Tổ Chức Dạy Học Nội Dung Chương Điện Học Vật Lý 9 Theo Phương Pháp LAMAP

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ued tổ chức dạy học nội dung kiến thức chương điện học vật lý 9 trung học cơ sở theo phương, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Dương Văn Sự
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Hương Trà
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Vật lý
• Đề tài: Tổ Chức Dạy Học Nội Dung Kiến Thức Chương “Điện Học” Vật Lý 9 Trung Học Cơ Sở Theo Phương Pháp Lamap
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu
• 0.3. Mục đích nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.6. Luận cứ lý thuyết
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
• 0.8. Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm
• 0.8.1. Điều tra, khảo sát
• 0.8.2. Phương pháp chuyên gia
• 0.8.3. Phương pháp nghiên cứu
• 0.9. Luận cứ thực tế
• 0.10. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC THEO LAMAP
• 1.1. Lịch sử ra đời
• 1.2. Các nguyên tắc của dạy học LAMAP
• 1.3. Cơ sở lí luận dạy học và cơ sở tâm lí học
• 1.3.1. Cơ sở tâm lí học
• 1.3.2. Các thuyết học tập
• 1.4. Tiến trình dạy học theo LAMAP
• 1.5. Cơ sở sư phạm của tiến trình dạy học
• 1.6. Các bước của tiến trình dạy học theo LAMAP
• 1.7. Mối quan hệ giữa phương pháp LAMAP với các phương pháp dạy học khác
• 1.7.1. Vai trò của giáo viên và học sinh trong LAMAP
• 1.7.1.1. Vai trò của giáo viên
• 1.7.1.2. Vai trò của học sinh
• 1.7.1.3. Vai trò của thí nghiệm trong LAMAP
• 1.7.1.4. Vai trò của vở thí nghiệm trong LAMAP
• 1.7.2. Điều kiện vận dụng phương pháp dạy học theo LAMAP
• 1.7.3. Lựa chọn chủ đề dạy học theo phương pháp LAMAP
• 1.7.4. Lựa chọn và sử dụng thiết bị dạy học trong phương pháp LAMAP
• 1.7.5. Những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng LAMAP
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC THEO PP LAMAP NỘI DUNG KIẾN THỨC CHƯƠNG “ĐIỆN HỌC” VẬT LÍ 9
• 2.1. Tổng quan nội dung kiến thức chương “Điện học” Vật lí 9
• 2.2. Cấu trúc nội dung kiến thức chương “Điện học”
• 2.2.1. Chuẩn kiến thức, kĩ năng
• 2.2.2. Tìm hiểu thực tế dạy học nội dung kiến thức chương “Điện học”
• 2.2.2.1. Mục đích điều tra
• 2.2.2.2. Phương pháp điều tra
• 2.2.2.3. Kết quả điều tra
• 2.3. Thiết kế tiến trình dạy học theo phương pháp LAMAP kiến thức chương “Điện học” Vật lí 9
• 2.3.1. Bài học 1: Điện trở của dây dẫn, định luật Ôm
• 2.3.2. Bài học 2: Đoạn mạch nối tiếp, đoạn mạch song song
• 2.3.3. Bài học 3: Biến trở
• 2.3.4. Bài học 4: Công suất điện, Điện năng, Công của dòng điện
• 2.3.5. Bài học 5: Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Đối tượng thực nghiệm
• 3.3. Phương pháp thực nghiệm
• 3.4. Thời điểm thực nghiệm
• 3.5. Những khó khăn gặp phải và cách khắc phục khi làm thực nghiệm sư phạm
• 3.6. Diễn biến và kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.7. Tiêu chí đánh giá
• 3.8. Diễn biến quá trình thực nghiệm sư phạm
• 3.9. Phân tích kết quả thực nghiệm về mặt định tính
• 3.10. Phân tích kết quả thực nghiệm về mặt định lượng
• 3.11. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tổ Chức Dạy Học Chương Điện Học Vật Lý 9 Theo Phương Pháp LAMAP

Chương trình dạy học Vật lý 9, đặc biệt là nội dung chương Điện học, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành kiến thức cơ bản cho học sinh. Phương pháp LAMAP, hay còn gọi là 'Bàn tay nặn bột', là một phương pháp dạy học tích cực, giúp học sinh chủ động khám phá và tìm hiểu kiến thức thông qua thực hành và thí nghiệm. Việc áp dụng phương pháp này trong dạy học chương Điện học không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về các khái niệm mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Phương Pháp LAMAP Trong Giáo Dục

Phương pháp LAMAP được phát triển từ năm 1996 tại Pháp, nhằm cải thiện chất lượng giáo dục khoa học tự nhiên. Tại Việt Nam, phương pháp này đã được giới thiệu và áp dụng từ những năm 2000, với mục tiêu nâng cao khả năng tư duy và sáng tạo của học sinh.

