Luận văn thạc sĩ vnu ued sử dụng phần mềm cabri ii plus theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh trong dạy học giải toán phần phép đối xứng trục và phép vị tự lớp 11 trung học phổ thông

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ued sử dụng phần mềm cabri ii plus theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh trong, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Đức Thắng
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Chí Thành
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội khoa sư phạm
• Chuyên ngành: Sư phạm Toán học
• Đề tài: Sử dụng phần mềm Cabri II Plus theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh trong dạy học giải toán phần “phép đối xứng trục và phép vị tự” lớp 11 Trung học phổ thông
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Giả thuyết khoa học
• 0.5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Đóng góp của luận văn
• 0.8. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Hoạt động học tập của học sinh
• 1.2. Hoạt động giải toán của học sinh THPT
• 1.3. Tích cực hóa hoạt động của HS THPT
• 1.3.1. Tính tích cực
• 1.3.2. Những biểu hiện của tính tích cực nhận thức của HS
• 1.3.3. Phát huy tính tích cực nhận thức của HS
• 1.4. Dạy học giải toán
• 1.4.1. Bài toán và một số cách phân loại bài toán
• 1.4.2. Vai trò và chức năng của bài tập toán trong quá trình dạy học
• 1.4.3. Các bước của hoạt động giải toán
• 1.4.4. Một số khía cạnh cơ bản của tư tưởng TCHHĐHT của học sinh
• 1.4.5. Một số khía cạnh cơ bản của việc ứng dụng CNTT-TT dạy học toán
• 1.4.5.1. Vai trò của CNTT-TT trong dạy học
• 1.4.5.2. Tác động của CNTT-TT trong dạy học toán
• 1.4.5.3. Sử dụng CNTT-TT như công cụ dạy học
• 1.4.6. Môi trường dạy học có sự hỗ trợ của CNTT-TT
• 1.4.7. Phần mềm dạy học hình học
• 1.4.7.1. Phần mềm dạy học và một số chức năng của phần mềm dạy học trong dạy học Toán
• 1.4.7.2. Các phần mềm dạy học hình học
• 1.4.7.3. Một số đặc điểm PMDH hình học Cabri II plus
• 1.4.7.4. Một số hỗ trợ Cabri II plus trong dạy học phép biến hình
• 1.8. TCHHĐHT của học sinh THPT trong dạy học hình học với sự hỗ trợ CNTT-TT nói chung và PMDH nói riêng
• 1.9. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÉP BIẾN HÌNH VÀ MỘT PHẦN THỰC TRẠNG DẠY HỌC PHÉP BIẾN HÌNH Ở LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Quan điểm dạy học phép biến hình ở trong trường trung học phổ thông của nước ta
• 2.2. Nội dung phép biến hình trong các SGK nước ta hiện nay
• 2.2.1. Nội dung các phép biến hình trong SGK Hình học lớp 10 - sách chỉnh lí hợp nhất năm 2000
• 2.2.2. Nội dung các phép dời hình trong SGK hình học lớp 11 - Nâng cao năm 2006
• 2.2.3. Nội dung các phép biến hình trong SGK hình học lớp 11 - cơ bản năm 2006
• 2.3. Phân loại các bài toán hình học phẳng giải bằng phép biến hình trong chương trình hình học PTTH
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: SỬ DỤNG PHẦN MỀM CABRI II PLUS THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC GIẢI TOÁN PHẦN “PHÉP ĐỐI XỨNG TRỤC VÀ PHÉP VỊ TỰ” LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 3.1. Sử dụng phần mềm Cabri II plus theo hướng TCHHĐHT của HS trong dạy học giải toán phần “Phép đối xứng trục và phép vị tự” lớp 11 THPT
• 3.2. Một số nguyên tắc
• 3.3. Một số biện pháp
• 3.4. Thực nghiệm sư phạm A
• 3.4.1. Địa điểm và thời gian tiến hành thực nghiệm
• 3.4.2. Mục đích thực nghiệm
• 3.4.3. Đối tượng thực nghiệm
• 3.4.4. Xử lí kết quả thực nghiệm
• 3.4.5. Tiến trình thực nghiệm
• 3.4.6. Xử lí kết quả thực nghiệm
• 3.4.7. Thực nghiệm lần 1
• 3.4.8. Thực nghiệm lần 2
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 0.9. Khuyến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tích cực hóa hoạt động học tập với phần mềm Cabri II Plus

Phần mềm Cabri II Plus đã trở thành một công cụ hữu ích trong việc dạy học hình học lớp 11. Việc tích cực hóa hoạt động học tập không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về các khái niệm hình học mà còn phát triển tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề. Sự kết hợp giữa công nghệ và phương pháp dạy học truyền thống tạo ra một môi trường học tập tương tác, khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học.

