Tổng quan nghiên cứu
Thị trường kinh doanh dịch vụ thể dục thể hình (Fitness) tại Việt Nam trong giai đoạn 2018 - 2020 chứng kiến tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 15% đến 20% mỗi năm trước khi chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch Covid-19 khiến nhiều chuỗi phòng tập sụt giảm hơn 35% doanh thu. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt giữa các thương hiệu trong và ngoài nước, việc hoàn thiện phối thức tiếp thị trở thành điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp duy trì vị thế và mở rộng thị phần. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng và giải pháp hoàn thiện hoạt động Marketing Mix tại Công ty Cổ phần Ruby Fitness – một doanh nghiệp kết hợp mô hình kinh doanh phòng tập thể chất với phân phối máy móc và tư vấn lắp đặt phòng gym chuyên nghiệp.
Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của đề tài là hệ thống hóa các vấn đề lý luận về Marketing Mix 7P trong lĩnh vực dịch vụ thể thao, phân tích thực trạng hoạt động tiếp thị gắn liền với kết quả sản xuất kinh doanh giai đoạn 2018 - 2020 của công ty, chỉ rõ các điểm nghẽn tồn tại và đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện cho giai đoạn phát triển 2021 - 2025. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trực tiếp tại Công ty Cổ phần Ruby Fitness có trụ sở tại quận Thanh Xuân, Hà Nội cùng mạng lưới hơn 500 dự án setup phòng gym trải rộng tại 12 tỉnh thành phía Bắc. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp mô hình định hướng giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận hành, hướng tới mục tiêu tăng trưởng doanh thu dự kiến đạt trên 25% mỗi năm và nâng cao tỷ lệ giữ chân khách hàng hội viên lên mức trên 30% trong điều kiện bình thường mới.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Khung lý thuyết áp dụng
Nghiên cứu ứng dụng nền tảng lý thuyết Marketing Mix kinh điển 4P do E. Jerome McCarthy đề xuất năm 1960 kết hợp với mô hình mở rộng Marketing 7P dành riêng cho ngành dịch vụ được hoàn thiện bởi Booms, Bitner và Philip Kotler. Theo các nghiên cứu kinh tế ứng dụng, có tới 85% quyết định mua sắm và đăng ký dịch vụ của khách hàng chịu sự chi phối mạnh mẽ từ các yếu tố trực quan và trải nghiệm cảm xúc. Khung phân tích 7P bao gồm 7 trụ cột cốt lõi:
Thứ nhất, Sản phẩm (Product) là tập hợp các thuộc tính hữu hình và vô hình nhằm thỏa mãn nhu cầu rèn luyện sức khỏe, bao gồm trang thiết bị tập luyện và các gói dịch vụ thể thao. Thứ hai, Giá (Price) đại diện cho mức phí chi trả tương ứng với giá trị dịch vụ nhận được, chi phối trực tiếp đến biên lợi nhuận và thị phần. Thứ ba, Phân phối (Place) là phương thức đưa sản phẩm tiếp cận khách hàng mục tiêu qua kênh trực tiếp hoặc trung gian. Thứ tư, Xúc tiến (Promotion) bao gồm các hoạt động quảng cáo, quan hệ công chúng (PR), khuyến mại và bán hàng cá nhân nhằm gia tăng độ nhận diện thương hiệu. Ba yếu tố dịch vụ bổ sung gồm: Con người (People) với vai trò trung tâm của đội ngũ huấn luyện viên và nhân viên tư vấn; Quy trình (Process) chuẩn hóa các bước cung cấp dịch vụ từ tiếp đón đến chăm sóc sau bán; và Trải nghiệm thực thể hữu hình (Physical Evidence) bao gồm không gian phòng tập, cơ sở vật chất và hệ thống máy móc đạt chuẩn quốc tế.
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu kết hợp linh hoạt giữa phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp định lượng. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính nội bộ, bảng cân đối kế toán, báo cáo doanh thu phòng Marketing và phòng Kinh doanh của Công ty Cổ phần Ruby Fitness trong giai đoạn 3 năm liên tục từ năm 2018 đến hết năm 2020. Nguồn dữ liệu sơ cấp được tổng hợp qua phiếu khảo sát và phỏng vấn sâu với cỡ mẫu bao gồm 150 khách hàng (gồm 100 hội viên tập luyện B2C và 50 đối tác mua thiết bị B2B) cùng 20 cán bộ nhân viên nội bộ công ty.
Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng nhằm đảm bảo tính đại diện cho từng nhóm đối tượng khách hàng mục tiêu theo độ tuổi, giới tính và khả năng tài chính. Phương pháp phân tích dữ liệu chủ yếu là thống kê mô tả, so sánh đối chiếu số liệu tuyệt đối và tương đối qua các năm tài chính, phân tích SWOT và đánh giá chuỗi giá trị. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ đặc thù doanh nghiệp vừa vận hành dịch vụ trực tiếp vừa bán buôn thiết bị máy móc, đòi hỏi phải bóc tách dữ liệu đa chiều để nhìn nhận khách quan sự tương tác giữa chi phí tiếp thị và hiệu quả kinh doanh. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý số liệu được triển khai hoàn tất vào tháng 6 năm 2021.
Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Những phát hiện chính
Thứ nhất, về quy mô vốn và cơ cấu tài sản, tiềm lực của doanh nghiệp ghi nhận sự gia tăng ổn định với tổng tài sản tăng từ 10,47 tỷ đồng năm 2019 lên 11,67 tỷ đồng năm 2020. Cơ cấu nguồn vốn cho thấy nguồn vốn chủ sở hữu luôn chiếm tỷ trọng ưu thế trên 60% tổng nguồn vốn, phản ánh sự chủ động về mặt tài chính và mức độ an toàn vốn tương đối cao trước các biến động thị trường.
Thứ hai, kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2018 - 2020 có sự biến động sâu sắc do tác động của đại dịch Covid-19 và quá trình chuyển đổi chiến lược. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ năm 2018 đạt 18,13 tỷ đồng, tăng lên trên 19,5 tỷ đồng năm 2019, nhưng đến năm 2020 giảm mạnh xuống còn 12,13 tỷ đồng (tương đương mức sụt giảm khoảng 37,2% so với năm 2019) do công ty chủ động thanh lý 2 phòng tập vật lý để tập trung nguồn lực sang mảng phân phối thiết bị và setup hơn 500 dự án. Lợi nhuận trước thuế theo đó biến động từ 3,94 tỷ đồng năm 2018 lên 8,23 tỷ đồng năm 2019 và giảm xuống còn 2,31 tỷ đồng vào năm 2020.
Thứ ba, việc triển khai phối thức Marketing Mix còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Chính sách sản phẩm tuy đa dạng với hơn 300 danh mục thiết bị từ các thương hiệu như MBH, Shua, Ironbull nhưng chưa có tiêu chuẩn chất lượng cụ thể cho từng phân khúc khách hàng. Chính sách giá dịch vụ phòng tập phân cấp từ gói Gym cơ bản 200.000 đồng/tháng đến gói hội viên dài hạn 11.000.000 đồng/24 tháng, song phương pháp định giá chủ yếu dựa vào chi phí cộng dồn giản đơn mà chưa căn cứ trên định vị giá trị thương hiệu. Kênh phân phối hoàn toàn là kênh trực tiếp 1 cấp phụ thuộc vào nhân viên kinh doanh, thiếu vắng hệ thống đại lý trung gian tại các tỉnh xa.
Thảo luận kết quả
Nguyên nhân chính dẫn đến sự suy giảm doanh thu và lợi nhuận trong năm 2020 là việc giãn cách xã hội kéo dài khiến các phòng tập thể chất phải tạm ngừng hoạt động. Điều này phản ánh rõ nét trong dữ liệu tài chính khi chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí quảng bá bị cắt giảm hơn 40% nhằm bảo toàn dòng tiền. Khi so sánh với các báo cáo chung của ngành thể thao giải trí trong cùng thời kỳ, sự sụt giảm này mang tính quy luật chung toàn ngành với hơn 70% phòng tập chịu ảnh hưởng tiêu cực.