1.2. Đặc Điểm Nổi Bật Của Phương Pháp LAMAP

Phương pháp LAMAP chú trọng vào việc học sinh tự mình khám phá kiến thức thông qua các hoạt động thực tiễn. Điều này không chỉ giúp học sinh ghi nhớ kiến thức lâu hơn mà còn khuyến khích sự sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề.

II. Những Thách Thức Trong Tổ Chức Dạy Học Chương Điện Học Vật Lý 9

Mặc dù phương pháp LAMAP mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc tổ chức dạy học chương Điện học Vật lý 9 theo phương pháp này cũng gặp phải không ít thách thức. Các giáo viên cần phải chuẩn bị kỹ lưỡng về nội dung, thiết bị dạy học và cách thức tổ chức lớp học để đảm bảo hiệu quả.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Chuẩn Bị Thiết Bị Dạy Học

Việc chuẩn bị thiết bị dạy học cho các thí nghiệm trong chương Điện học thường gặp khó khăn do thiếu nguồn lực và thiết bị phù hợp. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hành của học sinh.

2.2. Thách Thức Trong Việc Đánh Giá Kết Quả Học Tập

Đánh giá kết quả học tập của học sinh khi áp dụng phương pháp LAMAP không chỉ dựa vào điểm số mà còn cần xem xét sự phát triển kỹ năng và thái độ học tập của học sinh. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có những tiêu chí đánh giá rõ ràng và công bằng.

III. Phương Pháp Tổ Chức Dạy Học Chương Điện Học Theo LAMAP

Để tổ chức dạy học chương Điện học Vật lý 9 theo phương pháp LAMAP, giáo viên cần thực hiện một số bước cơ bản. Những bước này bao gồm việc xác định mục tiêu học tập, thiết kế hoạt động học tập và tạo điều kiện cho học sinh tham gia tích cực.

3.1. Xác Định Mục Tiêu Học Tập Rõ Ràng

Mục tiêu học tập cần được xác định rõ ràng để học sinh hiểu được điều họ cần đạt được sau mỗi bài học. Điều này giúp học sinh có động lực hơn trong việc tham gia các hoạt động học tập.

3.2. Thiết Kế Hoạt Động Học Tập Tích Cực

Hoạt động học tập cần được thiết kế sao cho học sinh có thể tham gia vào các thí nghiệm và hoạt động thực tiễn. Việc này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về lý thuyết mà còn phát triển kỹ năng thực hành.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp LAMAP Trong Dạy Học Điện Học

Việc áp dụng phương pháp LAMAP trong dạy học chương Điện học đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển được nhiều kỹ năng mềm quan trọng.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Dạy Học

Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các hoạt động học tập theo phương pháp LAMAP có kết quả học tập tốt hơn so với các phương pháp truyền thống. Học sinh thể hiện sự hứng thú và chủ động hơn trong việc học.

4.2. Phát Triển Kỹ Năng Làm Việc Nhóm

Phương pháp LAMAP khuyến khích học sinh làm việc nhóm, từ đó giúp phát triển kỹ năng giao tiếp và hợp tác. Những kỹ năng này rất cần thiết trong môi trường học tập và làm việc hiện đại.

V. Kết Luận Về Tổ Chức Dạy Học Chương Điện Học Vật Lý 9 Theo Phương Pháp LAMAP

Tổ chức dạy học chương Điện học Vật lý 9 theo phương pháp LAMAP không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển nhiều kỹ năng cần thiết cho tương lai. Việc áp dụng phương pháp này cần được mở rộng và cải tiến để đáp ứng nhu cầu giáo dục hiện đại.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp LAMAP Trong Giáo Dục

Phương pháp LAMAP có tiềm năng lớn trong việc cải thiện chất lượng giáo dục tại Việt Nam. Cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan giáo dục để phát triển và mở rộng ứng dụng của phương pháp này.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Giáo Viên

Giáo viên cần được đào tạo và trang bị kiến thức về phương pháp LAMAP để có thể áp dụng hiệu quả trong giảng dạy. Việc chia sẻ kinh nghiệm và tài liệu giữa các giáo viên cũng rất quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong xu thế đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII và Luật Giáo dục năm 2005 (Điều 5), việc chuyển dịch từ phương pháp truyền thụ một chiều sang phát triển năng lực tư duy độc lập và sáng tạo của người học là nhiệm vụ sống còn. Trên thực tế, có khoảng 70% đến 80% học sinh phổ thông vẫn tiếp thu kiến thức một cách thụ động, chủ yếu học thuộc lòng máy móc theo các khuôn mẫu có sẵn mà thiếu đi niềm say mê khám phá khoa học.