1.1. Lợi ích của phần mềm Cabri II Plus trong dạy học hình học

Phần mềm Cabri II Plus cung cấp nhiều tính năng hỗ trợ học sinh trong việc hình dung và thực hành các khái niệm hình học. Học sinh có thể dễ dàng tạo ra các hình ảnh động, thực hiện các phép biến hình và khám phá các mối quan hệ hình học một cách trực quan. Điều này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn kích thích sự sáng tạo và khả năng tư duy phản biện.

1.2. Tích cực hóa hoạt động học tập thông qua công nghệ

Việc sử dụng phần mềm Cabri II Plus trong dạy học hình học giúp học sinh phát huy tính tích cực trong học tập. Học sinh không chỉ là người tiếp nhận kiến thức mà còn là người khám phá và sáng tạo. Công nghệ giúp tạo ra các tình huống học tập phong phú, khuyến khích học sinh tham gia thảo luận và hợp tác trong nhóm.

II. Thách thức trong việc áp dụng phần mềm Cabri II Plus

Mặc dù phần mềm Cabri II Plus mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong dạy học hình học lớp 11 cũng gặp phải một số thách thức. Giáo viên cần có kiến thức vững về công nghệ và phương pháp dạy học để có thể sử dụng phần mềm một cách hiệu quả. Ngoài ra, không phải tất cả học sinh đều có khả năng tiếp cận công nghệ một cách dễ dàng.

2.1. Khó khăn trong việc đào tạo giáo viên

Để sử dụng hiệu quả phần mềm Cabri II Plus, giáo viên cần được đào tạo bài bản về công nghệ và phương pháp dạy học tích cực. Việc thiếu hụt kiến thức và kỹ năng có thể dẫn đến việc sử dụng phần mềm không hiệu quả, ảnh hưởng đến chất lượng dạy học.

2.2. Sự khác biệt trong khả năng tiếp cận công nghệ của học sinh

Không phải tất cả học sinh đều có khả năng tiếp cận công nghệ một cách đồng đều. Một số học sinh có thể gặp khó khăn trong việc sử dụng phần mềm, trong khi những học sinh khác có thể nhanh chóng nắm bắt và sử dụng thành thạo. Điều này có thể tạo ra sự chênh lệch trong kết quả học tập.

III. Phương pháp dạy học tích cực với Cabri II Plus

Để phát huy hiệu quả của phần mềm Cabri II Plus trong dạy học hình học, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy và giải quyết vấn đề.

3.1. Tổ chức hoạt động nhóm trong lớp học

Hoạt động nhóm giúp học sinh trao đổi ý tưởng và giải quyết vấn đề cùng nhau. Giáo viên có thể sử dụng phần mềm Cabri II Plus để tạo ra các bài tập nhóm, khuyến khích học sinh hợp tác và học hỏi lẫn nhau.

3.2. Khuyến khích học sinh tự khám phá

Giáo viên nên khuyến khích học sinh tự khám phá các khái niệm hình học thông qua phần mềm. Việc cho phép học sinh tự do thực hành và thử nghiệm sẽ giúp họ phát triển tư duy độc lập và sáng tạo.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Cabri II Plus trong dạy học

Phần mềm Cabri II Plus đã được áp dụng thành công trong nhiều lớp học hình học lớp 11. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng phần mềm này không chỉ nâng cao hiệu quả học tập mà còn tạo ra sự hứng thú cho học sinh trong việc học hình học.

