Lêi nãi ®Çu HiÖn nay nÒn kinh tÕ níc ta ®ang cã sù chuyÓn m×nh tõ nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr- êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ níc. Qu¸ tr×nh nµy ®· vµ ®ang cã sù ®Þnh híng s©u s¾c tíi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ nãi chung, cña doanh nghiÖp nãi riªng. Trong c¬ chÕ míi nµy, c¸c doanh nghiÖp ®Òu ®îc tù do c¹nh tranh trong khu«n khæ ph¸p luËt. Lµm thÕ nµo ®Ó ®Èy m¹nh b¸n hµng, t¨ng doanh thu lµ mét bµi to¸n ®ang ®îc ®Æt ra cho bÊt cø mét doanh nghiÖp nµo muèn tån t¹i vµ ph¸t triÓn ®îc trong thÕ giíi c¹nh tranh ®Çy phøc t¹p nµy.
B¸n hµng lµ mÊu chèt quan träng quyÕt ®Þnh t¨ng trëng vµ søc c¹nh tranh cña bÊt cø doanh nghiÖp nµo. §èi víi doanh nghiÖp chØ th«ng qua b¸n hµng, doanh nghiÖp míi thu håi ®îc vèn ®Ó bï ®¾p c¸c chi phÝ bá ra vµ còng chØ cã th«ng qua kÕt qu¶ kinh doanh doanh nghiÖp míi x¸c ®Þnh ®¬cj hiÖu qu¶ cña c¸c ho¹t ®éng kinh doanh, ®ång thêi ®Ò ra biÖn ph¸p tèi u nh»m ®Èy m¹nh b¸n hµng, t¨ng doanh thu, kh«ng ngõng n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh cña doanh nghiÖp. Do ®ã, ph¶n ¸nh mét c¸ch khoa häc, ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c vµ kÞp thêi c¸c ho¹t ®éng b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh ®óng ®¾n kÕt qu¶ b¸n hµng chÝnh lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt ®èi víi sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp nãi chung. §Ó lµm ®îc ®iÒu ®ã, c¸c kÕ to¸n nãi chung vµ c«ng t¸c h¹ch to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh nãi riªng cña doanh nghiÖp ph¶i liªn tôc ®îc hoµn thiÖn vµ ®æi míi cho phï hîp víi tèc ®é ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ.
1 NhËn biÕt tÇm quan träng cña c«ng t¸c h¹ch to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng vµ qua thêi gian thùc tËp t¹i Nhµ m¸y quy chÕ Tõ S¬n, em ®· ®i s©u t×m hiÓu vÒ t×nh h×nh thùc hiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña nhµ m¸y. §îc sù gióp ®ì tËn t×nh cña Th¹c sÜ Nghiªm ThÞ Thµ vµ c¸c c« chó, anh chÞ Phßng tµi chÝnh kÕ to¸n em ®· quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi: "Tæ chøc kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ë Nhµ m¸y quy chÕ Tõ S¬n" lµm kho¸ luËn tèt nghiÖp. Néi dung cña kho¸ luËn ®îc tr×nh bµy gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: Lý luËn chung vÒ kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. Ch¬ng 2: T×nh h×nh thùc hiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng ë Nhµ m¸y quy chÕ Tõ S¬n.
Ch¬ng 3: Mét sè ý kiÕn nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ë Nhµ m¸y Quy ChÕ Tõ S¬n. B¾c Ninh, th¸ng 5 n¨m 2005 Sinh viªn Lª ThÞ Hµ 2 3 Ch¬ng 1 Lý luËn chung vÒ kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. Vai trß cña b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng vµ nhiÖm vô cña kÕ to¸n. C¸c kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ b¸n hµng vµ kÕt qu¶ b¸n hµng.
ChuyÓn sang mét c¬ chÕ míi, tõ c¬ chÕ bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù ®iÒu tiÕt vÜ m« cña Nhµ níc, c¸c mèi quan hÖ hµng hãa, tiÒn tÖ ngµy cµng ®îc më réng vµ ph¸t triÓn. NhiÒu doanh nghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nhau cïng s¶n xuÊt mét lo¹i s¶n phÈm hµng hãa, do vËy ®Ó cã thÓ tån t¹i, c¸c doanh nghiÖp ph¶i tiÕn hµnh h¹ch to¸n kinh doanh, t¨ng søc c¹nh tranh vµ ho¹t ®éng b×nh ®¼ng tr íc ph¸p luËt. NÕu nh tríc ®©y, doanh nghiÖp chØ ph¶i lo s¶n xuÊt ®ñ kÕ ho¹ch ®Ó giao nép cho Nhµ níc th× ngµy nay kh«ng chØ cã s¶n xuÊt mµ b¸n hµng s¶n phÈm cßn trë thµnh mét nhiÖm vô quan träng ®èi víi c¸c doanh nghiÖp, quyÕt ®Þnh sù thµnh b¹i cña c¸c doanh nghiÖp. Ta thÊy b¸n hµng lµ kh©u cuèi cïng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, thùc hiÖn gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông cña s¶n phÈm hµng hãa s¶n xuÊt ra.
