Luận văn thạc sĩ vnu ls tội tham ô tài sản trong luật hình sự việt nam một số vấn đề lý luận và thực tiễn

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls tội tham ô tài sản trong luật hình sự việt nam một số vấn đề lý luận và thực tiễn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Tạ Thu Thuỷ
• Người hướng dẫn: Gs.Ts Đỗ Ngọc Quang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Hình sự
• Đề tài: Tội Tham Ô Tài Sản Trong Luật Hình Sự Việt Nam - Một Số Vấn Đề Lý Luận Và Thực Tiễn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHẬN THỨC CHUNG VỀ TỘI THAM Ô TÀI SẢN TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái quát sự hình thành và phát triển của Luật hình sự nhà nước Việt Nam quy định về Tội tham ô tài sản giai đoạn 1945 đến 1985
• 1.2. Quy định của Luật Hình sự Việt Nam về tội tham ô tài sản trong Bộ luật Hình sự 1999
• 1.3. Dấu hiệu pháp lý của tội tham ô tài sản
• 1.4. Hậu quả pháp lý về tội tham ô tài sản
• 1.5. Thực tiễn vận dụng pháp luật hình sự về tội tham ô tài sản trong điều tra, truy tố, xét xử từ năm 2002 – 2007
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG TỒN TẠI TRONG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI THAM Ô TÀI SẢN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
• 2.1. Những tồn tại trong vận dụng quy định của pháp luật hình sự về tội tham ô tài sản trong điều tra, truy tố, xét xử từ năm 2002 – 2007
• 2.2. Quy định của pháp luật hình sự
• 2.3. Quy định quản lý nhà nước về tài sản
• 2.4. Kiến nghị sửa đổi, bổ sung quy phạm pháp luật về tội tham ô tài sản
• 2.4.1. Kiến nghị sửa đổi cấu trúc của điều luật 278 BLHS
• 2.4.2. Kiến nghị ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng Điều 278 Chương XXI Bộ luật hình sự năm 1999
• 2.4.3. Kiến nghị nâng cao hiệu quả quy định của pháp luật về quản lý tài sản nhà nước
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tội Tham Ô Tài Sản Trong Luật Hình Sự Việt Nam

Tội tham ô tài sản là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam. Từ khi thành lập nước, tham ô đã trở thành một tệ nạn xã hội cần được kiểm soát chặt chẽ. Luật hình sự Việt Nam đã có những quy định cụ thể nhằm xử lý các hành vi tham ô, từ giai đoạn đầu của lịch sử cho đến nay. Việc nghiên cứu tội tham ô tài sản không chỉ giúp hiểu rõ hơn về quy định pháp luật mà còn phản ánh thực trạng và những thách thức trong việc thực thi pháp luật.

1.1. Khái Niệm và Đặc Điểm Của Tội Tham Ô Tài Sản

Tội tham ô tài sản được định nghĩa là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt tài sản của Nhà nước hoặc của tổ chức. Đặc điểm của tội này là tính chất nguy hiểm cho xã hội, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế và ổn định chính trị. Các dấu hiệu pháp lý của tội tham ô tài sản bao gồm hành vi chiếm đoạt, mục đích vụ lợi và sự lợi dụng chức vụ.

1.2. Lịch Sử Hình Thành Luật Hình Sự Về Tội Tham Ô

Luật hình sự Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ năm 1945 đến nay. Các quy định về tội tham ô tài sản đã được điều chỉnh qua nhiều bộ luật khác nhau, từ Sắc lệnh 223 năm 1946 đến Bộ luật Hình sự năm 1999. Mỗi giai đoạn đều phản ánh sự thay đổi trong nhận thức và cách tiếp cận của Nhà nước đối với tội phạm tham ô.

II. Những Thách Thức Trong Quy Định Pháp Luật Về Tội Tham Ô Tài Sản

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về tội tham ô tài sản, nhưng thực tiễn áp dụng vẫn gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan chức năng thường gặp phải những thách thức trong việc điều tra, truy tố và xét xử các vụ án tham ô. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác phòng chống tham nhũng mà còn làm giảm niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Điều Tra và Truy Tố Tội Tham Ô

Việc điều tra tội tham ô tài sản thường gặp khó khăn do tính chất phức tạp và tinh vi của các hành vi phạm tội. Các đối tượng phạm tội thường có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sử dụng nhiều thủ đoạn để che giấu hành vi của mình. Điều này khiến cho việc thu thập chứng cứ trở nên khó khăn hơn.