4.1. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả sử dụng Cabri II Plus

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng học sinh sử dụng phần mềm Cabri II Plus có kết quả học tập tốt hơn so với những học sinh không sử dụng. Học sinh cảm thấy hứng thú hơn với môn học và có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn tốt hơn.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy tự tin hơn khi giải quyết các bài toán hình học. Giáo viên cũng nhận thấy sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập của học sinh, từ đó tạo ra một môi trường học tập tích cực hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của việc sử dụng Cabri II Plus

Việc sử dụng phần mềm Cabri II Plus trong dạy học hình học lớp 11 đã chứng minh được hiệu quả trong việc tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh. Tương lai, việc áp dụng công nghệ trong giáo dục sẽ ngày càng trở nên quan trọng và cần thiết.

5.1. Tương lai của công nghệ trong giáo dục

Công nghệ sẽ tiếp tục phát triển và đóng vai trò quan trọng trong giáo dục. Việc áp dụng các phần mềm dạy học như Cabri II Plus sẽ giúp nâng cao chất lượng dạy học và tạo ra môi trường học tập hiện đại hơn.

5.2. Khuyến nghị cho giáo viên và nhà trường

Giáo viên và nhà trường cần được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để sử dụng công nghệ trong dạy học. Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ để giúp giáo viên áp dụng hiệu quả phần mềm Cabri II Plus trong giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 2 Khóa VIII và Luật Giáo dục năm 2005 đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chuyển dịch từ phương pháp truyền thụ một chiều sang phát huy tính chủ động của người học. Cùng với Chỉ thị số 29/2001/CT-Bộ GD&ĐT về đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục, việc đổi mới phương pháp giảng dạy môn Toán tại trường trung học phổ thông đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm. Tuy nhiên, nội dung "Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt phẳng" ở chương trình Hình học 11, đặc biệt là phần phép đối xứng trục và phép vị tự, luôn là chủ đề phức tạp, đòi hỏi khả năng tư duy trừu tượng rất cao từ học sinh.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu bắt nguồn từ thực trạng dạy học truyền thống bằng bảng phấn, khiến học sinh khó hình dung bản chất ánh xạ điểm và tính biến thiên của các hình học động. Nghiên cứu xác định mục tiêu cụ thể là xây dựng các kịch bản dạy học và quy trình giải toán hình học phẳng có sự trợ giúp của phần mềm hình học động Cabri II Plus, nhằm tối ưu hóa tính tích cực nhận thức và năng lực tự học của học sinh.

Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi chương trình Hình học lớp 11 phân ban tại trường trung học phổ thông trong năm học 2007 - 2008. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp nâng cao tỷ lệ học sinh tham gia phát biểu và khám phá bài toán lên trên 85%, đồng thời cải thiện hiệu suất lĩnh hội tri thức và điểm số thực hành giải toán từ 15% đến 25% so với các lớp học đối chứng truyền thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên nền tảng lý thuyết hoạt động của Leontiev và lý thuyết tình huống dạy học của Guy Brousseau. Theo quan điểm dạy học hiện đại, hoạt động giải toán của học sinh bao gồm các chuỗi hành động trí tuệ đan xen như động viên, tổ chức, tách biệt và kết hợp, trong đó hoạt động dự đoán giữ vị trí trung tâm theo mô hình tư duy của George Polya. Tiếp cận công cụ của Rabardel và Artigue được vận dụng nhằm phân tích quá trình chuyển hóa phần mềm máy tính từ một phương tiện kỹ thuật đơn thuần thành công cụ tư duy sắc bén của học sinh.

Khung lý thuyết tập trung vào bốn khái niệm cốt lõi:

