Tổ Chức Hoạt Động Giáo Dục Bảo Vệ Môi Trường Tại Các Trường Trung Học Phổ Thông Tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học phổ thông tỉnh bắc ninh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Văn Linh
• Người hướng dẫn: TS. Đào Hải
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Tổ Chức Hoạt Động Giáo Dục Bảo Vệ Môi Trường Tại Các Trường THPT Tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 4. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu đề tài
• 6. Giả thuyết khoa học
• 7. Phương pháp nghiên cứu
• 8. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Ở Việt Nam
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý nhà trường
• 1.2.2. Môi trường và ô nhiễm môi trường
• 1.2.3. Giáo dục môi trường và GDBVMT ở trường THPT
• 1.3. Lý luận về tổ chức hoạt động GDBVMT ở trường THPT
• 1.3.1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục - đào tạo về GDBVMT trong giai đoạn hiện nay
• 1.3.2. Tổ chức hoạt động GDBVMT ở trường THPT
• 1.3.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động GDBVMT tại các trường THPT
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG THPT TỈNH BẮC NINH
• 2.1. Khái quát tình hình tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh
• 2.1.1. Điều kiện địa lý tự nhiên
• 2.1.2. Tình hình kinh tế, văn hoá - xã hội
• 2.2. Tình hình giáo dục THPT tỉnh Bắc Ninh
• 2.2.1. Đôi nét về tình hình giáo dục tỉnh Bắc Ninh
• 2.2.2. Giáo dục THPT ở tỉnh Bắc Ninh
• 2.3. Thực trạng công tác tổ chức hoạt động GDBVMT Tại các trường THPT tỉnh Bắc Ninh
• 2.3.1. Sơ lược về thực trạng hoạt động GDBVMT ở các trường THPT tỉnh Bắc Ninh
• 2.3.2. Thực trạng nhận thức của CBQL, GV và HS các trường THPT về GDBVMT
• 2.3.3. Thực trạng tổ chức hoạt động GDBVMT tại các trường THPT tỉnh Bắc Ninh
• 2.3.4. Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng tới công tác GDBVMT ở trường THPT Bắc Ninh
• 2.4. Đánh giá chung thực trạng tổ chức hoạt động GDBVMT của các trường THPT tỉnh Bắc Ninh
• 2.4.1. Những nguyên nhân tồn tại và yếu kém
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC, BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG THPT TỈNH BẮC NINH
• 3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích của hoạt động GDBVMT
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học của hoạt động GDBVMT
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ của hoạt động GDBVMT
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi của hoạt động GDBVMT
• 3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả của hoạt động GDBVMT
• 3.2. Biện pháp tổ chức hoạt động GDBVMT ở các trường THPT tỉnh Bắc Ninh
• 3.2.1. Bồi dưỡng nâng cao nhận thức về môi trường, ô nhiễm môi trường và BVMT cho CBQL, GV và học sinh các trường THPT (BP1)
• 3.2.2. Đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động GDBVMT (BP2)
• 3.2.3. Tăng cường và sử dụng hợp lý, hiệu quả cơ sở vật chất phục vụ công tác tổ chức hoạt động GDBVMT (BP3)
• 3.2.4. Huy động và phối hợp các lực lượng trong công tác tổ chức hoạt động GDBVMT (BP4)
• 3.2.5. Thường xuyên kiểm tra, đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm công tác tổ chức hoạt động GDBVMT (BP5)
• 3.2.6. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.3. Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.3.1. Kết quả thăm dò ý kiến
• 3.3.2. Nhận xét kết quả khảo nghiệm
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại trường THPT Bắc Ninh

Tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại trường THPT Bắc Ninh là một nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao nhận thức của học sinh về vấn đề môi trường. Hoạt động này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các vấn đề môi trường hiện nay mà còn khuyến khích các em tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường. Việc giáo dục bảo vệ môi trường cần được tích hợp vào chương trình học và các hoạt động ngoại khóa để tạo ra sự gắn kết giữa lý thuyết và thực tiễn.

1.1. Ý nghĩa của giáo dục bảo vệ môi trường trong trường học

Giáo dục bảo vệ môi trường giúp học sinh nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Điều này không chỉ giúp các em phát triển tư duy phản biện mà còn hình thành thói quen sống xanh, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

1.2. Các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại trường THPT Bắc Ninh

Trường THPT Bắc Ninh đã tổ chức nhiều hoạt động như: hội thảo, buổi nói chuyện chuyên đề, và các hoạt động ngoại khóa liên quan đến bảo vệ môi trường. Những hoạt động này giúp học sinh có cơ hội thực hành và trải nghiệm thực tế.

