Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CUA CÔNG TAC QUAN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỊNH HƯỚNG NGHE NGHIỆP CHO HỌC SINH TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHÓ THÔNG 1. Lich sử nghién cứu vẫn de 1. Công tác quản lý hoạt động định hướng nghệ nghiệp cho học sinh tại Việt Nam Trung học phô thông là bậc học cuỗi cùng trong hệ thông giáo dục pho thông, là giai đoạn cực ki quan trọng dé chuẩn bị cho giới trẻ bước vào ngưỡng cửa quan trọng của cuộc đời mình; quyết định sự thành công hay thất bại của các em.
Vi vậy công tác boi dưỡng, định hướng các em học sinh lựa chọn nghề phù hợp với thé lực, nang khiếu, sở thích cá nhân và nhu cau xã hội trong giai đoạn này là võ cùng quan trọng. “Một nghẻ cho chin còn hơn chin nghề ” biết thành thạo một nghề thì tốt hơn rất nhiều so với biết nhiều nghề nhưng không tỉnh thông. Lựa chọn được một nghề nghiệp tốt, phù hợp với sở thích sẽ tạo nên một vườn ươm mau mỡ, giúp cac em vươn cao va vươn xa hơn nữa. Ngày 19/03/1981, Hội đồng Chính phủ đã ban hành Quyết định 126/CP về “Công tác hưởng nghiệp trong trưởng phố thông và việc su dụng học sinh phả thông các cẩn cơ sở và phô thông trung học tốt nghiệp ra trưởng”.
Kê từ khi có quyết định này, hưởng nghiệp được xác định 14 một công tác quan trọng mà các trường phải thực hiện tốt nhằm giúp phân luông học sinh sau tốt nghiệp trung học phố thông. Chỉ thị 33-2003/CT - BGDĐT cua Bộ Giáo dục và Đảo tạo ban hành ngày 23/07/2003 đã chỉ rõ: “Giáo duc hướng nghiện la mọt hộ phan cua nói dung gido dục nhỏ thang toàn điện đã được xúc định trang Luật Giao duc. Chiến lược phát triên giáo dục 2001-2010 và chủ trương doi mới chương trình gido dục pho thông hiện nay cũng nhân mạnh đến yêu cau tang cưởng giáo dục hưởng nghiệp nhằm góp phản tích cực và có hiệu qua vào việc phan luong học sinh. chuẩn bị cho học sinh di vào cuộc sống lao động hoặc được tiên tục đào tạo phù hợp với năng lực ban thân và nhu cau cua xã hội".
Vi thé, van dé giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phô thông rat được quan tâm, nghiên cứu. Cụ thê đã có những công trình nghiền cứu như: De tai nghiên cứu “Mot số đặc điểm tam lý của học sinh trung học pho thông tại thành pho Ho Chỉ Minh và bước dau xảy dựng bộ trắc nghiệm hưởng nghiện và chọn nghể” do tác giả Nguyễn Quang Dương thuộc Viện Nghiên cứu Giáo dục va Đảo tạo phía Nam, thành pho Ho Chi Minh lam chú nhiệm, được thực hiện năm 1998. Với dé tai này, tác gia đã danh giá thực trạng nguồn nhân lực của thanh phố Hỏ Chi Minh những vào cuối những năm 1990 là mat cân doi; và bên cạnh do, tác gia đã thực hiện khảo sát thực trang tâm lý học sinh lúc bay giờ là chủ yêu thi vào đại học. Việc chọn nghẻ của các em còn rất hing túng, chi một số lượng nhỏ học sinh cân nhắc, phân tích và tìm hiểu thông tin trước khi chọn nghẻ.
Để tai “Quan lý công tác hưởng nghiệp cho học sinh phd thang bắc trung hoe tại các trung tâm giáo dục thường xuyên trên địa ban thành pho Đà Nang. Thực trang và giải pháp” là luận văn Thạc sĩ của học viên Huynh Thị Tam Thanh. Dé tải đã nêu ra thực trạng quan lý công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh tại các trung tâm giáo dục thường xuyên trên địa ban thành pho Đà Nẵng và đưa ra các biện pháp nhằm tăng cường quản lý công tác nảy. De tải "Biện phap quan lý hoạt động giáo dục hưởng nghiệp cho học sinh trưởng Trung học phỏ thông Chuyên Ha Nội - Amsterdam” là luận van thạc sĩ của học viên Phạm Thị Bich Hong.
Luận văn đã mỏ tả được thực trạng quan ly hoạt động giao dục hướng nghiệp cho học sinh trường trung học phỏ thông chuyên Ha Nội - Amsterdam. Trên cơ sở lý luận va thực tiễn. luận văn đã dé xuất những biện pháp cấp thiết va kha thi có thê mang lại hiệu qua cao trong quan lý hoạt động giáo dục hưởng nghiệp cho học sinh trường Trung học phỏ thông chuyên Ha Nội - Amsterdam. Hội thảo khoa học vẻ chuyên đề “Ti chức giáo dục lao động - hưởng nghiệp theo yêu cầu đổi mới gido duc phố thang” do Sở Giáo dục và Dao tạo thành phé Ho Chi Minh tô chức vao tháng 11/2011.
Tuy nhiên, cho đến nay rat it dé tải đi sâu nghiên cửu về công tác định hướng nghẻ nghiệp cho học sinh trong trường trung học phô thông. Một số khái niệm liên quan L. Quan ly Quan lý xuất hiện cùng với sự xuất hiện của xã hội loài người. Mặc dù ton tại đã lâu nhưng gan day mới được nghiên cửu như một khoa hoc.