2.2. Vấn Đề Thực Thi Quy Định Pháp Luật

Nhiều quy định pháp luật về tội tham ô tài sản chưa được thực thi hiệu quả. Sự thiếu đồng bộ trong các quy định và hướng dẫn áp dụng cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Các cơ quan chức năng cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn để nâng cao hiệu quả trong việc xử lý các vụ án tham ô.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Tội Tham Ô Tài Sản

Để giải quyết vấn đề tội tham ô tài sản, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao năng lực cho các cơ quan chức năng và tăng cường công tác tuyên truyền là những yếu tố quan trọng trong công tác phòng chống tham nhũng.

3.1. Hoàn Thiện Quy Định Pháp Luật Về Tội Tham Ô

Cần xem xét sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về tội tham ô tài sản để phù hợp với thực tiễn. Việc quy định rõ ràng các dấu hiệu pháp lý và hình phạt sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác điều tra và xử lý tội phạm.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Các Cơ Quan Chức Năng

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ điều tra, kiểm sát và xét xử là rất cần thiết. Các cơ quan chức năng cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để xử lý các vụ án tham ô một cách hiệu quả hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Tội Tham Ô Tài Sản

Nghiên cứu về tội tham ô tài sản không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cần được áp dụng vào thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu sẽ giúp các cơ quan chức năng có cái nhìn tổng quan hơn về tình hình tội phạm tham ô và từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

4.1. Thực Trạng Tội Tham Ô Tài Sản Tại Việt Nam

Thực trạng tội tham ô tài sản tại Việt Nam cho thấy sự gia tăng về số lượng và mức độ nghiêm trọng của các vụ án. Các vụ án tham ô thường có quy mô lớn và diễn ra trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ kinh tế đến chính trị.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu và Đề Xuất Giải Pháp

Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc phòng chống tham nhũng. Đề xuất các giải pháp cụ thể như tăng cường giám sát, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi tham ô sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác này.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Tội Tham Ô Tài Sản Trong Luật Hình Sự Việt Nam

Tội tham ô tài sản là một vấn đề phức tạp và cần được giải quyết một cách đồng bộ. Việc hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao năng lực cho các cơ quan chức năng và tăng cường công tác tuyên truyền sẽ góp phần giảm thiểu tình trạng tham ô trong xã hội. Tương lai của tội tham ô tài sản trong luật hình sự Việt Nam phụ thuộc vào sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong việc đấu tranh chống tham nhũng.

5.1. Định Hướng Phát Triển Luật Hình Sự Về Tội Tham Ô

Cần có những định hướng rõ ràng trong việc phát triển luật hình sự về tội tham ô tài sản. Việc xây dựng các quy định pháp luật phù hợp với thực tiễn sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tham nhũng.