II. Những thách thức trong việc tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về tài nguyên và cơ sở vật chất để thực hiện các hoạt động này. Ngoài ra, nhận thức của một số giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của giáo dục bảo vệ môi trường vẫn còn hạn chế.

2.1. Thiếu hụt tài nguyên và cơ sở vật chất

Nhiều trường học chưa có đủ trang thiết bị và tài liệu cần thiết để tổ chức các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả của các hoạt động.

2.2. Nhận thức hạn chế về bảo vệ môi trường

Một số giáo viên và học sinh vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Điều này dẫn đến việc tham gia các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường không được tích cực.

III. Phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường hiệu quả

Để tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực và sáng tạo. Việc lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào các môn học khác nhau sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về vấn đề này.

3.1. Lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường vào chương trình học

Giáo viên có thể lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào các môn học như sinh học, địa lý, và giáo dục công dân. Điều này giúp học sinh thấy được sự liên kết giữa các môn học và thực tiễn.

3.2. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa

Các hoạt động ngoại khóa như dọn dẹp môi trường, trồng cây, và tham gia các chiến dịch bảo vệ môi trường sẽ giúp học sinh có những trải nghiệm thực tế và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

IV. Kết quả và ứng dụng thực tiễn của hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường

Các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại trường THPT Bắc Ninh đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nâng cao nhận thức mà còn tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường. Những kết quả này cần được ghi nhận và nhân rộng trong các trường học khác.

4.1. Nâng cao nhận thức của học sinh

Học sinh đã có sự thay đổi tích cực trong nhận thức về bảo vệ môi trường. Các em hiểu rõ hơn về các vấn đề môi trường và có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường xung quanh.

4.2. Tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường

Nhiều học sinh đã chủ động tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, từ việc trồng cây đến việc tham gia các chiến dịch tuyên truyền. Điều này cho thấy sự thành công trong việc giáo dục bảo vệ môi trường.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho giáo dục bảo vệ môi trường

Giáo dục bảo vệ môi trường tại trường THPT Bắc Ninh cần tiếp tục được đẩy mạnh và phát triển. Cần có sự hỗ trợ từ các cấp quản lý giáo dục và cộng đồng để nâng cao hiệu quả của các hoạt động này. Hướng tới một tương lai bền vững, việc giáo dục bảo vệ môi trường sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thế hệ công dân có trách nhiệm với môi trường.

5.1. Đề xuất các giải pháp phát triển

Cần xây dựng các chương trình giáo dục bảo vệ môi trường cụ thể và phù hợp với từng đối tượng học sinh. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng.

5.2. Tương lai của giáo dục bảo vệ môi trường

Giáo dục bảo vệ môi trường sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường. Việc nâng cao nhận thức và hành động của học sinh sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu đang là thách thức an ninh phi truyền thống mang tính toàn cầu. Tại Việt Nam, lượng chất thải rắn phát sinh mỗi năm lên tới hơn 18 triệu tấn với tốc độ gia tăng bình quân 15% mỗi năm, trong đó rác thải sinh hoạt chiếm từ 75% đến 80%. Tỉnh Bắc Ninh là địa bàn có tốc độ công nghiệp hóa nhanh với mật độ dân số rất cao đạt 1.313 người/km² trên tổng diện tích tự nhiên 822,7 km², tập trung nhiều làng nghề truyền thống và khu công nghiệp lớn như sắt thép Châu Khê, giấy Phong Khê, cô đúc nhôm Văn Môn. Sự phát triển nóng này gây áp lực nghiêm trọng lên hệ sinh thái các dòng sông Cầu, sông Ngũ Huyện Khê cũng như chất lượng không khí toàn tỉnh.

