ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh hiện nay, xu thế hội nhập và tự do hóa thƣơng mại diễn ra mạnh mẽ trong mỗi khu vực và trên toàn thế giới. Cùng với xu thế đó, Việt Nam bằng những thành tựu phát triển kinh tế trong tiến trình đổi mới cũng đã và đang tích cực hội nhập với nền kinh tế thế giới. Bằng chứng cho thấy đó là những năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã gia tăng đáng kể. Về xuất khẩu hàng hoá, năm 2007, xuất khẩu đạt mức cao nhất từ trƣớc đến nay và tăng trƣởng với tốc độ cao.
Kim ngạch xuất khẩu đạt 47,7 tỷ USD, tăng 21% so với năm 2006. Năm 2008, giá trị xuất khẩu hàng hoá ƣớc đạt 65 tỷ USD, tƣơng đƣơng 73% GDP, tăng 33,9% so với năm 2007. Tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá của năm 2008 đạt mức cao gấp nhiều lần so với những năm trƣớc đó. Năm 2007 – 2008, tốc độ xuất khẩu tăng nhanh hơn 2 lần so với tốc độ tăng GDP; Tổng kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu cao gấp 1,6 lần so với tổng giá trị GDP.
Tuy nhiên, năm 2009, do ảnh hƣởng của khủng hoảng kinh tế thế giới, xuất khẩu năm này giảm còn 56,58 tỷ USD. Việc mở ra các quan hệ ngoại thƣơng ngày càng rộng rãi đặt ra những cơ hội và thách thức cho các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu của Việt Nam. Trong quá trình buôn bán với nƣớc ngoài, thanh toán quốc tế là công việc rất quan trọng mà mọi nhà xuất nhập khẩu đều hết sức quan tâm. Chất lƣợng của hoạt động thanh toán sẽ có ảnh hƣởng quyết định đến hiệu quả kinh tế của hoạt động kinh doanh ngoại thƣơng.
Hơn nữa, thông qua hoạt động thanh toán quốc tế các doanh nghiệp ngày càng thu hút nhiều khách hàng và có cơ hội khẳng định vị thế của mình trên trƣờng quốc tế, tăng thu nhập và phát triển ổn định trong môi trƣờng cạnh tranh. Trong kinh doanh ngày nay, thanh toán quốc tế đang ngày trở nên phổ biến. Những phƣơng thức thanh toán truyền thống nhƣ tiền mặt đã dần đƣợc thay thế bằng những phƣơng thức thanh toán hiện đại hơn, nhanh chóng hơn. Những phƣơng thức thanh toán quốc tế ngày nay ngày càng nhiều.
GVHD: PHẠM LÊ ĐÔNG HẬU -1- SVTH: TỪ THẢO HIẾU LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế tại công ty Cổ Phần Mê Kông Các doanh nhân cũng sử dụng chúng một cách thông dụng hơn trong hoạt động giao thƣơng của mình. Tuy nhiên, do tính chất đặc biệt của nó nên hoạt động thanh toán quốc tế rất dễ gặp rủi ro. Vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với các doanh nghiệp là cần có kiến thức vững chắc về phƣơng thức thanh toán quốc tế nhất định đƣợc áp dụng trong từng lần giao thƣơng. Chính vì vậy, việc tổng kết thực tiễn tìm ra các giải pháp nhằm tìm ra các giải pháp để hoàn thiện hoạt động thanh toán quốc tế là một điều hết sức cần thiết.
Là một doanh nghiệp mới Cổ Phần Mê Kông phần hóa và tham gia vào thị trƣờng xuất khẩu trong thời gian gần đây. Tuy vậy, công ty Cổ Phần Mê Kông đã đạt đƣợc những kết quả đáng kể trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, trong đó có sự đóng góp không nhỏ của sự thành công của hoạt động thanh toán quốc tế. Tuy nhiên, do bản chất của hoạt động thanh toán quốc tế, hoạt động này khó tránh khỏi những rủi ro. Vì vậy, việc nghiên cứu kỹ lƣỡng về những phƣơng thức thanh toán quốc tế mà công ty áp dụng và qua đó đánh giá hiệu quả của chúng đối với hoạt động xuất nhập khẩu của công ty là điều hết sức cần thiết.
