Chương 1 – Cơ sở lý luận về hoạt ñộng nhập khẩu nguyên vật liệu 1.1 Những vấn ñể cơ bản về hoạt ñộng nhập khẩu nguyên vật liệu 1. Khái niệm nhập khẩu: Nhập khẩu là hoạt ñộng kinh doanh buôn bán trên phạm vi quốc tế, là quá trình trao ñổi hàng hoá giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc trao ñổi ngang giá lấy tiền tệ là môi giới. Nó không phải là hành vi buôn bán riêng lẻ mà là một hệ thống các quan hệ buôn bán trong một nền kinh tế có cả tổ chức bên trong và bên ngoài. Vậy thực chất kinh doanh nhập khẩu ở ñây là nhập khẩu từ các tổ chức kinh tế, các Công ty nước ngoài, tiến hành tiêu thụ hàng hoá, vật tư ở thị trường nội ñịa hoặc tái xuất với mục tiêu lợi nhuận và nối liền sản xuất giữa các quốc gia với nhau.
Mục tiêu hoạt ñộng kinh doanh nhập khẩu: Hoạt ñộng kinh doanh nhập khẩu là sử dụng có hiệu quả nguồn ngoại tệ ñể nhập khẩu vật tư, thiết bị kỹ thuật và dịch vụ phục vụ cho quá trình tái sản xuất mở rộng, nâng cao năng suất lao ñộng, tăng giá trị ngày công, và giải quyết sự khan hiếm hàng hoá, vật tư trên thị trường nội ñịa. Mặt khác, kinh doanh nhập khẩu ñảm bảo sự phát triển ổn ñịnh của các ngành kinh tế mũi nhọn của mỗi nước mà khả năng sản xuất trong nước chưa ñảm bảo vật tư, thiết bị kỹ thuật ñáp ứng nhu cầu phát triển, khai thác triệt ñể lợi thế so sánh của quốc gia, góp phần thực hiện chuyên môn hoá trong phân công lao ñộng quốc tế, kết hợp hài hoà và có hiệu quả giữa nhập khẩu và cải thiện cán cân thanh toán. Các hình thức nhập khẩu Do ñiều kiện kinh doanh và sự sáng tạo, năng ñộng của các doanh nhân nên trên thực tế ñã xuất hiện rất nhiều hình thức nhập khẩu.Tuỳ theo các tiêu chí khác nhau mà ta có thể phân chia các hình thức nhập khẩu thành các nhóm khác nhau. Một số cách phân loại chủ yếu ñó là: Theo chủ thể của hoạt ñộng nhập khẩu: ♦ Nhập khẩu tự doanh (Nhập khẩu trực tiếp).
♦ Nhập khẩu uỷ thác. Theo mục ñích nhập khẩu: ♦ Nhập khẩu hàng mậu dịch. ♦ Nhập khẩu hàng phi mậu dịch. 3 SVTH: VÕ THỊ THU TRÚC GVHD: TRỊNH ðẶNG KHÁNH TOÀN Theo phương thức nhập khẩu: ♦ Nhập khẩu theo phương thức mua bán thông thường.
♦ Nhập khẩu theo phương thức hàng ñổi hàng. Theo nguồn gốc và hình thức giao hàng: ♦ Nhập khẩu trực tiếp. ♦ Nhập khẩu uỷ thác. ♦ Tạm nhập tái xuất.
Trong ñó, cách phân loại dựa theo tiêu chí chủ thể của hoạt ñộng nhập khẩu là cách phân loại phổ biến nhất, ñược nhiều người sử dụng. Sau ñây em xin ñi sâu trình bày về các hình thức nhập khẩu dựa theo cách phân loại này: 1. Nhập khẩu trực tiếp (nhập khẩu tự doanh): Doanh nghiệp trực tiếp giao dịch, ký kết và thực hiện hợp ñồng xuất/nhập khẩu hàng hóa của mình hoặc của doanh nghiệp khác với khách hàng nước ngoài. Trong ñó, bên mua và bên bán trực tiếp giao dịch với nhau, hàng hoá ñược mua trực tiếp từ nước ngoài mà không thông qua trung gian.
Bên xuất khẩu trực tiếp giao hàng cho bên nhập khẩu. Theo hình thức này có những bước giao dịch là hỏi giá, phát giá, ñặt hàng, hoàn giá, chấp nhận, xác nhận. Doanh nghiệp kinh doanh nhập khẩu phải trực tiếp làm các hoạt ñộng nghiên cứu thị trường trong và ngoài nước, tìm kiếm ñối tác, giao dịch, ñàm phán kí kết hợp ñồng. và tự bỏ vốn ñể tổ chức kinh doanh hàng nhập khẩu, phải chịu mọi chi phí như: nghiên cứu thị trường, giao dịch, kí kết hợp ñồng, giao nhận, lưu kho, tiêu thụ hàng hoá.
