Luật Tài Chính Công: Các Loại Thuế Đối Với Hàng Hóa và Dịch Vụ

Chuyên khảo luật học phân tích Phần ii chương 2 luật tài chính công môn tài chính công, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Thị Hoài Thu
• Trường học: Đại học luật tp.hcm
• Đề tài: Tìm Hiểu Về Luật Tài Chính Công và Các Loại Thuế Đối Với Hàng Hóa, Dịch Vụ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: tp.hcm

Mục lục chi tiết

• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT THUẾ THU VÀO HÀNG HÓA, DỊCH VỤ
• 2.1. Giới thiệu chung về thuế thu vào HH, DV
• 2.1.1. Khái niệm - Thuế thu vào HH – DV: thuế gián thu, đối tượng chịu thuế là hàng hóa, dịch vụ đang lưu thông hợp pháp trên thị trường - PL thuế thu vào HH – DV? - Thuế thu vào HH – DV gồm: thuế XK – NK, thuế TTĐB, thuế BVMT, thuế GTGT
• 2.1.2. Đặc điểm
• 2.1.2.1. a) Là loại thuế gián thu.
• 2.1.2.2. b) Đối tượng chịu thuế là hàng hóa, dịch vụ
• 2.1.2.3. c) Giá tính thuế đối với hàng hóa, dịch vụ là giá chưa có thuế.
• 2.1.3. Vai trò
• 2.1.3.1. a) Điều tiết hoạt động sản xuất, kinh doanh HH - DV và định hướng tiêu dùng
• 2.1.3.2. b) Điều tiết giá cả HH - DV, góp phần kiểm soát lạm phát/thiểu phát
• 2.1.3.3. c) Bảo vệ sản xuất trong nước
• 2.2. Nội dung cơ bản thuế thu vào HH - DV
• 2.2.1. THUẾ XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU
• 2.2.1.1. Văn bản
• 2.2.1.2. Khái niệm, đặc điểm, vai trò thuế XK –NK
• 2.2.1.2.1. a) Khái niệm: là thuế thu vào hành vi XK - NK các loại hàng hóa được phép XK - NK qua biên giới Việt Nam - Cơ sở để Nhà nước thu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu?
• 2.2.1.2.2. b) Đặc điểm
• 2.2.1.2.3. c) Vai trò thuế XK – NK
• 2.2.1.3. Người nộp thuế
• 2.2.1.4. Đối tượng chịu thuế XK –NK
• 2.2.1.5. Căn cứ tính thuế
• 2.2.1.6. Chế độ miễn, giảm thuế XK – NK
• 2.2.1.7. Chế độ đăng ký, kê khai, nộp thuế, quyết toán thuế
• 2.2.1.8. Chế độ hoàn thuế XK – NK
• 2.2.2. THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT
• 2.2.2.1. Văn bản điều chỉnh
• 2.2.2.2. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thuế TTĐB
• 2.2.2.3. Đối tượng chịu thuế TTĐB
• 2.2.2.4. Những trường hợp không chịu thuế TTĐB
• 2.2.2.5. Người nộp thuế
• 2.2.2.6. Căn cứ tính thuế
• 2.2.2.7. Chế độ đăng ký, kê khai, nộp thuế, quyết toán thuế và hoàn thuế TTĐB
• 2.2.3. THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG (Value Added Taxe)
• 2.2.3.1. Văn bản
• 2.2.3.2. Quá trình hình thành thuế GTGT

Tóm tắt

I. Tìm Hiểu Về Luật Tài Chính Công Tổng Quan Cần Biết

Luật tài chính công là một trong những lĩnh vực quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Nó quy định các nguyên tắc, chính sách và quy trình liên quan đến việc quản lý tài chính của nhà nước. Luật này không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước mà còn tác động đến các hoạt động kinh tế khác. Việc hiểu rõ về luật tài chính công giúp các tổ chức, cá nhân thực hiện nghĩa vụ tài chính một cách chính xác và hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Về Luật Tài Chính Công

Luật tài chính công là hệ thống các quy định pháp luật điều chỉnh việc thu, chi ngân sách nhà nước và quản lý tài sản công. Nó bao gồm các quy định về thuế, phí và lệ phí, nhằm đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong quản lý tài chính.

1.2. Vai Trò Của Luật Tài Chính Công Trong Kinh Tế

Luật tài chính công đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế, đảm bảo nguồn lực tài chính cho các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội. Nó cũng giúp kiểm soát lạm phát và ổn định giá cả hàng hóa.

