Tổ Chức và Hoạt Động của Chi Cục Hải Quan Cửa Khẩu Đường Bộ

Tài liệu nghiên cứu Tổ chức và hoạt động của chi cục hải quan cửa khẩu đường bộ, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Tô Hoàng Nhơn
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Vũ Văn Nhiêm
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Hành Chính
• Đề tài: Tổ Chức và Hoạt Động của Chi Cục Hải Quan Cửa Khẩu Đường Bộ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Luật Học
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tổ Chức Chi Cục Hải Quan Cửa Khẩu Đường Bộ

Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ (HQCK) là đơn vị trực thuộc Cục Hải quan tỉnh, liên tỉnh, thành phố. Chi cục này đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện quản lý nhà nước về hải quan tại các cửa khẩu biên giới đất liền của Việt Nam. Chức năng chính của chi cục là trực tiếp thực hiện các quy định về kiểm tra hải quan cửa khẩu đường bộ, giám sát hải quan, thu thuế xuất nhập khẩu, và phòng chống buôn lậu. Hoạt động của chi cục góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại qua biên giới, bảo vệ nền kinh tế trong nước, đảm bảo an ninh trật tự khu vực biên giới, và đóng góp vào nguồn thu ngân sách. Địa bàn hoạt động của chi cục gắn liền với địa điểm Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ, cụ thể là các cửa khẩu đường bộ quốc tế, cửa khẩu chính, và cửa khẩu phụ. Sự tồn tại và hoạt động hiệu quả của các Chi cục HQCK đường bộ có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

1.1. Vai Trò Của Chi Cục Hải Quan Cửa Khẩu Đường Bộ

Vai trò của Chi cục HQCK đường bộ là rất quan trọng, thể hiện qua việc tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, đảm bảo thu đúng, thu đủ thuế cho ngân sách nhà nước, và ngăn chặn các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại. Chi cục còn góp phần đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội khu vực biên giới, và thúc đẩy hợp tác quốc tế. Việc thành lập và duy trì hoạt động của các chi cục này là một yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.

1.2. Định Nghĩa Chi Cục Hải Quan Cửa Khẩu Đường Bộ

Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ là một bộ phận cấu thành của Hải quan Việt Nam, hoạt động tại các cửa khẩu biên giới đường bộ. Chi cục thực hiện các chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định của pháp luật, bao gồm việc kiểm tra, giám sát hàng hóa, phương tiện vận tải, thu thuế, và phòng chống các hành vi vi phạm pháp luật hải quan. Chi cục hoạt động dưới sự chỉ đạo, điều hành trực tiếp của Cục Hải quan tỉnh, liên tỉnh, thành phố.

II. Chức Năng Nhiệm Vụ Quan Trọng Của Chi Cục Hải Quan

Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ có nhiều chức năng và nhiệm vụ quan trọng. Thứ nhất, chi cục thực hiện thủ tục thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu, đảm bảo hàng hóa được thông quan nhanh chóng, đúng quy định của pháp luật. Thứ hai, chi cục có trách nhiệm giám sát hải quan cửa khẩu đường bộ, kiểm tra hàng hóa, phương tiện vận tải, và hành lý của hành khách. Thứ ba, chi cục thực hiện nhiệm vụ thu thuế xuất nhập khẩu và các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. Cuối cùng, chi cục phải tăng cường phòng chống buôn lậu gian lận thương mại và các vi phạm pháp luật hải quan khác. Các chức năng và nhiệm vụ này góp phần quan trọng vào việc bảo vệ lợi ích kinh tế của đất nước và đảm bảo an ninh trật tự khu vực biên giới.

2.1. Thực Hiện Thủ Tục Hải Quan Cửa Khẩu Đường Bộ

Thực hiện thủ tục hải quan là một trong những nhiệm vụ chính của Chi cục HQCK đường bộ. Thủ tục này bao gồm việc tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ hải quan, kiểm tra thực tế hàng hóa, phương tiện vận tải, và quyết định cho phép hàng hóa được xuất nhập khẩu hoặc quá cảnh. Chi cục phải đảm bảo thủ tục hải quan được thực hiện nhanh chóng, minh bạch, và đúng quy định của pháp luật để tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại.