5.2. Tương Lai Của Công Tác Phòng Chống Tham Nhũng

Công tác phòng chống tham nhũng cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Sự tham gia của toàn xã hội trong việc giám sát và đấu tranh chống tham nhũng sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bức tranh đấu tranh phòng, chống tội phạm về chức vụ tại Việt Nam giai đoạn 2002 - 2007, tội phạm tham ô tài sản luôn chiếm tỷ trọng áp đảo với 68,05% tổng số vụ án và 62,46% tổng số bị cáo bị xét xử sơ thẩm và phúc thẩm. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ yêu cầu cấp thiết trong việc bảo vệ khối tài sản công và sự liêm chính của bộ máy nhà nước khi chuyển dịch từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Quá trình này làm biến đổi sâu sắc các quan hệ sở hữu, khiến hành vi chiếm đoạt tài sản của người có chức vụ không còn thuần túy xâm phạm sở hữu xã hội chủ nghĩa mà tác động trực tiếp đến sở hữu tư nhân, sở hữu hỗn hợp và hoạt động đúng đắn của các cơ quan, tổ chức.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của công trình là phân tích có hệ thống quá trình phát triển của các quy định pháp luật hình sự về tội tham ô tài sản từ năm 1945 đến năm 2009; làm rõ bản chất pháp lý, các yếu tố cấu thành tội phạm và hậu quả pháp lý của Điều 278 Bộ luật Hình sự năm 1999; đồng thời đánh giá toàn diện thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử trong 5 năm (2002 - 2007). Phạm vi nghiên cứu bao quát các quy định pháp luật thực định và dữ liệu xét xử trên toàn quốc, đặc biệt chú trọng các điểm nghẽn pháp lý trong quản lý tài sản nhà nước tại các doanh nghiệp cổ phần hóa. Ý nghĩa của luận văn thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện hệ thống lập pháp hình sự, hướng tới mục tiêu tháo gỡ 100% các vướng mắc trong định tội danh và giảm thiểu tình trạng trả hồ sơ điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý luận khoa học luật hình sự Việt Nam về bốn yếu tố cấu thành tội phạm: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan. Đồng thời, nghiên cứu kết hợp lý thuyết kiểm soát quyền lực công vụ và quản trị tài sản công trong nền kinh tế thị trường. Khung lý thuyết này làm sáng tỏ ba khái niệm cốt lõi: chủ thể đặc biệt của tội phạm chức vụ theo Điều 277 Bộ luật Hình sự năm 1999, quan hệ sở hữu đa thành phần và hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt tài sản được giao quản lý.

Về mặt lập pháp, nghiên cứu đối chiếu quá trình tiến hóa của quy phạm từ Sắc lệnh số 223-SL ngày 27 tháng 11 năm 1946 quy định tội biển thủ công quỹ với mức phạt khổ sai từ 5 năm đến 20 năm, Pháp lệnh trừng trị các tội xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa năm 1970, đến Điều 133 Bộ luật Hình sự năm 1985 và các sửa đổi năm 1997 với mức định lượng khởi điểm 5 triệu đồng. Trên cơ sở đó, luận văn khẳng định sự chuyển đổi sang Điều 278 Bộ luật Hình sự năm 1999 với mức định lượng khởi điểm 500.000 đồng là bước tiến phản ánh đúng quy luật kinh tế - xã hội, bảo vệ đồng thời quyền sở hữu tài sản và tính liêm chính của hoạt động công vụ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ các báo cáo tổng kết thực tiễn xét xử 5 năm (2002 - 2007) của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Ban Nội chính Trung ương và các bản án thực tế. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 1.342 vụ án tham ô tài sản với 1.820 bị cáo được đưa ra xét xử trong tổng số 1.972 vụ án tham nhũng cùng giai đoạn trên phạm vi toàn quốc. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ đối với các bản án tham ô được lựa chọn nhằm bảo đảm tính bao quát, tính đại diện cao nhất và phản ánh chân thực diễn biến tội phạm trong thời kỳ đổi mới.

Luận văn kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử với các phương pháp nghiên cứu cụ thể: phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, phương pháp so sánh luật học, phương pháp thống kê xã hội học và phương pháp tổng kết thực tiễn xét xử. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đánh giá sự tương thích giữa quy định lý luận tại Điều 278 Bộ luật Hình sự năm 1999 với thực tế thi hành, giúp phân định rõ nét ranh giới giữa tội tham ô tài sản với các tội danh lân cận như tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản (Điều 280) hay tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ (Điều 281).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tội tham ô tài sản luôn chiếm tỷ trọng áp đảo và giữ vị trí đầu bảng trong cơ cấu tội phạm tham nhũng tại Việt Nam. Số liệu thống kê của Tòa án nhân dân tối cao cho thấy tỷ lệ vụ án tham ô trên tổng số vụ án tham nhũng luôn vượt mức 60%, cụ thể: năm 2002 chiếm 79,46% (219 vụ trên 276 vụ tham nhũng); năm 2004 đạt đỉnh điểm với 92,66% (219 vụ trên 236 vụ); năm 2005 chiếm 61,33% (213 vụ trên 347 vụ); năm 2006 chiếm 65,29% (297 vụ trên 453 vụ); và năm 2007 chiếm 61,18% (340 vụ trên 554 vụ). Số lượng bị cáo xét xử về tội tham ô năm 2007 tăng gấp 1,75 lần so với năm 2002 (tăng từ 469 bị cáo lên 823 bị cáo).