Vì thế, em đã chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế trong hoạt động xuất khẩu gạo của công ty Cổ Phần Mê Kông” để có thể đi sâu nghiên cứu cách thức thanh toán của công ty với các đối tác nƣớc ngoài. Đồng thời phân tích hiệu quả của từng phƣơng thức thanh toán trong hoạt động xuất khẩu gạo của công ty. Từ đó có thể đánh giá đƣợc những lợi thế cũng nhƣ hạn chế của từng phƣơng thức mà có thể áp dụng phù hợp vào việc kinh doanh của công ty nhằm góp phần làm tăng hiệu quả kinh doanh của công ty Cổ Phần Mê Kông.2 Cở sở khoa học, thực tiễn Trong xu hƣớng toàn cầu hóa nền kinh tế hiện nay, khi các quốc gia đều đặt kinh tế đối ngoại lên hàng đầu, coi hoạt động kinh tế đối ngoại là con đƣờng tất yếu trong chiến lƣợc phát triển kinh tế đất nƣớc thì hoạt động của TTQT ngày càng đóng một vai trò quan trọng không thể thiếu và trở thành một hoạt động cơ bản trong kinh doanh xuất nhập khẩu. Hoạt động TTQT là một mắt xích không thể thiếu trong toàn bộ dây chuyền thực hiện một hợp đồng ngoại thƣơng.
Vì thế, việc nghiên cứu để nắm vững nghiệp vụ thanh toán quốc tế là một yêu cầu cần thiết đối với nhà kinh doanh xuất nhập khẩu để giúp họ có thể nắm rõ đặc điểm GVHD: PHẠM LÊ ĐÔNG HẬU -2- SVTH: TỪ THẢO HIẾU LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế tại công ty Cổ Phần Mê Kông và cân nhắc để vận dụng phƣơng thức thanh toán nào hợp lý hơn trong từng trƣờng hợp cụ thể. Là một nƣớc đang phát triển với tốc độ tăng trƣởng kinh tế đứng thứ ba khu vực, sau Trung quốc và Ấn độ, Việt Nam đã và đang không ngừng mở rộng hoạt động ngoại thƣơng cới các nƣớc trên thế giới. Những năm gần đây, doanh thu từ xuất khẩu đã mang lại nguồn ngoại tệ đáng kể cho đất nƣớc. Đặc biệt là từ việc xuất khẩu các mặt hàng nông sản, đáng nói đến chính là mặt hàng gạo.
Với những điều kiện tự nhiên thuận lợi Việt Nam đã ngày càng khẳng định danh hiệu nƣớc xuất khẩu gạo đứng thứ 2 trên thị trƣờng thế giới. Đối với Đồng Bằng Sông Cửu Long, là vựa lúa lớn nhất cả nƣớc, xuất khẩu gạo hàng năm luôn dẫn đầu cả nƣớc về sản lƣợng và giá trị, hoạt động xuất khẩu gạo của các doanh nghiệp ở Đồng Bằng Sông Cửa Long đã và đang phát triển mạnh mẽ. Cùng với xu thế xuất khẩu đó đó, hoạt động thanh toán quốc tế cũng gia tăng về số lƣợng và ngày càng cải thiện đƣợc chất lƣợng. Tuy nhiên, hiện tại, ở Việt Nam nói chung Đồng Bằng Sông Cửu Long nói riêng, nhiều doanh kinh doanh xuất nhập khẩu vẫn còn mắc phải những sai lầm do chƣa vận dụng hợp lý các phƣơng thức thanh toán thích hợp với những trƣờng hợp cụ thể, gây nhiều thiệt hại cho bản thân hoặc tăng chi phí kinh doanh do phải thay đổi chứng từ.