1. Tính tích cực nhận thức: Trạng thái nỗ lực trí tuệ cao độ, phân hóa theo ba cấp độ từ bắt chước - tái hiện, tìm tòi đến sáng tạo theo phân loại của Sukina.
2. Vi thế giới hình học động: Môi trường phần mềm Cabri II Plus cho phép tạo lập, dịch chuyển và kiểm tra các quan hệ hình học trong thời gian thực.
3. Bản chất ánh xạ của phép biến hình: Mối tương quan một - một giữa điểm tạo ảnh và điểm ảnh trong mặt phẳng tọa độ và hình học tổng hợp.
4. Tính bảo toàn cấu trúc hình học: Thuộc tính duy trì các quan hệ liên thuộc, song song, vuông góc khi thay đổi vị trí các yếu tố cơ sở.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra khảo sát trên 45 giáo viên dạy toán trung học phổ thông và kết quả thực nghiệm sư phạm trên mẫu gồm 86 học sinh lớp 11. Cỡ mẫu thực nghiệm được chia thành hai nhóm đồng đều: nhóm thực nghiệm gồm 43 học sinh học tập trong phòng máy có hỗ trợ của Cabri II Plus và nhóm đối chứng gồm 43 học sinh học tập theo phương pháp bảng phấn truyền thống.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm đảm bảo tính tương đồng tuyệt đối về phân phối học lực đầu vào và điều kiện học tập giữa hai nhóm. Việc lựa chọn phương pháp phân tích định lượng bằng toán học thống kê kết hợp kiểm định giả thuyết t-test độc lập với mức ý nghĩa p < 0.05 giúp khẳng định tính khách quan, khoa học của sự can thiệp sư phạm. Toàn bộ quy trình nghiên cứu lý luận, thiết kế tình huống và thực nghiệm hai vòng được thực hiện trong khung thời gian 8 tháng, từ tháng 9 năm 2007 đến tháng 5 năm 2008.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực nghiệm đã ghi nhận bốn phát hiện cơ bản mang tính đột phá:

Thứ nhất, việc sử dụng Cabri II Plus nâng cao vượt bậc khả năng dự đoán quỹ tích và dựng hình của học sinh. Ở nhóm thực nghiệm, 78.6% học sinh tự lực tìm ra lời giải bài toán quỹ tích phức tạp nhờ tính năng tạo vết chuyển động, so với tỷ lệ chỉ đạt 42.5% ở nhóm đối chứng.

Thứ hai, điểm kiểm tra đánh giá định kỳ của nhóm thực nghiệm đạt mức trung bình 7.68 điểm trên thang điểm 10, trong khi nhóm đối chứng chỉ đạt mức trung bình 6.35 điểm. Độ chênh lệch điểm số đạt 1.33 điểm, tương đương mức tăng trưởng 20.9% về hiệu quả tiếp thu kiến thức.

Thứ ba, cơ cấu xếp loại học lực có sự phân hóa tích cực rõ rệt. Tỷ lệ học sinh đạt điểm khá và giỏi (từ 7.0 đến 10.0 điểm) ở lớp thực nghiệm chiếm 74.4%, vượt trội hơn 27.9% so với nhóm đối chứng chỉ đạt 46.5%.

Thứ tư, tỷ lệ học sinh đạt điểm dưới trung bình (yếu kém) giảm thiểu đáng kể, từ mức 16.3% ở nhóm đối chứng xuống chỉ còn 2.3% ở nhóm thực nghiệm sau khi áp dụng các bài giảng tương tác.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về kết quả học tập giữa hai nhóm bắt nguồn từ khả năng tương tác trực tiếp của học sinh với các đối tượng hình học trong phần mềm Cabri II Plus. Khi giải toán về phép đối xứng trục và phép vị tự, học sinh nhóm thực nghiệm không còn bị giới hạn bởi các hình vẽ tĩnh trên bảng phấn mà có thể tự do kéo thả, thay đổi tỉ số vị tự, tịnh tiến trục đối xứng để quan sát các yếu tố bất biến. Cơ chế phản hồi tức thì từ môi trường vi thế giới đã thúc đẩy học sinh tự điều chỉnh hành vi tư duy, biến quá trình học tập thành chuỗi hoạt động khám phá và thích nghi.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn hiệu quả qua bảng so sánh các tham số đặc trưng thống kê và biểu đồ phân phối tần số điểm số. Nhóm thực nghiệm có độ lệch chuẩn điểm số S = 1.12, nhỏ hơn đáng kể so với nhóm đối chứng S = 1.48, chứng minh tính đồng đều và ổn định cao trong việc nâng cao mặt bằng học lực. So với các nghiên cứu trước đây về ứng dụng phần mềm đồ họa dạy học, luận văn đã giải quyết triệt để khâu chuyển giao công cụ: phần mềm không chỉ đóng vai trò minh họa trực quan của giáo viên mà đã trở thành công cụ kiến tạo tri thức trực tiếp của chính học sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nhân rộng mô hình dạy học tích cực với phần mềm Cabri II Plus, luận văn đưa ra bốn đề xuất hành động cụ thể:

1. Xây dựng ngân hàng 35 kịch bản dạy học và bài tập hình học phẳng đa cấp độ tích hợp Cabri II Plus cho chuyên đề phép dời hình và phép đồng dạng. Tổ chuyên môn Toán tại các trường trung học phổ thông cần hoàn thành việc biên soạn và thẩm định tài liệu này trong thời gian 6 tháng để làm tư liệu giảng dạy chung.
2. Tổ chức khóa đào tạo sư phạm tương tác công nghệ thông tin gồm 40 tiết thực hành dành cho 100% giáo viên dạy môn Toán. Đơn vị chủ trì là Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng các trường đại học sư phạm, hoàn thành trước thềm năm học mới nhằm nâng cao năng lực thiết kế vi thế giới toán học.
3. Chuẩn hóa quy trình 5 bước giải toán hình học bằng công cụ biến hình có sự trợ giúp của phần mềm: tìm hiểu đề bài, mô hình hóa động trên máy vi tính, dự đoán quan hệ bất biến, thiết lập chứng minh giải tích hoặc tổng hợp, kiểm tra và mở rộng bài toán. Mục tiêu là giúp học sinh tiết kiệm khoảng 30% thời gian tìm tòi phương hướng giải quyết.
4. Nâng cấp cơ sở vật chất với định mức tối thiểu 02 phòng thực hành máy vi tính đạt chuẩn 45 máy kết nối mạng nội bộ tại mỗi trường trung học phổ thông. Ban giám hiệu các trường bố trí lịch học định kỳ 2 tuần một lần cho các tiết thực hành hình học động.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng:

1. Giáo viên dạy Toán tại các trường trung học phổ thông: Khai thác tài liệu để thiết kế bài giảng điện tử, xây dựng chuỗi bài toán rèn luyện kỹ năng tư duy biến hình và đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá thường xuyên trên lớp.
2. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học Toán: Sử dụng luận văn làm tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về phương pháp luận ứng dụng công nghệ thông tin, lý thuyết tình huống và thiết kế thực nghiệm sư phạm.
3. Cán bộ quản lý chuyên môn tại các Phòng, Sở Giáo dục và Đào tạo: Tham khảo để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên, định hướng tiêu chí đánh giá giờ dạy toán có ứng dụng phần mềm dạy học và đổi mới phương pháp giảng dạy bộ môn.
4. Tác giả biên soạn sách giáo khoa và tài liệu tham khảo: Tìm kiếm các ý tưởng sư phạm, bài tập mở và giải pháp tích hợp công nghệ hỗ trợ vào việc đổi mới cấu trúc sách giáo khoa Toán học phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

Phần mềm Cabri II Plus mang lại ưu thế gì vượt trội so với bảng phấn truyền thống? Phần mềm cung cấp môi trường hình học động bảo toàn cấu trúc toán học trong thời gian thực. Khi người dùng thay đổi vị trí một điểm, toàn bộ các quan hệ song song, vuông góc, tỉ số vị tự đều tự động cập nhật chính xác, giúp học sinh nhận biết ngay các yếu tố bất biến.

Học sinh có bị phụ thuộc vào máy tính khi phải làm bài kiểm tra trên giấy không? Không. Phần mềm chỉ đóng vai trò hỗ trợ quá trình dự đoán và hình thành tư duy giải toán ở giai đoạn tìm kiếm lời giải. Sau khi đã nắm vững bản chất phép biến hình qua mô hình động, học sinh hoàn toàn tự lập trình bày các bước suy luận hình học chuẩn xác trên giấy.

Giáo viên mất bao lâu để làm chủ và ứng dụng thành thạo phần mềm này trong bài giảng? Theo thực tế triển khai, một giáo viên toán chỉ cần trải qua khóa tập huấn thực hành khoảng 15 đến 20 giờ là có thể tự thiết kế các tệp hình học động từ cơ bản đến phức tạp và tích hợp vào giáo án điện tử một cách nhuần nhuyễn.

Mô hình dạy học này có phù hợp với khung phân phối chương trình hiện hành không? Hoàn toàn phù hợp. Các tình huống dạy học được xây dựng bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình môn Toán lớp 11, giáo viên có thể linh hoạt triển khai trong các tiết lý thuyết, luyện tập hoặc các buổi học chuyên đề tự chọn.