2.2. Kiểm Tra Giám Sát Hải Quan Cửa Khẩu Đường Bộ

Kiểm tra, giám sát hải quan là một hoạt động quan trọng để đảm bảo hàng hóa, phương tiện vận tải xuất nhập khẩu tuân thủ các quy định của pháp luật. Chi cục HQCK đường bộ thực hiện việc kiểm tra, giám sát hàng hóa, phương tiện vận tải, và hành lý của hành khách để phát hiện, ngăn chặn các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, và vận chuyển hàng hóa trái phép.

III. Cơ Cấu Tổ Chức Chi Cục Hải Quan Hướng Dẫn Chi Tiết

Cơ cấu tổ chức Chi cục Hải quan là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Một Chi cục HQCK đường bộ thường có lãnh đạo Chi cục (Chi cục trưởng và các Phó Chi cục trưởng), các đội nghiệp vụ (Đội Thủ tục Hải quan, Đội Kiểm soát Hải quan, Đội Quản lý Thuế), và các bộ phận hỗ trợ (Bộ phận Hành chính - Tổng hợp). Số lượng và cơ cấu các đội nghiệp vụ có thể khác nhau tùy thuộc vào quy mô và đặc điểm của từng cửa khẩu. Việc bố trí nhân sự phải đảm bảo phù hợp với quy trình nghiệp vụ hải quan, trình độ chuyên môn, và yêu cầu công việc. Cơ cấu tổ chức hợp lý giúp Chi cục hoạt động hiệu quả, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về hải quan.

3.1. Lãnh Đạo Chi Cục Hải Quan Cửa Khẩu Đường Bộ

Lãnh đạo Chi cục Hải quan Cửa Khẩu Đường Bộ bao gồm Chi cục trưởng và các Phó Chi cục trưởng. Chi cục trưởng là người đứng đầu, chịu trách nhiệm cao nhất về toàn bộ hoạt động của Chi cục. Các Phó Chi cục trưởng giúp Chi cục trưởng điều hành, quản lý các lĩnh vực công tác được phân công. Lãnh đạo Chi cục có vai trò quan trọng trong việc xây dựng kế hoạch công tác, chỉ đạo điều hành, kiểm tra, giám sát, và đánh giá hiệu quả hoạt động của Chi cục.

3.2. Các Đội Nghiệp Vụ Thuộc Chi Cục Hải Quan

Các đội nghiệp vụ là lực lượng trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn của Chi cục Hải quan. Thông thường, một Chi cục HQCK đường bộ có các đội nghiệp vụ chính như Đội Thủ tục Hải quan, Đội Kiểm soát Hải quan, và Đội Quản lý Thuế. Mỗi đội có chức năng, nhiệm vụ riêng, và phối hợp chặt chẽ với nhau để đảm bảo hoạt động của Chi cục được thông suốt, hiệu quả.

3.3. Bộ Phận Hỗ Trợ Chi Cục Hải Quan Cửa Khẩu Đường Bộ

Bộ phận hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hoạt động của Chi cục HQCK đường bộ được diễn ra suôn sẻ, hiệu quả. Bộ phận này thường bao gồm các cán bộ làm công tác hành chính, văn thư, kế toán, quản trị, và công nghệ thông tin. Bộ phận hỗ trợ có trách nhiệm cung cấp các dịch vụ cần thiết để các đội nghiệp vụ thực hiện tốt nhiệm vụ của mình.