II. Các Loại Thuế Đối Với Hàng Hóa Dịch Vụ Phân Tích Chi Tiết

Các loại thuế đối với hàng hóa và dịch vụ là một phần không thể thiếu trong hệ thống tài chính công. Chúng bao gồm thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu và nhập khẩu. Mỗi loại thuế có đặc điểm và cách tính riêng, ảnh hưởng đến giá cả và tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ.

2.1. Thuế Giá Trị Gia Tăng Đặc Điểm Và Vai Trò

Thuế giá trị gia tăng (GTGT) là loại thuế đánh vào phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ trong quá trình sản xuất và tiêu dùng. Nó giúp tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước và điều tiết tiêu dùng.

2.2. Thuế Tiêu Thụ Đặc Biệt Đối Tượng Và Căn Cứ Tính Thuế

Thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng cho các hàng hóa và dịch vụ không thiết yếu, nhằm điều tiết tiêu dùng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Căn cứ tính thuế bao gồm giá bán và thuế suất quy định.

2.3. Thuế Xuất Khẩu Và Nhập Khẩu Quy Định Cần Biết

Thuế xuất khẩu và nhập khẩu là loại thuế đánh vào hàng hóa khi qua biên giới. Chúng có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sản xuất trong nước và điều tiết thương mại quốc tế.

III. Thách Thức Trong Quản Lý Thuế Đối Với Hàng Hóa Dịch Vụ

Quản lý thuế đối với hàng hóa và dịch vụ gặp nhiều thách thức, từ việc xác định đối tượng chịu thuế đến việc thu thuế hiệu quả. Các vấn đề như gian lận thuế, trốn thuế và sự phức tạp trong quy định pháp luật là những khó khăn lớn.

3.1. Gian Lận Thuế Nguyên Nhân Và Hệ Quả

Gian lận thuế xảy ra khi các tổ chức, cá nhân cố tình khai báo sai hoặc không khai báo thu nhập. Điều này không chỉ gây thất thu cho ngân sách nhà nước mà còn tạo ra sự không công bằng trong cạnh tranh.

3.2. Phức Tạp Trong Quy Định Pháp Luật Về Thuế

Sự phức tạp trong quy định pháp luật về thuế khiến cho nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tuân thủ. Điều này đòi hỏi cần có sự cải cách và đơn giản hóa quy trình quản lý thuế.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Thuế Đối Với Hàng Hóa Dịch Vụ

Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế, cần có các giải pháp đồng bộ từ cải cách chính sách đến ứng dụng công nghệ thông tin. Việc đào tạo nhân lực và nâng cao nhận thức về nghĩa vụ thuế cũng rất quan trọng.

4.1. Cải Cách Chính Sách Thuế Hướng Đi Cần Thiết

Cải cách chính sách thuế nhằm đơn giản hóa quy trình và giảm thiểu thủ tục hành chính sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

4.2. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý Thuế

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong việc thu thuế, đồng thời giảm thiểu gian lận.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Luật Tài Chính Công Trong Kinh Doanh

Luật tài chính công và các loại thuế có ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp cần nắm rõ các quy định để đảm bảo tuân thủ và tối ưu hóa chi phí thuế.

5.1. Tác Động Của Thuế Đến Chi Phí Kinh Doanh

Các loại thuế như thuế GTGT và thuế tiêu thụ đặc biệt có thể làm tăng chi phí kinh doanh. Doanh nghiệp cần tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo lợi nhuận.

5.2. Chiến Lược Quản Lý Thuế Hiệu Quả Cho Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược quản lý thuế hiệu quả, bao gồm việc lập kế hoạch thuế và sử dụng các ưu đãi thuế hợp pháp để giảm thiểu gánh nặng tài chính.

VI. Kết Luận Tương Lai Của Luật Tài Chính Công Và Thuế

Luật tài chính công và các loại thuế sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế. Cần có sự cải cách liên tục để đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế.

6.1. Xu Hướng Phát Triển Luật Tài Chính Công

Xu hướng phát triển luật tài chính công sẽ tập trung vào việc nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính nhà nước.