Chương “Điện học” trong chương trình Vật lí 9 giữ vai trò nền tảng với 19 bài học chứa đựng nhiều khái niệm trừu tượng như cường độ dòng điện, hiệu điện thế, điện trở và công suất điện. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là vận dụng cơ sở lý luận của phương pháp LAMAP (La main à la pâte - Bàn tay nặn bột) để thiết kế và tổ chức tiến trình dạy học các nội dung kiến thức chương “Điện học” Vật lí 9, nhằm kích thích tính tích cực, tự giác và năng lực giải quyết vấn đề của học sinh.

Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi chương trình Vật lí 9 cấp trung học cơ sở, khảo sát và thực nghiệm trực tiếp trên 85 học sinh lớp 9 tại Trường THCS Lê Quý Đôn (quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội) trong năm học 2012-2013. Luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống tiến trình bài học chuẩn hóa 5 bước theo LAMAP, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên trên 80%, đồng thời kéo giảm tỷ lệ học sinh gặp khó khăn trong thao tác thực nghiệm xuống dưới 15%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của 3 thuyết học tập hiện đại và các nguyên lý tâm lý học nhận thức:

1. Thuyết hành vi: Định hướng việc chia nhỏ nội dung học tập thành các mắt xích logic, tạo điều kiện để giáo viên kiểm soát và củng cố kịp thời các hành vi nhận thức đúng đắn của người học.
2. Thuyết nhận thức: Coi học tập là quá trình xử lý thông tin nội tại gồm 3 giai đoạn liên hoàn: Nhập dữ liệu (nghe, nhìn, đọc) -> Xử lý (phân tích, tổng hợp, khái quát hóa) -> Xuất dữ liệu (thuyết trình, lập luận, thao tác thực nghiệm).
3. Thuyết kiến tạo: Xác định người học là chủ thể tự kiến tạo tri thức thông qua tương tác trực tiếp với thế giới thực và hoạt động nhóm, trong đó việc học qua sai lầm đóng vai trò then chốt để điều chỉnh nhận thức.

Nghiên cứu cũng vận dụng quy luật phối hợp cân bằng chức năng giữa bán cầu não trái (tư duy logic, toán học, phân tích) và bán cầu não phải (trực quan, sáng tạo, cảm xúc).

Bốn khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Phương pháp LAMAP: Phương pháp dạy học khoa học dựa trên tìm tòi - nghiên cứu do Giáo sư Georges Charpak (Giải Nobel Vật lý năm 1992) khởi xướng từ năm 1996.
• Biểu tượng ban đầu: Những quan niệm ngây thơ, trực giác tiền khoa học vốn có của học sinh trước khi tiếp cận kiến thức mới.
• Vở thí nghiệm: Công cụ phản ánh tiến trình nhận thức cá nhân, bắt buộc sử dụng tối thiểu 2 màu mực để phân định giữa suy nghĩ ban đầu và kết luận khoa học đã được hợp thức hóa.
• Tình huống xuất phát: Tình huống gần gũi với đời sống thực tiễn chứa đựng mâu thuẫn nhận thức để dẫn dắt câu hỏi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập từ khảo sát thực trạng giảng dạy tại Trường THCS Lê Quý Đôn (Hà Nội) vào tháng 8/2012 với cỡ mẫu gồm 6 giáo viên bộ môn Vật lý và 85 học sinh lớp 9 (chia thành 2 lớp thực nghiệm 9G và đối chứng 9E). Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích tương đồng về năng lực học tập ban đầu và điều kiện cơ sở vật chất.

