Tín Ngưỡng Trong Tết Cổ Truyền Việt Nam Ở Hà Nội Và Ảnh Hưởng Đến Du Lịch

Tài liệu nghiên cứu Luận văn những tín ngưỡng trong tết cổ truyền việt nam ở hà nội và ảnh hưởng với du lịch, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Trương Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Triệu Thế Việt
• Trường học: Trường Đại Học Nội Vụ Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn Hóa Du Lịch
• Đề tài: Những Tín Ngưỡng Trong Tết Cổ Truyền Việt Nam Ở Hà Nội Và Ảnh Hưởng Đến Du Lịch
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Ý nghĩa của đề tài
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Bố cục của khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TẾT CỔ TRUYỀN VIỆT NAM
• 1.1. Giới thiệu về Tết cổ truyền của người Việt
• 1.1.1. Lịch sử hình thành Tết cổ truyền của người Việt
• 1.2. Đặc điểm về thời gian của Tết cổ truyền của người Việt
• 1.3. Tiết khí trong năm
• 1.4. Các khí tiết và lễ tiết theo lịch pháp Mặt Trăng
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TÍN NGƯỠNG VÀ NHỮNG BÀN LUẬN VỀ TẾT CỔ TRUYỀN VIỆT NAM Ở HÀ NỘI
• 2.1. Tín ngưỡng trong Tết Nguyên Đán ở Hà Nội
• 2.2. Tống cựu nghinh tân
• 2.3. Tết trồng cây
• 2.4. Những bàn luận về Tết cổ truyền Việt Nam ở Hà Nội
• 2.5. Những nét đẹp trong Tết cổ truyền Việt Nam ở Hà Nội
• 2.6. Những bất cập trong Tết cổ truyền ở Hà Nội
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG BIẾN ĐỔI VỀ TÍN NGƯỠNG TRONG TẾT CỔ TRUYỀN VIỆT NAM Ở HÀ NỘI VÀ KHAI THÁC DU LỊCH
• 3.1. Những biến đổi về tín ngưỡng trong Tết cổ truyền Việt Nam ở Hà Nội
• 3.2. Biến đổi về quan niệm “Tết” của người Hà Nội
• 3.3. Những biến đổi trong tín ngưỡng của Tết cổ truyền ở Hà Nội
• 3.4. Biến đổi về mâm cỗ ngày Tết của người Việt ở Hà Nội
• 3.5. Những thuận lợi và khó khăn của việc đưa Tết Nguyên Đán vào khai thác du lịch
• 3.5.1. Những thuận lợi
• 3.5.2. Những khó khăn
• 3.6. Một số giải pháp để khai thác tài nguyên Tết Nguyên Đán trong du lịch
• 3.6.1. Khai thác tài nguyên tĩnh
• 3.6.2. Khai thác tài nguyên động
• 3.6.3. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên Tết Nguyên Đán trong du lịch
• 3.6.4. Cần có những nghiên cứu khoa học tổng thể về lễ hội Tết Nguyên Đán
• 3.6.5. Duy trì bảo tồn và phát triển các phong tục cổ truyền ngày Tết khuyến khích các hoạt động vui xuân đón Tết của nhân dân
• 3.6.6. Đa dạng các loại hình du lịch, các chương trình tour trong dịp Tết
• 3.6.7. Nâng cao chất lượng phục vụ trong dịp Tết
• 3.6.8. Một số kiến nghị giải pháp trong việc khai thác Tết Cổ Truyền trong kinh doanh du lịch
• 3.6.9. Giải pháp gìn giữ giá trị truyền thống trong Tết cổ truyền
• 3.7. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tín Ngưỡng Tết Cổ Truyền Việt Nam Hà Nội

Tết Nguyên Đán, linh hồn của văn hóa Việt, không chỉ là sự chuyển giao năm cũ và năm mới, mà còn là biểu tượng của tín ngưỡng và nguồn cội. Dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, Tết luôn gợi nhớ về những giá trị truyền thống, gắn bó gia đình và quê hương. Trong bối cảnh hội nhập văn hóa, việc bảo tồn và phát huy những tín ngưỡng tốt đẹp của Tết cổ truyền, đặc biệt ở Hà Nội, trở nên vô cùng quan trọng. Nghiên cứu này nhằm mục đích hệ thống hóa và làm rõ những giá trị văn hóa Tết Hà Nội, đồng thời đề xuất các giải pháp để khai thác tiềm năng du lịch từ những tín ngưỡng này.