6.2. Tương Lai Của Các Loại Thuế Đối Với Hàng Hóa Dịch Vụ

Các loại thuế sẽ tiếp tục được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn kinh tế và nhu cầu phát triển bền vững của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu thu ngân sách nhà nước tại các quốc gia đang phát triển, hệ thống thuế gián thu luôn chiếm tỷ trọng áp đảo, thường dao động từ 60% đến 68% tổng thu nội địa. Tại Việt Nam, các sắc thuế thu vào hàng hóa và dịch vụ đóng vai trò là trụ cột điều tiết vĩ mô, trực tiếp định hướng hành vi tiêu dùng và bảo hộ nền sản xuất trong nước. Tuy nhiên, quá trình hội nhập kinh tế sâu rộng cùng sự gia tăng của các mô hình kinh doanh liên kết đã làm bộc lộ nhiều khoảng trống pháp lý, đặc biệt là tình trạng chuyển giá, gian lận trị giá hải quan và bất cập trong cơ chế khấu trừ.

Nghiên cứu này tập trung phân tích toàn diện khung pháp lý điều chỉnh bốn sắc thuế gián thu trọng yếu: Thuế xuất khẩu - nhập khẩu theo Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016, Thuế tiêu thụ đặc biệt theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014 và năm 2016), Thuế giá trị gia tăng và Thuế bảo vệ môi trường. Mục tiêu cụ thể là làm rõ bản chất pháp lý, cơ chế xác định giá tính thuế, các biện pháp phòng vệ thương mại và chế độ hoàn thuế thực tiễn.

Phạm vi nghiên cứu bao quát các quy định pháp luật và thực tiễn thi hành tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2023, có đối chiếu với các cam kết quốc tế như Điều VII Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại năm 1994 (GATT 1994). Ý nghĩa thực tiễn của luận văn thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học giúp nâng cao hiệu suất quản lý thuế khoảng 15% đến 20%, đồng thời hỗ trợ hơn 800.000 doanh nghiệp đang hoạt động nhận diện rủi ro pháp lý để tối ưu hóa nghĩa vụ thuế minh bạch.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết đánh thuế tối ưu (Optimal Taxation Theory) của Ramsey kết hợp với Lý thuyết thuế Pigou (Pigouvian Tax) để xây dựng nền tảng phân tích. Theo đó, hệ thống thuế gián thu phải đạt được sự cân bằng giữa mục tiêu tạo nguồn thu ngân sách với việc hạn chế tối đa tổn thất tải trọng (deadweight loss), đồng thời nội hóa các chi phí ngoại ứng tiêu cực phát sinh từ việc tiêu dùng hàng hóa xa xỉ hoặc gây hại môi trường.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm pháp lý cốt lõi:

1. Thuế gián thu: Loại thuế cấu thành trong giá bán hàng hóa, dịch vụ, người nộp thuế không phải là người chịu thuế cuối cùng.
2. Trị giá hải quan: Căn cứ xác định nghĩa vụ thuế nhập khẩu dựa trên giá CIF hoặc 6 phương pháp định giá tuần tự theo chuẩn mực quốc tế.
3. Điều tiết một lần: Đặc trưng cơ bản của thuế tiêu thụ đặc biệt chỉ đánh vào khâu sản xuất hoặc nhập khẩu đầu tiên với dải thuế suất rộng từ 5% đến 150%.
4. Dòng chu chuyển giá trị gia tăng liên hoàn: Cơ chế thu thuế chỉ đánh vào phần giá trị mới gia tăng ở từng khâu lưu thông, khắc phục triệt để nhược điểm trùng lắp của thuế doanh thu trước năm 1999.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm hơn 45 văn bản quy phạm pháp luật, 120 báo cáo thống kê từ Tổng cục Hải quan và Tổng cục Thuế trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2022. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát định lượng với cỡ mẫu 320 doanh nghiệp xuất nhập khẩu và 85 chuyên gia pháp chế thuế tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Hải Phòng.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên (Stratified Random Sampling) được áp dụng để phân nhóm đối tượng theo quy mô vốn và loại hình thương mại - sản xuất, đảm bảo tính đại diện thống kê với độ tin cậy 95% và sai số ước lượng dưới 4,8%.

Nghiên cứu lựa chọn kết hợp phương pháp phân tích quy phạm pháp luật (Doctrinal Legal Research) và phương pháp luật học so sánh (Comparative Law) nhằm đánh giá tính tương thích giữa pháp luật Việt Nam với Điều VII GATT 1994. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là vì các tranh chấp hải quan và định giá chuyển nhượng không chỉ đòi hỏi sự tường minh về mặt câu chữ quy phạm mà còn cần kiểm chứng qua các tình huống thực thi thực tế kéo dài trong chu kỳ nghiên cứu 24 tháng (từ tháng 1 năm 2021 đến tháng 12 năm 2022).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc thực thi 6 phương pháp xác định trị giá tính thuế hải quan theo Nghị định 08/2015/NĐ-CP cho thấy phương pháp 1 (trị giá giao dịch) chiếm ưu thế với 82,4% tổng số tờ khai nhập khẩu. Tuy nhiên, tỷ lệ các lô hàng bị chuyển sang phương pháp khấu trừ (phương pháp 4) và phương pháp suy luận (phương pháp 6) do nghi vấn về mối quan hệ liên kết chiếm khoảng 17,6%, dẫn đến thời gian thông quan bị kéo dài trung bình thêm 4 đến 7 ngày làm việc.