IV. Hoạt Động Nghiệp Vụ Của Chi Cục HQCK Đường Bộ Phân Tích

Hoạt động nghiệp vụ của Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ bao gồm làm thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan, thu thuế xuất nhập khẩu, và kiểm soát phòng chống buôn lậu. Chi cục cần đảm bảo hoạt động làm thủ tục được thực hiện nhanh chóng, chính xác, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Công tác kiểm tra, giám sát hải quan phải được tăng cường để ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật. Chi cục cần thu đúng, thu đủ lệ phí hải quan và các khoản thu khác. Đồng thời, phải chủ động phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Việc thực hiện tốt các hoạt động nghiệp vụ này có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo vệ lợi ích kinh tế của đất nước.

4.1. Thủ Tục Hải Quan Điện Tử Tại Cửa Khẩu Đường Bộ

Việc áp dụng khai báo hải quan điện tử đã mang lại nhiều lợi ích cho cả cơ quan hải quan và doanh nghiệp. Thủ tục hải quan điện tử giúp giảm thời gian thông quan, giảm chi phí giao dịch, và tăng tính minh bạch. Chi cục HQCK đường bộ cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao trình độ nghiệp vụ của cán bộ, công chức để thực hiện tốt thủ tục hải quan điện tử.

4.2. Quản Lý Rủi Ro Trong Hoạt Động Hải Quan

Quản lý rủi ro hải quan là một phương pháp quản lý hiện đại, giúp cơ quan hải quan tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có rủi ro cao. Chi cục HQCK đường bộ cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả, xác định các yếu tố rủi ro, đánh giá mức độ rủi ro, và đưa ra các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro.

4.3. Phối Hợp Với Các Lực Lượng Chức Năng

Để thực hiện tốt nhiệm vụ, Chi cục HQCK đường bộ cần phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng khác như Biên phòng, Công an, Quản lý thị trường. Sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả sẽ giúp tăng cường khả năng kiểm soát, phát hiện, và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chi Cục Hải Quan Cửa Khẩu

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ, cần có các giải pháp đồng bộ. Thứ nhất, cần hoàn thiện thể chế, văn bản pháp luật hải quan, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động của Chi cục. Thứ hai, cần kiện toàn cơ cấu tổ chức, bố trí nhân sự hợp lý, nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ, công chức. Thứ ba, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, hiện đại hóa trang thiết bị. Thứ tư, cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế, trao đổi thông tin với các nước láng giềng. Cuối cùng, cần tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp Chi cục hoạt động hiệu quả hơn, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

5.1. Hoàn Thiện Thể Chế Pháp Luật Hải Quan

Việc hoàn thiện thể chế, pháp luật hải quan là một yêu cầu cấp thiết để tạo hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch cho hoạt động của Chi cục HQCK đường bộ. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật hiện hành, đảm bảo phù hợp với thực tiễn và yêu cầu hội nhập quốc tế.

5.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Hải Quan

Nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng quyết định đến hiệu quả hoạt động của Chi cục HQCK đường bộ. Cần có chính sách đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, và đạo đức công vụ cho cán bộ, công chức hải quan.

5.3. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin

Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu thời gian thông quan, và tăng tính minh bạch. Chi cục HQCK đường bộ cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động nghiệp vụ, như khai báo hải quan điện tử, quản lý rủi ro, và kiểm tra, giám sát hải quan.

VI. Tương Lai và Triển Vọng Chi Cục Hải Quan Cửa Khẩu Đường Bộ

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ đóng vai trò ngày càng quan trọng. Xu hướng phát triển là tăng cường tự động hóa, ứng dụng công nghệ thông tin, và áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại. Chi cục cần chủ động nắm bắt cơ hội, vượt qua thách thức, để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động thương mại quốc tế. Việc xây dựng lực lượng hải quan chuyên nghiệp, liêm chính, và hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của Chi cục HQCK đường bộ.

6.1. Hiện Đại Hóa Hải Quan Cửa Khẩu

Hiện đại hóa hải quan cửa khẩu là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Hiện đại hóa bao gồm việc ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách thủ tục hành chính, và nâng cao năng lực cán bộ, công chức.