Tuy nhiên, điểm sáng khác biệt của Ruby Fitness so với các đối thủ cùng phân khúc là khả năng linh hoạt chuyển dịch cơ cấu doanh thu sang mảng cung ứng thiết bị tại gia và setup phòng gym trọn gói, giúp doanh nghiệp tránh được nguy cơ giải thể. Các phân tích dữ liệu kinh doanh giai đoạn này có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu chuyển dịch doanh thu dịch vụ - bán hàng, cùng đồ thị đường biểu diễn mối tương quan thuận chiều giữa chi phí xúc tiến tiếp thị và tốc độ gia tăng số lượng hợp đồng setup dự án mới.
Đề xuất và khuyến nghị
Thứ nhất, chuẩn hóa và nâng cấp chính sách sản phẩm (Product): Hoàn thiện bảng tiêu chuẩn kỹ thuật chi tiết cho 100% dòng máy nhập khẩu từ các thương hiệu đối tác, thành lập tổ thiết kế 3D layout chuyên trách trực thuộc phòng Marketing nhằm nâng cao chất lượng hồ sơ tư vấn dự án, đặt mục tiêu tăng tỷ lệ chốt hợp đồng B2B lên thêm 20% trong giai đoạn 2021 - 2023 dưới sự chủ trì của Phòng Kỹ thuật.
Thứ hai, đổi mới chiến lược định giá linh hoạt (Price): Chuyển đổi phương pháp định giá theo chi phí sang định giá theo giá trị cảm nhận và định giá trọn gói combo giải pháp (bao gồm máy tập, đào tạo nhân sự và chuyển giao phần mềm quản trị), liên kết với các tổ chức tài chính triển khai gói trả góp lãi suất 0% cho hội viên đăng ký gói 12 tháng trở lên nhằm nâng biên lợi nhuận gộp đạt trên 45% trong lộ trình 2022 - 2024 do Phòng Tài chính Kế toán phối hợp thực hiện.
Thứ ba, mở rộng và hoàn thiện hệ thống kênh phân phối (Place): Xây dựng mạng lưới phân phối đa tầng bằng cách phát triển tối thiểu 15 đến 20 đại lý ủy quyền và chi nhánh nhượng quyền tại khu vực miền Trung và miền Nam, số hóa quy trình quản lý kho vận nhằm rút ngắn thời gian giao hàng và lắp đặt xuống dưới 48 giờ đối với các đơn hàng liên tỉnh giai đoạn 2022 - 2025 dưới sự điều phối của Ban Giám đốc và Phòng Sale.
Thứ tư, đẩy mạnh truyền thông xúc tiến tích hợp (Promotion): Phân bổ ngân sách tiếp thị chiếm khoảng 5% đến 7% tổng doanh thu hàng năm, tập trung đẩy mạnh chiến lược SEO website rubyfitness.vn, tối ưu hóa nội dung video ngắn trên 3 fanpage chính thức, duy trì chính sách tặng 7 ngày tập thử miễn phí và bảo hành 3 năm trọn đời thiết bị, hướng đến mục tiêu tăng trưởng 40% lượng khách hàng tiềm năng tương tác trực tuyến trong giai đoạn 2021 - 2025 do Phòng Marketing đảm nhiệm.
Đối tượng nên tham khảo luận văn
Thứ nhất, Ban Giám đốc và các nhà quản trị doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thể thao, fitness: Cung cấp khung tham chiếu thực tiễn về việc tái cấu trúc chuỗi giá trị và chuyển dịch mô hình tiếp thị hỗn hợp 7P khi ứng phó với khủng hoảng thị trường.
Thứ hai, Chuyên viên và Trưởng phòng Marketing ngành dịch vụ: Cung cấp tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp xây dựng phễu tiếp thị tích hợp B2B (bán thiết bị, setup phòng gym) và B2C (thu hút hội viên phòng tập), cách phân bổ ngân sách xúc tiến và quản trị điểm chạm thương hiệu.
Thứ ba, Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Marketing: Tài liệu là một case study điển hình tại thị trường Việt Nam với chuỗi số liệu tài chính thực tế giai đoạn 2018 - 2020, làm rõ sự khác biệt giữa lý thuyết Marketing 4P truyền thống và mô hình 7P dịch vụ.
Thứ tư, Các chủ đầu tư và cá nhân đang có kế hoạch khởi nghiệp mở phòng gym: Cung cấp cái nhìn toàn cảnh về chi phí đầu tư ban đầu, bảng giá dịch vụ mẫu từ 200.000 đồng đến 11.000.000 đồng, cùng kinh nghiệm lựa chọn thiết bị và quản trị quy trình vận hành từ hơn 500 dự án setup thực tế.