Phương pháp phân tích kết hợp giữa nghiên cứu tài liệu lý luận sư phạm, điều tra khảo sát bảng hỏi, dự giờ chuyên gia và thực nghiệm sư phạm đối chứng. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan và kiểm định chặt chẽ giả thuyết khoa học thông qua cả phân tích định tính (biểu hiện hứng thú, mức độ tương tác, kỹ năng ghi vở thí nghiệm) và phân tích định lượng (thống kê điểm số, độ lệch chuẩn, bảng phân bố tần suất và tần suất lũy tích hội tụ lùi). Timeline nghiên cứu được thực hiện từ tháng 8/2012 đến hết học kỳ I năm học 2012-2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng ban đầu cho thấy 100% giáo viên Vật lý (6/6 giáo viên) đều đạt trình độ đào tạo chính quy, nhiệt tình với công việc, tuy nhiên 100% giờ dạy vẫn chủ yếu tổ chức theo hình thức thuyết trình vấn đáp kết hợp thí nghiệm biểu diễn của giáo viên. Có 83,3% giáo viên (5/6 người) biết đến tên gọi các phương pháp dạy học tích cực nhưng chưa nắm vững quy trình vận hành cụ thể. Khoảng 78% giáo viên khi áp dụng dạy học giải quyết vấn đề chỉ đưa ra các câu hỏi tái hiện kiến thức có sẵn trong sách giáo khoa, chưa kích thích được tư duy khám phá.

Về phía học sinh, 100% các em có thói quen thụ động ghi nhớ công thức để làm bài tập; kỹ năng thực hành rất yếu, thường xuyên mắc sai quy ước khi sử dụng ampe kế và vôn kế. Hơn 80% học sinh không giải thích được các hiện tượng điện thực tế trong gia đình như cấu trúc mạch mắc song song hay nguyên lý hoạt động của cầu chì.

Thực nghiệm quốc tế đối chứng tại Bergerac (Pháp) trong nghiên cứu cho thấy sức mạnh của việc tự làm thí nghiệm: Sau 2 năm học, lớp áp dụng LAMAP có 63% học sinh trả lời chính xác nhiệt độ đông đặc của nước đá (trong khoảng -1°C đến -2°C), trong khi lớp học truyền thống chỉ có 13% trả lời đúng và có tới 83% chọn sai ở mức trên 0°C.

Tại trường thực nghiệm, sau khi triển khai 5 bài học thiết kế theo LAMAP cho chương Điện học, học sinh lớp thực nghiệm đã nắm vững bản chất định luật Ôm, biết tự lắp ráp mạch đo điện trở, sử dụng biến trở và tính toán công suất điện. Tỷ lệ học sinh chủ động tranh luận và tự đề xuất phương án thí nghiệm tăng từ mức dưới 20% lên trên 75%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự chuyển biến tích cực này xuất phát từ việc giáo viên tạo không gian cho học sinh bộc lộ các biểu tượng ban đầu. Khi đối mặt với mâu thuẫn giữa suy đoán cá nhân và kết quả thực nghiệm trực tiếp, học sinh trải qua quá trình tự điều chỉnh nhận thức một cách sâu sắc.

So sánh với các phương pháp dạy học truyền thống, LAMAP giải quyết triệt để sự nhầm lẫn giữa dạy học giải quyết vấn đề thuần túy và dạy học tìm tòi - khám phá. Học sinh không chỉ nhận nhiệm vụ từ giáo viên mà tự mình là chủ thể đề xuất phương án, chế tạo dụng cụ đơn giản và tự ghi chép bằng ngôn ngữ của chính mình.

Dữ liệu định lượng thực nghiệm được mô tả chi tiết thông qua Bảng thống kê điểm kiểm tra và Đồ thị đường phân phối tần suất lũy tích hội tụ lùi. Đường biểu diễn tần suất lũy tích của nhóm thực nghiệm luôn nằm lệch về phía bên phải và phía dưới so với nhóm đối chứng, chứng minh điểm số trung bình của nhóm áp dụng LAMAP cao hơn rõ rệt và độ phân tán điểm số tập trung ở dải điểm 8, 9, 10 với mức ý nghĩa thống kê tin cậy ($p < 0,05$).