1.1. Lịch Sử Hình Thành Tết Cổ Truyền Việt Nam

Tết Nguyên Đán, hay còn gọi là Tết cổ truyền, là lễ hội lớn nhất và quan trọng nhất trong năm của người Việt. Chữ “Nguyên Đán” có gốc Hán, mang ý nghĩa “bắt đầu buổi sáng sớm”. Tết Nguyên Đán chịu ảnh hưởng từ văn hóa Trung Hoa, được tính theo chu kỳ vận hành của mặt Trăng, thường muộn hơn Tết Dương lịch. Thời gian nghỉ Tết thường kéo dài 7-8 ngày, từ 23 tháng Chạp đến hết ngày 7 tháng Giêng. Theo văn hóa học, Tết Nguyên Đán là một hội lễ nông nghiệp, nghi thức nông nghiệp. Vào thời cổ, năm mới bắt đầu từ tháng Tý (tháng 11 âm lịch), sau đó mới chuyển sang tháng Dần (tháng Giêng âm lịch) do ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa.

1.2. Đặc Điểm Thời Gian Của Tết Cổ Truyền Việt Nam

Tết Nguyên Đán gắn liền với thời gian nhất định, diễn ra theo thời vụ hàng năm. Đây là lễ hội có thời gian diễn ra dài nhất trong hệ thống lễ hội Tết ở Việt Nam. Phần Lễ kéo dài từ ngày 23 tháng Chạp (cúng Ông Táo) đến hết ngày mồng 7 tháng Giêng (lễ Khai Hạ). Phần Hội diễn ra khá dài, có khi kéo dài tới ba tháng, vì thế có câu “Tháng Giêng là tháng ăn chơi”. Đây là thời điểm người dân đi trẩy hội, du xuân, cầu phúc, tạo cơ hội lớn cho ngành du lịch văn hóa.

II. Tín Ngưỡng Thờ Cúng Tổ Tiên Ngày Tết Nét Đẹp Hà Nội

Một trong những tín ngưỡng quan trọng nhất trong Tết cổ truyền Việt Nam là thờ cúng tổ tiên. Đây là cách thể hiện lòng biết ơn và tưởng nhớ đến những người đã khuất, đồng thời cầu mong sự phù hộ cho gia đình trong năm mới. Các nghi lễ thờ cúng thường được thực hiện trang trọng, với mâm cỗ đầy đủ các món ăn truyền thống. Tín ngưỡng này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn góp phần gắn kết các thành viên trong gia đình, dòng họ. Việc duy trì và phát huy tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là một cách để bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.

2.1. Lễ Cúng Giao Thừa Khoảnh Khắc Thiêng Liêng

Lễ cúng giao thừa là một nghi lễ quan trọng, đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Đây là thời điểm gia đình sum họp, cùng nhau cầu nguyện cho một năm mới an lành, hạnh phúc. Lễ cúng thường được thực hiện vào đêm 30 Tết, với các vật phẩm cúng tế như hương, đèn, hoa quả, bánh chưng, và các món ăn truyền thống khác. Lễ cúng giao thừa thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên, đồng thời cầu mong sự phù hộ cho gia đình trong năm mới.

