CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN THUẾ GTGT TẠI DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1.1: Khái niệm, ý nghĩa, vai trò và nhiệm vụ của Thuế GTGT doanh nghiệp 1.1: Khái niệm chung về thuế giá trị gia tăng Thuế GTGT là thuế tính trên khoản giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng. Thuế là khoản đóng góp mang tính bắt buộc theo quy định của pháp luật nhằm hình thành nên NSNN. Có nhiều cách khác nhau để phân loại thuế. Căn cứ vào tính chất điều tiết, thuế được chia thành 2 loại: Thuế trực thu: là loại thuế mà đối tượng chịu và đối tượng nộp đồng thời là một.
Thuế gián thu: là loại thuế mà đối tượng chịu thuế và đối tượng nộp thuế không đồng thời là một.2: Vai trò và đặc điểm của thuế giá trị gia tăng *Vai trò của thuế GTGT Thuế là công cụ điều tiết vĩ mô của Nhà nước đối với nền kinh tế và đời sống xã hội. Thông qua việc ban hành và thực hiện luật thuế, Nhà nước thể chế hóa và thực hiện chính sách điều tiết đối với nền kinh tế, điều tiết thu nhập và tiêu dùng, tiết kiệm xã hội. Điều tiết đối với nền kinh tế là yêu cầu khách quan đối với hoạt động của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường. Vai trò này cụ thể được thể hiện ở chỗ là công cụ tác động đến đầu tư, lãi suất, tiết kiệm…Thông qua các quy định của thuế Nhà nước tác động đến cung - cầu của nền kinh tế một cách hợp lý nhằm ổn định và tăng trưởng kinh tế.
Chẳng hạn để hạn chế cầu một mặt hàng nào đó nhằm bảo vệ SX trong nước, Nhà nước quy định một thuế suất cao đối với hàng hóa đó. - Thuế là công cụ tập trung chủ yếu nguồn thu do NSNN. - Thuế tham gia vào việc điều tiết kinh tế vĩ mô. SV: Đinh Thị Thuỳ Dương, Lớp ĐH VLVHKT1 – K13 - 5 - Báo cáo khoá luận tốt nghiệp lOMoARcPSD|27827034 Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội – Khoa Kế toán , Kiểm toán - Thuế là công cụ để điều hòa thu nhập, thực hiện công bằng xã hội trong phân phối.
- Thuế còn là công cụ để thực hiện kiểm tra, kiểm soát các hoạt động SXKD. * Đặc điểm của thuế GTGT - Tính cưỡng chế và tính pháp lý cao: Trong mỗi quốc gia, việc đóng thuế cho Nhà nước được coi là một trong những nghĩa vụ bắt buộc của các tổ chức kinh tế và công dân cho Nhà nước. Các tổ chức kinh tế và công dân thực hiện nghĩa vụ thuế theo các luật thuế cụ thể được cơ quan quyền lực tối cao ở quốc gia đó quyết định phù hợp với các hoạt động và thu nhập của các tổ chức kinh tế và công dân. Nếu ai không thực hiện đúng nghĩa vụ thuế của mình, tức là họ vi phạm pháp luật của quốc gia đó.
- Thuế là khoản đóng góp không mang tính hoàn trả trực tiếp khác với các khoản vay, Nhà nước thu thuế từ các tổ chức kinh tế và cá nhân nhưng không phải hoàn trả lại trực tiếp cho người nộp thuế sau một khoảng thời gian với một khoản tiền mà họ đã nộp vào NSNN. Số tiền thuế thu được, Nhà nước sẽ sử dụng cho các chi tiêu công cộng, phục vụ cho nhu cầu của Nhà nước và của mọi cá nhân trong xã hội. Mọi cá nhân, người nộp thuế cho Nhà nước cũng như người không nộp thuế, người nộp nhiều cũng như người nộp ít đều bình đẳng trong việc nhận được các phúc lợi công cộng từ phía Nhà nước. Số thuế mà các đối tượng phải nộp cho Nhà nước, được tính toán không dựa trên khối lượng lợi ích công cộng họ nhận được mà dựa trên những hoạt động cụ thể và thu nhập của họ.
Đặc điểm này cũng phân biệt giữa thuế với phí và lệ phí.2: Nhiệm vụ của kế toán thuế GTGT Kế toán thuế GTGT là phải phản ánh, ghi chép thường xuyên các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến thuế để định kỳ hoặc cuối kỳ căn cứ vào các chứng từ đó lập nên bảng kê chi tiết và tính toán số thuế được khấu trừ (đối với doanh nghiệp tính thuế theo phương pháp khấu trừ), số thuế còn phải nộp NSNN. Đối với thuế TNDN thì kế toán phải tập hợp doanh thu trong kỳ, các chi SV: Đinh Thị Thuỳ Dương, Lớp ĐH VLVHKT1 – K13 - 6 - Báo cáo khoá luận tốt nghiệp lOMoARcPSD|27827034 Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội – Khoa Kế toán , Kiểm toán phí hợp lý để từ đó tính ra thu nhập chịu thuế và tính ra số thuế còn phải nộp vào NSNN. Như vậy, công tác kế toán thuế giúp doanh nghiệp hoàn thành tốt nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước, tránh việc bị truy thu thuế hay bị xử phạt vì nộp thuế chậm, đồng thời giúp Nhà nước nhanh chóng thu được thuế bổ sung cho NSNN cung cấp kịp thời cho các hoạt động kinh tế xã hội nhằm phát triển đất nước.3: Đối tượng nộp thuế GTGT Người nộp thuế giá trị gia tăng là tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế giá trị gia tăng ở Việt Nam, không phân biệt ngành nghề, hình thức, tổ chức kinh doanh (sau đây gọi là cơ sở kinh doanh) và tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa, mua dịch vụ từ nước ngoài chịu thuế giá trị gia tăng (sau đây gọi là người nhập khẩu) bao gồm: Các tổ chức kinh doanh được thành lập và đăng ký kinh doanh theo Luật Doanh Nghiệp, Luật Doanh nghiệp Nhà nước (nay là Luật Doanh nghiệp) và Luật Hợp tác xã. Các tổ chức kinh tế của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức sự nghiệp và các tổ chức khác.
Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và bên nước ngoài tham gia hợp tác kinh doanh theo Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (nay là Luật đầu tư); các tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động kinh doanh ở Việt Nam nhưng không thành lập pháp nhân tại Việt Nam. Cá nhân, hộ gia đình, nhóm người kinh doanh độc lập và các đối tượng khác có hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu. Tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh tại Việt Nam mua dịch vụ (kể cả trường hợp mua dịch vụ gắn với hàng hóa) của tổ chức nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, cá nhân ở nước ngoài là đối tượng không cư trú tại Việt Nam. SV: Đinh Thị Thuỳ Dương, Lớp ĐH VLVHKT1 – K13 - 7 - Báo cáo khoá luận tốt nghiệp lOMoARcPSD|27827034 Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội – Khoa Kế toán , Kiểm toán 1.4: Căn cứ tính thuế GTGT 1.1: Giá tính thuế GTGT Giá tính thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ được xác định cụ thể như sau: Đối với hàng hóa, dịch vụ do cơ sở sản xuất, kinh doanh bán ra là giá bán chưa có thuế GTGT.
Đối với hàng hóa, dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt là giá bán đã có thuế tiêu thụ đặc biệt nhưng chưa có thuế GTGT. Đối với hàng hóa nhập khẩu là giá nhập tại cửa khẩu cộng (+) với thuế nhập khẩu (nếu có), cộng (+) với thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có). Giá nhập tại cửa khẩu được xác định theo quy định về giá tính thuế hàng nhập khẩu. Đối với hàng hóa, dịch vụ dùng để trao đổi, tiêu dùng nội bộ, biếu, tặng cho, trả thay lương cho người lao động, là giá tính thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh các hoạt động này.
Đối với hoạt động cho thuê tài sản như cho thuê nhà, văn phòng, xưởng, kho tàng, bến, bãi, phương tiện vận chuyển, máy móc, thiết bị là số tiền cho thuê chưa có thuế GTGT. Đối với hàng hóa bán theo phương thức trả góp, trả chậm là giá tính theo giá bán trả một lần chưa có thuế GTGT của hàng hóa đó, không bao gồm khoản lãi trả góp, trả chậm. Đối với gia công hàng hóa là giá gia công theo hợp đồng gia công chưa có thuế GTGT, bao gồm cả tiền công, chi phí về nhiên liệu, động lực, vật liệu phụ và chi phí khác phục vụ cho việc gia công hàng hóa. Đối với xây dựng, lắp đặt, là giá trị công trình, hạng mục công trình hay phần công việc, thực hiện bàn giao chưa có thuế GTGT.
Đối với hoạt động kinh doanh bất động sản, giá tính thuế là giá chuyển nhượng bất động sản trừ (-) giá đất (hoặc giá thuê đất) thực tế tại thời điểm chuyển nhượng. Đối với hoạt động đại lý, môi giới mua bán hàng hóa và dịch vụ, ủy thác xuất nhập khẩu hưởng tiền công hoặc tiền hoa hồng, giá tính thuế là tiền công, tiền hoa hồng thu được từ các hoạt động này chưa có thuế GTGT. SV: Đinh Thị Thuỳ Dương, Lớp ĐH VLVHKT1 – K13 - 8 - Báo cáo khoá luận tốt nghiệp lOMoARcPSD|27827034 Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội – Khoa Kế toán , Kiểm toán Đối với hàng hóa, dịch vụ được sử dụng chứng từ thanh toán ghi giá thanh toán là giá đã có thuế GTGT như tem, vé cước vận tải, vé xổ số kiến thiết…thì giá chưa có thuế được xác định như sau: Giá thanh toán (tiền bán vé, bán tem…) Giá chưa có thuế GTGT = 1 + thuế suất của hàng hóa, dịch vụ (%) Đối với điện của các nhà máy thủy điện hạch toán phụ thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam, giá tính thuế GTGT để xác định số thuế GTGT nộp tại địa phương nơi có nhà máy được tính bằng 60% giá bán điện thương phẩm bình quân năm trước, chưa bao gồm thuế GTGT. Đối với dịch vụ casino, trò chơi điện tử có thưởng, kinh doanh giải trí có đặt cược, là số tiền thu từ hoạt động này đã bao gồm cả thuế tiêu thụ đặc biệt trừ số tiền đã trả thưởng cho khách.
Đối với vận tải, bốc xếp là giá cước vận tải, bốc xếp chưa có thuế GTGT, không phân biệt cơ sở trực tiếp vận tải, bốc xếp hay thuê lại. Đối với dịch vụ du lịch theo hình thức lữ hành, hợp đồng ký với khách hàng theo giá trọn gói (ăn, ở, đi lại) thì giá trọn gói được xác định là giá đã có thuế GTGT. Đối với dịch vụ cầm đồ, giá tính thuế là tiền phải thu từ dịch vụ này bao gồm tiền lãi phải thu từ cho vay cầm đồ và khoản thu khác phát sinh từ việc bán hàng cầm đồ (nếu có). Đối với hoạt động in, giá tính thuế là tiền công in.