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa tiến trình giảng dạy 5 bước LAMAP: Giáo viên bộ môn cần áp dụng đồng bộ quy trình 5 bước (Tình huống xuất phát -> Đề xuất giả thuyết -> Nghiên cứu giải quyết vấn đề -> Thảo luận kết quả -> Hợp thức hóa kiến thức) cho tối thiểu 5 chủ đề cốt lõi của chương Điện học, đảm bảo thời lượng tối thiểu 2 giờ/tuần cho mỗi chủ đề nghiên cứu.
2. Tự làm và nâng cấp trang thiết bị dạy học: Tổ chuyên môn nhà trường cần chủ động thay thế các thiết bị kém chất lượng (như khay pin hỏng, dây nối lỏng lẻo) bằng các bộ đồ dùng thí nghiệm tự chế tạo từ vật liệu tái chế, hướng tới mục tiêu 100% nhóm học sinh (4-6 học sinh/nhóm) được trực tiếp thao tác mạch điện trong năm học 2013-2014.
3. Đổi mới phương pháp đánh giá qua Vở thí nghiệm: Ban giám hiệu và giáo viên cần thay đổi hình thức kiểm tra đánh giá, coi Vở thí nghiệm sử dụng 2 màu mực là căn cứ đánh giá quá trình tiến bộ của học sinh; giảm tỷ trọng điểm số kiểm tra lý thuyết thuần túy xuống dưới 30%.
4. Tổ chức tập huấn phương pháp cho giáo viên: Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm tổ chức các khóa bồi dưỡng định kỳ 6 tháng/lần về kỹ năng gợi mở biểu tượng ban đầu và quản lý lớp học thực hành cho 100% giáo viên Vật lý trên địa bàn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Vật lý cấp THCS: Khai thác trực tiếp 5 kế hoạch bài dạy chi tiết (Điện trở - Định luật Ôm, Đoạn mạch nối tiếp - song song, Biến trở, Công - Công suất điện, An toàn điện) để ứng dụng vào giảng dạy thực tế.
2. Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn: Sử dụng luận văn làm tài liệu định hướng sinh hoạt chuyên môn, xây dựng tiêu chí dự giờ và đánh giá đổi mới phương pháp dạy học tích cực trong nhà trường.
3. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Sư phạm Vật lý: Tham khảo khung lý thuyết kết hợp giữa tâm lý học thần kinh và các thuyết học tập, cùng quy trình xử lý số liệu thống kê thực nghiệm sư phạm bằng đồ thị tần suất lũy tích.
4. Chuyên gia phát triển chương trình và viết sách giáo khoa: Vận dụng các phân tích về cấu trúc 19 bài học chương Điện học để biên soạn sách giáo khoa và tài liệu hướng dẫn giáo viên theo hướng tăng cường thực hành, trải nghiệm.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp LAMAP khác biệt gì so với dạy học giải quyết vấn đề truyền thống? Phương pháp LAMAP bắt đầu từ các hiện tượng thực tế gần gũi và đặc biệt coi trọng việc bộc lộ biểu tượng ban đầu ngây thơ của học sinh. Thí nghiệm trong LAMAP chủ yếu do chính học sinh tự đề xuất và tiến hành bằng dụng cụ đơn giản, thay vì giáo viên chuẩn bị sẵn bài toán mẫu và làm mẫu thí nghiệm.

2. Tại sao việc sử dụng Vở thí nghiệm với 2 màu mực lại mang tính bắt buộc? Vở thí nghiệm là công cụ lưu giữ vết tích tiến trình nhận thức cá nhân. Màu mực thứ nhất ghi lại suy nghĩ, dự đoán ban đầu và kết quả nhóm; màu mực thứ hai ghi nhận kiến thức khoa học chuẩn xác sau thảo luận chung, giúp học sinh tự nhận ra sai lầm và ghi nhớ bền vững.

3. Khó khăn lớn nhất khi triển khai LAMAP cho môn Vật lí 9 là gì? Rào cản lớn nhất là áp lực phân phối thời gian bài giảng trên lớp và sự thiếu đồng bộ của thiết bị thí nghiệm (như nguồn điện không ổn định, thiết bị đo kém chính xác). Điều này đòi hỏi giáo viên phải tinh gọn tiến trình và tăng cường đồ dùng dạy học tự làm.

4. Giáo viên cần ứng xử thế nào khi học sinh đưa ra các biểu tượng ban đầu sai hoàn toàn? Giáo viên tuyệt đối không nhận xét đúng sai, không chê cười hay vội vàng khen ngợi ý kiến đúng. Mọi quan niệm cần được ghi nhận trung thực lên bảng để tạo mâu thuẫn nhận thức, thúc đẩy học sinh tự thiết kế thí nghiệm nhằm kiểm chứng và tự sửa chữa sai sót.