Thứ hai, tính chất và quy mô chiếm đoạt ngày càng đặc biệt nghiêm trọng với mức độ tổ chức chặt chẽ và thủ đoạn tinh vi. Nhiều đại án đã gây thất thoát tài sản nhà nước lên tới hàng trăm tỷ đồng hoặc hàng triệu USD, điển hình như: vụ án Công ty TAMEXCO làm thất thoát gần 100 tỷ đồng dẫn đến án tử hình đối với Giám đốc công ty; vụ án tại Công ty Tiếp thị Đầu tư Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn do Lã Thị Kim Oanh cầm đầu làm thiệt hại gần 100 tỷ đồng; vụ án tại Công ty Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí PTSC lập hợp đồng giả tham ô gần 3,5 triệu USD; vụ án xây dựng kinh tế huyện Mường Tè chiếm đoạt 8,8 tỷ đồng; và vụ án tại Khách sạn Bàn Cờ chiếm đoạt 14 tỷ đồng.

Thứ ba, thực tiễn xét xử bộc lộ nhiều điểm nghẽn trong việc xác định tư cách chủ thể và thẩm quyền quản lý tài sản, đặc biệt là tại các doanh nghiệp nhà nước đang trong tiến trình cổ phần hóa. Việc hiểu và áp dụng khái niệm người có trách nhiệm quản lý tài sản còn thiếu thống nhất giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, dẫn đến tình trạng nhầm lẫn giữa tội tham ô tài sản với tội trộm cắp tài sản (Điều 138) hoặc tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 139).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng gia tăng tội phạm tham ô xuất phát từ những sơ hở trong cơ chế quản lý kinh tế, sự buông lỏng kiểm tra, kiểm soát nội bộ và kẽ hở pháp lý trong định giá tài sản khi cổ phần hóa doanh nghiệp. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa cơ quan điều tra, viện kiểm sát và tòa án ở một số địa phương còn thiếu chặt chẽ, dẫn đến tỷ lệ trả hồ sơ để điều tra bổ sung còn cao.

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột thể hiện tương quan số lượng vụ án và số bị cáo xét xử giai đoạn 2002 - 2007, làm nổi bật bước nhảy vọt từ 219 vụ (469 bị cáo) năm 2002 lên 340 vụ (823 bị cáo) năm 2007. Bảng so sánh dấu hiệu pháp lý cũng giúp làm rõ sự khác biệt giữa tội tham ô với các tội danh chức vụ khác. So với các nghiên cứu giai đoạn trước năm 1999 chỉ tập trung vào tài sản công hữu, kết quả nghiên cứu này chứng minh tính cấp thiết của việc mở rộng đối tượng tác động sang tài sản hỗn hợp, đồng thời khẳng định việc xếp tội tham ô vào Chương XXI nhằm ưu tiên bảo vệ khách thể hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, kiến nghị sửa đổi cấu trúc Điều 278 Bộ luật Hình sự. Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần nghiên cứu phân hóa rõ trách nhiệm hình sự giữa người trực tiếp quản lý vật chất với người quản lý gián tiếp (người có quyền quyết định thu chi, ký duyệt chứng từ). Đồng thời, cần nâng mức định lượng giá trị tài sản tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự tại khoản 1 Điều 278 từ 500.000 đồng lên 2.000.000 đồng nhằm phù hợp với biến động chỉ số giá tiêu dùng, hoàn thành việc sửa đổi văn bản lập pháp trong giai đoạn 2010 - 2011.

Thứ hai, ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn áp dụng Điều 278 Bộ luật Hình sự năm 1999. Tòa án nhân dân tối cao cần chủ trì phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp ban hành văn bản giải thích cụ thể các tình tiết định khung như gây hậu quả nghiêm trọng khác, dùng thủ đoạn xảo quyệt, nguy hiểm và tiêu chí xác định người có trách nhiệm quản lý tài sản. Mục tiêu đặt ra là giảm 50% số lượng vụ án bị trả hồ sơ điều tra bổ sung trong vòng 12 tháng sau khi thông tư có hiệu lực thi hành.