Phương pháp nghiên cứu trong luận văn có thể mở rộng cho các phần học khác không? Có. Quy trình sư phạm và giải pháp khai thác vi thế giới công nghệ hoàn toàn có thể áp dụng mở rộng sang phần hình học không gian với Cabri 3D, lượng giác, giải tích hàm số hoặc phương pháp tọa độ trong mặt phẳng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về tính tích cực nhận thức và thuyết tiếp cận công cụ trong môi trường giáo dục công nghệ thông tin.
• Đề xuất hoàn chỉnh quy trình 5 bước giải toán hình học phẳng bằng phép đối xứng trục và phép vị tự trên phần mềm Cabri II Plus.
• Chứng minh tính ưu việt vượt trội của phương pháp qua thực nghiệm với mức tăng 20.9% điểm trung bình và 74.4% tỷ lệ học sinh khá giỏi.
• Đóng góp bộ tài liệu kịch bản dạy học thực hành có tính ứng dụng thực tiễn cao cho mạng lưới giáo viên toán trung học phổ thông.
• Xác định lộ trình 12 tháng tiếp theo nhằm mở rộng giải pháp cho toàn bộ chương trình Hình học lớp 11 và tích hợp vào hệ thống học tập trực tuyến.

Các thầy cô giáo và nhà nghiên cứu quan tâm hãy áp dụng ngay các kịch bản thực hành Cabri II Plus vào bài giảng hình học để tối ưu hóa năng lực tư duy sáng tạo của học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 2 : Phép biến hình và một phần thực trạng dạy học phép biến hình ở lớp 11 Trung học phổ thông Chƣơng 3: Sử dụng phần mềm Cabri II plus theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh trong dạy học giải toán phần “Phép đối xứng trục và phép vị tự” lớp 11 Trung học phổ thông 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Hoạt động học tập của học sinh Theo tác giả Phan Trọng Ngọ [42], “Học là quá trình tương tác giữa cá thể với môi trường, kết quả là dẫn đến sự biến đổi bền vững về nhận thức, thái độ hay hành vi của các thể đó”. Với cách tiếp cận hợp tác hai chiều giữa dạy và học tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: Học là quá trình tự giác, tích cực, tự lực chiếm lĩnh khái niệm khoa học (nội dung học), dưới sự điều khiển sư phạm của GV. Develay (1994) quan niệm rằng: Học là quá trình tự biến đổi mình và làm phong phú mình bằng cách chọn nhập và xử lí thông tin lấy từ môi trường xung quanh.

Dù theo quan điểm nào các tác giả cũng có một nhận định chung về HĐ học là: - Chủ thể HĐ học là HS. Chủ thể học tập tự giác, tích cực. - Mục đích của HĐ học là chiếm lĩnh các khái niệm khoa học, tri thức về phương pháp, các kĩ năng, kĩ xảo (đối tượng của HĐ học) nhằm tạo sự biến đổi của chủ thể. - HĐ học là một quá trình tương tác giữa cá thể và môi trường, là một quá trình tự biến đổi mình và làm phong phú mình bằng cách chọn nhập và xử lí thông tin từ môi trường xung quanh.

Lêônchep, một HĐ luôn có chủ thể của hoạt động, động cơ của hoạt động, mục đích của hoạt động, điều kiện để thực hiện hoạt động, với mỗi thành tố trong cấu trúc của HĐ có các hoạt động, hành động và thao tác tương ứng liên hệ mật thiết với nhau. HĐ học là một dạng HĐ đặc trưng trong quá trình dạy học nên nó cũng có cấu trúc chung của một HĐ. Tuy nhiên trong mỗi thành tố lại có những đặc trưng riêng như: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Động cơ học tập: lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, hoàn thiện bản thân. - Mục đích: HS phải vượt qua giới hạn của những kiến thức đã có của mình để đạt tới những cái mà các em chưa có.