5. Thời lượng tối ưu cho một chủ đề dạy học theo phương pháp LAMAP là bao nhiêu? Theo nguyên tắc sư phạm LAMAP, một chủ đề nghiên cứu cần được duy trì liên tục tối thiểu 2 giờ/tuần trong nhiều tuần liền. Khoảng thời gian này đảm bảo học sinh có đủ độ lùi để quan sát, thu thập dữ liệu, tranh luận tập thể và khắc sâu bản chất định luật khoa học.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa vững chắc cơ sở lý luận về phương pháp LAMAP kết hợp hài hòa giữa thuyết hành vi, thuyết nhận thức và thuyết kiến tạo trong dạy học Vật lý.
• Thiết kế thành công tiến trình 5 bài học chuẩn mực cho chương “Điện học” Vật lí 9, giải quyết triệt để rào cản dạy học truyền thụ lý thuyết một chiều.
• Thực nghiệm sư phạm trên 85 học sinh khẳng định tính khả thi và hiệu quả vượt trội của phương pháp, giúp học sinh phát triển năng lực tư duy thực nghiệm và kỹ năng lập luận khoa học.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ bồi dưỡng giáo viên, cải tiến trang thiết bị tự làm đến đổi mới kiểm tra đánh giá bằng Vở thí nghiệm.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi bền vững cho việc nhân rộng mô hình dạy học tìm tòi - khám phá sang các chương học khác của môn Vật lý cấp trung học cơ sở.

Hãy chủ động áp dụng tiến trình dạy học theo phương pháp LAMAP ngay hôm nay để biến mỗi giờ học Vật lý thành không gian khám phá khoa học đầy cảm hứng và phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1. 30 Chƣơng 2: THIẾT KẾ TIẾN TRÌ NH DẠY HỌC THEO PP LAMAP NỘI DUNG KIẾN THƢ́C CHƢƠNG “ĐIỆN HỌC” VẬT LÍ 9………… 31 2. Tổng quan nô ̣i dung kiế n thức chương “Điê ̣n ho ̣c” Vâ ̣t lí 9………… 31 2. Cấu trúc nội dung kiế n thức chương “Điê ̣n học” ……………….

Chuẩn kiến thức, kĩ năng …………………………………………. Tìm hiểu thực tế dạy học nội dung kiến thức chương “Điện học”…. Mục đích điều tra……………………………………………………. Phương pháp điề u tra……………………………………………….

Kế t quả điề u tra……………………………………………………. Thiế t kế tiế n triǹ h da ̣y ho ̣c theo phương pháp LAMAP kiế n thức chương “Điê ̣n ho ̣c” Vâ ̣t lí 9………………………………………………… 37 2. Bài học 1: Điện trở của dây dẫn, định luật Ôm…………………… 37 2. Bài học 2: Đoạn mạch nối tiếp, đoạn mạch song song…………….

Bài học 3: Biến trở………………………………………………………… 49 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bài học 4: Công suấ t điê ̣n, Điện năng, Công của dòng điện………. Bài học 5: Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện……………………… 60 Kết luận chƣơng 2…………………………………………………………. 65 Chƣơng 3: THƢ̣C NGHIỆM SƢ PHẠM …………………………….

Mục đích thực nghiệm sư phạm………………………………………. Đối tượng thực nghiệm………………………………………………… 66 3. Phương pháp thực nghiệm……………………………………………. Thời điể m thực nghiê ̣m………………………………………………… 67 3.

Những khó khăn gă ̣p phải và cách khắ c phu ̣c khi làm thực nghiê ̣m sư phạm……………………………………………………………………… 67 3. Diễn biến và kết quả thực nghiệm sư phạm…………………………. Tiêu chí đánh giá……………………………………………………. Diễn biến quá trình thực nghiệm sư phạm………………………… 68 3.

Phân tích kế t quả thực nghiê ̣m về mặt đi ̣nh tính 82 3. Phân tích kế t quả thực nghiê ̣m về mặt đi ̣nh lượng 84 Kết luận chƣơng 3…………………………………………………………. 90 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHI ̣………………………………………. 91 DANH MỤC CÁC TÀ I LIỆU THAM KHẢO…………………………….

94 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TĂT TT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ 1 ĐC Đối chứng 2 GV Giáo viên 3 HS Học sinh 4 NXB Nhà xuất bản 5 PPDH Phương pháp dạy học 6 SGK Sách giáo khoa 7 THCS Trung học cơ sở 8 TN Thực nghiệm 9 TBDH Thiết bị dạy học 10 PP Phương pháp 11 PPDHTC Phương pháp dạy học tích cực 12 LAMAP La main à la pâte 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng 1 Bảng 3.1: Thống kê điểm kiểm tra 2 Bảng 3.3: Các tham số đặc trưng 3 Bảng 3.2: Xử lí kết quả để tính tham số 4 Bảng 3.3: Bảng phân bố tần suất và tấn suất lũy tích hội tụ lùi 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BIỂU ĐỒ TT Tên đồ thị 1 Đồ thị 3.2: Đồ thị đường phân phối tần suất lũy tích hội tụ 𝑤( ) 2 Đồ thị 3.1: Đồ thị đường phân phối tần suất 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lý do chọn đề tài Đứng trƣớc sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ trong cuộc sống , giáo dục của nhiều quốc gia nói chung trong đó có Việt Nam đang trở nên lạc hậu và đi chậm với sự tiến bộ của khoa học và cuộc sống. Thời đa ̣i ngày nay là thời kì hô ̣i nhâ ̣p kinh tế tri thƣ́c toàn cầ u , vì thế trƣớc thách thức đổi mới , phát triển chúng ta cầ n phải có nhƣ̃ng con ngƣời năng đô ̣ng , chủ động , sáng tạo có năng lực giải quyế t các vấ n đề cấ p thiế t , phƣ́c ta ̣p. Trƣớc thƣ̣c tiễn đó đă ̣t ra mu ̣c tiêu phải đổ i mới nề n giáo du ̣c về mo ̣i mă ̣t , trong đó tro ̣ng tâm là phƣơng pháp da ̣y ho ̣c.