Khi nhập khẩu tự doanh thì doanh nghiệp XNK ñược tính kim ngạch và khi tiêu thụ thì phải chịu thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp. Các doanh nghiệp kinh doanh nhập khẩu theo hình thức này phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về hoạt ñộng kinh doanh của mình từ thu thập thông tin thị trường cho ñến kí kết và thực hiện hợp ñồng nhập khẩu. ðộ rủi ro của hình thức nhập khẩu trực tiếp cao hơn so với hình thức nhập khẩu qua trung gian nhưng lại mang lại nhiều lợi nhuận hơn cho doanh nghiệp. Hình thức nhập khẩu này ñược sử dụng phổ biến ở nước ta hiện nay.
Vì xu hướng giảm dần các doanh nghiệp Nhà nước và thay vào ñó là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nên các doanh nghiệp có ñiều kiện cũng như mong muốn ñược nhập 4 SVTH: VÕ THỊ THU TRÚC GVHD: TRỊNH ðẶNG KHÁNH TOÀN khẩu trực tiếp ñể tăng thu. Hơn nữa, loại hình này áp dụng trong nhập khẩu những hàng hoá thông thường nên khối lượng lớn và liên tục. Nhập khẩu uỷ thác: Doanh nghiệp trực tiếp giao dịch, ký kết và thực hiện hợp ñồng xuất/nhập khẩu hàng hóa theo ủy quyền của doanh nghiệp khác với khách hàng nước ngoài. Là hoạt ñộng nhập khẩu hình thành giữa một doanh nghiệp trong nước có vốn ngoại tệ riêng, có nhu cầu cần nhập khẩu một số loại hàng hoá nhưng không có quyền tham gia hoặc không có ñiều kiện nhập khẩu trực tiếp ñã uỷ thác cho doanh nghiệp khác có chức năng trực tiếp tham gia giao dịch ngoại thương tiến hành nhập khẩu hàng hoá theo yêu cầu của mình.Bên nhận uỷ thác phải tiến hành ñàm phán với ñối tác nước ngoài và làm thủ tục nhập khẩu hàng hoá theo yêu cầu của bên uỷ thác.
Bên nhận uỷ thác sẽ nhận ñược một phần thù lao gọi là phí uỷ thác. Trong hoạt ñộng này, doanh nghiệp XNK (bên nhận uỷ thác) sẽ không phải bỏ vốn, không phải xin hạn ngạch (nếu có), không phải nghiên cứu thị trường tiêu thụ cho hàng hoá mà chỉ ñứng ra ñại diện bên uỷ thác tiến hành giao dịch, ñàm phán, kí kết hợp ñồng, làm thủ tục nhập hàng cũng như thay mặt bên uỷ thác khiếu nại, ñòi bồi thường với ñối tác nước ngoài khi có tổn thất. Hình thức này giúp cho doanh nghiệp nhận uỷ thác không mất nhiều chi phí, ñộ rủi ro thấp nhưng lợi nhuận từ hoạt ñộng này không cao. Khi tiến hành nhập khẩu uỷ thác, doanh nghiệp kinh doanh nhập khẩu uỷ thác sẽ phải lập hai hợp ñồng là hợp ñồng nhập khẩu ký với ñối tác nước ngoài và một hợp ñồng nhận uỷ thác nhập khẩu với bên uỷ thác.
Khi tiến hành nhập khẩu uỷ thác, doanh nghiệp nhận uỷ thác sẽ chỉ tính kim ngạch nhập khẩu chứ không tính vào doanh số. Hợp ñồng nhập khẩu uỷ thác thường áp dụng cho những hàng hoá chuyên dùng, máy móc thiết bị kĩ thuật. Quy trình tổ chức thực hiện hợp ñồng nhập khẩu: Như ñã trình bày ở trên, tổ chức thực hiện hợp ñồng nhập khẩu là một công việc rất khó khăn, phức tạp. Chính vì vậy nên khi tổ chức thực hiện một hợp ñồng nhập khẩu ñòi hỏi doanh nghiệp phải có một quy trình nhất ñịnh, rõ ràng.