Trong bối cảnh đó, công tác quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh vẫn bộc lộ nhiều điểm hạn chế, nặng về lý thuyết hàn lâm và thiếu tính thực tiễn. Mục tiêu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng công tác tổ chức giáo dục môi trường tại các trường trung học phổ thông tỉnh Bắc Ninh, từ đó đề xuất hệ thống 5 biện pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng và thái độ bảo vệ môi trường cho đội ngũ cán bộ, giáo viên và học sinh.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai khảo sát tại 4 trường trung học phổ thông đại diện trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn năm học 2012-2013 và 2013-2014, hướng tới tác động tích cực đến toàn bộ mạng lưới 38 trường trung học phổ thông, gần 2.700 giáo viên và 41.404 học sinh trong toàn tỉnh. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc nâng cao tỷ lệ học sinh có hành vi bảo vệ môi trường chuẩn mực lên trên 85%, đồng thời chuẩn hóa quy trình tích hợp giáo dục môi trường vào 100% kế hoạch bài dạy của các môn học liên quan.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý luận quản lý giáo dục hiện đại, vận dụng mô hình 5 chức năng quản lý gồm: Kế hoạch hóa, Tổ chức thực hiện, Chỉ đạo điều hành, Kiểm tra đánh giá và Xử lý thông tin (mô hình P-O-L-C-I), kết hợp với mô hình 4 yếu tố vận hành P-A-D-C gắn liền chu trình Mục tiêu - Nhiệm vụ - Phương pháp (M-N-P).

Luận văn làm sáng tỏ 4 khái niệm trung tâm bao gồm: quản lý giáo dục, môi trường sống, ô nhiễm môi trường và giáo dục bảo vệ môi trường theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 cùng Tuyên ngôn quốc tế Tbilisi năm 1977 của UNESCO-UNEP. Giáo dục bảo vệ môi trường cấp trung học phổ thông được xác định là quá trình trang bị tri thức, kỹ năng thực hành và xây dựng đạo đức môi trường cho học sinh thông qua 2 con đường chính: tích hợp, lồng ghép nội dung vào chương trình chính khóa (điển hình ở 7 bộ môn gồm Sinh học, Địa lý, Giáo dục công dân, Vật lý, Hóa học, Công nghệ, Ngữ văn) và triển khai thông qua các hoạt động trải nghiệm ngoài giờ lên lớp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực chứng bằng phiếu hỏi chuẩn hóa đối với 410 khách thể, bao gồm 20 cán bộ quản lý (chiếm khoảng 16,8% tổng số 119 cán bộ quản lý toàn tỉnh), 90 giáo viên trực tiếp giảng dạy các môn tích hợp và 300 học sinh thuộc đầy đủ 3 khối lớp 10, 11 và 12.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng tại 4 cơ sở giáo dục đại diện cho các vùng sinh thái kinh tế - xã hội đa dạng của tỉnh Bắc Ninh: Trường THPT Yên Phong số 1 (vùng tập trung khu công nghiệp lớn), Trường THPT Gia Bình số 1 (vùng sản xuất nông nghiệp thuần túy), Trường THPT Thuận Thành số 2 (vùng kinh tế hỗn hợp đang đô thị hóa) và Trường THPT Nguyễn Đăng Đạo tại Tiên Du (vùng ven đô thị và làng nghề truyền thống). Việc phân tầng mẫu giúp dữ liệu thu được phản ánh chân thực, khách quan và có tính đại diện cao. Phương pháp phân tích thống kê toán học, tính toán điểm trung bình trọng số và phân tích tỷ lệ phần trăm được lựa chọn nhằm lượng hóa chính xác mức độ nhận thức, tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu và khảo sát thực địa được hoàn thành trong timeline 20 tháng, kéo dài từ tháng 9/2012 đến tháng 4/2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn mang lại những kết quả định lượng rõ nét về thực trạng giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học phổ thông tỉnh Bắc Ninh:

Thứ nhất, mức độ nhận thức về tầm quan trọng của giáo dục bảo vệ môi trường đạt sự đồng thuận tuyệt đối khi 100% cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh đều khẳng định tính cần thiết của hoạt động này. Trong đó, tỷ lệ đánh giá "rất cần thiết" lần lượt là 60% ở cán bộ quản lý, 88,8% ở giáo viên và 82% ở học sinh.

Thứ hai, kết quả chỉ ra sự phân hóa lớn trong mức độ hiểu biết chuyên sâu của học sinh về các nguy cơ sinh thái. 82% học sinh nhận thức rất đúng về nguy cơ từ khói bụi và lò gạch ô nhiễm, 80% nhận thức đúng về vai trò của rừng phòng hộ. Tuy nhiên, chỉ có 12% học sinh thực sự hiểu rõ về lỗ thủng tầng ôzôn (78% chỉ biết chút ít và 10% hoàn toàn chưa biết), tỷ lệ học sinh hiểu sâu về suy giảm tài nguyên nước ngọt chỉ đạt 20% (trong khi có 28% chưa biết), và chỉ 22% học sinh hiểu rõ bản chất biến đổi khí hậu toàn cầu.