Thứ ba, hoàn thiện khung pháp lý về quản lý tài sản nhà nước trong tiến trình cổ phần hóa. Chính phủ và Bộ Tài chính cần ban hành quy chế siết chặt quy trình thẩm định giá trị doanh nghiệp, kiểm toán độc lập đối với 100% các phần vốn nhà nước góp tại các công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn, ngăn chặn triệt để hành vi lập quỹ trái phép từ 10 tỷ đồng trở lên.

Thứ tư, tăng cường hiệu quả thu hồi tài sản tham nhũng và cơ chế phối hợp liên ngành. Cơ quan Cảnh sát điều tra, Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân các cấp cần thành lập ban chỉ đạo chuyên án liên ngành đối với 100% các vụ án tham ô tài sản có quy mô thiệt hại từ 500 triệu đồng trở lên theo khoản 4 Điều 278, phấn đấu nâng tỷ lệ thu hồi tài sản thất thoát đạt trên 60% trong giai đoạn 2010 - 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên tại các cơ quan tiến hành tố tụng. Luận văn cung cấp bảng tiêu chí phân biệt rõ ràng giữa tội tham ô tài sản với 5 tội danh liên quan, giúp cán bộ tố tụng định tội danh chính xác và giải quyết thấu đáo các vụ án phức tạp có khung thiệt hại từ 500 triệu đồng trở lên.

Nhóm thứ hai là giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật Hình sự và Tố tụng hình sự. Tài liệu mang đến hệ thống dữ liệu thực chứng với 1.820 bị cáo qua 6 năm khảo sát (2002 - 2007), là nguồn tham khảo giá trị cho các công trình nghiên cứu và bài giảng chuyên sâu về tội phạm chức vụ.

Nhóm thứ ba là đội ngũ cán bộ pháp chế, kiểm soát nội bộ và lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước, công ty cổ phần. Thông qua việc phân tích các thủ đoạn tham ô phổ biến tại các đại án thiệt hại hàng chục tỷ đồng, doanh nghiệp có thể hoàn thiện quy chế tài chính nội bộ, ngăn chặn sớm nguy cơ thất thoát vốn và tài sản.

Nhóm thứ tư là các cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước và cơ quan nghiên cứu lập pháp. Các phân tích về lỗ hổng thể chế trong quản lý tài sản công là căn cứ quan trọng để đề xuất sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt cơ bản giữa tội tham ô tài sản trong Bộ luật Hình sự 1999 và Bộ luật Hình sự 1985 là gì? Bộ luật Hình sự năm 1999 đã mở rộng đối tượng tác động sang mọi loại tài sản mà người phạm tội có trách nhiệm quản lý thay vì chỉ bảo vệ tài sản xã hội chủ nghĩa như Điều 133 Bộ luật Hình sự năm 1985. Đồng thời, mức định lượng khởi điểm để truy cứu trách nhiệm hình sự được điều chỉnh từ 5 triệu đồng xuống 500.000 đồng tại khoản 1 Điều 278.

Nhân viên bảo vệ có hành vi chiếm đoạt tài sản của cơ quan thì phạm tội gì? Trong thực tiễn xét xử, hành vi này thường được định tội là Trộm cắp tài sản theo Điều 138 Bộ luật Hình sự năm 1999. Nhân viên bảo vệ chỉ có nghĩa vụ trông coi cơ học chứ không có quyền quản lý, định đoạt hay chiếm hữu tài sản theo nghĩa công vụ được giao quy định tại Điều 277.

Mức hình phạt cao nhất áp dụng đối với tội tham ô tài sản là gì? Theo khoản 4 Điều 278 Bộ luật Hình sự năm 1999, người chiếm đoạt tài sản có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng khác sẽ bị phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình. Nếu bồi thường được từ một phần ba đến một phần hai tài sản, người phạm tội có thể được xem xét giảm án theo Nghị quyết số 01/2001/NQ-HĐTP.