6.2. Hợp Tác Quốc Tế Về Hải Quan

Hợp tác quốc tế về hải quan là một yếu tố quan trọng để tăng cường hiệu quả quản lý, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại quốc tế. Chi cục HQCK đường bộ cần tăng cường hợp tác với các nước láng giềng trong lĩnh vực hải quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu, 3 chương, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo. Cơ sở lý luận và pháp lý về tổ chức và hoạt động của Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ. Thực trạng tổ chức và hoạt động của Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ hiện nay. Một số giải pháp và kiến nghị hoàn thiện về tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ.

4 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CHI CỤC HẢI QUAN CỬA KHẨU ĐƢỜNG BỘ 1. Địa vị pháp lý, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Chi cục Hải quan cửa khẩu đƣờng bộ 1. Khái niệm Chi cục Hải quan cửa khẩu Từ điển tiếng Việt giải thích “Hải quan” là: “Cơ quan phụ trách việc kiểm soát và đánh thuế các hàng hoá nhập khẩu và xuất khẩu”.[1] Theo tìm hiểu, thì nguồn gốc ban đầu Ngành có tên là “Thuế quan” nhưng về sau đổi thành “Hải quan”. Về lý do đổi tên “Thuế quan” thành “Hải quan” thì theo ông Nguyễn Chanh[2], người đã tham gia đặt tên cho lực lượng này vào thập niên 50 của thế kỷ trước thì lúc đầu lãnh đạo Bộ Ngoại thương cũng định giữ tên “Thuế quan”, nhưng những ý kiến phản biện lại cho rằng trong thời buổi này làm gì có thuế xuất nhập khẩu mà gọi là “Thuế quan”.

Sau đó lại có những ý kiến đề nghị lấy tên là “Douane”, nhưng những mặc cảm của dân ta với “lính douane” thời Pháp thuộc đã không thể đi đến nhất trí. Lực lượng này không thu thuế thì làm sao lại đặt tên là “Thuế quan”, nhưng lại được giao những nhiệm vụ khác như kiểm tra đối với hàng hoá xuất nhập khẩu và công cụ vận tải xuất nhập cảnh, chống buôn lậu qua biên giới, chống buôn lậu thuốc phiện, bảo vệ chính sách độc quyền ngoại thương của Nhà nước. Do đó, phải tìm một cái tên khác không liên quan tới thuế và được biết bên Trung Quốc, người ta gọi lực lượng này là “Hải quan”. Vì vậy, từ “Hải quan” không dính dáng gì tới thuế, thoả mãn yêu cầu ban đầu do tập thể lãnh đạo Bộ Ngoại thương đề ra mà nghe lại có vẻ huyền bí.

Cuối cùng, ban lãnh đạo Bộ Ngoại thương lúc đó đã quyết định mượn từ tiếng Trung Quốc đặt tên cho Ngành này là “Hải quan”. Sở dĩ Trung Quốc dùng từ “Hải quan” tức là “cửa biển” để đặt tên cho lực lượng này vì từ xưa, việc giao lưu của Trung Quốc với nước ngoài chủ yếu là qua các cảng biển. Vào giữa thập niên 80 của thế kỷ trước, trong trào lưu đổi mới và cùng với nó là xoá bỏ quan liêu bao cấp, Nhà nước ta đã ban hành Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và giao cho cơ quan Hải quan thực hiện nhiệm vụ thu. Kết quả thật không ngờ, thuế xuất nhập khẩu đã đóng góp một phần quan trọng vào ngân sách của Nhà nước.

Chính vì nguồn thu của cơ quan Hải quan lớn nên người ta đã định đổi lại tên “Hải quan” thành “Thuế quan” như trước đây. Nhưng sau khi cân nhắc kỹ thấy ở Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông và Ma Cao (trước đây), cơ quan Hải 1 Nguyễn Lân, 1998, Từ điển từ và ngữ Việt Nam, tr. 793, NXB Thành phố Hồ Chí Minh. 2 Nguyễn Chanh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại thương (2005), ý kiến phát biểu trong Hội thảo lịch sử Hải quan, Hà Nội.