Thứ ba, khảo sát phát hiện khoảng trống đáng kể trong tư duy quản lý đối với việc rèn luyện kỹ năng thực hành cho học sinh. Trong khi 100% giáo viên nhất trí cần trang bị kỹ năng môi trường thì có tới 20% cán bộ quản lý lại đánh giá việc hình thành kỹ năng nghiên cứu và giải quyết vấn đề môi trường cho học sinh là chưa cần thiết.

Thứ tư, thời lượng tích hợp liên môn còn phân tán và chưa đồng đều. Phân phối chương trình cho thấy môn Sinh học có tiềm năng tích hợp cao nhất với 9/33 tiết ở lớp 10 và 16/33 tiết ở lớp 11, môn Địa lý tích hợp 12/66 tiết ở lớp 11; tuy nhiên việc triển khai thực tế chủ yếu dừng lại ở mức độ liên hệ lý thuyết, thiếu vắng các hoạt động trải nghiệm thực hành.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nêu trên bắt nguồn từ nguyên nhân sâu xa là áp lực thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục, khiến các nhà trường ưu tiên tối đa thời lượng cho việc ôn luyện kiến thức văn hóa phục vụ các kỳ thi tuyển sinh quốc gia thay vì các hoạt động giáo dục kỹ năng mềm. Đội ngũ giáo viên còn thiếu tài liệu hướng dẫn giảng dạy tích hợp chuẩn hóa, chưa được tập huấn chuyên sâu về phương pháp tiếp cận xuyên môn. Cơ sở vật chất phục vụ hoạt động thực địa còn nghèo nàn, kinh phí dành cho phong trào ngoại khóa môi trường tại hầu hết các trường đều dưới mức 5% tổng ngân sách hoạt động giáo dục.

Khi so sánh với các nghiên cứu tương tự tại các tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng, kết quả nghiên cứu tại Bắc Ninh tương đồng về tỷ lệ nhận thức chung nhưng bộc lộ điểm nghẽn lớn hơn về kỹ năng hành động do đặc thù địa bàn bị bao quanh bởi mật độ làng nghề ô nhiễm dày đặc. Dữ liệu khảo sát này có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cột kép thể hiện tương quan giữa nhận thức và hành vi thực tế của học sinh, hoặc bảng ma trận đánh giá năng lực tích hợp của giáo viên theo từng môn học. Việc trực quan hóa số liệu giúp các nhà quản lý giáo dục dễ dàng nhận diện điểm yếu cốt lõi để đưa ra các can thiệp sư phạm chuẩn xác.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đề xuất 5 giải pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học phổ thông tỉnh Bắc Ninh:

• Bồi dưỡng nâng cao nhận thức và năng lực sư phạm (Biện pháp 1): Tổ chức tập huấn định kỳ 100% cán bộ quản lý và giáo viên giảng dạy các môn tích hợp về kiến thức sinh thái học, phương pháp dạy học tích hợp và kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm; thực hiện vào tháng 8 hàng năm trước thềm năm học mới do Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh chủ trì.
• Đa dạng hóa các hình thức tổ chức giáo dục môi trường (Biện pháp 2): Thiết kế tối thiểu 2 chương trình ngoại khóa quy mô toàn trường mỗi học kỳ, bao gồm các hội thi sáng tạo sản phẩm tái chế, chiến dịch truyền thông xanh, diễn đàn "Thanh niên với biến đổi khí hậu", bảo đảm 100% đoàn viên học sinh tham gia do Đoàn Thanh niên và Ban Giám hiệu nhà trường tổ chức từ năm học 2014-2015.
• Tăng cường và hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật (Biện pháp 3): Đầu tư lắp đặt hệ thống thùng rác phân loại 3 ngăn đạt chuẩn tại 100% khuôn viên các trường học, bổ sung tối thiểu 30 đầu tư liệu số hóa, video khoa học về môi trường cho thư viện điện tử nhà trường trong giai đoạn 2014-2016 dưới sự chỉ đạo của Hiệu trưởng và Ban đại diện cha mẹ học sinh.
• Huy động và phối hợp chặt chẽ các lực lượng xã hội (Biện pháp 4): Xây dựng quy chế phối hợp tam giác giáo dục giữa Nhà trường - Gia đình - Xã hội, liên kết với chính quyền địa phương và các doanh nghiệp xử lý môi trường để tổ chức cho trên 90% học sinh được tham quan thực địa quy trình xử lý rác thải công nghiệp ít nhất 1 lần trong khóa học; hoàn thành ký kết hợp tác trước quý IV năm 2014.
• Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá và thi đua khen thưởng (Biện pháp 5): Chuẩn hóa bộ tiêu chí đánh giá giờ dạy tích hợp môi trường, đưa kết quả thực hiện phong trào "Trường học thân thiện, học sinh tích cực" thành tiêu chí cứng chiếm 15% tổng điểm thi đua cuối năm của các tổ bộ môn và lớp học, áp dụng xuyên suốt từ học kỳ I năm học 2014-2015 do Hội đồng thi đua khen thưởng nhà trường thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý giáo dục (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, chuyên viên Sở/Phòng GD&ĐT): Ứng dụng quy trình quản lý 5 chức năng P-O-L-C-I và bộ tiêu chí kiểm tra đánh giá để xây dựng kế hoạch năm học, chỉ đạo đồng bộ hoạt động giáo dục môi trường trong toàn trường.
• Giáo viên giảng dạy các môn Sinh học, Địa lý, Hóa học, GDCD, Vật lý, Ngữ văn: Sử dụng khung phân phối tiết dạy tích hợp chuẩn xác (như 16/33 tiết Sinh học 11, 12/66 tiết Địa lý 11) và ngân hàng phương pháp liên hệ thực tiễn để thiết kế bài giảng sinh động, gắn với thực tế ô nhiễm làng nghề địa phương.
• Cán bộ Đoàn Thanh niên và Giáo viên Tổng phụ trách: Khai thác các mô hình tổ chức sự kiện ngoại khóa, kịch bản hội thi sáng tạo xanh và phong trào Tết trồng cây nhằm thu hút 100% học sinh tham gia các hoạt động cộng đồng.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục và Sư phạm môi trường: Kế thừa hệ thống cơ sở lý luận, bảng hỏi khảo sát 410 khách thể và phương pháp xử lý số liệu toán học thống kê để phát triển các đề tài nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn giải quyết vấn đề cấp bách nào của ngành giáo dục địa phương?
Luận văn giải quyết mâu thuẫn giữa thực trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng tại một tỉnh có mật độ dân số cao 1.313 người/km² với công tác giáo dục môi trường còn hình thức trong trường học. Đề tài đưa ra giải pháp giúp chuyển hóa kiến thức sách vở thành hành động thực tế cho hơn 41.000 học sinh.

Phương pháp dạy học tích hợp giáo dục môi trường gồm những hình thức nào?
Nghiên cứu chỉ ra 2 phương thức cơ bản: tích hợp lồng ghép trực tiếp các nội dung bài học có sẵn trong sách giáo khoa các môn khoa học tự nhiên, và tích hợp liên hệ mở rộng thông qua các ví dụ thực tế về bảo vệ môi trường, kết hợp với các chuyên đề ngoại khóa thực địa.

Cỡ mẫu 410 đối tượng có bảo đảm độ tin cậy khoa học của kết quả khảo sát không?
Cỡ mẫu 410 người (gồm 20 cán bộ quản lý, 90 giáo viên và 300 học sinh) được chọn theo phương pháp phân tầng ngẫu nhiên tại 4 trường đại diện cho 4 vùng kinh tế - xã hội đặc thù của tỉnh Bắc Ninh, bảo đảm tính đại diện thống kê và độ tin cậy cao cho toàn bộ kết luận nghiên cứu.

Vì sao tỷ lệ học sinh có hiểu biết sâu về biến đổi khí hậu và tầng ôzôn còn thấp?
Nguyên nhân chủ yếu do nội dung này chưa được giảng dạy chuyên sâu trong chương trình chính khóa, chỉ có 12% học sinh hiểu rõ tầng ôzôn và 22% hiểu về biến đổi khí hậu. Các bài học thiếu phương tiện trực quan, phim tư liệu và các buổi trải nghiệm thực tế để minh họa sinh động.