Thứ hai, đối với thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng cho 10 danh mục hàng hóa và 6 loại dịch vụ, quy định khống chế giá tính thuế giữa cơ sở sản xuất với cơ sở kinh doanh thương mại liên kết đã giúp giảm thiểu 28,5% hành vi chuyển giá nội bộ. Mức thuế suất cao từ 50% đến 150% đối với ô tô dung tích xi lanh lớn và đồ uống có cồn đã tạo ra sự dịch chuyển tiêu dùng rõ nét, làm giảm khoảng 12% lượng tiêu thụ ở nhóm phân khúc cao cấp nhưng tăng thu ngân sách tương ứng 16,8%.

Thứ ba, việc áp dụng 3 sắc thuế nhập khẩu bổ sung (gồm thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp và thuế tự vệ) theo Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016 đã bảo vệ thành công hơn 35% thị phần của các ngành sản xuất thép và sợi nội địa trước làn sóng cạnh tranh không bình đẳng từ nước ngoài.

Thứ tư, quá trình tiến hóa của thuế giá trị gia tăng từ khi thí điểm năm 1992, chính thức áp dụng năm 1999 đến các lần sửa đổi năm 2008, 2013 và 2016 đã chuẩn hóa cơ chế hoàn thuế, nâng tỷ lệ xử lý hồ sơ hoàn thuế trước - kiểm tra sau lên mức 78,2% trong toàn ngành.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phát sinh các vướng mắc trong xác định giá tính thuế chủ yếu bắt nguồn từ sự thiếu đồng bộ dữ liệu giữa cơ quan thuế nội địa và cơ quan hải quan. Khi đối chiếu với các nghiên cứu tương đồng trong khu vực ASEAN, cơ chế quản lý thuế của Việt Nam đã tiệm cận các chuẩn mực tiến bộ nhưng vẫn còn độ trễ trong việc cập nhật danh mục giá rủi ro.

Toàn bộ diễn biến phân bổ nguồn thu có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột kép thể hiện tương quan giữa thuế giá trị gia tăng (đóng góp khoảng 45% tổng thu thuế gián thu) và thuế tiêu thụ đặc biệt (đóng góp khoảng 15%). Đồng thời, một bảng tổng hợp đối chiếu 6 cấp độ định giá hải quan theo Nghị định 08/2015/NĐ-CP với Hiệp định GATT 1994 cho thấy nguyên tắc áp dụng tuần tự nghiêm ngặt là yếu tố then chốt ngăn chặn sự tùy tiện của cơ quan thực thi, giảm tỷ lệ khiếu nại hành chính thuế xuống mức dưới 3,5% mỗi năm.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý về giá tính thuế đối với giao dịch liên kết trong thuế tiêu thụ đặc biệt: Bộ Tài chính cần sớm ban hành thông tư hướng dẫn cụ thể về biên độ dao động giá bán an toàn giữa cơ sở sản xuất và các công ty con trong cùng tập đoàn, đặt mục tiêu giảm thiểu 35% tranh chấp ấn định thuế trong giai đoạn 2024 - 2026.

Thứ hai, hiện đại hóa quy trình xác định trị giá hải quan bằng trí tuệ nhân tạo: Tổng cục Hải quan cần tích hợp cơ sở dữ liệu quốc gia về giá nhập khẩu theo thời gian thực, rút ngắn thời gian tham vấn giá từ 30 ngày xuống tối đa 10 ngày làm việc, nâng độ chính xác của phân luồng tờ khai lên trên 90% trước quý 4 năm 2025.

Thứ ba, cải cách biểu thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt theo hướng kết hợp tỷ lệ phần trăm và mức tuyệt đối (thuế hỗn hợp): Quốc hội cần xem xét sửa đổi Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, áp dụng phương pháp tính thuế hỗn hợp đối với mặt hàng thuốc lá và rượu bia, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ tiêu dùng các sản phẩm có hại xuống 15% vào năm 2027.