Nhiê ̣m vụ này đặc biệt quan trọng vì nó có vai trò , vị trí quyết định đến sự phát triển v à nâng cao chấ t lƣơ ̣ng giáo du ̣c. Hô ̣i nghi ̣Ban chấ p hành Trung ƣơng Đảng khóa VIII đã chỉ rõ : “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục đào tạo , khắ c phục những hạn chế của cách dạy truyề n thố ng, chú trọng rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng những phương pháp dạy học hiện đại vào quá trình giáo dục để bồi dưỡng cho học sinh năng lực độc lập , tự chủ, sáng tạo trong giải quyết vấn đề”. Thƣ̣c tiễn giáo dục đang th ực hiện đổi mới phƣơng pháp dạy học ở hầu hết các cấp học.

Phƣơng pháp da ̣y ho ̣c ở phổ thông đang hƣớng tới các hoa ̣t đô ̣ng da ̣y và ho ̣c tích cƣ̣c, sáng tạo , chủ động , có tinh thần hợp tác , thân thiê ̣n ; tạo niềm tin , hƣ́ng th ú trong ho ̣c tâ ̣p , tƣ̀ng bƣớc khắ c phu ̣c nhƣ̃ng nhƣơ ̣c điể m của cách da ̣y và ho ̣c truyề n thố ng dầ n chuyể n theo hƣớng da ̣y ho ̣c tić h cƣ̣c. Luâ ̣t giáo du ̣c 2005 : Điều 5 – Yêu cầu về nội dung, phƣơng pháp giáo dục. Nội dung giáo dục phải bảo đảm tính cơ bản, toàn diện, thiết thực, hiện đại và có hệ thống; coi trọng giáo dục tư tưởng và ý thức công dân; kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp, bản sắc văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; phù hợp với sự phát triển về tâm sinh lý lứa tuổi của người học. Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên.

10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thƣ̣c tế chúng ta đang thƣ̣c hiê ̣n đổ i mới nô ̣i dung và PPDH ở hầ u hế t các cấ p học. PPDH ở bâ ̣c phổ thông phải hƣớng tới hoa ̣t đô ̣ng ho ̣c tâ ̣p tić h cƣ̣c , chủ động sáng tạo , thói quen và khả năng tự học , tinh thầ n hơ ̣p tác , tạo niềm tin , niề m vui hƣ́ng thú, thay đổ i lố i da ̣y ho ̣c truyề n thu ̣ mô ̣t chiề u bằ ng da ̣y ho ̣c theo phƣơng pháp dạy học tích cực. Trong thời gian công tác ta ̣i trƣờng phổ thông , tôi nhâ ̣n thấ y viê ̣c đổ i mới phƣơng pháp dạy học để ta ̣o hƣ́ng thú ho ̣c tâ ̣p , phát huy trí lƣ̣c của ho ̣c sinh còn khá nă ̣ng về hình thƣ́c và mang tính chấ t phong trào , chƣa thƣ̣c sƣ̣ gắ n với công viê ̣c giảng dạy hàng ngày của giáo viên. Học sinh đang cố học theo những gì cha mẹ , thầ y cô ép buô ̣c nên tiń h tƣ̣ g iác, đô ̣c lâ ̣p, tƣ̣ chủ trong ho ̣c tâ ̣p còn rấ t ha ̣n chế.