2.2. Đi Lễ Chùa Đầu Năm Cầu An May Mắn

Đi lễ chùa đầu năm là một phong tục phổ biến của người Việt, đặc biệt là ở Hà Nội. Người dân thường đến chùa để cầu an, cầu may mắn, và xin lộc đầu năm. Các ngôi chùa nổi tiếng ở Hà Nội như chùa Quán Sứ, chùa Trấn Quốc, chùa Hà thường rất đông khách vào dịp Tết. Đi lễ chùa đầu năm không chỉ là một hoạt động tâm linh mà còn là một nét đẹp văn hóa, thể hiện sự hướng thiện và mong muốn một cuộc sống tốt đẹp hơn.

2.3. Hái Lộc Đầu Năm Mong Ước Điều Tốt Lành

Hái lộc đầu năm là một phong tục đẹp, thường được thực hiện sau khi đi lễ chùa. Người dân thường hái một cành cây nhỏ mang về nhà, với mong muốn mang lại may mắn, tài lộc cho gia đình trong năm mới. Cành lộc thường là cành đa, cành sung, hoặc cành lộc vừng, tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở và thịnh vượng.

III. Phong Tục Xông Đất Đầu Năm Ảnh Hưởng Đến Du Lịch Hà Nội

Xông đất là một phong tục quan trọng trong Tết cổ truyền Việt Nam. Người xông đất đầu năm được coi là người mang lại may mắn, tài lộc cho gia đình trong suốt cả năm. Vì vậy, việc chọn người xông đất thường được thực hiện rất cẩn thận, dựa trên tuổi tác, mệnh, và tính cách của người đó. Phong tục xông đất không chỉ là một nét đẹp văn hóa mà còn có ảnh hưởng đến du lịch Hà Nội, khi nhiều du khách quan tâm đến việc tìm hiểu và trải nghiệm phong tục này.

3.1. Ý Nghĩa Của Việc Chọn Người Xông Đất

Việc chọn người xông đất đầu năm rất quan trọng, vì người này được tin là sẽ ảnh hưởng đến vận may của gia đình trong suốt cả năm. Người xông đất thường được chọn dựa trên tuổi tác, mệnh, và tính cách, sao cho hợp với gia chủ. Người xông đất thường là người khỏe mạnh, vui vẻ, và có cuộc sống hạnh phúc, thành công.

3.2. Các Nghi Thức Xông Đất Truyền Thống

Nghi thức xông đất thường được thực hiện vào sáng mồng 1 Tết. Người xông đất sẽ đến chúc Tết gia chủ, mang theo những lời chúc tốt đẹp và những món quà nhỏ. Sau đó, người xông đất sẽ đi quanh nhà, thắp hương, và thực hiện một số nghi thức khác để cầu may mắn, tài lộc cho gia đình.

3.3. Ảnh Hưởng Của Phong Tục Xông Đất Đến Du Lịch

Phong tục xông đất thu hút sự quan tâm của nhiều du khách, đặc biệt là du khách quốc tế. Nhiều tour du lịch Tết ở Hà Nội đã đưa phong tục này vào chương trình, giúp du khách có cơ hội tìm hiểu và trải nghiệm nét đẹp văn hóa truyền thống của Việt Nam. Việc quảng bá phong tục xông đất có thể góp phần thu hút khách du lịch và phát triển du lịch văn hóa ở Hà Nội.

IV. Lễ Hội Và Các Hoạt Động Vui Chơi Ngày Tết Du Lịch Tâm Linh

Tết Nguyên Đán là thời điểm diễn ra nhiều lễ hội và các hoạt động vui chơi truyền thống. Các lễ hội thường được tổ chức ở các đình, đền, chùa, với các nghi thức cúng tế trang trọng và các hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc. Các hoạt động vui chơi ngày Tết cũng rất đa dạng, từ múa lân sư rồng, hát chèo, đến các trò chơi dân gian như kéo co, đánh đu, bịt mắt bắt dê. Lễ hội Tết và các hoạt động vui chơi không chỉ mang lại niềm vui cho người dân mà còn là điểm nhấn thu hút du lịch tâm linh và du lịch văn hóa.