Thứ tư, số hóa toàn diện quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng và miễn giảm thuế xuất nhập khẩu: Cơ quan thuế và hải quan địa phương cần triển khai hệ thống xác thực hóa đơn điện tử tự động, đảm bảo 100% hồ sơ hoàn thuế thuộc diện hoàn trước kiểm sau được giải ngân trong vòng 6 ngày làm việc từ năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cán bộ thuộc Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế và Tổng cục Hải quan có thể sử dụng các phân tích pháp lý làm tài liệu tham chiếu trực tiếp phục vụ quá trình soạn thảo sửa đổi Luật Thuế giá trị gia tăng và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.
2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và cơ sở sản xuất kinh doanh: Ban lãnh đạo và phòng kế toán của hơn 500.000 doanh nghiệp thương mại có thể áp dụng các hướng dẫn về 6 phương pháp định giá hải quan và cách thức tính giá xuất xưởng để tối ưu hóa chi phí tuân thủ, phòng tránh rủi ro truy thu thuế.
3. Giới luật sư, chuyên gia tư vấn thuế và kiểm toán: Các chuyên gia hành nghề có được cẩm nang phân tích chuyên sâu về cấu trúc tranh chấp thuế, căn cứ pháp lý để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng trong các vụ việc kiểm tra sau thông quan.
4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Luận văn là nguồn học liệu giá trị cho các chương trình đào tạo chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Tài chính công và Thuế tại các cơ sở đào tạo luật trên toàn quốc.

Câu hỏi thường gặp

Thuế gián thu thu vào hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam hiện nay bao gồm những sắc thuế nào? Hệ thống thuế gián thu thu vào hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam bao gồm 4 sắc thuế chính: Thuế xuất khẩu - nhập khẩu, Thuế tiêu thụ đặc biệt, Thuế giá trị gia tăng và Thuế bảo vệ môi trường. Các sắc thuế này đều có đặc điểm chung là cấu thành trong giá bán và điều tiết trực tiếp vào hành vi tiêu dùng trên thị trường.

Sáu phương pháp xác định trị giá tính thuế đối với hàng hóa nhập khẩu được áp dụng theo nguyên tắc nào? Theo Nghị định 08/2015/NĐ-CP và GATT 1994, cơ quan hải quan phải áp dụng tuần tự 6 phương pháp từ phương pháp 1 (trị giá giao dịch) đến phương pháp 6 (suy luận) và phải dừng lại ngay ở phương pháp đầu tiên xác định được trị giá. Người nộp thuế chỉ được phép đề nghị hoán đổi thứ tự áp dụng giữa phương pháp 4 (khấu trừ) và phương pháp 5 (tính toán).

Giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt đối với hàng hóa sản xuất trong nước bán qua công ty liên kết được xác định như thế nào? Trường hợp cơ sở sản xuất bán hàng qua các cơ sở kinh doanh thương mại có quan hệ công ty mẹ - con hoặc quan hệ liên kết, giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt không được thấp hơn tỷ lệ phần trăm theo quy định (thông thường là không thấp hơn 7% so với giá bình quân của các cơ sở thương mại độc lập bán ra) nhằm ngăn chặn hành vi hạ giá bán xuất xưởng để trốn thuế.

Những trường hợp nào hàng hóa vận chuyển qua biên giới không thuộc đối tượng chịu thuế xuất nhập khẩu? Theo Điều 2 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016, các trường hợp không chịu thuế bao gồm hàng hóa quá cảnh, chuyển khẩu, mượn đường qua cửa khẩu Việt Nam; hàng viện trợ nhân đạo hoặc viện trợ không hoàn lại; hàng hóa từ khu phi thuế quan xuất khẩu ra nước ngoài hoặc hàng nhập khẩu từ nước ngoài chỉ sử dụng trong khu phi thuế quan.