- HS giải quyết các nhiệm vụ của mình nhờ các hành động học tập. - Các hành động học tập được thực hiện bởi các thao tác tư duy đặc trưng ví dụ như: phân tích, tổng hợp, so sánh, tương tự hoá, đặc biệt hóa. - Hình thức: HĐ học tập điển hình được diễn ra trong thời gian trên lớp mà giáo viên giữa vai trò chỉ đạo, hướng dẫn và điều khiển. HĐ học và HĐ dạy là hai HĐ có chức năng khác nhau nhưng chúng đan xen và tương hỗ lẫn nhau.

Trong quá trình dạy học, hai HĐ trên cấu thành nên HĐ chung là HĐ dạy học. Chúng có quan hệ gắn bó mật thiết với nhau, thống nhất biện chứng với nhau, HĐ này là tiền đề của HĐ kia, trong đó HĐ dạy hướng dẫn, chỉ đạo, tổ chức và điều khiển HĐ học. Hơn nữa, HĐ học luôn chịu sự tác động của môi trường, một môi trường chứa dựng thông tin mà chủ thể cần phải tự giác, tích cực trong chọn nhập và xử lí thông tin đó. HĐ học tập luôn có động cơ học tập, mục đích học tập, hành động học tập và hình thức học tập tương ứng.

HĐ học gắn bó mật thiết, thống nhất biện chứng với HĐ dạy. Hoạt động giải toán của học sinh THPT Theo Phạm Văn Hoàn [29, tr.110], trong HĐ giải toán, HĐ dự đoán chiếm vị trí trung tâm nó xuất hiện ngay sau khi đã hiểu kĩ đề bài và phải dự đoán giới hạn phạm vi đi tìm lời giải. Tiếp theo trong tư duy diễn ra hai hành động trí tuệ: động viên và tổ chức kiến thức. Động viên thường bắt đầu bằng thao tác nhận biết một số yếu tố nào đó chứa đựng trong bài toán và được tiếp tục bằng thao thác nhớ lại những yếu tố khác đã quen thuộc và có liên quan đến yếu tố vừa nhận biết.

Hành động tổ chức bao hàm trong nó thao tác bổ sung và nhóm lại. Hành động tách biệt một chi tiết, một bộ phận ra khỏi cái tổng thể bao quanh nó nhằm tập trung chú ý vào chi tiết, bộ phận đó. Hành động kết hợp lại liên 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] kết những chi tiết, bộ phận đã được xem xét lại với nhau trong cái toàn thể. Theo George Plolia [18] các thành tố trong HĐ giải toán có mối liên hệ được biểu thị qua sơ đồ sau: Hình: 1.

Sơ đồ biểu thị mối liên hệ của các thành tố trong hoạt động giải toán Tách biệt Nhận biết Nhóm lại Động viên Dự đoán Tổ chức Nhớ lại Bổ sung Kết hợp Trong sơ đồ, dự đoán đặt ở vị trí trung tâm, các cặp HĐ trí tuệ đối lập nhưng thống nhất với nhau như: Động viên- tổ chức, tách biệt- kết hợp đặt ở các đỉnh của hình vuông. Các thao tác trí tuệ được đặt trên các cạnh của hình vuông. Cơ chế HĐ tóm tắt như sau: Từ những chi tiết được động viên đi đến cái toàn thể có tổ chức, từ một chi tiết được phân biệt, được tách ra để nghiên cứu rồi lại liên kết lại với nhau có thể dẫn đến việc thay đổi quan niệm của người giải toán. Còn các thao tác trí tuệ sẽ xuất hiện khi người giải thực hiện các nhiệm vụ nhận thức.

Trong quá trình giải toán, cứ mỗi 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lần trí tuệ vận hành theo cơ chế trên, là một lần người giải toán nhìn lại bài toán ở khía cạnh khác nhau. Tóm lại, trong HĐ giải toán, HĐ dự đoán là hoạt động trọng tâm, là hoạt động quan trọng nhất. Có dự đoán thì mới giới hạn được phạm vi đi tìm giải. Tiếp đó trong tư duy diễn ra hai hành động trí tuệ là động viên và tổ chức kiến thức, mỗi hành động trí tuệ đó lại có các thao tác tương ứng.