5 quan vẫn thu thuế, và trong tương lai, hàng hóa xuất nhập khẩu có thuế suất dần tiến tới bằng không. Đến lúc đó, lực lượng này sẽ không còn nguồn thu và lại phải tiếp tục đổi tên. Với những lý lẽ trên nên ý định thay tên “Hải quan” không được chấp nhận. Từ “Hải quan” được hiểu một cách đầy đủ như sau: Hải quan là cơ quan thay mặt Nhà nước để tiến hành các biện pháp kiểm tra nhà nước về hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh tại các cửa khẩu; thu thuế xuất khẩu, nhập khẩu, thuế gián thu và các khoản thu khác có liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu; phòng, chống ma túy, buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; thực hiện thống kê nhà nước về hải quan.

“Cửa khẩu” là từ Hán Việt có nghĩa là cửa ải. Ví dụ như: Ải Nam Quan, miền biên ải. Cửa khẩu là nơi xa xôi trên biên giới có đường đi sang nước tiếp giáp. Từ điển Bách khoa có định nghĩa từ cửa khẩu như sau: Cửa khẩu là cửa ngõ của một quốc gia, nơi người, phương tiện giao thông vận tải, hàng hóa và những đồ vật khác được phép xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh.

Có cửa khẩu dành cho đường bộ, có cửa khẩu dành cho đường biển và cửa khẩu dành cho đường không. Việc đặt cửa khẩu ở đâu và với số lượng bao nhiêu là do Nhà nước quy định căn cứ vào các tuyến giao thông giữa nước mình với nước ngoài cũng như căn cứ vào nhu cầu giao lưu quốc tế và những điều kiện khác của nước mình. Tại cửa khẩu, Nhà nước đặt Trạm kiểm soát Biên phòng và Hải quan để thực hiện kiểm soát về an ninh, xuất nhập cảnh, y tế, thuế quan…Ở Việt Nam cửa khẩu dành cho đường bộ được đặt trên toàn bộ biên giới quốc gia và thường đặt tại những điểm có đường bộ hay đường sắt qua lại.[3] Theo Nghị định số 32/2005/NĐ-CP ngày 14/3/2005 quy định: Cửa khẩu biên giới đất liền bao gồm: cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính và cửa khẩu phụ, được mở trên các tuyến đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa trong khu vực biên giới theo Hiệp định về Quy chế biên giới đã được ký kết giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với Chính phủ nước láng giềng để thực hiện việc xuất, nhập và qua lại biên giới quốc gia.[4] Tuy nhiên, trong luận văn này, tác giả chỉ đề cập đến loại cửa khẩu được thiết lập trên biên giới đường bộ giữa Việt Nam-Trung Quốc, Việt Nam-Lào và Việt Nam-Campuchia. 3 Trung tâm biên soạn từ điển, Từ điển Bách khoa Việt Nam,Tập 1 tr.

4 Điều 2 Nghị định số 32/2005/NĐ-CP ngày 14/3/2005 của Chính phủ. 6 Như vậy, Chi cục HQCK đường bộ là đơn vị trực thuộc Cục Hải quan tỉnh, liên tỉnh, thành phố; có tên gắn liền với tên cửa khẩu; có trụ sở đóng trên địa bàn cửa khẩu đó; trực tiếp thực hiện các quy định quản lý nhà nước về hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, phương tiện vận tải xuất nhập cảnh, quá cảnh; thu thuế và các khoản thu khác đối với hàng hóa xuất nhập khẩu; phòng, chống buôn lậu, ma túy; chống gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trong phạm vi địa bàn cửa khẩu. Theo thống kê, hiện nay, toàn ngành Hải quan, có 238 Chi cục Hải quan và đơn vị tương đương[5], trong đó có 45 Chi cục HQCK đường bộ (phụ lục số 01). * Bản chất, đặc trưng, mục đích hoạt động của Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ - Bản chất của hoạt động của Chi cục HQCK đường bộ là hoạt động quản lý hành chính nhà nước chứa đựng yếu tố vũ trang và thuộc lĩnh vực kinh tế đối ngoại và thương mại quốc tế qua lại biên giới đất liền bằng giao thông đường bộ.