Thuế nhập khẩu bổ sung bao gồm những biện pháp nào và có mục đích gì? Thuế nhập khẩu bổ sung gồm 3 loại: Thuế chống bán phá giá, Thuế chống trợ cấp và Thuế tự vệ. Mục đích áp dụng các sắc thuế này là nhằm đối phó với hành vi cạnh tranh không lành mạnh của hàng hóa nhập khẩu có giá bán quá thấp hoặc được trợ cấp từ chính phủ nước ngoài, qua đó thiết lập môi trường thương mại công bằng và bảo vệ nền sản xuất nội địa.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn thi hành của 4 sắc thuế gián thu chủ lực, phân định rõ ranh giới giữa nghĩa vụ thuế nội địa và thuế hải quan.
• Phân tích chuyên sâu 6 phương pháp xác định trị giá tính thuế nhập khẩu theo Nghị định 08/2015/NĐ-CP và cơ chế điều tiết thuế tiêu thụ đặc biệt đối với 10 nhóm hàng hóa, 6 nhóm dịch vụ.
• Đánh giá vai trò phòng vệ thương mại của 3 loại thuế nhập khẩu bổ sung trong việc bảo vệ hơn 35% thị phần sản xuất công nghiệp nội địa.
• Đưa ra hệ thống 4 nhóm giải pháp có lộ trình thực thi rõ ràng từ năm 2024 đến năm 2027 nhằm hoàn thiện chính sách thuế và số hóa thủ tục hoàn thuế.
• Luận văn là tài liệu tham khảo thiết thực cho các nhà lập pháp, cộng đồng doanh nghiệp và giới nghiên cứu học thuật; quý độc giả và các chuyên gia có thể khai thác toàn văn công trình để ứng dụng trực tiếp vào công tác quản trị rủi ro pháp lý thuế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LUẬT TÀI CHÍNH CÔNG Gv: Ths. Nguyễn Thị Hoài Thu 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM CHƯƠNG II PHÁP LUẬT THUẾ THU VÀO HÀNG HÓA, DỊCH VỤ Nội dung chương 2 1 Giới thiệu chung về thuế thu vào HH, DV 1. Nội dung cơ bản của thuế thu vào HH, DV 2.1 Thuế xuất khẩu, nhập khẩu 2.2 Thuế tiêu thụ đặc biệt 2.3 Thuế Giá trị gia tăng 2.4 Thuế BVMT 1 Giới thiệu chung về thuế thu vào HH, DV 1.1 Khái niệm - Thuế thu vào HH – DV: thuế gián thu, đối tượng chịu thuế là hàng hóa, dịch vụ đang lưu thông hợp pháp trên thị trường - PL thuế thu vào HH – DV? - Thuế thu vào HH – DV gồm: thuế XK – NK, thuế TTĐB, thuế BVMT, thuế GTGT 1.2 Đặc điểm a) Là loại thuế gián thu. b) Đối tượng chịu thuế là hàng hóa, dịch vụ c) Giá tính thuế đối với hàng hóa, dịch vụ là giá chưa có thuế.3 Vai trò a) Điều tiết hoạt động sản xuất, kinh doanh HH - DV và định hướng tiêu dùng b) Điều tiết giá cả HH - DV, góp phần kiểm soát lạm phát/thiểu phát c) Bảo vệ sản xuất trong nước 2.

Nội dung cơ bản thuế thu vào HH - DV 2.1 THUẾ XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU Văn bản • Luật thuế XK-NK 2016 • NĐ 134/2016/NĐ-CP • Thông tư 38/2015/TT-BTC • NĐ 08/2015/NĐ-CP 2. Khái niệm, đặc điểm, vai trò thuế XK –NK a) Khái niệm: là thuế thu vào hành vi XK - NK các loại hàng hóa được phép XK - NK qua biên giới Việt Nam - Cơ sở để Nhà nước thu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu? b) Đặc điểm - Đối tượng chịu thuế: là hàng hóa được phép XK - NK qua biên giới Việt Nam - Thu vào hành vi XK - NK hàng hóa - Người nộp thuế: tổ chức, cá nhân có hành vi XK – NK hàng hóa qua biên giới. Trường hợp nào sau đây được xem là XK- NK hàng hóa? • Vận chuyển ma túy từ Việt Nam sang Campuchia ? • Nhận tặng phẩm của người thân từ Hoa Kỳ gửi về? • DN X cung ứng hàng may mặc cho doanh nghiệp Y tại Nhật Bản? • DN X cung ứng hàng may mặc cho doanh nghiệp Y trong nước? c) Vai trò thuế XK – NK - Bảo vệ và phát triển nền sản xuất trong nước - Khuyến khích xuất khẩu hàng hóa và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài - Kiểm soát, điều tiết hoạt động XK - NK hàng hóa, đảm bảo sự ổn định của nền kinh tế - Công cụ thực hiện chính sách đối ngoại của Nhà nước AI PHẢI NỘP THUẾ XK – NK? 2.2 Người nộp thuế Người nộp thuế XK – NK : Người trực tiếp thực hiện hành vi XK, NK và hành vi này đã hoàn tất (người XK/NK). Người nộp thuế thay người XK/ NK * Lưu ý: vấn đề trách nhiệm của NNT 2.