Các hành động tổ chức, động viên, tách biệt, kết hợp quan hệ mật thiết và lôgic theo mô hình ở trên. Trong dạy học toán nói chung, dạy học giải toán hình học phẳng nói riêng HĐ dự đoán đúng hướng và chính xác hơn, phát huy hiệu quả nếu có sự hỗ trợ của CNTT-TT. Đặc biệt là phần mềm dạy học hình học “động” như Cabri II plus có thể được khai thác hợp lí bởi GV để xây dựng các công cụ, các hoạt động giúp HS dự đoán. Tích tích cực hoạt động của HS THPT 1.

Tính tích cực Tính tích cực là một sản phẩm vốn có của con người trong đời sống xã hội. Trong giáo dục, hình thành và phát triển tính tích cực của HS là một trong những nhiệm vụ chủ yếu của giáo dục, nhằm đào tạo những con người năng động, thích ứng và góp phần phát triển cộng đồng. Theo từ điển Tiếng Việt (2003) của Viện ngôn ngữ học, “Tích cực là một trạng thái tinh thần, tỏ ra chủ động, có những hoạt động nhằm tạo ra sự biến đổi theo hướng phát triển”.Kharlamop [32], “Tính tích cực trong hoạt động nhận thức là trạng thái hoạt động của học sinh, được đặc trưng bởi khát vọng học tập, sự cố gắng trí tuệ với nghị lực cao trong quá trình nắm vững kiến thức cho chính mình”. Tính tích cực của con người thể hiện trong HĐ đặc biệt là trong HĐ chủ động của chủ thể.

Trong dạy học, tính tích cực học tập thực chất là tích cực nhận thức nhưng chúng không đồng nhất. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Aristova nhìn nhận tính tích cực dưới góc độ triết học, coi tính tích cực nhận thức là thái độ cải tạo chủ thể đối với đối tượng nhận thức. Tính tích cực nhận thức đòi hỏi phải có những nhân tố như tính lựa chọn thái độ đối với đối tượng nhận thức, đề ra cho mình mục đích, nhiệm vụ cần giải quyết sau khi lựa chọn đối tượng, cải tạo đối tượng trong HĐ nhằm giải quyết vần đề.

Thiếu những nhân tố trên nó chỉ là một trạng thái HĐ nhất định của con người chứ không phải là tính tích cực nhận thức. Như vậy, tính tích cực nhận thức của HS được cấu thành bởi nhiều yếu tố có quan hệ chặt chẽ và không tách rời, chúng liên hệ khăng khít và quy định lẫn nhau.Rôdak cho rằng, tính tích cực nhận thức biểu hiện qua sự căng thẳng chú ý, dựa vào sự tưởng tượng, phân tích, tổng hợp.Ônkon quan niệm tính tích cực là sự mong muốn không chủ định và gây nên những biểu hiện bên ngoài hoặc bên trong của sự hoạt động. Trong cuốn “Những cơ sở lý luận dạy học của sự tích cực hóa trong HĐ của sinh viên” tác giả R.Nizamôv nhấn mạnh tính tích cực trong HĐ nhận thức; trong HĐ tư duy như phân tích, tổng hợp; sự căng thẳng trí tuệ; quan hệ giữa tính tích cực nhận thức với các yếu tố của quá trình tâm lý cá nhân như quá trình nhận thức, quá trình tình cảm, quá trình ý chí.Nizamôv khẳng định tính tích cực nhận thức là một hành động ý chí, một trạng thái HĐ được đặc trưng bởi sự cố gắng của HĐ nhận thức cá nhân. Theo Đặng Vũ Hoạt, tính tích cực nhận thức biểu hiện ở chỗ huy động mức cao các chức năng tâm lý, đặc biệt là chức năng tư duy.Serbacôp đã tìm ra bản chất tâm lý của tính tích cực nhận thức.

Tác giả cho rằng tính tích cực nhận thức đặc trưng cho quá trình thay đổi liên tục bên trong các mô hình tâm lý HĐ nhận thức của cá nhân. Mô hình tâm lý được tạo thành bởi sự kết hợp các yếu tố trong HĐ học tập của HS như nhận thức, tình cảm, ý chí. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo Nguyễn Ngọc Quang, tính tích cực học tập có nghĩa là hoàn thành một cách chủ động, tự giác, có nghị lực, có hướng rõ rệt, có sáng kiến và đầy hào hứng, những công tác trí óc và chân tay nhằm nắm vững tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, vận dụng chúng vào trong HĐ học tập và thực tiễn.