Tại sao tội tham ô tài sản lại được xếp vào nhóm các tội phạm chức vụ thay vì nhóm xâm phạm sở hữu? Việc xếp tội tham ô vào Chương XXI nhằm nhấn mạnh tính chất nguy hiểm xã hội đặc thù là sự tha hóa quyền lực công vụ. Tội phạm không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà trực tiếp làm suy giảm uy tín và xâm phạm hoạt động đúng đắn của bộ máy cơ quan, tổ chức với hơn 60% các vụ án mang tính vụ lợi quyền lực.

Giải pháp then chốt nào giúp kiểm soát tình trạng tham ô tại doanh nghiệp cổ phần hóa? Luận văn đề xuất hoàn thiện cơ chế pháp lý xác định quyền đại diện phần vốn góp nhà nước và ban hành quy trình giám sát giao dịch tài sản. Việc này giúp kiểm soát 100% dòng vốn công và ngăn chặn nguy cơ thất thoát các khoản tiền từ hàng chục đến hàng trăm tỷ đồng.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và lịch sử lập pháp về chế định tội tham ô tài sản từ năm 1945 đến năm 2009.
• Luận giải sâu sắc 4 yếu tố cấu thành tội phạm theo Điều 278 Bộ luật Hình sự năm 1999 và phân định chính xác với các tội phạm kinh tế, sở hữu lân cận.
• Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật qua mẫu dữ liệu 1.820 bị cáo trong 1.342 vụ án giai đoạn 2002 - 2007 với tỷ lệ chiếm trên 60% án tham nhũng.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược nhằm hoàn thiện quy phạm hình sự và nâng cao hiệu quả quản trị vốn nhà nước.
• Xác định lộ trình hành động giai đoạn 2010 - 2015 hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ thu hồi tài sản tham nhũng đạt trên 60%.

Công trình là tài liệu khoa học hữu ích, đóng góp thiết thực cho quá trình hoàn thiện thể chế tư pháp và nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng tại Việt Nam. Bạn đọc và các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục khai thác các luận điểm của đề tài để phát triển các giải pháp chuyên sâu trong thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHẬN THỨC CHUNG VỀ TỘI THAM Ô TÀI SẢN TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái quát sự hình thành và phát triển của Luật hình sự nhà nước Việt Nam quy định về Tội tham ô tài sản giai đoạn 1945 đến 1985 Cách mạng Tháng Tám thành công, Nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà - Nhà nước Dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á ra đời. Chính quyền non trẻ đã bắt tay ngay vào công cuộc kiến thiết đất nước đồng thời sẵn sàng chống lại âm mưu xâm lược của các thế lực thù địch bên ngoài và giữ vững chính quyền là nhiệm vụ hàng đầu. Đây là một công việc hết sức mới mẻ và khó khăn, một mặt, chúng ta sử dụng những người từng tham gia bộ máy của chính quyền cũ, nhưng có tinh thần yêu nước và hiểu biết công việc quản lý nhà nước, quản lý xã hội; mặt khác và chủ yếu là huy động sức lực, trí tuệ và tinh thần của cán bộ và quần chúng cách mạng, nhưng chưa hề có kinh ngiệm về quản lý.

Cho nên chính quyền tỏ ra lúng túng và cũng đã bắt đầu có hiện tượng một số người cố tình lợi dụng địa vị của mình, trực tiếp quản lý tiền, tài sản nhà nước trong bộ máy chính quyền để mưu lợi cá nhân để tham ô… Giai đoạn này, các chính sách hình sự của Nhà nước ta đối với tội xâm phạm sở hữu được thể hiện rõ nét. Nhằm đề cao trách nhiệm của cán bộ đồng thời nghiêm trị các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt của công, sắc lệnh số 223 – SL ngày 27 tháng 11 năm 1946 quy định về tội biển thủ công quỹ đã được ban hành, trong đó quy định “Tội công chức biển thủ công quỹ. bị phạt khổ sai từ 5 năm đến 20 năm và phạt bạc gấp đôi tang vật. Người phạm tội còn có thể bị xử tịch thu nhiều nhất là đến ba phần tư gia sản.