Câu hỏi thường gặp
Mô hình kinh doanh của Ruby Fitness có điểm gì khác biệt so với các phòng tập thông thường trên thị trường?
Doanh nghiệp vận hành theo mô hình tích hợp kép, vừa cung cấp dịch vụ tập luyện trực tiếp B2C vừa là đơn vị nhập khẩu, phân phối thiết bị và tư vấn setup trọn gói hơn 500 dự án phòng gym trên toàn quốc. Sự kết hợp này tạo ra hệ sinh thái khép kín, giúp tối ưu chi phí đầu vào máy móc và gia tăng nguồn thu thương mại.
Đại dịch Covid-19 đã tác động cụ thể như thế nào đến doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp trong năm 2020?
Doanh thu bán hàng và dịch vụ của công ty năm 2020 giảm xuống còn 12,13 tỷ đồng, giảm khoảng 37,2% so với mức trên 19,5 tỷ đồng của năm 2019. Lợi nhuận trước thuế theo đó giảm từ mức đỉnh 8,23 tỷ đồng năm 2019 xuống 2,31 tỷ đồng năm 2020 do doanh nghiệp đóng cửa bớt 2 phòng tập để tái cơ cấu.
Tại sao doanh nghiệp ngành Fitness cần phải áp dụng mô hình Marketing 7P thay vì 4P truyền thống?
Dịch vụ rèn luyện thể chất có tính vô hình và phụ thuộc rất lớn vào sự tương tác trực tiếp. Mô hình 7P bổ sung 3 yếu tố sống còn gồm Con người (huấn luyện viên, chuyên viên chăm sóc), Quy trình phục vụ khoa học và Trải nghiệm vật lý (không gian máy tập hiện đại, phòng xông hơi, tủ locker), giúp hoàn thiện 100% trải nghiệm khách hàng.
Hạn chế lớn nhất trong chính sách phân phối hiện tại của công ty là gì?
Công ty mới chỉ áp dụng duy nhất hình thức phân phối trực tiếp từ doanh nghiệp qua nhân viên kinh doanh đến tay khách hàng. Việc thiếu vắng các đại lý trung gian độc quyền tại các tỉnh miền Trung và miền Nam khiến khả năng khai thác hơn 50% dung lượng thị trường tiềm năng ngoài khu vực Hà Nội bị hạn chế.
Công ty đã sử dụng những công cụ xúc tiến bán hàng nổi bật nào để thu hút khách hàng?
Doanh nghiệp triển khai chương trình tặng 7 ngày trải nghiệm tập thử miễn phí, dịch vụ đo chỉ số cơ thể InBody miễn phí cho hội viên, chính sách bảo hành 3 năm và bảo trì trọn đời đối với máy móc nhập khẩu. Ngoài ra, việc duy trì 3 kênh fanpage và website rubyfitness.vn giúp tiếp cận hàng nghìn khách hàng tiềm năng mỗi tháng.
Kết luận
- Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về phối thức Marketing Mix 7P ứng dụng đặc thù cho doanh nghiệp kết hợp phân phối thiết bị và dịch vụ phòng tập Fitness.
- Phân tích chi tiết bức tranh tài chính và tiếp thị giai đoạn 2018 - 2020, phản ánh trung thực mức tăng trưởng tài sản đạt 11,67 tỷ đồng cũng như các biến động doanh thu do ảnh hưởng của dịch bệnh.
- Đúc kết kinh nghiệm thực tiễn từ quá trình triển khai setup hơn 500 dự án phòng tập tại hơn 10 tỉnh thành miền Bắc, chỉ ra các nút thắt trong chính sách giá và kênh phân phối một cấp.
- Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ cho từng chữ P với lộ trình phân kỳ cụ thể giai đoạn 2021 - 2025, định hướng mục tiêu tăng trưởng doanh thu đạt 20% đến 25% mỗi năm.
- Công trình là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cao cho các nhà quản trị doanh nghiệp thể thao, các nhà nghiên cứu và chủ đầu tư phòng gym đang tìm kiếm giải pháp tối ưu hóa năng lực cạnh tranh.