4.1. Múa Lân Sư Rồng Biểu Tượng Của May Mắn Thịnh Vượng

Múa lân sư rồng là một hoạt động không thể thiếu trong các lễ hội Tết. Lân, sư, rồng được coi là những linh vật mang lại may mắn, tài lộc, và thịnh vượng. Các đoàn múa lân sư rồng thường biểu diễn trên đường phố, trước cửa nhà, và trong các khu vui chơi, mang đến không khí náo nhiệt và vui tươi cho ngày Tết.

4.2. Chợ Hoa Tết Hà Nội Nơi Hội Tụ Sắc Xuân

Chợ hoa Tết là một nét đặc trưng của Hà Nội mỗi dịp xuân về. Các chợ hoa như chợ hoa Hàng Lược, chợ hoa Quảng Bá bày bán đủ loại hoa, cây cảnh, từ đào, mai, quất, đến các loại hoa lan, cúc, ly. Chợ hoa Tết không chỉ là nơi mua bán mà còn là nơi người dân đến ngắm hoa, chụp ảnh, và tận hưởng không khí Tết.

4.3. Ẩm Thực Tết Hà Nội Hương Vị Truyền Thống

Ẩm thực Tết Hà Nội mang đậm hương vị truyền thống, với các món ăn đặc trưng như bánh chưng, giò chả, nem rán, gà luộc, canh măng. Các món ăn này không chỉ ngon miệng mà còn mang ý nghĩa tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy trong năm mới. Du khách đến Hà Nội dịp Tết có thể thưởng thức các món ăn này tại các nhà hàng, quán ăn, hoặc trong các gia đình người Hà Nội.

V. Biến Đổi Tín Ngưỡng Tết Thách Thức Và Cơ Hội Du Lịch

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, tín ngưỡng Tết cổ truyền ở Hà Nội đang có những biến đổi nhất định. Một số tín ngưỡng truyền thống dần bị mai một, trong khi một số tín ngưỡng mới xuất hiện. Sự biến đổi này vừa là thách thức, vừa là cơ hội cho ngành du lịch. Thách thức là làm sao để bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh hội nhập. Cơ hội là tạo ra những sản phẩm du lịch mới, đáp ứng nhu cầu của du khách hiện đại.

5.1. Sự Thay Đổi Trong Quan Niệm Về Tết

Quan niệm về Tết của người Hà Nội đang có những thay đổi. Một số người trẻ có xu hướng thích đi du lịch nước ngoài vào dịp Tết, thay vì ở nhà đón Tết truyền thống. Một số gia đình lại chú trọng đến việc mua sắm, ăn uống, hơn là các hoạt động tâm linh, văn hóa. Sự thay đổi này đòi hỏi ngành du lịch phải có những điều chỉnh phù hợp để thu hút du khách.

5.2. Mai Một Các Tín Ngưỡng Truyền Thống

Một số tín ngưỡng truyền thống như tục xông đất, tục hái lộc, tục đi lễ chùa đầu năm đang dần bị mai một, đặc biệt là ở giới trẻ. Nguyên nhân là do sự thay đổi trong lối sống, sự du nhập của văn hóa nước ngoài, và sự thiếu quan tâm của gia đình, nhà trường trong việc giáo dục về văn hóa truyền thống.

5.3. Giải Pháp Bảo Tồn Và Phát Huy Giá Trị Tín Ngưỡng

Để bảo tồn và phát huy giá trị tín ngưỡng Tết, cần có sự chung tay của toàn xã hội. Gia đình, nhà trường cần tăng cường giáo dục về văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ các hoạt động bảo tồn, phát huy văn hóa. Ngành du lịch cần tạo ra những sản phẩm du lịch hấp dẫn, kết hợp giữa văn hóa truyền thống và hiện đại.