Các đồng phạm và tòng phạm cũng bị phạt như trên”. Với một số tài sản nhà nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực an ninh quốc phòng và 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phát triển kinh tế, Nhà nước ta đã ban hành các văn bản để bảo vệ như Sắc lệnh số 12 ngày 12 tháng 3 năm 1949 về việc phạt tội ăn cắp, lấy trộm tài sản của nhà binh. Việc quản lý tài sản nhà nước cũng đòi hỏi phải tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, phải bổ sung Luật và có biện pháp bảo đảm cho những Luật đó được thi hành một cách có hiệu quả. Đó là yêu cầu khách quan của nhà nước xã hội chủ nghĩa trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước.

Thời kỳ này, tình hình xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa có những diễn biến phức tạp, đáng chú ý là có nhiều kẻ lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình chiếm đoạt tài sản xã hội chủ nghĩa, làm rối loạn chế độ quản lý, ảnh hưởng xấu đến hoạt động bình thường của cơ quan Nhà nước, đến tư tưởng đạo đức của cán bộ, nhân viên và nhân dân. Trong các văn bản pháp luật, các quy định về các tội phạm được trình bày khá đơn giản, đường lối chính sách xử phạt chưa được rõ ràng nên tác dụng giáo dục bị hạn chế. Do đó, các ngành công an, kiểm sát, toà án gặp nhiều khó khăn khi vận dụng, không thống nhất về đường lối xử lý. Trước tình hình đó, 21 tháng 10 năm 1970, Nhà nước ta đã ban hành Pháp lệnh trừng trị các tội xâm phạm xã hội chủ nghĩa nhằm thể hiện thái độ kiên quyết đấu tranh của Nhà nước ta đối với hành vi xâm phạm tài sản của nền kinh tế xã hội chủ nghĩa nói chung và tội tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa nói riêng.

Pháp lệnh trừng trị các tội phạm xâm phạm xã hội chủ nghĩa gồm 3 chương, 25 điều bao gồm nhiều tội danh và mức hình phạt, trong đó có tội tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa. Điều 8 của Pháp lệnh này quy định về Tội tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa với nội dung: “Kẻ nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản xã hội chủ nghĩa thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 7 năm. Phạm tội trong những trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ 5 năm đến 15 năm: Tái phạm nguy hiểm; Có tổ chức; Có móc ngoặc; Dùng thủ đoạn xảo quyệt, nguy hiểm; Tham ô tài sản có số lượng lớn hoặc tài sản có giá trị đặc 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] biệt; Dùng tài sản tham ô vào việc kinh doanh, bóc lột, đầu cơ, đút lót hoặc vào những việc phạm tội khác. Phạm tội trong trường hợp số tài sản bị xâm phạm rất lớn hoặc có nhiều tình tiết nghiêm trọng hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc bị xử tử hình“.

Theo đó, tội tham ô tài sản chưa quy định tài sản bị chiếm đoạt phải do người có chức vụ, quyền hạn quản lý. Điều luật cũng chưa cụ thể hoá định lượng giá trị tài sản phạm tội, chỉ quy định chung chung tham ô tài sản có số lượng lớn, rất lớn, giá trị đặc biệt khiến các cơ quan chức năng áp dụng luật khá khó khăn và không thống nhất. Những hoạt động xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa cần phải được trừng trị nghiêm minh và kịp thời, nhất là đối với những kẻ lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để chiếm đoạt tài sản xã hội chủ nghĩa. Pháp lệnh trừng trị các tội phạm xâm phạm xã hội chủ nghĩa đã cụ thể hoá trách nhiệm của mọi người đối với việc tôn trọng và bảo vệ tài sản xã hội chủ nghĩa - một công cụ tốt góp phần đắc lực ngăn chặn tội phạm nói chung và tội phạm tham ô nói riêng.