Nhìn chung, điểm yếu của nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu này còn là thiếu kinh nghiệm giao dịch trên thị trƣờng quốc tế. Phần lớn không xem xét kỹ hoặc hiểu hết những rủi ro về luật pháp có thể xảy ra từ những điểm chƣa rõ ràng trong hợp đồng xuất nhập khẩu. Một số doanh nghiệp, vẫn còn nhiều hạn chế khi làm ăn với các đối tác nƣớc ngoài, do không nắm rõ về tình hình kinh tế chính trị của những nƣớc đối tác hoặc do chính sách của họ thay đổi thƣờng xuyên, cũng còn nhiều quốc gia hiện có chính sách, luật lệ không rõ ràng. Điều này cho thấy, công tác nghiên cứu, tìm hiểu về các phƣơng thức thanh toán quốc tế trong các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam nói chung Đồng Bằng Sông Cửu Long nói riêng vẫn chƣa đƣợc chú trọng đúng mức.
Cho nên việc nghiên cứu và phân tích hiệu quả của các phƣơng thức thanh toán quốc tế trong hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu ở Việt Nam nói chung, Đồng Bằng Sông Cửu Long nói riêng, đơn cử là Công ty Cổ Phần Mê GVHD: PHẠM LÊ ĐÔNG HẬU -3- SVTH: TỪ THẢO HIẾU LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế tại công ty Cổ Phần Mê Kông Kông Cần Thơ. Việc phân tích này sẽ giúp công ty phát hiện ra đƣợc những ƣu điểm cũng nhƣ những hạn chế của từng phƣơng thức thanh toán để có thể áp dụng hợp lý mỗi phƣơng thức vào từng đối tác, từng thị trƣờng cụ thể.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.1 Mục tiêu chung Đề tài có mục tiêu chung là tập trung phân tích các phƣơng thức thanh toán quốc tế mà công ty Cổ Phần Mê Kông đã sử dụng và hiệu quả của chúng trong hoạt động xuất khẩu gạo của công ty. Đồng thời tìm hiểu các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả của việc thanh toán quốc tế nhằm có biện pháp phòng ngừa rủi ro và vận dụng có hiệu quả các phƣơng thức thanh toán vào từng hợp đồng cụ thể để nâng cao hiệu quả kinh doanh của công ty.2 Mục tiêu cụ thể Đề tài tập trung vào những mục tiêu cụ thể nhƣ sau: Tìm hiểu về công ty và hoạt động xuất khẩu gạo của công ty Cổ Phần Mê Kông. Phân tích các phƣơng thức thanh toán quốc tế mà công ty đã áp dụng và hiệu quả của từng phƣơng thức trong trong quá trình kinh doanh xuất khẩu gạo của công ty.
Nghiên cứu những nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả của việc thanh toán quốc tế của công ty Đề ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động thanh toán quốc tế của công ty.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.1 Phạm vi không gian Đề tài đƣợc nghiên cứu tại công ty Cổ Phần Mê Kông Cần Thơ.2 Phạm vi thời gian Số liệu sử dụng trong đề tài này đƣợc thu thập từ năm 2008 đến 6 tháng đầu năm 2010. Thời gian thực hiện đề tài từ 09/09/2010 đến ngày 15/11/2010. GVHD: PHẠM LÊ ĐÔNG HẬU -4- SVTH: TỪ THẢO HIẾU LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế tại công ty Cổ Phần Mê Kông 1.3 Đối tƣợng nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu các phƣơng thức thanh toán quốc tế mà công ty Cổ Phần Mê Kông áp dụng và hiệu quả của từng phƣơng thức thanh toán đó đối với hoạt động xuất khẩu mặt hàng gạo của công ty từ năm 2008 đến nửa đầu năm 2010.4 LƢỢC KHẢO TÀI LIỆU Đề tài có tham khảo các luận văn tốt nghiệp sau: Luận văn tốt nghiệp: “Phân tích tình hình tiêu thụ và hiệu quả hoạt động kinh doanh tại công ty Cổ Phần Mê Kông Cần Thơ”, Hồ Thái Bảo (2009), sinh viên trƣờng đại học Tây Đô thực hiện.