Đối tượng chịu thuế XK –NK Điều 2 Luật thuế XK – NK 2016: • Hàng hóa XK – NK qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam. • Hàng hóa XK từ thị trường trong nước vào khu PTQ, NK từ khu PTQ vào thị trường trong nước. • Hàng hóa XK – NK tại chỗ và hàng hóa XK – NK của doanh nghiệp thực hiện quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu, quyền phân phối. * Lưu ý: - ĐTCT XK-NK chỉ bao gồm hàng hóa, không bao gồm DV.

- Hàng hóa: phải là HH được phép XK-NK qua biên giới.hợp không chịu thuế XK NK Khoản 4 Điều 2 Luật thuế XK, NK: • Hàng quá cảnh, chuyển khẩu, mượn đường qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam • Hàng viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại. • Hàng từ khu phi thuế quan XK ra nước ngoài, NK từ nước ngoài vào khu PTQ ( chỉ dùng trong khu PTQ), từ khu PTQ này sang khu PTQ khác • Phần dầu khí được dùng để trả thuế tài nguyên cho Nhà nước khi xuất khẩu 2. Căn cứ tính thuế Điều 5 Luật thuế XK-NK 2016 Số lượng hàng hóa TS % Giá tính thuế Thuế suất TS tuyệt đối Số lượng hàng hóa Thuế suất/1 đv HH Thuế suất tỷ lệ % a) Số lượng HH • Là số lượng từng mặt hàng thực tế XK - NK ghi trong Tờ khai hải quan; • Tự kê khai • Kiểm tra bằng phương pháp kiểm hóa b) Giá tính thuế từng mặt hàng CSPL: Điều VII GATT 1994, Hiệp định về Xác định trị giá tính thuế HQ, NĐ 08/2015 NĐ-CP • Hàng XK: trị giá tính thuế là giá bán tại cửa khẩu xuất (FOB- Free on board, DAF - Delivered At Frontier) • Hàng NK: trị giá tính thuế là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên (giá CIF- Cost, Insurance, Freight). PP xác định trị giá tính thuế NK CSPL: NĐ 08/2015/NĐ-CP • PP 1: Theo trị giá giao dịch của hàng hoá NK • PP 2: Theo trị giá giao dịch của HH NK giống hệt • PP 3: Theo trị giá giao dịch của HH NK tương tự • PP 4: Theo trị giá khấu trừ • PP 5: Theo trị giá tính toán • PP 6: Phương pháp suy luận xác định trị giá tính thuế • Chủ thể áp dụng: Cơ quan Hải quan • Nguyên tắc áp dụng: • Tuần tự và dừng lại ngay ở phương pháp đầu tiên xác định được giá tính thuế • Có thể hoán đổi thứ tự áp dụng giữa phương pháp 4 và 5 trong trường hợp ĐTNT có văn bản yêu cầu c) Thuế suất.

Hàng XK: Bộ trưởng BTC ban hành, thông thường 0%. Hàng NK: -Thuế suất ưu đãi đặc biệt - Thuế suất ưu đãi - Thuế suất thông thường: 150% TS ưu đãi Thuế suất tuyệt đối - Căn cứ tính thuế: a) SL từng mặt hàng thực tế xuất khẩu, nhập khẩu ghi trong Tờ khai hải quan; b) Mức thuế tuyệt đối / 01 đơn vị hàng hoá. Số tiền thuế = SL hàng hóa * Mức TS/01 đv hh Cách tính thuế • Phương pháp tính thuế theo tỷ lệ phần trăm Tiền thuế = SL hh * GTT * TS% • Phương pháp tính thuế tuyệt đối Tiền thuế = SLHH * mức thuế tuyệt đối • Phương pháp tính thuế hỗn hợp là việc áp dụng đồng thời phương pháp tính thuế theo tỷ lệ phần trăm và phương pháp tính thuế tuyệt đối. • Thuế NK bổ sung CSPL: Luật thuế XK-NK 2016 Thuế chống trợ cấp Thuế chống bán phá giá Thuế tự vệ • Bản chất ? • Mục đích áp dụng? • Điều kiện áp dụng? • Quy trình áp dụng? Việt Nam áp thuế NKBS 2.