Đặc biê ̣t sƣ̣ sáng ta ̣o của ho ̣c sinh trong ho ̣c tâ ̣p đã bi ̣ha ̣n chế khá lớn , chủ yếu ôn luyện theo mô ̣t mô đun sẵn có mà thầ y cô đã cung cấ p. Việc hình thành cho học sinh một thế giới quan khoa học và niềm say mê khoa học, sáng tạo là một mục tiêu quan trọng của giáo dục hiện đại khi mà nền kinh tế tri thức đang dần dần chiếm ƣu thế tại các quốc gia trên thế giới. LAMAP (Bàn tay nặn bột) là một phƣơng pháp dạy học tích cực, thích hợp cho việc giảng dạy các kiến thức khoa học tự nhiên , đặc biệt là đối với bậc tiểu học và trung học cơ sở , khi học sinh đang ở giai đoạn bắt đầu tìm hiểu mạnh mẽ các kiến thức khoa học , hình thành các khái niệm cơ bản về khoa học. Song LAMAP ƣ́ng du ̣n g trong da ̣y ho ̣c các môn khoa ho ̣c ở Viê ̣t Nam còn rấ t hạn chế nếu không nói là bị lãng quên.

Mă ̣c dù là phƣơng pháp tốt, nhƣng chƣa có “đất” để ứng dụng. Đứng trƣớc tình hình trên, tôi đã ma ̣nh da ̣n cho ̣n nghiên cƣ́u đề tài: Tổ chức dạy học nội dung kiến thức chương “Điện học” Vật lí 9 - Trung học cơ sở theo phương pháp LAMAP. Lịch sử nghiên cứu Từ 1996 phƣơng pháp LAMAP do Viện Hàn lâm Pháp khởi xƣớng. Ông Pie Giôliô Quiri, Viện sĩ viện Hàn lâm Pháp (cháu ngoại của nhà bác học Marie Quiri) lần đầu tiên sang Việt Nam với vai trò tham gia phổ biến phƣơng pháp trên cho biết: Việc đƣa ra phƣơng pháp này bắt nguồn từ thực trạng xuống cấp về chất lƣợng của những sinh viên ngành khoa học tự nhiên ở Pháp thời gian trƣớc đây.

Với phƣơng pháp Lamap, Viện Hàn lâm Pháp mong muốn mang đến một cơ hội để ngƣời học tiếp cận khoa học bằng các bài học thực tiễn chứ không phải một bài 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giảng thuần tuý lý thuyết. Theo ông Yves Quéré, phƣơng pháp LAMAP không chỉ phù hợp đối với học sinh tiểu học mà có thể ứng dụng dạy học hiệu quả các môn Khoa học ở những bậc học cao hơn nhƣ bậc THPT. Trong đề tài này , luâ ̣n văn đề câ ̣p đế n viê ̣c nghiên cƣ́u vâ ̣n du ̣ng phƣơng pháp Lamap vào da ̣y ho ̣c các môn khoa ho ̣c thƣ̣c nghiê ̣m của bâ ̣c THCS ở Viê ̣t Nam. Hiê ̣n nay đã có hơn 30 nƣớc áp du ̣ng phƣơng pháp LAMAP vào da ̣y ho ̣c.

Ở nƣớc ta đã có nhiề u nghiên cƣ́u và vâ ̣n du ̣ng phƣơng pháp LAMAP trong da ̣y ho ̣c môn Khoa ho ̣c tƣ̣ nhiên ở trƣờng Tiể u ho ̣c. Tuy nhiên , viê ̣c vâ ̣n du ̣ng phƣ ơng pháp LAMAP vào da ̣y ho ̣c ở THCS và THPT còn rấ t ha ̣n chế. Đã có mô ̣t số nghiên cƣ́u đề cập đến tiến trình dạy học Vật lí theo phƣơng pháp LAMAP và đã đạt đƣợc nhƣ̃ng kế t quả bƣớc đầ u về da ̣y ho ̣c thƣ̣c nghiê ̣m mô ̣t số bà i Vâ ̣t lí 10, tƣ̀ đó đề xuấ t nhƣ̃ng kế t luâ ̣n cầ n thiế t cho viê ̣c áp du ̣ng phƣơng pháp này trong da ̣y ho ̣c các môn khoa ho ̣c tƣ̣ nhiên. Cũng có một số đề tài nghiên cứu vận dụng phƣơng pháp này trong da ̣y ho ̣c nhƣ : Vận dụng phương p háp Lamap để tổ chức tiến trình hoạt động nhận thức một số kiế n thức “Thiên văn” chương trình vật lí phổ thông qua hoạt động ngoại khóa; Vận dụng phương pháp dạy học theo LAMAP để tổ chức dạy học nội dung kiế n thức chương “điê ̣n học” sách giáo khoa vật lí 7 THCS.