Ngày 15 tháng 3 năm 1976, Chính phủ cách mạng lâm thời miền Nam ban hành Sắc lệnh 03-SLT ở miền Nam trước ngày chính thức thống nhất tổ quốc, tội tham ô được quy định Điều 4 - Tội xâm phạm tài sản công cộng. Tài sản công cộng bao gồm tài sản của Nhà nước, của hợp tác xã, của các tổ chức xã hội và của tập thể nhân dân. Tài sản công cộng là thiêng liêng, tuyệt đối không được ai xâm phạm. Phạm các tội chiếm đoạt khác như trộm cắp, tham ô.

thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 7 năm. Trường hợp nghiêm trọng thì bị phạt tù đến 15 năm. Phạm tội trộm cắp, tham ô. mà tài sản chiếm đoạt rất lớn, hoặc có nhiều tình tiết nghiêm trọng, hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, thì bị phạt tù đến 20 năm, tù chung thân hoặc bị xử tử hình.” 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] So với Pháp lệnh trừng trị các tội xâm phạm xã hội chủ nghĩa năm 1970 thì sắc lệnh 03 – SLT không miêu tả các dấu hiệu tội phạm, đây là nhược điểm của văn bản này nên ngày 8 tháng 3 năm 1978, Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Nội vụ đã ban hành Thông tư liên bộ số 61 hướng dẫn thi hành pháp luật thống nhất, nhằm tiến tới vận dụng thống nhất Pháp lệnh ngày 21/10/1970 trong cả nước.

Với sự phát triển của khoa học pháp lý nói chung và pháp luật hình sự nói riêng, năm 1985 chúng ta đã ban hành Bộ luật Hình sự đầu tiên với 12 chương, 280 điều. Tại Điều 133, tội tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa được quy định: Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản xã hội chủ nghĩa mà mình có trách nhiệm trực tiếp quản lý, thì bị phạt tù từ một năm đến bảy năm. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp say đây thì bị phạt tù từ năm năm đến mười lăm năm: Thông đồng với người khác ở trong hoặc ngoài cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội; Dùng thủ đoạn xảo quyệt, nguy hiểm; Chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn; Tái phạm nguy hiểm. Phạm tội trong các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm, tù chung thân hoặc tử hình.

Như vậy, điều luật đã quy định rõ tội tham ô tài sản phải là: thứ nhất, do người có chức vụ, quyền hạn là chủ thể; thứ hai, phải lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để chiếm đoạt; thứ ba, đối tượng là tài sản xã hội chủ nghĩa mình có trách nhiệm trực tiếp quản lý. So với Pháp lệnh trừng trị các tội phạm xâm phạm xã hội chủ nghĩa, điều 133 BLHS 1985 đã tăng thời hạn hình phạt tù tối thiểu từ bảy tháng lên một năm. Quy định này là cần thiết nhằm tăng cường tính răn đe, trừng phạt tương ứng với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi này gây ra. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ngày 20/3/1993, Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp đã ban hành Thông tư liên ngành số 02/TTLN về việc hướng dẫn áp dụng một số quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số quy định của Bộ luật hình sự được Quốc hội khoá IX thông qua ngày 22-12- 1992.

Trong thời gian đó, tội phạm tham ô đang diễn biến phức tạp, các điều khoản của Bộ luật hình sự được sửa đổi, bổ sung lần này đều theo hướng tăng nặng, nghiêm khắc hơn so với quy định cũ. Nên, đối với những người mà từ ngày 2-1-1993 trở đi phạm tội tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa được quy định trong Luật được thông qua ngày 22-12-1992, thì phải xử phạt nghiêm khắc theo đúng quy định của Luật này, còn đối với những người mà trước ngày 2- 1-1993 phạm một trong các tội được quy định trong Luật mới được thông qua ngày 22-12-1992, thì về nguyên tắc là phải áp dụng các quy định cũ nhưng có tham khảo các quy định mới để quyết định hình phạt cho thoả đáng. Ngày 10 tháng 5 năm 1997, BLHS được sửa đổi, bổ sung và tội tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa được sửa đổi như sau: “Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản xã hội chủ nghĩa mà mình có trách nhiệm quản lý có giá trị từ năm triệu đồng đến dưới một trăm triệu đồng hoặc dưới năm triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng, vi phạm nhiều lần hoặc bị xử lý kỷ luật mà còn vi phạm thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm”.