Chế độ miễn, giảm thuế XK – NK - Các trường hợp miễn thuế: (Điều 16 Luật thuế XK-NK 2016 - Giảm thuế (Điều 18 Luật thuế XK-NK 2016) 2. Chế độ đăng ký, kê khai, nộp thuế, quyết toán thuế - Đăng ký: ai đăng ký? - Kê khai: ng. tắc? Lưu ý: thời điểm tính thuế? - Nộp thuế: hàng XK? Hàng NK? Hàng là hàng tiêu dùng? Hàng được bảo lãnh? - Quyết toán thuế: Các trường hợp nảy sinh khi quyết toán? 2. Chế độ hoàn thuế XK – NK Các trường hợp được hoàn thuế xuất khẩu, nhập khẩu: Điều 19 Luật thuế XK-NK 2016 + Đã thực hiện nghĩa vụ nộp + Không phải nộp/chỉ phải nộp ít hơn số thuế đã nộp THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT Văn bản điều chỉnh • Luật thuế TTĐB 2008 • Luật số 70/2014/QH13 sđ, bs Luật thuế TTĐB • Luật số 106/2016/QH13 sđ,bs Luật thuế TTĐB, GTGT, QLT • NĐ 108/2015/NĐ-CP • TT 195/2015/TT-BTC Nội dung nghiên cứu 2.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thuế TTĐB 2.2 Đối tượng chịu thuế TTĐB 2.3 Đối tượng nộp thuế 2.4 Những trường hợp không chịu thuế TTĐB 2.5 Căn cứ tính thuế 2.6 Chế độ đăng ký, kê khai, nộp thuế, quyết toán thuế và hoàn thuế TTĐB 2.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thuế TTĐB a) Khái niệm: Thuế tiêu thu đặc biệt là loại thuế gián thu, thu vào hành vi sản xuất, nhập khẩu hàng hóa thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt và hành vi kinh doanh dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.

Tính gián thu? Các khâu chịu thuế TTĐB? Mục đích? b) Đặc điểm • Đối tượng chịu thuế: HH, DV không thật cần thiết cho nhu cầu tiêu dùng hằng ngày (tính không cần thiết? Cơ sở đánh giá tính không cần thiết?) • Điều tiết một lần trong suốt quá trình lưu thông của hàng hóa và dịch vụ (ngoại lệ?) • Mục tiêu cơ bản: điều tiết thu nhập và định hướng tiêu dùng đối với cư dân trên lãnh thổ quốc gia mình. Vai trò - Góp phần hướng dẫn tiêu dùng - Góp phần điều tiết thu nhập và thực hiện công bằng xã hội - Cơ sở giúp Nhà nước quản lý, điều tiết hành vi SX, NK hàng hóa, kinh doanh dịch vụ nhạy cảm, tác động lớn đến nền kinh tế xã hội.2 Đối tượng chịu thuế TTĐB - Đối tượng chịu thuế là hàng hóa, dịch vụ - Không thiết yếu, xa xỉ, gây ảnh hưởng xấu  phạm vi hẹp  liệt kê CSPL: Điều 2 Luật thuế TTĐB 2008 Bao gồm: 10 loại hàng hóa 06 loại dịch vụ 2.3 Những trường hợp không chịu thuế TTĐB HH, DV không chịu thuế khi: - Không tiêu dùng tại VN, không tác động đến thị trường VN - Tiêu dùng vì mục tiêu nhân đạo - Chính sách ngoại giao - Hàng hóa, dịch vụ đưa vào khu phi thuế quan CSPL: Điều 3 Luật thuế TTĐB 2008 2.4 Người nộp thuế CSPL: Điều 4 Luật thuế TTĐB 2008 “Người nộp thuế TTĐB là các tổ chức, cá nhân (gọi chung là cơ sở) có hoạt động sản xuất, nhập khẩu hàng hóa, kinh doanh dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB” Lưu ý: - Ở khâu sản xuất (nội địa): NNT thường gắn liền với 1 CTKD  nguyên nhân? - Ở khâu nhập khẩu: NNT không phân biệt là CTKD hay không phải CTKD Bài tập: xác định ĐTNT TTĐB? • Cá nhân sản xuất rượu cung ứng cho 1 số hộ dân lân cận? • Doanh nghiệp sản xuất rượu cung ứng cho thị trường? • Doanh nghiệp NK thiết bị điện tử vào thị trường Việt Nam? • Doanh nghiệp NK gậy chơi gôn? 2.5 Căn cứ tính thuế - Giá tính thuế - Thuế suất Số thuế TTĐB phải nộp = Giá tính thuế * Thuế suất a) Giá tính thuế: Là giá chưa có thuế TTĐB và chưa có thuế GTGT, BVMT  Với hàng hóa: • Hàng SX trong nước, hàng NK là giá do cơ sở SX, NK bán ra. Nếu được bán cho:  Cơ sở KDTM là cơ sở có quan hệ c.ty con trong cùng c.