VI. Phát Huy Giá Trị Tín Ngưỡng Tết Phát Triển Du Lịch Bền Vững

Việc phát huy giá trị tín ngưỡng Tết có vai trò quan trọng trong việc phát triển du lịch bền vững ở Hà Nội. Du lịch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống. Để phát triển du lịch bền vững, cần có sự cân bằng giữa lợi ích kinh tế, bảo tồn văn hóa, và bảo vệ môi trường. Tín ngưỡng Tết là một nguồn tài nguyên du lịch quý giá, cần được khai thác một cách hợp lý và bền vững.

6.1. Xây Dựng Sản Phẩm Du Lịch Văn Hóa Độc Đáo

Cần xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo, khai thác các giá trị tín ngưỡng Tết. Ví dụ, có thể tổ chức các tour du lịch khám phá các phong tục, tập quán ngày Tết, các lễ hội truyền thống, hoặc các làng nghề làm bánh chưng, làm giò chả. Các sản phẩm du lịch này cần được thiết kế hấp dẫn, phù hợp với nhu cầu của du khách.

6.2. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Du Lịch

Chất lượng dịch vụ du lịch cần được nâng cao để đáp ứng nhu cầu của du khách. Các khách sạn, nhà hàng, quán ăn cần đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, phục vụ chu đáo, và có thái độ thân thiện, nhiệt tình. Các hướng dẫn viên du lịch cần có kiến thức sâu rộng về văn hóa, lịch sử, và tín ngưỡng Tết.

6.3. Quảng Bá Hình Ảnh Du Lịch Hà Nội

Cần tăng cường quảng bá hình ảnh du lịch Hà Nội trên các phương tiện truyền thông, đặc biệt là trên internet. Các trang web, mạng xã hội, và các kênh truyền hình cần giới thiệu về các điểm đến du lịch, các sản phẩm du lịch, và các sự kiện văn hóa, lễ hội ở Hà Nội. Việc quảng bá hình ảnh du lịch cần được thực hiện một cách chuyên nghiệp, sáng tạo, và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ TẾT CỔ TRUYỀN VIỆT NAM 1. Giới thiệu về Tết cổ truyền của người Việt 1. Lịch sử hình thành Tết cổ truyền của người Việt Việt Nam có 54 dân tộc anh em cùng sinh sống trên một lãnh thổ. Mỗi một dân tộc đều có một cái tết riêng của mình nhưng tất cả đều ăn Tết Nguyên Đán.

Tết Nguyên Đán được coi là tiêu biểu nhất và có phạm vi rộng lớn diễn ra trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam. Hai chữ “Nguyên Đán” có gốc Hán, “Nguyên” tức là sự bắt đầu, khởi đầu mang tính sơ khai và “Đán” là buổi sáng sớm. Cho nên đọc đúng phiên âm phải là “Tiết Nguyên Đán”. Chỉ có gọi như vậy mới nói hết được tầm với và chiều sâu tâm hồn của nếp sống truyền thống người Việt.

Một số nước chịu ảnh hưởng và du nhập từ văn hóa Trung Hoa nên lịch pháp theo chu kỳ vận hành của mặt Trăng nên Tết Nguyên Đán muộn hơn Tết Dương lịch (hay được gọi là Tết Tây). Theo quy luật 3 năm sẽ nhuận một tháng của Âm lịch nên ngày đầu năm của dịp Tết Nguyên Đán không bao giờ trước ngày 21 tháng 1 (Dương) và sau ngày 19 tháng 2 (Dương) mà thường rơi vào khoảng cuối tháng 1 đến giữa tháng 2 (Dương). Thời gian nghỉ Tết thường thường sẽ kéo dài trong khoảng 7 đến 8 ngày (cuối năm cũ và 7 ngày đầu năm mới) tức 23 tháng Chạp đến hết ngày 7 tháng Giêng. Theo văn hóa học và Lễ hội học, Tết cổ truyền (Tết Nguyên Đán) là một dịp lễ lạt, văn hóa theo mùa cho nên có thể xem Tết Nguyên Đán là một hội lễ nông nghiệp, nghi thức nông nghiệp.

