất là hoàn toàn sai lầm vì tự mình cấu thành tội phạm không thể là cơ sở làm phát sinh TNHS”.

Đúng nhƣ vậy, tại Khoản 2,3, Điều 14 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định: “2. Người chuẩn bị phạm một trong các tội sau đây thì phải chịu trách nhiệm hình sự: a) Điều 108 (tội phản bội Tổ quốc); Điều 110 (tội gián điệp); Điều 111 (tội xâm phạm an ninh lãnh thổ); Điều 112 (tội bạo loạn); Điều 113 (tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân); Điều 114 (tội phá hoạ i cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam); Điều 117 (tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng h òa xã hội chủ nghĩa Việt Nam); Điều 118 (tội phá rối an ninh); Điều 11 9 (tội chống phá trại giam); Điều 120 (tội tổ chức, cưỡng ép, xúi giục người khác trốn đi nước ngoài hoặc trốn ở lại nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân); Điều 121 (tội trốn đi nước ngoài hoặc trốn ở lại nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân); b) Điều 123 (tội giết người); Điều 134 (tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác); c) Điều 168 (tội cướp tài sản); Điều 169 (tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản); 10 d) Điều 299 (tội khủng bố); Điều 300 (tội tài trợ khủng bố); Điề u 301 (tội bắt cóc con tin); Điều 302 (tội cướp biển); Điều 303 (tội phá hủy công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia); Điều 324 (tội rửa tiền). Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chuẩn bị phạm tội quy định tại điểm b và điểm c khoản 2 Điều này thì phải chịu trách nhiệm hình sự”. Dù chuẩn bị phạm tội thì chƣa thể thực hiện đầy đủ các dấu hiệu đƣợc quy định trong cấu thành tội phạm nhƣng vẫn phải chịu TNHS.

Chính vì vậy, chúng ta cần phải có thêm cơ sở thứ hai trong việc xác định TNHS đối với ngƣời, pháp nhân đã thực hiện hành vi phạm tội. Thứ hai, con ngƣời, pháp nhân chỉ phải chịu TNHS nếu họ đã thực hiện hành vi đƣợc quy định trong BLHS là tội phạm. Điều này có nghĩa là một ngƣời, pháp nhân có thể phải chịu TNHS nếu hành vi của họ có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm. Hay nói cách khác, nếu cấu thành tội phạm là điều kiện cần của TNHS thì hành vi phạm tội là điều kiện đủ, vì khi hành vi đã thỏa mãn tất cả những dấu hiệu của cấu thành tội phạm thì đã có đầy đủ cơ sở để có thể buộc họ phải chịu TNHS mà không đòi hỏi gì thêm.

Nhƣng hành vi phạm tội rất đa dạng có thể là tổ chức, giúp sức… hoặc chỉ là chuẩn bị phạm tội, chính vì vậy, trên thực tế phải dựa vào các quy định khác trong BLHS quy định về hành vi nguy hiểm cho xã hội phải chịu TNHS về tội phạm tƣơng ứng đƣợc quy định trong BLHS. Nhƣ vậy, cơ sở của việc truy cứu TNHS là hành vi phạm tội (cơ sở thực tiễn) thỏa mãn các dấu hiệu của cấu thành tội phạm (cơ sở pháp lý) đƣợc BLHS quy định. Vậy theo quan điểm của tác giả thì khái niệm TNHS đối với Tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác là hậu quả pháp lý mà ngƣời thực hiện hành vi bị coi là tội phạm cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác phải gánh chịu trƣớc Nhà nƣớc, là kết quả của việc áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự về Tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác, theo đúng trình tự tố tụng hình sự, đƣợc thể hiện ở bản án kết tội của Tòa án áp dụng đối với ngƣời phạm tội có hiệu lực pháp luật và án tích đối với ngƣời đó.