ii LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hồ Chí Minh, ngày 9 tháng 9 năm 2014 Ngƣời nghiên cứu Tô Thị Ngần iii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn TS.Nguyễn Văn Y đã hƣớng dẫn, theo dõi, định hƣớng khoa học và tạo mọi điều kiện để ngƣời nghiên cứu hoàn thành tốt luận văn, Tôi xin chân thành cảm ơn Quý Thầy, Cô giảng dạy lớp Cao học đã truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm quý báu giúp tôi nhận thức sâu sắc hơn về nghề nghiệp, về cuộc sống, Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo, quý Thầy, Cô các trƣờng THPT An Mỹ, Võ Minh Đức, Nguyễn Đình Chiểu, Chuyên Hùng Vƣơng, Bình Phú đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp, Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể học sinh ở các trƣờng THPT đã tham gia thực hiện điều tra, góp ý kiến nâng cao chất lƣợng hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp, Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, các Anh, Chị, Em lớp Cao học lý luận và phƣơng pháp dạy học đã chia sẻ, giúp đỡ tôi trong những lúc khó khăn, động viên tôi trong suốt thời gian học và hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Xin trân trọng cảm ơn Tô Thị Ngần iv TÓM TẮT Công tác hƣớng nghiệp là một khâu quan trọng trong quá trình giáo dục cho học sinh, đặc biệt là HS THPT.
Nó có ý nghĩa và tác động lớn đến việc lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn cho tƣơng lai sau này của các em. Tuy vậy, trên thực tế thì hoạt động hƣớng nghiệp hiện nay chƣa đƣợc các cấp quản lý giáo dục và nhà trƣờng quan tâm đúng mức, chất lƣợng hƣớng nghiệp chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu của học sinh và xã hội, học sinh sau khi tốt nghiệp THPT chƣa đƣợc chuẩn bị chu đáo để chọn lựa nghề nghiệp, chọn hƣớng đi phù hợp với bản thân và yêu cầu của xã hội. Để góp phần nâng cao chất lƣợng HN tại địa phƣơng, ngƣời nghiên cứu đã chọn đề tài “Tích hợp hoạt động HN vào môn công nghệ lớp 11 tại các trƣờng THPT trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dƣơng.” Luận văn gồm 3 phần, trong đó: PHẦN MỞ ĐẦU Nêu rõ lý do, mục tiêu, nhiệm vụ, đối tƣợng nghiên cứu, giới hạn phạm vi, phƣơng pháp nghiên cứu và ý nghĩa đóng góp của đề tài. PHẦN NỘI DUNG: Gồm 3 chƣơng, tập trung vào những vấn đề sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận: Tổng hợp cô đọng các lý thuyết cần thiết.
Chƣơng 2: Cơ sở thực tiễn: Tìm hiểu về thực trạng hoạt động hƣớng nghiệp HS và thực trạng dạy và học môn công nghệ 11 tại các trƣờng THPT trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dƣơng. Chƣơng 3: Tổ chức dạy học tích hợp hoạt động hƣớng nghiệp trong môn công nghệ lớp 11: Chƣơng này thể hiện những cơ sở để vận dụng dạy tích hợp hƣớng nghiệp vào môn công nghệ, giới thiệu chƣơng trình môn công nghệ 11, thiết kế giáo án, tiến hành thực nghiệm, xử lý số liệu. Nêu kết quả thực nghiệm, thống kê và xử lý phiếu thăm dò ý kiến sau khi thực nghiệm. PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Trong phần này, ngƣời nghiên cứu đã tóm tắt đề tài, nêu lên những công việc đã thực hiện đƣợc, hƣớng phát triển đề tài và kiến nghị để nâng cao chất lƣợng dạy học.
v ABSTRACT Vocational training is an important stage in the process of education training for students. It greatly affect the completion of practice skills, attitude, discipline, strength in choosing jobs in the future. However, the truth activities vocational guidance of all levels of education managers and many high schools seem to pay less attention to hold career guidance classes for students nowadays, the quality of activities vocational are not ensured to meet the society’s requirement and students. The students after graduated from high schools not repair carefully to select their job, selection suitable job for themselves and society’s requirement.