Vì vậy, trước đây cơ quan Hải quan đã từng được xác định: “…là công cụ chuyên chính nữa vũ trang của Đảng và Nhà nước…”[6], là công cụ đối ngoại của Nhà nước (phụ lục số 02). - Đặc trưng hoạt động của Chi cục HQCK đường bộ là thực hiện thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát quản lý, thu thuế xuất nhập khẩu và hoạt động điều tra chống buôn lậu thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước về hải quan đối với các đối tượng quản lý của cơ quan Hải quan qua các cửa khẩu đường bộ, theo quy định của pháp luật hải quan. - Mục đích hoạt động của Chi cục HQCK đường bộ là bảo vệ chủ quyền an ninh kinh tế của đất nước và thúc đẩy hoạt động kinh tế đối ngoại và thương mại quốc tế, du lịch và thu hút đầu tư nước ngoài. Tại các cửa khẩu đường bộ, lực lượng hải quan là một trong các lực lượng chức năng tại cửa khẩu bảo vệ vững chắc chủ quyền an ninh biên giới quốc gia, an ninh chính trị khu vực cửa khẩu và khu vực biên giới đất liền, góp phần thúc đẩy hoạt động thương mại qua biên giới đất liền, nâng cao đời sống cư dân biên giới, thúc đẩy phát triển mối quan hệ láng giềng hữu nghị với các nước Trung Quốc, Lào và Campuchia.

Tóm lại, Chi cục HQCK đường bộ là đơn vị thuộc Cục Hải quan tỉnh, liên tỉnh, thành phố, là công cụ đối ngoại của Nhà nước, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về hải quan tại cửa khẩu biên giới đường bộ, nhằm mục đích bảo vệ chủ quyền an ninh kinh tế của đất nước. Sự cần thiết của việc thành lập Chi cục Hải quan cửa khẩu đường bộ 5 Nguồn từ Tổng cục Hải quan, kèm theo Công văn số 8427/TCHQ-TCCB ngày 25/6/2010 của Tổng cục Hải quan. 6 Điều 1 Nghị định số 139-HĐBT ngày 20/10/1984 của Hội đồng Bộ trưởng. 7 Trước đây, các quốc gia trên thế giới độc lập, tự chủ, không có mối quan hệ về kinh tế, quân sự thì không xuất hiện các công cụ đối ngoại.

Chỉ sau khi có sự thâm nhập về kinh tế, quân sự lẫn nhau, thì các Nhà nước tổ chức lực lượng hải quan, biên phòng để bảo vệ nền kinh tế và chủ quyền an ninh quốc gia, là những công cụ đối ngoại của Nhà nước. Để bảo vệ các cột mốc biên giới và đường nối liền các cột mốc biên giới với nhau, các quốc gia có lãnh thổ trên lục địa phải xây dựng lực lượng bảo vệ biên giới mà chúng ta gọi là Biên phòng. Các quốc gia quần đảo như: Nhật Bản, Australia, New Zealand, Philippin, Đài Loan…không có Biên phòng, vì họ đâu có cột mốc biên giới mà bảo vệ. Việc bảo vệ bờ biển tại các quốc gia này được giao cho Hải quan và Quân đội phối hợp thực hiện.

Nói như vậy để thấy lực lượng biên phòng thì có quốc gia thành lập, có quốc gia không thành lập, còn lực lượng hải quan thì tất cả các quốc gia độc lập, có chủ quyền đều thành lập.