Tính khả thi của 5 biện pháp quản lý đề xuất được chứng minh như thế nào?
Tính khả thi được kiểm chứng qua phương pháp khảo nghiệm sư phạm lấy ý kiến chuyên gia, cán bộ quản lý và giáo viên tại 4 trường THPT. Kết quả khảo nghiệm đạt tỷ lệ đồng thuận rất cao, với trên 85% ý kiến đánh giá các biện pháp có tính cấp thiết và tính khả thi xuất sắc.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cấp trung học phổ thông theo mô hình 5 chức năng P-O-L-C-I.
• Phân tích toàn diện thực trạng tại tỉnh Bắc Ninh thông qua khảo sát thực chứng 410 mẫu, chỉ rõ điểm nghẽn giữa nhận thức lý thuyết cao và kỹ năng thực hành còn yếu của học sinh.
• Đề xuất hệ thống 5 biện pháp quản lý đồng bộ, mang tính khả thi cao, kết hợp chặt chẽ giữa giảng dạy chính khóa và hoạt động trải nghiệm ngoài giờ lên lớp.
• Thiết lập khung phối hợp hiệu quả giữa Nhà trường, Gia đình và Xã hội trong việc tận dụng các nguồn lực xã hội hóa để nâng cấp cơ sở vật chất phục vụ giáo dục sinh thái.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh trong việc xây dựng mô hình trường học xanh - sạch - đẹp, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững giai đoạn 2014-2020.

Kế hoạch tiếp theo là nhân rộng mô hình tập huấn sư phạm tích hợp cho toàn bộ 2.700 giáo viên và ứng dụng bộ tiêu chí đánh giá tại tất cả 38 trường trung học phổ thông trong toàn tỉnh. Các cơ sở giáo dục, nhà quản lý và giáo viên hãy chủ động áp dụng ngay hệ thống giải pháp của luận văn để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ ngay từ năm học này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về GDBVMT trong trƣờng THPT. Chương 2: Thực trạng công tác tổ chức hoạt động GDBVMT tại các trƣờng THPT tỉnh Bắc Ninh. Chương 3: Biện pháp tổ chức hoạt động GDBVMT tại các trƣờng THPT tỉnh Bắc Ninh. 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG TRONG TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.

Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Từ thế kỷ XIX một số nƣớc đã đƣa ra những đạo luật về môi trƣờng nhƣ: Luật cấm gây ô nhiễm nƣớc sông ở Anh năm 1876; Luật về khói than ở Mỹ năm 1896; Luật khoáng nghiệp, Luật sông ở Nhật năm 1896…. Sang thế kỷ XX khi xã hội loài ngƣời ngày càng phát triển, ÔNMT ngày càng nhiều, sự cạn kiệt về tài nguyên càng nhanh. Vì vậy BVMT mang tính cấp bách toàn cầu, con ngƣời phải phối hợp hành động nhằm tìm ra những biện pháp khắc phục ngăn chặn sự ÔNMT, sự cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, ứng phó với BĐKH đảm bảo cho sự phát triển bền vững.

Lần đầu tiên trong lịch sử, năm 1948 Liên hợp quốc họp tại Pa-Ri (Pháp) đã bàn về BVMT và tài nguyên thiên nhiên, từ đó thuật ngữ GDMT đƣợc sử dụng. Năm 1970, Hiệp hội quốc tế về bảo vệ thiên nhiên (IUCN) đã định nghĩa GDMT là nhận biết các giá trị và làm sáng tỏ các khái niệm nhằm phát triển các kỹ năng và các quan điểm cần thiết để hiểu, đánh giá đƣợc sự quan hệ tƣơng tác giữa con ngƣời với nền văn hóa và thế giới vật chất bao quanh, đồng thời GDMT cũng thực hiện quyết định đƣa ra bộ quy tắc ứng xử liên quan tới vấn đề đặc tính môi trƣờng. Ngày 05/6/1972, hội nghị Liên Hợp Quốc về "Môi trƣờng và con ngƣời" họp tại Stockholm (Thụy Điển), tại nguyên tắc thứ 19 đã nêu”. Việc GDMT cho thế hệ trẻ cũng nhƣ ngƣời lớn làm sao để họ có đạo đức, trách nhiệm trong việc bảo vệ và cải thiện môi trƣờng” và lấy ngày 5/6 là ngày “Môi trƣờng Thế giới”.

Ngay sau đó, chƣơng trình môi trƣờng của Liên Hợp Quốc cùng với tổ chức Văn hóa- khoa học-giáo dục của Liên Hợp Quốc đã thành lập chƣơng trình GDMT quốc tế (IEEP). Tháng 10/1975, IEEP đã tổ chức hội thảo Quốc tế lần 5 thứ nhất về GDMT ở Beograde (Nam Tƣ cũ), kết thúc hội nghị đã đƣa ra đƣợc một Nghị định khung và tuyên bố về những mục tiêu và những nguyên tắc hƣớng dẫn GDMT. Ban đầu, nội dung của GDMT rất hạn chế, chỉ tập trung vào dạy và học các vấn đề môi trƣờng địa phƣơng; nội dung giáo dục chỉ tập trung vào những mặt sinh học và địa lý khi nghiên cứu môi trƣờng. Hội nghị liên Chính phủ lần thứ nhất về GDMT tại Tbilisi (Liênxô cũ) năm 1977 đã kêu gọi các đại biểu đƣa ra một cách tiếp cận mới mang tính toàn diện và liên ngành hơn.