Chính ñiều này giúp cho doanh nghiệp tránh ñược các rủi ro không ñáng có. 5 SVTH: VÕ THỊ THU TRÚC GVHD: TRỊNH ðẶNG KHÁNH TOÀN Sau ñây là quy trình tổ chức thực hiện hợp ñồng nhập khẩu nguyên vật liệu thường ñược các doanh nghiệp kinh doanh XNK sử dụng ñể tiến hành hoạt ñộng kinh doanh nhập khẩu của mình.1 Quy trình tổ chức thực hiện hợp ñồng nhập khẩu nguyên vật liệu Xin giấy phép nhập khẩu (nếu có) Làm thủ tục mở L/C (nếu thanh toán bằng L/C) Người mua ñôn ñốc người bán giao hàng Thuê phương tiện vận tải Mua bảo hiểm Làm thủ tục thanh toán Làm thủ tục hải quan Nhận hàng nhập khẩu Kiểm tra hàng hoá nhập khẩu Giải quyết các tranh chấp, khiếu nại (nếu có) Bước 1: Xin giấy phép nhập khẩu. Giấy phép nhập khẩu là một biện pháp quan trọng ñể nhà nước quản lý hoạt ñộng nhập khẩu. Vì thế khi ký kết hợp ñồng nhập khẩu doanh nghiệp phải xin giấy phép nhập khẩu ñể thực hiện hợp ñồng ñó.
6 SVTH: VÕ THỊ THU TRÚC GVHD: TRỊNH ðẶNG KHÁNH TOÀN Theo nghị ñịnh số 12/2006/Nð-CP có hiệu lực từ ngày 01/05/2006 quy ñịnh thương nhân là doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế ñược thành lập theo quy ñịnh của pháp luật ñược phép XNK hàng hoá theo những ngành nghề ñã ñăng ký theo giấy chứng nhận kinh doanh. Như vậy thì tất cả các doanh nghiệp có tư cách pháp nhân ñều ñược phép tiến hành nhập khẩu hàng hoá theo ngành nghề ñã ñăng ký và doanh nghiệp chỉ cần ñăng ký mã số kinh doanh XNK của mình với hải quan ñịa bàn mình có trụ sở chính. Tuy nhiên thì ñối với những mặt hàng thuộc danh mục hàng hoá cấm nhập khẩu, nhập khẩu có ñiều kiện hay tạm ngừng nhập khẩu thì doanh nghiệp cần phải xin giấy phép nhập khẩu. ðể xin giấy phép nhập khẩu, doanh nghiệp phải xuất trình bộ hồ sơ xin giấy phép bao gồm: ♦ Hợp ñồng nhập khẩu.
♦ Phiếu hạn ngạch (nếu hàng thuộc diện quản lý bằng hạn ngạch). ♦ Hợp ñồng uỷ thác nhập khẩu (nếu ñó là trường hợp nhập khẩu uỷ thác)… ♦ Việc cấp giấy phép nhập khẩu ñược phân công như sau: ♦ Bộ Thương Mại (các phòng cấp giấy phép) cấp những giấy phép nhập khẩu hàng mậu dịch nếu hàng ñó thuộc danh mục quản lý của nhà nước. ♦ Tổng cục hải quan cấp giấy phép nhập khẩu hàng phi mậu dịch (hàng mẫu, quà biếu, hàng triển lãm). Mỗi giấy phép chỉ cấp cho một chủ hàng kinh doanh ñể nhập khẩu một hoặc một số mặt hàng với một số nước nhất ñịnh, chuyên chở bằng một phương thức vận tải và giao nhận tại một cửa khẩu nhất ñịnh.
Thư tín dụng (Letter of credit – L/C) là một văn bản pháp lý trong ñó ngân hàng mở L/C cam kết trả tiền cho người xuất khẩu nếu họ xuất trình ñầy ñủ bộ chứng từ thanh toán hợp lệ và phù hợp với nội dung của L/C. Thanh toán tiền hàng bằng L/C là phương thức thanh toán ñảm bảo hợp lý, thuận tiện an toàn, hạn chế rủi ro cho cả bên mua và bên bán. Khi hợp ñồng nhập khẩu quy ñịnh phương thức thanh toán là L/C thì một trong những công việc ñầu tiên mà bên nhập khẩu phải làm ñể thực hiện hợp ñồng nhập khẩu là mở L/C. 7 SVTH: VÕ THỊ THU TRÚC GVHD: TRỊNH ðẶNG KHÁNH TOÀN Về thời gian mở L/C: Thông thường thì L/C ñược mở trước thời hạn giao hàng khoảng từ 20-25 ngày nếu như hợp ñồng không quy ñịnh cụ thể.
Nhưng ñể hợp ñồng ñược chặt chẽ thì trong hợp ñồng người ta thường quy ñịnh cụ thể ngày mở L/C. Căn cứ ñể mở L/C: Là ñiều khoản của hợp ñồng nhập khẩu.