S¶n xuÊt lµ tiÒn ®Ò cña b¸n hµng, ng îc l¹i b¸n hµng còng quyÕt ®Þnh ngîc trë l¹i ®èi víi s¶n xuÊt. Cã s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm víi khèi lîng lín, chÊt lîng cao, gi¸ h¹ th× míi t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh b¸n hµng ®îc dÔ dµng. Ngîc l¹i, s¶n phÈm cã b¸n hµng míi t¹o ra gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông cña s¶n phÈm ®ã, t¹o ®iÒu kiÖn t¸i s¶n xuÊt. ChØ cã th«ng qua b¸n 4 hµng th× qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt míi diÔn ra mét c¸ch liªn tôc vµ thùc hiÖn mét c¸ch thêng xuyªn.
NÕu b¸n hµng gÆp khã kh¨n, doanh nghiÖp sÏ bÞ ø däng vèn, qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tÊt yÕu bÞ gi¸n ®o¹n. Nh vËy, lµm thÕ nµo ®Ó b¸n hµng nhanh vµ ®¶m b¶o cã l·i lµ mét vÊn ®Ò lu«n ®îc ®Æt ra ®èi víi c¸c doanh nghiÖp. Mét trong nh÷ng c«ng cô ®¾c lùc gióp doanh nghiÖp cã thÓ thùc hiÖn tèt ®îc vÊn ®Ò ®ã lµ c«ng t¸c kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt b¸n hµng. Vai trß cña kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng: BÊt kú mét doanh nghiÖp nµo còng vËy, khi tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh doanh ®Òu híng tíi môc tiªu cuèi cïng lµ lîi nhuËn.
ViÖc tæ chøc tèt c«ng t¸c kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng cã vai trß rÊt lín ®èi víi viÖc t¨ng lîi nhuËn cña doanh nghiÖp t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó s¶n xuÊt ph¸t triÓn, h¹n chÕ ®îc sù thÊt tho¸t thµnh phÈm, ph¸t hiÖn nh÷ng mÆt hµng b¸n hµng chËm, u tiªn s¶n xuÊt nh÷ng mÆt hµng b¸n hµng nhanh ®em l¹i lîi nhuËn cao. Tõ ®ã ®Èy nhanh qu¸ tr×nh tuÇn hoµn vèn cña doanh nghiÖp, tiÕp tôc thùc hiÖn ®îc qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt më réng. Tõ nh÷ng sè liÖu mµ kÕ to¸n b¸n hµng cung cÊp, doanh nghiÖp cã thÓ n¾m b¾t vµ ®¸nh gi¸ ®îc møc ®é hoµn thµnh kÕ ho¹ch s¶n xuÊt, gi¸ thµnh b¸n hµng vµ lîi nhuËn, ph¸t hiÖn kÞp thêi nh÷ng thiÕu sãt mÊt c©n ®èi trong tõng kh©u, tõ ®ã cã biÖn ph¸p kh¾c phôc kÞp thêi. Tõ sè liÖu b¸o c¸o tµi chÝnh do kÕ to¸n b¸n hµng cung cÊp, nhµ níc cã thÓ n¾m b¾t ®îc t×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh, t×nh h×nh tµi chÝnh cña tõng doanh nghiÖp còng nh toµn bé 5 nÒn kinh tÕ quèc d©n, tõ ®ã thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý vµ kiÓm so¸t vÜ m« nÒn kinh tÕ.
§ång thêi nhµ níc cã thÓ kiÓm tra, kiÓm so¸t viÖc chÊp hµnh luËt ph¸p vÒ kinh tÕ tµi chÝnh vµ thùc hiÖn nghÜa vô ®èi víi nhµ níc. §èi víi b¹n hµng, qua sè liÖu kÕ to¸n b¸n hµng cung cÊp, hä cã thÓ biÕt ®îc kh¶ n¨ng s¶n xuÊt vµ b¸n hµng s¶n phÈm cña doanh nghiÖp trªn thÞ trêng, biÕt ®îc doanh nghiÖp ®ã lµm ¨n tèt hay xÊu. tõ ®ã cã nh÷ng quyÕt ®Þnh cho vay hay quyÕt ®Þnh ®Çu t mét c¸ch hîp lý. Nh vËy, viÖc tæ chøc tèt c«ng t¸c kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng gióp cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®îc thùc hiÖn liªn tôc, t¨ng søc c¹nh tranh trªn thÞ trêng, më réng quan hÖ b¹n hµng.