To contribute to improving the vocational training quality at high school where author is working, the author has chosen topic “Integrating the vocational training in the subject of Technology for the 11th grade at high school in Thu Dau Mot city, Binh Duong province.” This thesis consists of three parts, including: Part: THE BEGINNING Detailing reasons, objective, tasks, research subjects, the scope of research, research methods and significant contribution to the topic. Part: CONTENTS Consists of three chapters, detail the following issues: Chapter 1: Basis of argument: Synthesising and condensing of indispensable theories. Chapter 2: Factual basis: Surveying the factor vocational guidance of high schools and the surveying of teaching and learning technology subject in high schools of Thu Dau Mot city, Binh Duong province. Chapter 3: Teaching institutions integrating the vocational training in the subject of Technology for the 11th grade: This chapter shows the basis for applying the integrating the vocational training on the 11th grade technology subject.
About Us Technology of subject 11, design lesson plants, conduct experiments, data vi processing, if the experimental results, statistics and handling opinion polls after the experiment. Part: THE CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS This section summarizes the research topic. Beside, proposal for further research for improving the quality of teaching and learning is also vii MỤC LỤC Trang tựa Trang Lý lịch khoa học. i Lời cam đoan.
ii Lời cảm ơn. iv Mục lục. vii Chữ viết tắt. xi Danh mục bảng.
xii Danh mục hình, biểu đồ. xiv PHẦN MỞ ĐẦU …………………………………. Lý do chọn đề tài……………………. Mục tiêu nghiên cứu ……….
Nhiệm vụ nghiên cứu …………. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu ………………………………………. Giả thuyết nghiên cứu ………………………………………………………… 3 6. Phƣơng pháp nghiên cứu ……………….
Giới hạn của đề tài ……………………………………………………………… 4 8. Những đóng góp mới của đề tài ……………………………………………… 4 PHẦN NỘI DUNG…………………………………………………………… 5 CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI……………………………… 5 1. Nghiên cứu trong nƣớc và thế giới……………………………………… 5 1.
Vấn đề nghiên cứu trên thế giới ………………………………………. Nghiên cứu hoạt động hƣớng nghiệp ở Việt Nam ……………………… 8 1. Các khái niệm cơ bản về tích hợp ………………………………………… 10 1. Các giai đoạn hƣớng nghiệp …………………………………………….
Hƣớng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông ………………………. Ý nghĩa công tác hƣớng nghiệp ở trƣờng phổ thông ……………………. Nội dung của hƣớng nghiệp ……………………………………………. Nhiệm vụ hƣớng nghiệp ………………………………………………… 16 1.Định hƣớng nghề ………………………………………………………… 17 1.Tuyển chọn nghề ………………………………………………………… 18 1.
Hình thức tổ chức công tác hƣớng nghiệp ……………………. Phƣơng pháp dạy học và đổi mới phƣơng pháp dạy học ……………. Phƣơng pháp dạy học …………………………………………………. Vai trò của giáo viên và học sinh trong phƣơng pháp dạy học ………… 22 1.
Những điều kiện quy định lựa chọn phƣơng pháp dạy học …………… 23 1. Xu hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học ……………………………. Các yếu tố tác động đến giáo dục hƣớng nghiệp ………………………. Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ học sinh trung học phổ thông ……….
Sự phát triển của khoa học công nghệ …………………………………. Sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trƣờng ……………………………. Sự tác động của nền kinh tế thị trƣờng …………………………………. 26 Kết luận chƣơng 1 ………………………………………………………………… 27 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN DẠY HỌC TÍCH HỢP HƢỚNG NGHIỆP TRONG MÔN CÔNG NGHỆ LỚP 11 TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG………………………………………………………………………….
Giới thiệu tổng quan về các trƣờng trung học phổ thông tại thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dƣơng…………………………………………………………… 28 2. Giới thiệu môn công nghệ ở trƣờng phổ thông……………………………. Mục tiêu, nhiệm vụ của môn công nghệ trong trƣờng phổ thông………… 29 2. Giới thiệu môn công nghệ 11…………………………………………….