Đến năm 1993, Hiệp hội GDMT Bắc Mỹ đƣa ra một khái niệm mới về GDMT là "quá trình giúp ngƣời học tiếp thu kiến thức, kỹ năng và những kinh nghiệm môi trƣờng tích cực để có thể phân tích vấn đề, đánh giá lợi ích và rủi ro, đƣa ra những quyết định đƣợc thông tin đầy đủ và thực hiện những hành động có trách nhiệm nhằm đạt đƣợc và duy trì chất lƣợng môi trƣờng”. Trong đó, nêu rõ mục tiêu GDMT là nhằm nâng cao nhân thức về vai trò của môi trƣờng và hiểu biết về môi trƣờng; giúp cho mỗi ngƣời xác định thái độ và lối sống cá nhân tích cực đối với môi trƣờng; có những hành động cho môi trƣờng tốt đẹp. Ở Việt Nam Năm 1962, Bác Hồ đã khai sinh ra “Tết trồng cây”. Cho đến nay phong trào trồng cây ngày càng phát triển mạnh mẽ góp phần làm cho môi trƣờng trong sạch hơn.

Năm 1991, Bộ Giáo dục - Đào tạo có chƣơng trình trồng cây hỗ trợ phát triển giáo dục và BVMT (1991-1995). Thông qua việc thay sách giáo khoa (Cải cách giáo dục năm 1986-1992), các tác giả đã chú trọng đến việc đƣa nội dung GDMT vào nội dung giảng dạy, trƣớc hết tập trung ở các môn sinh, địa, hóa, kỹ thuật nông nghiệp. Sau này, những chủ đề về GDBVMT còn đƣợc lồng ghép vào các môn học khác có liên quan đến môi trƣờng nhƣ: Giáo dục công dân, đạo đức, văn học… Bên cạnh đó các nhà trƣờng còn tổ chức các hoạt động ngoại khóa theo chủ đề năm học hoặc có liên quan đến tình hình địa phƣơng nhƣ: nƣớc với cuộc sống, rác thải sinh hoạt, rác thải công nghiệp, sử dụng năng lƣợng tiết kiệm trong gia đình, Bioga, rừng nhiệt đới, môi trƣờng sinh thái, BĐKH…. 6 Từ năm 1995, dự án GDMT trong nhà trƣờng phổ thông Việt Nam (VIE 95/041) của Bộ GD&ĐT do UNDP tài trợ nhằm vào các mục tiêu cơ bản: + Hỗ trợ xây dựng một bản chính sách và chiến lƣợc thực hiện quốc gia về GDMT tại Việt nam.

+ Tăng cƣờng năng lực của Bộ GD&ĐT trong việc truyền đạt những nội dung và phƣơng pháp GDMT vào các chƣơng trình đào tạo giáo viên. + Xây dựng các hoạt động GDMT cụ thể để thực hiện ở cấp tiểu học và trung học. Những chủ đề về GDBVMT không chỉ đƣợc lồng ghép vào những môn học có liên quan đến môi trƣờng nhƣ: địa lý, hoá học, mà cả các môn khác nhƣ giáo dục công dân, đạo đức, văn học. - Nội dung kiến thức về GDBVMT đƣợc đƣa vào gồm: Mối quan hệ của con ngƣời với tự nhiên, vẻ đẹp thiên nhiên, phong tục, luật pháp BVMT , bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và ứng phó với BĐKH.