Vào thời cổ năm mới bắt đầu từ tháng Tý tức tháng 11 âm lịch, về sau do ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Hoa mới lấy tháng Dần làm tháng đầu năm. Theo lịch sử Trung Hoa Tết Nguyên Đán có từ thời Tam Vương, Ngũ Đế: Đời Tam Vương: Nhà Hạ chuộng màu đen, nên chọn tháng Dần là tháng đầu năm tức tháng Giêng âm lịch. Nhà Thương thích màu trắng, nên chọn tháng Sửu làm tháng đầu năm tức tháng Chạp. 11 Qua nhà Chu (1050-256 TCN) ưa sắc đỏ, nên chọn tháng Tý làm tháng đầu năm.

Các Vua chúa nói trên, theo ngày giờ, lúc mới khai thiên lập địa nghĩa là: giờ Tý thì có trời, giờ Sửu có Đất, giờ Dần sinh loài người mà đặt ra các ngày Tết khác nhau. Đến thời Đông Chu, Khổng Phu Tử ra đời đổi ngày Tết vào ngày một tháng nhất định là tháng Dần. Mãi đến thời Tần thế kỉ 3 TCN, Tần Thủy Hoàng lại đổi qua tháng Hợi tức tháng 10. Cho đến khi nhà Hán trị vì(Hán Vũ Đế (140TCN)) lại đặt ngày Tết vào tháng Dần (tức tháng giêng) như đời nhà Hạ, và từ đó về sau trải qua bao nhiêu thời đại không còn nhà vua nào thay đổi về tháng Tết nữa.

Đến đời Đông Phương Sóc, ông cho rằng ngày tạo thiên lập địa có thêm giống Gà, ngày thứ hai có thêm Chó, ngày thứ ba có Lợn, ngày thứ tư sinh Dê, ngày thư năm sinh Trâu, ngày thứ sáu sinh Ngựa, ngày thứ bảy sinh loài người, ngày thứ tám sinh ra ngũ cốc. Vì thế ngày Tết được kể từ ngày mồng 1 cho đến hết ngày mồng 7 tháng Giêng. Đặc điểm về thời gian của Tết cổ truyền của người Việt Tết Nguyên Đán nói riêng và Lễ Tết nói chung đều gắn với thời gian nhất định. Nó diễn ra theo thời vụ hàng năm.

Tết nguyên Đán là lễ hội có thời gian diễn ra dài nhất trong hệ thống lễ hội Tết ở Việt Nam. Tết Nguyên Đán là khâu đầu tiên và quan trọng nhất trong hệ thống Lễ Hội Việt Nam, mà phần Lễ cũng như phần Hội đều rất phong phú về cả nội dung lẫn hình thức: Phần Lễ các yếu tố linh thiêng bao giờ cũng diễn ra trước phần Hội. Lễ kéo dài từ ngày 23 tháng Chạp cho đến hết ngày mồng 7 tháng Giêng Âm lịch. Tức là bắt đầu từ lễ cúng Ông Táo cho đến lễ Khai Hạ (hạ cây Nêu) người nông dân bắt đầu cày ruộng, những người không có việc thì đi chơi xuân.

Phần hội diễn ra khá dài và dài nhất trong các lễ hội Việt Nam. Nó kéo dài tới ba tháng. Vì thế dân gian thường có câu ca dao: “Tháng Giêng là tháng ăn chơi. 12 Tháng hai cờ bạc, tháng ba hội hè” Ăn Tết xong là người dân bắt đầu đi trẩy hội, du xuân, cầu phúc, cầu cho một năm mới bình an, hạnh phúc.