Những đặc điểm của môn công nghệ ……………………………………. Giới thiệu về hoạt động hƣớng nghiệp trong trƣờng phổ thông …………… 36 ix 2. Thực trạng hoạt động hƣớng nghiệp và việc dạy môn công nghệ 11 tại các trƣờng trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dƣơng…… 38 2. Khảo sát thực trạng việc hƣớng nghiệp và dạy môn công nghệ 11 ở thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dƣơng………………………………………………….
Khảo sát thực trạng việc học hƣớng nghiệp và môn công nghệ 11 ở thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dƣơng…………………………………………………. 48 Kết luận chƣơng 2………………………………………………………………… 57 CHƢƠNG 3: TỔ CHỨC DẠY HỌC TÍCH HỢP HOẠT ĐỘNG HƢỚNG NGHIỆP MÔN CÔNG NGHỆ LỚP 11 TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG…. Những định hƣớng có tính nguyên tắc trong việc cải tiến công tác hƣớng nghiệp. Tính thực tiễn……………………………………………………………… 59 3.
Tính khoa học……………………………………………………………. Kết hợp lý thuyết và thực hành …………………………………………… 60 3. Thiết kế quy trình tích hợp công tác hƣớng nghiệp trong môn công nghệ lớp 11. Xây dựng các bài giảng tích hợp hƣớng nghiệp thông qua môn công nghệ….
Thực nghiệm sƣ phạm………………………………………………………. Mục tiêu thực nghiệm……………………………………………………… 77 3. Đối tƣợng thực nghiệm ………………………………………………………77 3. Thời gian và địa điểm thực nghiệm ……………………………………….
Xây dựng bộ công cụ và chọn mẫu thực nghiệm ………………………… 78 3. Đánh giá kết quả thực nghiệm ………………………………………………. Kiểm tra kết quả thông qua nhận xét của giáo viên dự giờ ………………. Kiểm tra kết quả thông qua kết quả học tập của học sinh………………….
Kết quả khảo sát sau khi dạy thực nghiệm …………………………………… 81 3. Kết quả khảo sát giáo viên sau khi dạy thực nghiệm……………………. Kết quả từ phiếu khảo sát học sinh sau khi dạy thực nghiệm……………… 85 Kết luận chƣơng 3………………………………………………………………… 91 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ…………………………………………………. Những đóng góp mới của đề tài……………………………………………….
Hƣớng phát triển của đề tài…………………………………………………. 94 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHẦN PHỤ LỤC xi CÁC CHỮ VIẾT TẮT CN : Công nghệ ĐCĐT : Động cơ đốt trong GD : Giáo dục GDHN : Giáo dục hƣớng nghiệp GD & ĐT : Giáo dục và đào tạo GV : Giáo viên HN : Hƣớng nghiệp HS : Học sinh THCN : Trung học chuyên nghiệp THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông xii DANH MỤC CÁC BẢNG Tên bảng Trang Bảng 1.1 Định hướng nội dung hướng nghiệp chuyên ban 15 Bảng 1.2 Nội dung hoạt động giáo dục HN từ khối 9 đến khối 12 22 Bảng 2.1 Các trường THPT trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một 32 Bảng 2.2 Giới thiệu môn công nghệ lớp 11 35 Bảng 2.3 Giáo viên tại một số trường trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một được chọn để khảo sát 43 Bảng 2.4 Kết quả khảo sát GV về sự cần thiết của công tác HN 43 Bảng 2.5 Kết quả khảo sát GV về hình thức HN hiệu quả 44 Bảng 2.6 Kết quả khảo sát GV về hiệu quả công tác HN 45 Bảng 2.7 Kết quả khảo sát GV về tâm lý HS khi học môn công nghệ 11 46 Bảng 2.8 Kết quả khảo sát GV về cách dạy môn công nghệ 47 Bảng 2.9 Nhận định về môn công nghệ của GV 48 Bảng 2.10 Kết quả khảo sát GV về khả năng định hướng nghề nghiệp của môn công nghệ 49 Bảng 2.11 Kết quả khảo sát GV về việc thực hiện định hướng nghề nghiệp trong môn công nghệ 50 Bảng 2.12 Những yếu tố gây khó khăn khi đinh hướng nghề nghiệp trong môn công nghệ 51 Bảng 2.