Hau như trong lĩnh vực nao cũng ton tại “Quan lý".Marx đã viét: “Tat ca mọi lao động xã hội trục tiếp hay lao động chung nào tién hành trên quy mỏ tương đổi lớn, thi it nhiều cũng can đến một sự chỉ dao dé điều hoa những hoạt dong cả nhàn và thực hiện các chức nàng chung phat sink từ sự van lũ đúng của toàn hộ cơ thể san xuất khác với sự vận động của những khi quan doc lắp của nó. Mot người doc tau vi cẩm tự mình điều khién lấy mình, con một dan nhạc thi cẩn phái co nhạc Irưởng.” Cũng với sự phát triển của xã hội, nhận thức cua con người cũng thay đi, vì the cách lý giải vẻ khai niệm quan lý ngày cảng trở nên rõ rệt và cụ the hơn. Xuất phát từ nhiều quan điểm và cách tiếp cận khác nhau, các học gia đã đưa ra các khải niệm về quan lý như sau: Theo cha đẻ của thuyết “quản lý khoa hoc”, Frederick Winslow Taylor (1856 - 1915) thi “Quan tỷ là biết được chỉnh xác điều bạn muốn người khác làm, và sau đó hiệu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tot nhất vả rẻ nhất". Đây là khai niệm được tiếp cận dưới góc độ kinh tế - kỹ thuật.89] Đại diện cho học thuyết “Quan lý hành chính”, Henry Fayol (1841 — 1925) cho rằng “Quan lý là một tiến trình bao gồm tat ca các khẩu: lập ke hoạch.
phan công điều khiên và kiêm soát các nỗ lực của cả nhân, bộ phan và su dụng có hiệu qua các nguon lực vật chat khác của tổ chức dé đạt được mục tiêu đề ra”, [9, tr.R9] Đây là cách tiếp cận theo quy trình; và cách tiếp cận nay vẫn còn nhiêu giá trị, có ảnh hưởng lâu dai và hiện nay vẫn được nghiên cứu, Theo các nhà tam ly học, “Quan lý la hoạt động đặc biệt cua con người trong xã hội. một hoạt động rất phúc tạp và da dạng. Đỏ là sự tác động toàn điện vào một nhóm người, mói tập thé người, điều khién họ hoạt động nhằm đạt tdi mục dich nhất định đã dé ra từ trước.39] Va một số quan niệm khác: Theo tác gia Tran Kiem thi “Quan lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thé quản lê đến đổi tượng bị quản lý trong tô chức dé vận hành tô chức, nhằm đạt mục địch nhất định".15] Tác giả Dang Vũ Hoạt và Ha Thể Ngữ thì cho rằng: “Quan lý là một quả trình định hướng, qua trình có mục tiêu. Quan ly mot hệ thông là que trinh tac dong đến hệ thang nhằm đạt được mục tiêu nhất định Những mục tiêu nay đặc trưng cho trang thải mới của hệ thong mà người quan |) mong muốn”.
Vi quan lý tôn tại gần như trong mọi lĩnh vực của xã hội nên khai niệm vẻ quan ly cũng rất đa dạng. Tương ứng với mỗi lĩnh vực sẽ có những cách tiếp cận khác nhau. Tuy nhiên, nhìn nhận từ góc độ nao thi quản ly cũng đều là những tác động có định hướng có mục đích của chú thẻ quản lý nhằm điều khién hệ thong thay đổi và chuyên động theo quy luật, nhằm đạt được các mục tiêu ma các chu thể quan ly đã định trước. Theo các cách hiểu trên thì hoạt động quản ly bao gom các yếu tỏ: Chủ thé quản ly: lả tac nhãn tạo ra hoạt động quan ly.
Chủ thé quan lý luén luôn là con người hoặc tô chức. Chủ thể quan lý tác động lên các đổi tượng quản lý bang các công cụ và phương pháp thích hợp theo những nguyễn tắc nhất định. Đổi tượng quan ly: tiếp nhận tác động của chủ thẻ quản ly va cùng với chu thé quản ly hoạt động theo một quỹ dao để cùng thực hiện mục tiêu quan lý. Khách the quan ly: nằm ngoài hệ thông quản lý, nó có thé chịu tac động hoặc tac động lại hệ thông quan lý.
Khách thé đó có thé là hành vi của con người, các quả trình xã hội. Mục tiêu quản ly: là đích đến được chủ thẻ quản lý định sẵn, Chủ thẻ quan lý dựa vào mục tiêu lựa chọn những phương pháp quan ly phủ hợp dé điều khién tô chức dat được mục tiêu đã định sẵn. Khi xem xét hoạt động quan lý trong mỗi quan hệ giữa chủ thé quan lý và khách thé quan lý ta có sơ đỏ sau: quản lý Hình II: Mô hình quan Ip [14] Với sơ đỗ trên, doi tượng quản lý được bao trùm bởi khách thé quản lý. Quan ly giáo duc Cũng như khái niệm quan lý, khái niệm quan lý giáo dục cũng có nhiều cách tiên cận với các quan điểm như: 3 Theo tác gia Pham Thi Chau: Quan lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật cua chủ thé quan lý nhằm lam cho hệ vận hành theo đường lỗi va nguyên lý giáo dục của Dang, thực hiện được các tinh chat của nha trường Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ma tiêu điểm hội tu lả quá trình day học, giáo dục the hệ trẻ, đưa hệ thông giáo dục đến mục tiêu dự kiến.
Quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự giác của chú thé quan lý dén tat ca các mắc xích của hệ thong nhằm thực hiện có chất lượng va hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, dao tao thé hệ trẻ ma xã hội đặt ra cho ngành giáo dục.