Đây cũng là thời điểm để ngành du lịch bắt đầu một mùa du lịch cho một năm mới, mở ra cơ hội lớn cho kinh doanh du lịch. Tiết khí trong năm Theo văn hóa Đông Á thuộc nền văn minh nông nghiệp lúa nước, do nhu cầu canh tác đã có sự phân chia thời gian. Một năm 365 ngày được chia thành 4 mùa, mỗi mùa 3 tháng, gồm 8 tiết (Lập Xuân, Xuân Phân, Lập Hạ, Hạ Chí, Lập Thu, Thu Phân, Lập Đông, Đông Chí) và có 24 tiết khí (Lập xuân, Vũ thủy, Kinh rập, Xuân phân, Thanh minh, Cốc vũ, Lập hạ, Tiểu mãn, Mang chủng, Hạ chí, Tiểu thử, Đại thử, Lập thu, Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng, Lập đông, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Đông chí, Tiểu hàn, Đại hàn) tương ứng với xuân, hạ, thu, đông. Ứng với mỗi tiết sẽ có một thời khắc “giao thời”.

Trong đó, tiết quan trọng nhất là tiết khởi đầu của một chu kỳ canh tác, gieo trồng, tức nói cách khác là sự chuyển giao, tiếp biến giữa cái cũ và cái mới. Tiết khí thực chất là 24 điểm đặc biệt trên quỹ đạo của Trái Đất khi quay xung quanh Mặt Trời. Mỗi điểm đặc biệt này cách đều nhau 15 độ, hoặc mỗi tiết khí cách nhau 15 ngày. Có thể nói, lịch 24 tiết khí là sản phẩm văn hóa tinh thần, là kinh nghiệm được dân gian dày công đúc kết từ đời cha ông ta xưa.

Các khí tiết và lễ tiết theo lịch pháp Mặt Trăng Nguyên nghĩa phát âm của Tết là “tiết”. Hai chữ “Nguyên Đán” có gốc Hán, “Nguyên” tức là sự bắt đầu, khởi đầu mang tính sơ khai và “Đán” là buổi sáng sớm. Cho nên đọc đúng phiên âm phải là “Tiết Nguyên Đán”- là sự khởi đầu của năm mới nhưng không nằm trong 24 tiết khí, mà nó nằm giữa tiết này với tiết khác. Lịch tiết khí vừa gắn tháng với tuần trăng, vừa gắn năm với thời tiết.

Nông nghiệp thường dùng lịch này để chỉ đạo sản xuất, canh tác theo thời tiết mỗi mùa. Theo cách tính từ thời cổ đại, 24 tiết khí ứng với 4 mùa xuân, hạ, thu, đông. Mỗi mùa đều có 6 ngày tiết khí. Tuy nhiên, khi phân loại, người xưa dựa vào 4 13 tiêu chí như sau: 8 tiết khí biểu thị sự nóng lạnh thay đổi cho nhau gồm: Lập xuân, Xuân Phân; Lập Hạ, Hạ chí; Lập thu, Thu Phân; Lập Đông, Đông Chí.

5 tiết khí biểu thị nhiệt độ thay đổi gồm: Tiểu Thử, Đại Thử, Xử Thử, Tiểu Hàn, Đại Hàn. 7 tiết khí biểu thị cho sự liên quan đến mưa, nước gồm: Vũ Thủy, Cốc Vũ, Bạch Lộ, Hàn Lộ, Sương Giáng, Tiểu Tuyết, Đại Tuyết. 4 tiết khí biểu thị cho sự vật, hiện tượng gồm: Kinh Trập, Thanh Minh, Tiểu Mãn, Mang Chủng. Ý nghĩa của 24 tiết khí: • Tiết Lập xuân “Lập” có nghĩa là xác lập, đánh dấu.

“Xuân” có nghĩa là mùa xuân. Vì vậy, tiết Lập Xuân đánh dấu sự bắt đầu của mùa xuân, cũng như đánh dấu sự bắt đầu của một năm mới. Ngày dương lịch: Từ ngày 4 tháng 2 hoặc ngày 5 tháng 2 đến thời gian bắt đầu tiết Vũ thủy. Ý nghĩa: Theo quan niệm dân gian, đây chính là thời điểm đất trời hân hoan, bắt đầu những điều tươi mới và may mắn.