gióp cho doanh nghiÖp ®Èy nhanh qu¸ tr×nh b¸n hµng, nhanh chãng thu håi ®îc vèn, thùc hiÖn tèt nghÜa vô ®èi víi Nhµ níc. Trªn c¬ së ®ã, doanh nghiÖp cã thÓ thùc hiÖn ®îc t¸i s¶n xuÊt më réng vµ b¾t ®Çu mét chu kú s¶n xuÊt míi ®¶m b¶o cho doanh nghiÖp tån t¹i vµ ph¸t triÓn. Mèi quan hÖ gi÷a b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng. XuÊt ph¸t tõ vai trß quan träng cña b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ vµ kÕt qu¶ b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i kÞp thêi ®a ra c¸c biÖn ph¸p ®Èy m¹nh b¸n hµng vµ t¨ng kÕt qu¶ b¸n hµng nh»m ®¹t ddîc môc ®Ých kinh doanh mµ mçi doanh nghiÖp ®Òu híng tíi lµ lîi nhuËn.
§Ó biÕt ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp m×nh cã ®em l¹i lîi nhuËn hay kh«ng doanh nghiÖp ph¶i tÝnh to¸n, x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh cña m×nh trªn c¬ së so s¸nh gi÷a doanh thu vµ chi phÝ cña c¸c ho¹t ®éng (ho¹t ®éng b¸n hµng, ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng kh¸c). Tuy nhiªn, nh chóng ta ®· biÕt, kÕt qu¶ kinh 6 doanh cña mét doanh nghiÖp chÞu sù chi phèi chñ yÕu cña kÕt qu¶ b¸n hµng. KÕt qu¶ b¸n hµng cña doanh nghiÖp cao hay thÊp còng sÏ dÉn tíi mét kÕt qu¶ kinh doanh t¬ng øng. §Õn lît m×nh, kÕt qu¶ b¸n hµng l¹i phô thuéc mét c¸ch chÆt chÏ vµo viÖc b¸n hµng.
B¸n hµng víi sè lîng lín, khèi lîng nhiÒu sÏ cho mét kÕt qu¶ b¸n hµng cao vµ ngîc l¹i. Nhng trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ trêng, víi m«i trêng c¹nh tranh ngµy mét gay g¾t, mèi quan hÖ gi÷a b¸n hµng vµ kÕt qu¶ b¸n hµng kh«ng chØ lµ quan hÖ mét chiÒu mµ ®©y lµ mèi quan hÖ h÷u c¬ qua l¹i t¸c ®éng lÉn nhau. B¸n hµng nhanh hay chËm, nhiÒu hay Ýt phô thuéc vµo rÊt nhiÒu yÕu tè nh: Gi¸ b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸; chiÕn lîc kinh doanh cña doanh nghiÖp., ®Ó x¸c ®Þnh nh÷ng yÕu tè nµy ®· hîp lý hay cha c¸c nhµ qu¶n lý doanh nghiÖp sÏ ph¶i th«ng qua viÖc ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ b¸n hµng ®Ó t×m ra nh÷ng mÆt ®îc vµ cha ®îc tõ ®ã ®a ra nh÷ng biÖn ph¸p tèi u nh»m thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña ho¹t ®éng b¸n hµng. Nh vËy, cã thÓ kh¼ng ®Þnh: B¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng cã quan hÖ mËt thiÕt víi nhau, nÕu kÕt qu¶ b¸n hµng lµ c¸i ®Ých híng tíi cña mäi doanh nghiÖp th× b¸n hµng chÝnh lµ c«ng cô mµ hä sö dông ®Ó ®¹t tíi c¸i ®Ých ®ã.
NhiÖm vô cña kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng. Nh chóng ta ®· biÕt gi÷a kÕ ho¹ch s¶n xuÊt vµ kÕ ho¹ch b¸n hµng lu«n cã quan hÖ mËt thiÕt vµ t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau, hç trî vµ thóc ®Èy nhau ph¸t triÓn. NÕu s¶n xuÊt kh«ng hoµn thµnh kÕ ho¹ch tÊt yÕu sÏ dÉn ®Õn kÕ ho¹ch b¸n hµng bÞ ph¸ vì. Ngîc l¹i, s¶n xuÊt ®îc nhiÒu s¶n phÈm, chÊt lîng cao, gi¸ thµnh hîp lý lµ ®iÒu kiÖn ®Ó b¸n hµng dÔ dµng vµ nhanh chãng.
7 Do vËy, c«ng t¸c kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cÇn ph¶i ®îc tæ chøc mét c¸ch khoa häc vµ hîp lý.