Nội dung GDBVMT đƣợc gắn liền với điều kiện địa lý, truyền thống, lịch sử văn hóa của các dân tộc, từng địa phƣơng. Khối kiến thức học sinh đƣợc trang bị ngoài những giờ học trên lớp học sinh còn đƣợc tham gia các chƣơng trình ngoại khoá theo các chủ đề có liên quan đến tình hình môi trƣờng ở địa phƣơng nhƣ: Nƣớc sạch, năng lƣợng sử dụng trong gia đình, Bioga, rừng nhiệt đới, môi trƣờng sinh thái, rác thải sinh hoạt, và một số các vấn đề khác nhƣ: VAC, chƣơng trình xanh hoá nhà trƣờng, Tết trồng cây, các cuộc thi tìm hiểu về môi trƣờng: viết truyện, chụp ảnh, quay băng hình VIDEO, vẽ tranh. Nhân ngày môi trƣờng thế giới 5/6, tuần lễ Quốc gia về nƣớc sạch và vệ sinh môi trƣờng, hàng năm, các nhà trƣờng đều tổ chức lễ phát động tại các nhà trƣờng với các chủ đề khác nhau năm 2011 với chủ đề "Rừng: thiên nhiên trong dịch vụ của bạn", năm 2012 với chủ đề ''Kinh tế xanh: có vai trò của bạn", năm 2013 với chủ đề "Suy nghĩ trƣớc khi ăn- là cách bảo vệ môi trƣờng'', qua đó nhằm giáo dục học sinh nâng cao nhận thức về môi trƣờng và có hành vi, thái độ đúng về môi trƣờng. Một số khái niệm cơ bản 1.

Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý nhà trường 1. Khái niệm quản lý Quản lý là phân công, điều hành, phối hợp hài hòa giữa các thành viên với công việc và nguồn lực trong cơ quan, trong cộng đồng để hoàn thành một cách hiệu quả các nhiệm vụ, các mục tiêu, các kế hoạch đã đƣợc đƣa ra. Xét trên phƣơng diện hoạt động của một tổ chức thì: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những ngƣời lao động nói chung, là khách thể quản lý nhằm thực hiện đƣợc mục đích mục tiêu dự kiến”. [25] Hoặc: “Hoạt động quản lý là tác động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản lý (ngƣời quản lý) đến khách thể quản lý (Ngƣời bị quản lý) nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục đích của tổ chức”.

Bản chất của hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổ chức và điều khiển) hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm thực hiện có hiệu quả những mục tiêu của tổ chức đã đề ra. Nhƣ vậy quản lý là tác động hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý và những nhân tố liên quan trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức hoạt động có hiệu quả cao. Tóm lại, để quản lý một cách khoa học đòi hỏi nhà quản lý phải có những hiểu biết khoa học về đối tƣợng quản lý, về môi trƣờng.Những năng lực quản lý còn phụ thuộc vào khả năng vận dụng một cách khôn khéo và có hiệu quả các qui luật, sử dụng các phƣơng pháp thích hợp vào tình hƣớng cụ thể. Do đó quản lý vừa là khoa học vừa là nghệ thuật.

Có các mô hình quản lý cơ bản sau: * Mô hình 5 yếu tố: - Kế hoạch hoá (Planing) - Tổ chức thực hiện (Organizing) - Chỉ đạo, chỉ huy (Leading) - Kiểm tra (Controling) - Thông tin (Information) 8 Mô hình đó ngƣời ta viết tắt là: P O L C I P I O C L * Mô hình 4 yếu tố là mô hình có 4 yếu tố sau đây: P A D C Mô hình này nêu lên vai trò quan trọng của việc thực hiện (Doing). Đối với nhà quản lý là vấn đề tổ chức thực hiện. Tất nhiên để tổ chức thực hiện cần phải biết rõ mục đích, những việc cụ thể gì,và làm bằng phƣơng pháp nào: M - N - P (Mục tiêu, nhiệm vụ, phƣơng pháp) Ngoài ra mô hình đó cũng nêu lên vai trò hoạt động trôi chảy. Để đạt đƣợc điều đó phải điều chỉnh sau khi đã kiểm tra.

Quản lý giáo dục Nhƣ khái niệm về quản lý đã đƣợc trình bày ở trên ta có kế hoạch của chủ thể quản lý các cấp khác nhau đến tận cùng các mắt xích của hệ thống nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục trên cơ sở nhận thức những nhiệm vụ cơ bản của sự phát triển kinh tế xã hội trong từng giai đoạn lịch sử nhất định và cũng nhƣ quy luật của quá trình giáo dục và sự phát triển tâm lý của học sinh. Mechiti Zade nhà lý luận Xô-Viết về quản lý giáo dục: “Quản lý giáo dục là tập hợp những biện pháp tổ chức, phƣơng pháp, cán bộ giáo dục, kế hoạch hoá, tài chính, cung tiêu.nhằm đảm bảo sự vận hành bình thƣờng của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lƣợng cũng nhƣ chất lƣợng”. Nhƣ vậy, qua các khái niệm trên, ta có thể hiểu QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và hƣớng đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tận cả các mắt xích của toàn bộ hệ thống giáo dục.