Theo góc độ thiên văn học, thì tiết Lập Xuân đánh dấu một chu trình quỹ đạo mới của Trái đất khi quay quanh Mặt trời. • Tiết Vũ Thủy “Vũ” là mưa, “Thủy” là nước theo tiếng Hán thì Vũ Thủy là thời tiết mưa ẩm ướt, mưa phùn, có gió thổi nhẹ. Ngày dương lịch: Từ ngày 18 tháng 2 hoặc ngày 19 tháng 2 đến thời gian bắt đầu tiết Kinh trập. Ý nghĩa: Tiết khí Vũ thủy bắt đầu bằng những cơn mưa phùn nhỏ, người ta gọi đó là những cơn mưa xuân mang tới sự thay đổi tươi mới cho đất trời.

Độ ẩm và ánh sáng ở tiết khí này tạo điều kiện thuận lợi cho cây cỏ muôn loài sinh sôi, nảy nở. Đây cũng là thời gian người nông dân có thể tiến hành trồng trọt, cấy cày để bắt đầu một vụ mới tươi tốt, hứa hẹn một mùa vụ bội thu. • Tiết Kinh Trập 14 “Kinh” có nghĩa là kinh động, làm thức tỉnh, “Trập” có nghĩa là sâu bọ, côn trùng. Như vậy “Kinh trập” có nghĩa là các loại côn trùng, sâu bọ được thức tỉnh đến mùa sinh sôi, phát triển.

Nôm na thì đây là tiết khí sâu nở sau một thời gian ngủ đông. Ngày dương lịch: Từ ngày 5 tháng 3 hoặc ngày 6 tháng 3 đến thời gian bắt đầu tiết xuân phân. Ý nghĩa: Kinh Trập cũng là lúc sâu bọ sinh sôi và phá hại mùa màng vụ xuân của người dân. Chính vì vậy cần tiến hành phòng trừ sâu bệnh để bảo vệ mùa màng, cây trái của mình.

Tuy nhiên một vài loại cây ăn quả nhờ có côn trùng mà quá trình thụ phấn nhanh chóng hơn. • Tiết Xuân Phân Theo lịch Trung Hoa cổ đại, Xuân Phân là điểm giữa của mùa xuân, là một trong 24 tiết khí trong nông lịch. Theo định nghĩa này, thời điểm bắt đầu của nó trùng với khái niệm điểm xuân phân. Tuy nhiên, theo khoa học phương Tây thì xuân phân là thời điểm bắt đầu mùa xuân tại Bắc Bán cầu.

Khi mà Mặt Trời xuất hiện ở gần xích đạo nhất và đi lên hướng Bắc. Ngày dương lịch: Từ ngày 20 tháng 3 hoặc ngày 21 tháng 3 đến thời gian bắt đầu tiết Thanh minh. Ý nghĩa: Tiết Xuân phân tượng trưng cho sự cân bằng âm dương, là tiết khí cực kỳ tốt. Thời điểm này rất thích hợp để tiến hành những việc trọng đại như đám cưới, đám hỏi.

• Tiết Thanh Minh “Thanh” là trong xanh, còn “Minh” có nghĩa là sáng sủa. Khi những cơn mưa phùn của mùa xuân đã hết, bầu trờ trở nên quang đãng, trong xanh là sang tiết Thanh Minh. Ngày dương lịch: Từ ngày 4 tháng 4 hoặc ngày 5 tháng 4 đến thời gian bắt đầu tiết Cốc vũ. Ý nghĩa: Tiết Thanh Minh từ lâu đã gắn liền với đạo đức, bổn phận con người Việt Nam.

Đây được coi là ngày giỗ tổ chung của dòng họ. Tiết khí này còn gắn liền với tục tảo mộ đầu năm.